Tag: historische taalkunde

Vacature: 50% praktijkassistent (historische) Nederlandse Taalkunde, Universiteit Gent, jan-aug 2014

Aan de vakgroep Taalkunde van de Universiteit Gent, afdeling Nederlands, is er een vacature voor:
een deeltijds (50%) interimaris-praktijkassistent (historische) Nederlandse taalkunde voor de periode 01.01.2014 tot 31.08.2014.

Profiel van de kandidaat:

  • Houder zijn van het diploma van licentiaat of Master in de Taal- en Letterkunde met afstudeerrichting Nederlands, van Master in de Historische Taal- en Letterkunde, Master in het Vertalen, Master in het Tolken, Master in de Meertalige Communicatie of van een gelijkwaardig erkend diploma met afstudeerrichting Nederlands; 
  • Beschikken over aantoonbare wetenschappelijke interesse voor (historische) Nederlandse taalkunde; 
  • Overige beroepsactiviteiten uitoefenen of professionele ervaring hebben op het vlak van het onderzoek en/of academisch onderwijs in de Nederlandse taalkunde en/of taalvaardigheid; – Ervaring met historisch corpusonderzoek strekt tot aanbeveling.

Lees verder >>

Boekpresentaties bij de KANTL


In oktober worden er in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) in Gent twee nieuwe boeken gepresenteerd: een teksteditie van het Snoeijmes der Vlaemsche Tale door Rik Vosters en Gijsbert Rutten op maandag 7 oktober 2013 en De spiegel van Alexander, een postume essaybundel van Christine d’Haen, op donderdag 10 oktober 2013.

Lees verder >>

De Melkheul

Door Viorica Van der Roest
Geïnspireerd door het nieuwe boek van Tanneke Schoonheim, Langs Leidse Stegen, dat afgelopen zaterdag door Marc van Oostendorp besproken werd, ben ik weer eens met frisse blik naar de straat- en steegnamen in mijn eigen woonplaats gaan kijken. De meeste mensen kennen Gorinchem vooral als decor van de file op de A27, maar wanneer u daar nou weer eens staat stil te staan, kunt u net zo goed even van de weg afkomen om de historische binnenstad te bekijken. Die heeft het middeleeuwse stratenpatroon nog grotendeels behouden, inclusief de oude straatnamen. Een wandeling met taalkundige meerwaarde is dus ook in Gorinchem te maken.
Sommige namen spreken voor zich, zoals Gasthuisstraat, Vissersdijk of Molenstraat. Opvallend is het vrij grote aantal dierenstraatnamen. Gorinchem heeft net als Leiden een Kabeljauwsteeg (ik heb helaas niet kunnen ontdekken hoe die aan deze naam gekomen is). De Katerstraat roept vragen op; is er in Gorinchem een zo gedenkwaardige kat geweest dat men een straat naar hem vernoemde? Of heeft de naam iets te maken met de hoge concentratie van café’s in dat deel van de stad? Verder zijn er een Blauwe Haansteeg en een Eendvogelsteeg.

Lees verder >>

De identiteitscrisis van de paprika

Door Viorica Van der Roest
Een tijdje geleden werd er een aflevering van de Keuringsdienst van Waarde uitgezonden over paprikapoeder. De presentatoren gingen op zoek naar de paprika’s waar dat poeder van gemaakt wordt. Bij hun bezoekjes aan allerlei buitenlandse paprikaleveranciers ontstond, zoals ze zelf op hun website schrijven, een Babylonische spraakverwarring. Want volgens die leveranciers heette het ding dat wij een paprika noemen pepper. De Keuringsdienstmedewerkers reageerden alsof ze een grootschalig bedrog van de Nederlandse voedselindustrie op het spoor waren: in paprikapoeder zit helemaal geen paprika, maar peper! Ondanks de (goedbedoelde maar ontoereikende) uitleg van enkele leveranciers waren ze niet meer van het tegendeel te overtuigen.
Wat ze natuurlijk hadden moeten doen, was een historisch taalkundige erbij halen. Die had voor ze kunnen uitzoeken hoe dat nou zit, met die verschillende namen voor dezelfde vrucht. Want pepper en paprika zijn gewoon aan elkaar verwante woorden, waarvan de betekenissen wat uit elkaar geschoven zijn.

