Tag: kolonialisme

De Gouden Eeuw in de letterkunde hadden de politici al lang afgeschaft

Door Coen Peppelenbos

Het IJ voor Amsterdam met het fregat ‘De Ploeg’ van Ludolf Bakhuysen, 1680 – 1708. Afbeelding via het Rijksmuseum

In de jaren zeventig, toen de enige echte koningin Juliana nog de baas was en de zomers een beetje normaal zomers deden, gingen we weleens een paar dagen op vakantie met het hele gezin. Duitsland was toen ongeveer het summum van ver. Ik herinner me vaag een vakantie in Nassau an der Lahn en later een vakantie in Zell am Mosel. De tochten vanuit Raalte in een klein autootje terwijl wij met ons drieën achterin de sigarettenrook van onze ouders weghapten en ik stelselmatig ergens kotsmisselijk werd, kan ik me nog goed herinneren. De grens was nog een gevreesde lijn, maar als je die eenmaal was overgestoken dan kwam je in een totaal andere wereld. Na uren rijden, kwamen we ergens uit waar we opzoek gingen naar pensions met ‘Zimmer Frei’. In Zell kwamen in een pension terecht en mijn ouders konden het meteen goed vinden met de eigenaar die ook wijn verbouwde. Terwijl wij, de kinderen, sliepen, donken mijn vader en moeder nog een glaasje Zeller Schwarze Katz. De volgende ochtend bleek de pensionhouder niet helemaal de aardige man te zijn, want hij had lopen opscheppen over de die tijd dat hij in Nederland was geweest. Zo’n mooie tijd, de mooiste tijd van zijn leven. Dat bleek zo tussen 1940 en 1945 te zijn.

Lees verder >>

Promotie: Lisanne Snelders (Universiteit van Amsterdam, 6 juli 2018)

Hoe Nederland Indië leest. Hella S. Haasse, Tjalie Robinson, Pramoedya Ananta Toer en de politiek van de herinnering

Datum: 6 juli, 13:00 stipt
Locatie: Universiteit van Amsterdam – Aula, Singel 411, Amsterdam

Dit proefschrift is een onderzoek naar de politiek van de literaire herinneringscultuur rond Nederlands-Indië. De centrale these is dat de culturele herinnering aan Nederlands-Indië gecompartimentaliseerd is: verschillende perspectieven op de koloniale geschiedenis in voormalig Nederlands-Indië worden nauwelijks in samenhang begrepen, maar worden als het ware in afzonderlijke compartimenten geplaatst.

Deze compartimentalisering wordt onderzocht aan de hand van een vergelijkende analyse van drie auteurs: de witte Nederlandse Hella S. Haasse (1918-2011), de Indo-Europese Tjalie Robinson (pseudoniem van Jan Boon, 1911-1974) en de Indonesische Pramoedya Ananta Toer (1925-2006). De analyse richt zich op processen van betekenisgeving in de brede receptie van deze auteurs en hun werk, van distributie en kritische receptie tot toe-eigening in bijvoorbeeld adaptaties en discussies. In dit onderzoek naar het ‘sociale leven’ van literatuur worden inzichten uit postkoloniale studies, memory studies en de kritische studie van ras bij elkaar gebracht. Lees verder >>

Nederlandse letterkunde in de Verenigde Staten

Door Yves T’Sjoen

Elk jaar organiseert Modern Language Association of America (opgericht in 1883) een druk bijgewoond en veel te groots opgevat congres in een metropool van de Verenigde Staten. Horden congresgangers treffen elkaar in mastodontische en poepchique hotels van het type Hilton en Sheraton. Van 4 tot 7 januari had in een berenkoud New York City, met een meteorologisch understatement, de 133ste editie plaats met in totaal 830 sessies. Voor de Humanities is MLA een jaarlijks terugkerende bomcycloon. Het driehonderd pagina’s omvattende overzicht wordt jaarlijks gepresenteerd in een speciale aflevering van Publications of the Modern Language Association of America. Het is niet alleen het meest imposante symposium voor geesteswetenschappelijk onderzoek aan de andere kant van de Atlantische oceaan: daarenboven is het op het gebied van lidmaatschap en registratie in zoverre ik het kan inschatten het duurste ter wereld. Al betalen onderzoekers niet werkzaam in de VS aanzienlijk minder deelnamekosten. MLA en bij uitbreiding het onderzoek van de menswetenschappen staat al enkele jaren onder druk in Amerika. Het is sinds de verkiezing van Donald Trump niet beter geworden. Integendeel. Lees verder >>

12 mei 2017: Studiemiddag Azië en het Nederlands

Themamiddag georganiseerd door de Commissie voor taal- en letterkunde van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde:

Azië en het Nederlands
Vrijdag 12 mei 2017, 13.30-18.00 uur
Plaats: Universiteitsbibliotheek Leiden, Vossiuszaal (Zuidhal, 2e verdieping)

Europa is al eeuwenlang gefascineerd door Azië. Vanaf de zestiende eeuw is geprobeerd om delen van deze regio onder westerse invloedssfeer te brengen en te exploiteren, met wisselend succes. Ondertussen blijkt Azië niet alleen een rijk verleden te hebben maar ook een veelbelovende toekomst. Na de Tweede Wereldoorlog en de dekolonisatie zijn landen uit dit werelddeel politiek en economisch sterk in opkomst. China investeert tegenwoordig op grote schaal in Westerse bedrijven en infrastructuur. In toenemende mate volgen studenten uit Azië een academische opleiding in Europa. Voor de Universiteit Leiden is ‘Asian Modernities and Traditions’ een van de onderzoeksprofielen waarop stevig ingezet wordt. En dit jaar opent Universitaire Bibliotheken Leiden haar Asian Library, reden voor de universiteit en andere lokale erfgoedpartners om 2017 uit te roepen tot Leiden Asia Year. Lees verder >>

Kolonialisme in het dagelijks leven

Door Marc van Oostendorp

c9781910887233Dat Nederland eeuwenlang een wereldmacht was, die er niet voor terugdeinsde om vreemde volkeren te onderwerpen, vaak met geweld – menselijkerwijs is het een gruwelijk feit, evenals het feit dat die vele zwarte bladzijden in onze geschiedenis nauwelijks bediscussieerd zijn.

Maar wetenschappelijk is het, hoe naar dat ook klinkt, interessant. Het biedt de mogelijkheid om precies die weggestopte gedachten op te sporen: in oude teksten te gaan speuren naar hoe de Nederlanders indertijd eigenlijk over hun positie in de wereld dachten, hoe ze de onderworpen volkeren zagen, hoe ze omgingen met het feit dat bijvoorbeeld slavernij eigenlijk maar moeilijk te verenigen is met een christelijk geloof.

Hybride

In haar nieuwe boek Structures of Subjugation in Dutch Literature bestudeert Judit Gera, hoogleraar Nederlands literatuur, in Boedapest, overwegend auteurs die je van goede wil zou kunnen noemen – schrijvers die in hun eigen tijd vaak als heel kritisch over het kolonialisme werden gezien, zoals Multatuli, Couperus en Székely-Lulofs. Lees verder >>