Tag: Indische letteren

Symposium Indische Letteren “De Indonesische stem”

Op zondag 3 november 2019 zal te Arnhem (Bronbeek-Kumpulan, Velperweg 147, 6824 MB Arnhem) het jaarlijkse symposium van Indische Letteren plaatsvinden. Het symposium is gewijd aan het thema “de Indonesische stem”. Waar in de Indische letteren vaak de ziens- en leefwijzen van de (Indische) Nederlander op de voorgrond staan, hebben wij dit jaar gekozen voor een thema dat juist nadrukkelijk de visie van de koloniale Ander, die van de Indonesiër en andere niet-westerse bevolkingsgroepen uit voormalig Nederlands-Indië, centraal stelt. De sprekers nemen ons mee op een reis door de tijd en tonen ons Indonesische perspectieven op de Nederlands-Indische geschiedenis en erfenis. Alle belangstellenden zijn van harte welkom.

Lees verder >>

Uitnodiging Derde Indische Letteren-lezing

Op vrijdag 18 oktober 2019 zal de Derde Indische Letteren-lezing plaatsvinden met de voordracht van dr. Jacqueline Bel, universitair hoofddocent moderne Nederlandse letterkunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam, onder de titel: 

Een gordel van smaragd? Van Multatuli tot Birney

In het beroemde slot van de canonieke en kritische roman Max Havelaar uit 1860, waarin Multatuli koning Willem III erop wijst dat de Javaan in zijn naam wordt mishandeld, wordt de kolonie omschreven als ‘’t prachtig ryk van Insulinde dat zich daar slingert om den evenaar, als een gordel van smaragd…’

Lees verder >>

Wie den Javaan dom noemt, heeft slechts gelyk in zoverre als zekere gebreken in het denkvermogen allen mensen aankleven

De Multatulileescursus (41)

Door Marc van Oostendorp

– Misschien had Multatuli dít boekje beter Divagatiën over zeker soort van liberalismus kunnen noemen en niet Nog eens: Vrye Arbeid in Nederlandsch Indië.

– Je bedoelt dat dit boekje veel meer over het liberalisme gaat dan het vorige? Maar dan toch alleen over de politieke variant?

– Die wordt hier dan ook zeer zorgvuldig ontleed. Precies het probleem dat mensen tegenwoordig aan het neoliberalisme verbinden, bestond voor Multatuli toen al: liberalen zeggen allerlei mooie idealen na te streven – vrijheid voor allen –, maar als je beter kijkt gaat het om rauw kapitalisme, de vrijheid om over de ruggen van anderen geld te verdienen.

Lees verder >>

14 juni 2019, Leiden: lezingenmiddag Werkgroep Nederlands-Indische Letterkunde

Op vrijdag 14 juni 2019 organiseert de Werkgroep Nederlands-Indische Letterkunde weer een lezingenmiddag. 

Programma

14.00 Opening door de voorzitter
14.05 Marijke Roukens, De verbeelding van de Indisch-Nederlandse letteren door de illustrator Menno van Meeteren Brouwer
14.30 Anton Stolwijk, Geweld in Atjeh. Over heden en verleden
14.55 Harry A Poeze, Presentatie van zijn boek Ds. Jac. Jonker, Job Sytzen en de soldaat in Indië
15.20 Theepauze
15.50 Herman Keppy, Nederlands-Indië tegen de nazi’s
16.15 Victor Laurentius, In de schaduw van de Soldaat van Oranje. Peter Tazelaar als Indische verzetsheld
16.40 Discussie
17.00 Afsluiting

Plaats: Universiteit Leiden, Lipsius-gebouw, Cleveringaplaats 1, 2311 BD Leiden, zaal 5.De toegang is gratis. Alle belangstellenden zijn van harte welkom.

Gedicht: Willem Brandt • Begrafenis in de tropen

Begrafenis in de tropen

Het sterven gaat hier snel, nog sneller is
men reeds begraven en welhaast vergeten;
enige vrienden gaan vol kommernis
achter de baar, verhit, gepast verbeten:

dat hij onder de palmen dood moest gaan.
De oceaan lijkt plotseling veel breder;
geschrokken ziet men in de groeve neder
en denkt beklemd: ook dit kan hier bestaan.

Traag en bezweet verlaten zij de hof,
de auto’s kreunen, de portieren klappen
definitief de hitte buiten, ’t stof
en ’t overschot vol goede eigenschappen.

