Tag: Jan Wolkers

Het foute boek

Door Marie-José Klaver

Gangreen 1 (Black Venus) van Jef Geeraerts is in België uit de literaire canon gegooid. ‘De commissie kon zich niet vinden in de machtspositie van de witte man die zwarte vrouwen als gebruiksvoorwerpen ziet,’ zei canoncommissievoorzitter Erik Vlaminck op Radio 1 van de VRT. De canon van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) en het Vlaams Fonds voor de Letteren bestaat uit ’50 parels van boeken’ en Geeraerts’ boek is bij nader inzien ‘toch geen parel omdat we het daar toch met z’n allen in de commissie moeilijk mee hadden, met de machtspositie van waaruit dat witte hoofdpersonage zwarte vrouwen tot gebruiksvoorwerpen maakt en dat in die hele koloniale achtergrond’.

Lees verder >>

Vlogboek – Waarom Turks fruit geen fout boek is

In deze video werpt Jörgen een blik op de klassieker Turks fruit van Jan Wolkers, waarin de liefdesuitingen van de hoofdpersoon als een dreigement gezien kunnen worden.

(Bekijk deze video op YouTube.)

De volgende werken komen langs:
Jan Wolkers – Turks fruit
Onno Blom – Het litteken van de dood
Kim van Kooten – Lieveling
Inge Schilperoord – Muidhond
Brett Easton Ellis – American psycho

26 september 2019, Leiden: Publieksmiddag rond Jan Wolkers

Met: Karina Wolkers, Onno Blom, Peter van Zonneveld, Sander Bax en anderen

Op donderdagmiddag 26 september wordt in de Stadsgehoorzaal in Leiden als onderdeel van de Waanzinnige Wolkers Week een publieksmiddag gehouden. Tijdens deze publieksmiddag zullen diverse sprekers hun licht laten schijnen over Jan Wolkers als schrijver, beeldend kunstenaar en Bekende Nederlander. De publieksmiddag is gratis toegankelijk.

Meer informatie / aanmelden

Wolkers’ waarheid

Door Marc van Biezen

Onno Blom laat in Het litteken van de dood, zijn biografie van Jan Wolkers, zien dat Wolkers geen onwaarheid sprak toen hij in de herfst van 2006 de toen net aangestelde biograaf meedeelde: Niemand is dichter bij de waarheid gebleven dan ik. Mijn leven en werk zijn één. Blom toont in zijn boek aan dat veel gebeurtenissen en verhalen in Wolkers’ romans en verhalen zich inderdaad werkelijk zo hebben afgespeeld in Wolkers’ leven. Ook blijken dialogen soms uitgeschreven gesprekken te zijn, die Wolkers heimelijk opnam op cassettebandjes: met familieleden in aanloop naar De doodshoofdvlinder, met zijn ex-vrouw Annemarie Nauta ter voorbereiding op Turks Fruit. Ook gebruikte hij brieven aan en van geliefden en vrienden, en zijn dagboeken.

Uiteraard is niet al het materiaal in de boeken autobiografisch – Wolkers vulde zijn herinneringen aan met fictie. Daarmee is Wolkers een voorbeeld van een schrijver van zgn. autofictie. 

Lees verder >>

Wolkers naar Leiden

Feestelijke overdracht nalatenschap

Door Peter van Zonneveld

Vrijdagmiddag vond in Leiden de feestelijke overdracht plaats van de nalatenschap van Jan Wolkers. Op de kamer van B&W in het Leidse stadhuis had zich een klein gezelschap verzameld om dit heuglijke feit te vieren. Achttien schilderijen gaan naar De Lakenhal, en talloze documenten worden ondergebracht in de Leidse universiteitsbibliotheek. Wethouder van cultuur Yvonne van Delft heette ons welkom, en UB-directeur Kurt de Belder gaf een overzicht van wat de Sleutelstad nu aan erfgoed verworven had. Weduwe Karina Wolkers toonde een aantal specifieke objecten die nu naar Leiden gaan verhuizen.

