Tag: Joost Zwagerman

Al die kakelende stemmen

Door Marc Kregting

Hoe zal de toekomst beschikken over Joost Zwagerman? Uiteraard een onbeantwoordbare vraag. Maar de schrijver trof voorzorgen. Hij had een testament gemaakt, zijn privé-archief geschonken aan het Letterkundig Museum en de nalatenschap toevertrouwd aan zijn vriendin en aan zijn uitgeefster. De vraag naar de toekomst was ten minste een belangrijke vraag voor het object zelf, dat vermoedde ‘dat zijn dood veel stof zou doen opwaaien’. En zo geschiedde, toen in 2015 een gedurige depressie eindigde in zelfmoord.

Lees verder >>

29 november 2019, Antwerpen: Ruusbroecdag 2019, Verlatenheid in de mystiek

Ic roepe, ic claghe:
de minne hevet de daghe
ende ic de nachte ende orewoet

(Hadewijch, Lied 18)

Het gevoel van verlatenheid is een kernthema in de liefdesmystiek. In de queeste naar de goddelijke geliefde ervaart men onvermijdelijk zowel aanwezigheid als afwezigheid. Mystieke auteurs hebben deze paradoxale ervaring met krachtige beelden weten te verwoorden: de woestijn, de donkere nacht, de diepe afgrond, de onstilbare honger, het razende verlangen … Op deze Ruusbroecdag laten we eerst christelijke mystici uit het verleden aan het woord over de ervaring van verlatenheid. In een tweede deel verkennen we literaire articulaties van verlatenheid en mystiek in de moderne tijd.

Lees verder >>

Joost Zwagerman en de werkelijke werkelijkheid

Door Marc van Oostendorp

Het boek Leven in een doodgeboren droom. De wereld van Joost Zwagerman van Rémon van Gemeren kun je het beste van achteren naar voren lezen: beginnen bij het overzichtsessay dat aan het eind staat, dan de thematisch geordende stukken over Zwagermans essays (met thema’s als ‘romantiek’, ‘beeldende kunst’ en ‘zelfdoding’) en tot slot de gedetailleerde analyses van dichtbundels en verhalend proza

Er rijst dan een beeld op van een schrijver die zijn hele carrière blijk gaf van een wereldbeeld dat je misschien niet klinisch maar dan toch wel literair depressief zou mogen noemen. En het beeld van een neerlandicus die het raadsel probeert te ontsluieren. Lees verder >>

Zwagerman was meer dan ‘Gimmick!’, maar de tv-kijker weet het niet

Door Jeroen Dera

Toen Hanneke Groenteman in 2001 stopte met haar kunstprogramma De plantage, uitte Joost Zwagerman in De Volkskrant de wens dat de VPRO nu snel met een ‘echt literair programma’ zou komen, ‘waarin schrijvers kunnen spreken over datgene wat bij Groenteman altijd de sluitpost van de conversatie was: de literatuur.’ Geen nadruk op human interest, dus, maar televisie die er niet voor terugdeinsde om daadwerkelijk boeken centraal te stellen, zonder daarbij in sektarisme te vervallen. Enigszins jaloers keek Zwagerman naar de situatie in Frankrijk, waar Bernard Pivot zijn legendarische programma Apostrophes maakte, maar ook in Nederland was de situatie wel eens minder bar geweest – denk bijvoorbeeld aan het AVRO-programma Literaire ontmoetingen, waarvoor Hans Gomperts in 1963 een Nipkowschijf kreeg uitgereikt.

Misschien was het naïef van Zwagerman om naar diepgaande televisiegesprekken over literatuur te verlangen. De tijd dat schrijvers maatschappelijk relevant genoeg waren om minutenlang over poëzie te mogen spreken lag immers ook in 2001 al tijden achter ons. Toch is het wrang dat uitgerekend een auteur als Zwagerman, die zich de afgelopen jaren als publieke figuur inzette om de ogen van het televisiepubliek te openen voor schoonheid, nu zelf ten prooi valt aan de kaalheid van de Hilversumse omgang met literatuur.

Lees verder >>