Het zal wel eender zijn, zegt het verstand,
waar men begraven wordt. Maar hoe gereder
denkt nu dit zwervend hart opeens zo teder
en om zichzelf begaan aan Nederland …

Willem Brandt (1905-1981)
uit: Reizend achter het heimwee (3e dr, 1977)

———————————–

Promotie: Lisanne Snelders (Universiteit van Amsterdam, 6 juli 2018)

Hoe Nederland Indië leest. Hella S. Haasse, Tjalie Robinson, Pramoedya Ananta Toer en de politiek van de herinnering

Datum: 6 juli, 13:00 stipt
Locatie: Universiteit van Amsterdam – Aula, Singel 411, Amsterdam

Dit proefschrift is een onderzoek naar de politiek van de literaire herinneringscultuur rond Nederlands-Indië. De centrale these is dat de culturele herinnering aan Nederlands-Indië gecompartimentaliseerd is: verschillende perspectieven op de koloniale geschiedenis in voormalig Nederlands-Indië worden nauwelijks in samenhang begrepen, maar worden als het ware in afzonderlijke compartimenten geplaatst.

Deze compartimentalisering wordt onderzocht aan de hand van een vergelijkende analyse van drie auteurs: de witte Nederlandse Hella S. Haasse (1918-2011), de Indo-Europese Tjalie Robinson (pseudoniem van Jan Boon, 1911-1974) en de Indonesische Pramoedya Ananta Toer (1925-2006). De analyse richt zich op processen van betekenisgeving in de brede receptie van deze auteurs en hun werk, van distributie en kritische receptie tot toe-eigening in bijvoorbeeld adaptaties en discussies. In dit onderzoek naar het ‘sociale leven’ van literatuur worden inzichten uit postkoloniale studies, memory studies en de kritische studie van ras bij elkaar gebracht. Lees verder >>

Vlogboek111 – De Vitrine: Maria Dermoût

In deze video bespreekt Jörgen de auteur Maria Dermoût (1888-1962). Haar boek De tienduizend dingen werd in 1958 door het Amerikaanse blad Time uitgeroepen tot de beste boeken van het jaar naast Lolita van Nabokov, Breakfast at Tiffany’s van Capote en Dokter Zhivago van Pasternak. Een bescheiden schrijfster die sindsdien in de vergetelheid is geraakt.

Besproken werken:
– Nog pas gisteren (1951)
– De tienduizend dingen (1955)

Bronnen:
Freriks, Kester (2000). Geheim Indië. Het leven van Maria Dermoût 1888-1962. Amsterdam: Querido.
Houtzager, Guus (1991). Het een-én-het ander. Over De tienduizend dingen van Maria Dermoût. Leiden: Stichting voor wetenschappelijke uitgaven.
Woude, Johan van der (1973). Maria Dermoût. De vrouw en de schrijfster. ’s Gravenhage: Nijgh & Van Ditmar

(Bekijk deze video op YouTube.)

Eerste Indische Letterenlezing door Elleke Boehmer, 22 september 2017

Europees kind op een veranda in Magelang, circa 1940 (Collectie UB/KITLV Leiden 116080).

Vrijdagmiddag 22 september zal Elleke Boehmer de eerste Indische Letterenlezing houden, onder de titel: De toekomst van het postkoloniale verleden. De representatie voorbij.

Datum: 22 september 2017
Tijd: 15:00 tot 17:00 uur.
Plaats: Klein Auditorium, Academiegebouw, Leiden

Een kostwinner in de katholieke letteren

Als de critici wraak hadden willen nemen op Melati van Java, hadden ze het niet effectiever kunnen doen: hebben jullie weleens wat van haar gelezen? Toch was zij in haar tijd – ze leefde van 1853 tot 1927 – een van de populairste Nederlandse schrijfsters, die de ene roman na de andere publiceerde én van wie vrijwl al die romans als warme broodjes over de toonbank gingen.

Marie Sloot heette ze. Ze gebruikte naast Melati ook nog het pseudoniem Mathilde voor haar katholieke, en ook zeer populaire, damesromans. Tegen het eind van haar leven kwam daar Max van Ravestein bij, voor haar wat modernere werk.