Onder leiding van de bekroonde biograaf Onno Blom vond een levendige en bij tijden hilarische paneldiscussie plaats. Zou Karina nu zoveel kunst in haar huis op Texel gaan missen? Ja en nee. ‘Het ruimt ook wel op’, zei ze. Meta Knol, directeur van de Lakenhal, vertelde dat zij vooral werken geselecteerd had die samen de ontwikkeling in de beeldende kunst van Wolkers laten zien. Hoofdconservator van de UB André Bouwman gaf aan welke plaats de literaire nalatenschap binnen de handschriftencollectie zou gaan innemen. 220 tekeningen worden ondergebracht in het Prentenkabinet, dat sinds enige jaren ook in de UB gehuisvest is. Lees verder >>

De invloed op een schrijver

In deze video bespreekt Jörgen de invloed die schrijvers op elkaar kunnen hebben met speciale aandacht voor de theorie van Harold Bloom over de angst voor invloed. Startpunt is de debuutroman De avond is ongemak van Marieke Lucas Rijneveld die stelt dat ze bij het schrijven is beïnvloed door het werk Jan Wolkers.

Leefdrift vanuit het nulpunt

‘Laatste kwartier’: de hele (vroege) Wolkers in drie bladzijden

Door Rijk Mollevanger

Het korte verhaal “Laatste kwartier” van Jan Wolkers uit zijn bundel “Gesponnen suiker” (1963), al in 1960 gepubliceerd in de bloemlezing ”Klein Kaliber” en in het tijdschrift “Podium”, heeft maar weinig waardering gekregen van critici als Kees Fens en Hella Haasse. Ten onrechte, vind ik, en ik wil hieronder aangeven waarom. Wel is het opgenomen in de door Manuel van Loggem in 1976 samengestelde verhalenbundel “Het toekomend jaar 3000, science-fictionverhalen van literaire schrijvers” (Bruna SF 49), zij het daar met een merkwaardige drukfout: ‘Kalvinator’ i.p.v. ‘Kelvinator’ (p. 109). Is dat een al dan niet geautoriseerde variant? Lijkt mij niet, zie beneden.

Begin jaren zestig was ik op zoek naar een korte tekst van Wolkers, om die in zijn geheel te kunnen behandelen voor leerlingen vijfde klas gymnasium en HBS. Dit korte, aanvankelijk voor mij nogal raadselachtige verhaal leek de enige mogelijkheid, mits ik een sleutel zou hebben gevonden voor de interpretatie. Na wekenlang lezen en herlezen vond ik die in het begrip “cyclus”, en het daarmee samenhangende “kiem”, “ontkiemen” – op dat spoor gezet door de woorden van Wolkers: ‘rottende vrucht’, ‘pitten en zaden’, en de in het verhaal beschreven vruchtbare ‘gruweltuin’. Het door de auteur geciteerde protestantse oudejaarslied steunde mij daarbij – en ineens kreeg de eerste zin van het verhaal: ‘Heb ik het eeuwige leven?’ met zijn daarop volgende suggestie van een geschiedenis van millennia een geweldige impact. Ook de naar maanstanden verwijzende titel lichtte betekenisvol op. En toen was de associatie met de paradijstuin niet ver meer: hier las ik een gruwelijk en niet heel erg hoopvol negatief van de Hof van Eden, en van diens eerste bewoner. Lees verder >>

In memoriam Jan Wolkers (1925-2007) {3}

Door Peter van Zonneveld

In de zomer van 1991 gingen mijn vriendin Gwynne en ik op Texel logeren. De ontvangst was buitengewoon hartelijk. Karina had ik nog niet eerder ontmoet. Ik zei tegen haar: ‘de eerste keer dat ik je zag, had je geen kleren aan.’ Dat was in 1968, bij die Jan Wolkers Show in de RAI. We maakten ook kennis met Bob en Tom, die toen een jaar of tien waren. Twee leuke, levendige ventjes met een brede belangstelling. Eerst een uitgebreide lunch, met gravlax en Illy koffie. Daarop zouden nog meerdere overvloedige maaltijden volgen.