Lees verder >>

Een cursus Euraziatisch voor Afrikanen

Door Gaston Dorren

Het is goed dat journalisten over wetenschap schrijven. Kun je tenminste nog eens lachen. Zeker als ze over taalkunde schrijven.

Eergisteren deed bioloog Mark Pagel een taalkundige bewering die hem – als hij gelijk heeft – beroemd kan maken. Hij meent 23 woorden te hebben gevonden die we zó vaak in de mond nemen dat ze extreem stabiel zijn. Ze veranderen wel geleidelijk van vorm, zoals alle woorden, maar ze worden niet gemakkelijk vervangen.
Lees verder >>

Onze Taalfout

door Gaston Dorren
Het Nederlandse naamvalssysteem is ongeveer zo actueel en relevant als het Indisch koloniaal recht of dat klassieke kookboek, ‘Heerlycke recepten met dodovleesch en -eiers’. De naamvallen zijn (buiten de voornaamwoorden) niet alleen in onbruik geraakt; wat er nog van over is, wordt niet meer begrepen.
Ter illustratie, om niet te zeggen ten bewijze, wil ik hier het net verschenen meinummer van Onze Taalter tafel brengen (of ten tonele voeren). Jacco Snoeijer schrijft daarin dat deurwaarders ‘een warme band [hebben] met het multifunctionele voorzetsel te, bij voorkeur te gebruiken in de tweede naamval. Een willekeurige greep levert op: te eniger tijd, te gelegener tijd, ten verzoeke, ten titel (…).’

Lees verder >>

Waar kwam het Proto-Indo-Europees vandaan?

door Viorica Van der Roest

Onderzoekers van het Massachucetts Institute of Technology hebben deze week in het blad Frontiers in Psychology geopperd dat de mens 50.000 tot 80.000 jaar geleden eerder leerde zingen dan praten. Toen het Proto-Indo-Europees (PIE) ontstond, was de mens dat stadium van zingen natuurlijk al lang voorbij. Lange tijd was de consensus, op basis van onderzoek uit de historische taalwetenschap, dat het PIE zo’n 5000 jaar geleden gesproken werd op de steppen in het huidige Oekraïne, boven de Zwarte Zee. Van daaruit verspreidde de taalfamilie zich vervolgens over Europa en Azië.

Sinds de publicatie in Science van een recent onderzoek van een groep onderzoekers van o.a. het Max Planck-Instituut en de Auckland University is daar discussie over. Deze groep onderzoekers gebruikte een omstreden methode, om vervolgens te concluderen dat het PIE 9500 tot 8000 jaar geleden aan zijn opmars begon, en niet vanuit Oekraïne, maar vanuit Anatolië (in het huidige Turkije). Lees verder >>

Nicoline van der Sijs hoogleraar Historische taalkunde van het Nederlands in de digitale wereld aan de Radboud Universiteit Nijmegen

Prof. dr. Nicoline van der Sijs (1955) is met ingang van 1 januari 2013 benoemd tot hoogleraar Historische taalkunde van het Nederlands in de digitale wereld aan de Radboud Universiteit Nijmegen. De leerstoel past in het onderzoeksprofiel van de Faculteit der Letteren op het gebied van e-humanities: onderzoek, ontwikkeling en gebruik van digitale technieken in de geesteswetenschappen.
Lees verder >>

Nederlab – voor al uw diachrone onderzoeksvragen

door Nicoline van der Sijs
Op 12 juniis in Neder-L gemeld dat het project ‘Nederlab – een laboratorium voor onderzoek naar de veranderingspatronen in de Nederlandse taal en cultuur’ 4 miljoen euro subsidie heeft ontvangen van NWO, KNAW, CLARIAH en CLARIN, inclusief matching van wetenschappelijke instituten en universiteiten. Inmiddels is er een projectwebsite in de lucht, http://www.nederlab.nl, waarop de oorspronkelijke aanvraag, de organisatiestructuur van het project en enkele persberichten zijn te vinden. Ik grijp de lancering van de website graag aan om wat achtergrondinformatie te geven over het project en een oproepje te doen.

Lees verder >>