Al die pseudoniemen waren bedoeld om het lezerspubliek zo min mogelijk in de war te brengen. Lees verder >>

Decembernummer ‘Indische Letteren’ verschenen

Indische letteren dec 2016

Op de valreep van 2016 is er een nieuw nummer van Indische Letteren verschenen, het tijdschrift van de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde. Leden van de Werkgroep ontvangen het nummer automatisch, maar losse exemplaren zijn ook te bestellen.

In dit tijdschrift schrijft Coen van ’t Veer over het reisverhaal Een thuisreis uit Indië op een mailboot van de Stoomvaartmaatschappij ‘Nederland’ uit 1887 van iemand die zich Baculus noemt. Nina Bouwmeester laat in een ander artikel zien hoe de koloniale samenleving er uitzag in de ogen van de schrijfster Dé-lilah. Ten slotte bespreekt Alexandra Galinowicz de romans Buiten het gareel van Soewarsih Djojopoespito en Tussen Ambon en Amsterdam van Herman Keppy met behulp van de begrippen ‘mimicry’ en ”hybriditeit.

Tevens zijn in dit nummer de programma’s te vinden voor de lezingenmiddag op 3 februari 2017 en het Multatuli-symposium op 27 januari 2017.

Indische Letteren, 31ste jaargang, nummer 4, december 2016.

Zie voor meer informatie over de Werkgroep en hoe losse nummers te bestellen de website van Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde.

(Overgenomen van de website van de MdNL)

Verschijnt in november: Biografie van Melati van Java

omslag_heelVanaf 15 november ligt Dochter van Indië; Melati van Java (1853-1927); Biografie door Vilan van de Loo in de winkel. Wie voorintekent, krijgt haar al eerder thuisgestuurd. Voorintekenen is nog mogelijk t/m 4 november a.s. (vrijdag).

Ooit wist iedereen wie Melati van Java (ps. Marie Sloot) was. Ze publiceerde romans die vaak tientallen jaren in omloop bleven en ze behoorde tot de eerste vrouwen die  toetraden tot de deftige Maatschappij der Nederlandse letterkunde. Vermoedelijk was zij in Nederland de eerste Indische auteur van bestsellers.

Dochter van Indië is de eerste biografie van deze opmerkelijke vrouw.  Het boek beschrijft nauwgezet hoe Melati zich ontwikkelde tot populaire schrijfster en weldoenster. Van grote invloed waren haar jeugd in Indië, de innige band die ze met haar moeder had en haar katholieke levensovertuiging. Toch was zij in alles uniek voor haar tijd.  In het huwelijk had ze geen zin, ze is in haar brieven verfrissend chagrijnig en in haar romans geeft ze keer op keer een positief beeld van Indische vrouwen en meisjes. Mede vanwege dat laatste werd Melati feministe genoemd, en daar was ze trots op.
Lees verder >>

Een nieuw nummer van Indische Letteren

Onlangs verscheen het nieuwe nummer van het tijdschrift Indische Letteren, met als thema ‘eten en drinken’. Eten en drinken stillen niet alleen hoger en dorst, maar ook het verlangen naar vroegere en/of betere tijden. En het gaat gepaard met allerlei voorschriften waarbij het ene gerecht wél getjampoerd moet worden en het ander juist níet, of waarbij de ingrediënten heel precies afgemeten worden met katties of juist kira-kira. Bovendien is er ook altijd een sociale component: welstand en rijkdom of armoede en ontbering spelen ook een belangrijke rol. Dit themanummer beoogt een goed samengestelde rijsttafel te zijn waarin alle smaken tot hun recht komen. Van zoete wraak naar bitter verlangen en van milde observaties naar scherpe kritiek.

Het themanummer bevat artikelen van Gerard Temorshuizen, José Buschman, Esther Captain, Paulien Schuurmans en Edy Seriese. Het tijdschrift kunt bestellen via deze link.

Indische Letteren, 31 (2016) 2, 88 pagina’s met illustraties, € 12,50.

19 februari 2016: Lezingenmiddag Indisch-Nederlandse Letterkunde

Op vrijdag 19 februari 2016 organiseert de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde weer een lezingenmiddag. Sprekers zijn onder anderen Hans Straver, Jur van Goor en Jeroen Thijssen.