Jan nam ons mee de prachtige tuin in om met zijn aanstekelijk enthousiasme allerlei moois te laten zien. Zijn favoriet was de eenbes, Paris quadrifolia, die eigenlijk alleen in Zuid-Limburg wil gedijen. Ze hadden een paar verkommerde exemplaren naar Texel meenomen. Wolkers vertelde ons het verhaal van Paris en de drie godinnen. Bob en Tom kenden het al. Het viel niet mee om die eenbes in bloei te krijgen. Karina zou later mededelen dat Jan woedend werd toen een merel er eens met een bes vandoor ging. ‘Lul!’ schreeuwde hij hem achterna. Kort na ons bezoek werd het boekje Wat wij zien en horen gepubliceerd. Jan stuurde het ons op met een hartelijke opdracht van hem en zijn twee jongste zonen. Lees verder >>

In memoriam Jan Wolkers (1925-2007) {2}

Door Peter van Zonneveld

De Jan Wolkers Show in de RAI op 13 oktober 1968.
Foto: Eric Wolkers.

Gisterenavond heb ik in Paradiso iets verteld over mijn persoonlijke ervaringen met Jan Wolkers. Tot zijn inner circle behoorde ik niet, maar ik heb hem meermalen ontmoet, zowel in Leiden als op Texel. Mijn liefde voor zijn werk gaat terug tot 1964, toen ik ‘Kort Amerikaans’ las. Ik was zestien; mijn vader vond het best, mijn moeder niet. Een fascinerend boek, ook al omdat ik het decor zo goed kende.

Tussen Oegstgeest en Leiden loopt de legendarische Rijnsburgerweg, die in zijn werk zo prominent aanwezig is. Daar fietste ik dagelijks overheen, want mijn middelbare school bevond zich in een zijstraat. In de Tekenacademie Ars Aemula Naturae, waar hij zich in de oorlog ontwikkelde tot beelden kunstenaar, was mijn judoclub gevestigd. Zijn broer Gerrit overleed aan difterie in de isolatiebarak van het Leidse Academisch Ziekenhuis; tien jaar later lag ik ook in die barak, op verdenking van dezelfde kwaal.

Ik las al zijn boeken, fietste door de stad om al die beschreven plekken te bezoeken. Lees verder >>

In memoriam Jan Wolkers (1925-2007) {1}

Door Peter van Zonneveld

Kasteel Oud-Poelgeest. Tekening van Jan Wolkers (1944).

Gisterenavond vond de presentatie plaats van ‘Het litteken van de dood’, de biografie die Onno Blom over Jan Wolkers schreef. Eergisteren was het precies tien jaar geleden, dat de schrijver en beeldend kunstenaar overleed, een week voor zijn 82e verjaardag. Dat was ook de dag waarop Onno Blom op zijn boek promoveerde aan de Leidse universiteit. De promotie-agenda voor die dag was al gevuld. Dankzij het ongebruikelijke tijdstip (17.30 uur) kon de plechtigheid alsnog plaatsvinden.

Vele vrienden en bekenden waren naar Leiden gekomen om Onno Blom in het geheel gevulde Groot Auditorium zijn dissertatie te horen verdedigen. Dat deed hij met verve, want Onno snoer je niet zo gauw de mond.

Mijn waardering voor Wolkers gaat terug tot het begin van de jaren zestig, toen zijn boeken nog zeer omstreden waren. Ik werd gefascineerd door Kort Amerikaans, dat gesitueerd was in een wereld die ik maar al te goed kende. Als veertienjarige fietste ik door de stad om de plekken te bezoeken die in het boek van belang waren. Het speelde zich af in de Tweede Wereldoorlog, die voor Wolkers van cruciale betekenis is geweest. Lees verder >>

23 oktober 2017: Jan Wolkers spreekt (Het uur van de wolf)

Uitzending: maandag 23 oktober om 21.00 uur bij de NTR op NPO2
Website: www.ntr.nl/hetuurvandewolf

In het huis van Karina Wolkers, de weduwe van schrijver Jan Wolkers, is een grote hoeveelheid tapes met beeld en geluidsopnamen gevonden. Hierop staan tal van intieme gesprekken die Wolkers (deels) heimelijk heeft opgenomen met kroongetuigen uit zijn leven en werk. De niet eerder openbaar gemaakte opnamen vormen de kern van de documentaire Jan Wolkers spreekt…, die op maandag 23 oktober om 21.00 uur wordt uitgezonden in Het Uur van de Wolf. Lees verder >>