Het volledige programma:
14.00 uur Opening
14.10 uur Hans Straver: ‘Het gedroomde Banda van Jan Fredrik Helmers’
14.40 uur Jur van Goor: ‘Het Discours van Jan Pieterszoon Coen’
15.10 uur Theepauze
15.40 uur Barney Agerbeek: ‘Van Apie tot Zadie, de njai in de literatuur, alsmede het gedicht Blauwe Zon’
16.10 uur Jeroen Thijssen: Over zijn Indische roman Solitude
16.40 uur Discussie
17:00 Sluiting
Plaats: Universiteit van Leiden, gebouw 1175 (Lipsius), Cleveringaplaats 1 (achter Rapenburg ter hoogte van de Doelensteeg, zaal 003.
De toegang is gratis
Alle belangstellenden zijn van harte welkom.

Lezingenmiddag Indische Letteren


Op vrijdag 9 mei 2014organiseert de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde weer een lezingenmiddag.
Tijd: 15.00-18.00 uur
Programma
15.00 uur Opening
15.10 uur Frans Schreuder:  “Ondertusschen worden mijn herinneringen aan het heerlijk Javaanse landschap met zijn geuren en kleuren steeds inniger en dierbaarder.” Dr. Jac. P. Thijsse en Indië
15.40 uur Pauline Stoltz: Verschillende generaties en het verleden in Indische Duinen van Adriaan van Dis
16.10 uur Theepauze
16.40 uur Peter van Zonneveld: “Vaarwel, mijn lieve Julius!” Schrijverszonen in Indië
17.10 uur Discussie
17.30 uur Sluiting

Lees verder >>

Pas verschenen: Indische Letteren (vol. 29, nr. 1)


Onlangs verscheen bij Uitgeverij Verloren: Indische Letteren, jaargang 29 (2014), nr. 1. Thema van dit nummer is: De Indische wereld van Louis Couperus.

Inhoud

In 2013 was het honderdvijftig jaar geleden dat Louis Couperus in Den Haag werd geboren. Een jaar lang werd dit uitbundig gevierd. Ook de Werkgroep Indische Letteren nam hieraan deel en organiseerde een lezingenmiddag over de Indische wereld van Couperus. De bijdragen zijn gebundeld in dit themanummer. Olf Praamstra gaat in op de Indo-Europese herkomst van Couperus en zijn problematische verhouding met het door hem als vijandig ervaren Indië. Aan de hand van drie van zijn romans laat Jacqueline Bel zien hoe Couperus Indië telkens op een ander manier inzette en zich daarbij openbaarde als een visionair. Pamela Pattynama beschouwt De stille kracht tegen de achtergrond van de veranderende Indische samenleving rond 1900 en Petra Teunnissen-Nijsse beschrijft de laatste reis van Couperus naar de Oost, in 1921, met de nadruk op het teleurstellende bezoek aan Japan.
De Indische wereld van Louis Couperus. Indische Letteren 29 (2014), nr. 1. 80 pagina’s. ISBN: 9789087044459. Prijs: € 12,50

Lezingenmiddag Indische Letteren


Op vrijdag 14 februari 2014 organiseert de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde weer een lezingenmiddag.
Tijd: 15.00-18.00 uur
Het programma is als volgt:
15.00 uur: Opening
15.10 uur: Peter van Zonneveld in gesprek met Fred Lanzing over zijn boek Toean Nippon.
15.40 uur: Marco Goud: ‘Van zon verzadigd en van geuren zwaar’. Over de Indische
                  gedichten van Jan Prins
16.10 uur: Presentatie van het Album van de Indische poëzie, samengesteld door Bert
                 Paasman en Peter van Zonneveld
16.30 uur: Theepauze
17.00 uur: Nina Bouwmeester: De Indische wereld van Dé-Lilah
17.30 uur: Discussie
18.00 uur: Sluiting

Lees verder >>

Zojuist verschenen: Cahiers voor een Lezer nr 38

Cahiers voor een Lezer nr 38 (december 2013, 36 p., met ills., € 10,-  incl. verzendkosten) bevat de volgende bijdragen:
        Koen Peeters, Nederland, het is ver gekomen. Dankwoord uitgesproken bij de uitreiking van de E. du Perronprijs 2012 te Tilburg op 28 maart 2013 voor zijn in Rwanda spelende roman Duizend heuvels.
        H.T.M. van Vliet, E. du Perron en Louis Couperus. Twee kosmopolitische schrijvers in de Nederlandse literatuur.
        Wim Willems, Tjalie Robinson, een naoorlogse Du Perron.
Dick van Vliet wijst op verschillen en parallellen tussen de schrijvers Couperus (1863-1923) en Du Perron (1899-1940). Opvallend is dat het werk van Couperus met ups and downs populair is gebleven, terwijl Du Perron nauwelijks meer gelezen wordt. Door hun Nederlandsch-Indische afkomst en jeugd hadden beiden geen ‘Hollands’ referentiekader, maar waren ze kosmopolitisch ingestelde wereldburgers met een koloniale achtergrond. Bij beiden was de keuze voor het schrijverschap een breuk met de familietraditie, net als hun onafhankelijke opstelling als schrijver. Zo uitten ze – elk op eigen wijze – kritiek op de koloniale samenleving: Couperus in zijn Indische roman De stille kracht en Du Perron in Het land van herkomst. Anders dan Du Perron hield Couperus zich echter afzijdig van kritiek en polemiek.

Lees verder >>

Pas verschenen: “Van felle kritiek tot feuilleton. De Indische pers en de literatuur”

Onlangs verscheen bij Uitgeverij Verloren Van felle kritiek tot feuilleton. De Indische pers en de literatuur, onder redactie van Geert Onno Prins, Inge Tromp en Peter van Zonneveld. De bundel is bedoeld als hommage aan Gerard Termorshuizen, schrijver van het tweedelige standaardwerk over de Indische pers.
De pers van Nederlands-Indië wordt omschreven als kritisch, boosaardig, scherp en onderhoudend. Felle polemieken, geestige beschouwingen en amusante verhalen wisselden elkaar af. In Van felle kritiek tot feuilleton staan de vele relaties tussen kranten, tijdschriften en de letteren centraal. Onderwerpen zijn onder meer Melati van Java, die haar eerste feuilletons in De Locomotiefpubliceerde, redacteuren die gevangen gezet werden om hun ‘gepeperde uitspraken’ en daar weer over schreven, krantenberichten die tot romans leidden, en het tijdschrift Gerilja van Tjalie Robinson.

Geert Onno Prins, Inge Tromp en Peter van Zonneveld, Van felle kritiek tot feuilleton. De Indische pers en de literatuur. Hilversum: Verloren, 2013. 180 pagina’s. ISBN: 9789087043810. Prijs: € 15,-

Lezingenmiddag over Louis Couperus


Op vrijdag 27 september 2013 houdt de Werkgroep Indische Letterenweer een lezingenmiddag in Leiden. Dit keer is de middag geheel gewijd aan Louis Couperus, naar aanleiding van zijn honderdvijftigste geboortedag.
Programma:
15.00 uur  opening
15.10 uur  Petra Teunissen-Nijsse: Couperus en Japan
15.40 uur  Olf Praamstra: Het vijandige Indië van Couperus
16.10 uur  theepauze
16.40 uur  Pamela Pattynama: Gevaarlijke geheimen. Interraciale seksualiteit in
                        De stille kracht.
17.10 uur  Jacqueline Bel: De Indische Couperus
17.40 uur  Discussie
18.00 uur  Sluiting
Locatie: Universiteit Leiden, gebouw 1175 (Lipsius), Cleveringaplaats 1, zaal 003.
De toegang is gratis. Alle belangstellenden zijn van harte welkom.

Pas verschenen: Indische Letteren (Vol. 28, nr. 2 – Themanummer Hella S. Haasse)


Onlangs verscheen bij Uitgeverij Verloren het juni-nummer 2013 van Indische Letteren. Deze aflevering is geheel gewijd aan Hella S. Haasse, die in september 2011 overleed.
Inhoud
Redactioneel  
Patricia de Groot, Hella S. Haasse of De rol van de verbeelding  
Kees Snoek, Nederlands-Indië in het werk van Hella S. Haasse. Een speurtocht naar identiteit en het beeld van de Ander  
Olf Praamstra, Voor de tweede keer verbannen. Hella S. Haasse en de Indische gemeenschap  
Pamela Pattynama, Java is mijn innerlijk landschap. Interview met Hella Haasse  
Esther ten Dolle, Schaken met Diponegoro. Een vergeten toneelstuk over een vergeten vrijheidsstrijder
Indische Letteren28 (2013), afl. 2 [Themanummer Hella S. Haasse]. 80 pagina’s. ISBN: 9789087043704. Prijs: € 12,50