Tag: historische sociolinguïstiek

Eersame lieve soen: een gemiste kans

Door Marc van Oostendorp

Michiel Heusch was een Hamburgse jongeman uit een Antwerps geslacht. In 1664 en 1665 reisde hij net als iedereen uit zijn kringen naar Italië. Met zijn familie onderhield hij contact per brief; zijn eigen brieven zijn niet bewaard gebleven, maar enkele van de brieven die zijn familie aan de ‘eersame, lieve soen’ schreef, wel.

Deze brief zijn nu door Verloren uitgegeven in een heel fraai geïllustreerd koffietafelboek, voorzien van annotaties door de taalkundige Marijke van der Wal die ook een inleiding schreef.

Het boek is werkelijk een lust voor het oog – eigenaardig genoeg wordt in het colofon wel een omslagontwerper en een typograaf genoemd, maar geen ontwerper voor het binnenwerk. Die persoon had best in het zonnetje worden gezet, want Michiel Heusch is een lust voor het oog.

Lees verder >>

Alleen halsstarrige joden gebruiken Jiddische woorden

Door Ewoud Sanders

Eduard Gerdes. In welk jaar deze foto, uit de collectie van het Letterkundig Museum, is genomen, is niet bekend.

Twee zwervelingen, een jeugdboek uit 1882 waarin een joodse jongen tot het christendom wordt bekeerd, bevat uitzonderlijk veel joodse woorden en uitdrukkingen, namelijk 41 – beduidend meer dan alle andere jeugdverhalen in dit genre. Het boek is geschreven door Eduard Gerdes, indertijd een beroemde schrijver, en beleefde drie drukken. Waar haalde Gerdes die joodse woorden en uitdrukkingen vandaan en welke functie hadden ze?

Eduard Gerdes (1821-1898) behoort tot de productiefste en meest gelezen jeugdboekenschrijvers uit de tweede helft van de 19de eeuw. Hij werd in Kleef in Duitsland geboren, als jongste in een gezin met zes kinderen. Twee kinderen stierven bij hun geboorte en drie op jonge leeftijd bij een epidemie, zodat Eduard als enig kind overbleef. Zijn vader stierf jong, zijn moeder was zeer godsdienstig. ‘Elken avond moest ik haar een hoofdstuk uit haren (duitschen) Bijbel voorlezen’, schreef hij later in het tijdschrift Oud en Nieuw (1891:221). Gerdes hield hier een gedegen Bijbelkennis aan over. Hij werd onderwijzer, werkte korte tijd in Duitsland en vestigde zich vervolgens in Amsterdam. Daar kwam hij in 1856 in contact met dominee Jan de Liefde (1814-1869). Lees verder >>

Historical Sociolinguistics Young Researchers Forum

Vrije Universiteit Brussel, 2-3 March 2018

The Historical Sociolinguistics Network (HiSoN), as sponsored by the Research Foundation Flanders (FWO) as part of its Historical Sociolinguistics Research and Training Program, is proud to announce the first edition of the Historical Sociolinguistics Young Researchers Forum (HSYRF).

This new yearly event is aimed at early career researchers – MA and PhD students, postdocs, and other young (at heart) researchers –, offering a mix of lectures, classes and hands-on workshops on various topics relevant to anyone interested in historical sociolinguistics or language history more generally.

The first edition of the event will take place on 2-3 March 2018 at the Vrije Universiteit Brussel (Brussels, Belgium).

Website van het congres Lees verder >>

Call for papers for a colloquium on Monolingual histories – Multilingual practices Issues in historical language contact

Annual colloquium of
Taal & Tongval: Language Variation in the Low Countries
1 December 2017

Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL)
Ghent, Belgium

http://taalentongval2017.blogspot.be

Keynote speakers

Päivi Pahta (University of Tampere)
Joe Salmons (University of Wisconsin – Madison)
Marijke van der Wal (Leiden University)

Lees verder >>

Nederlands als wetenschapstaal in de zestiende eeuw

Door Cora van de Poppe

simonstevinRecentelijk was in het nieuws veel aandacht voor de opmars van Engels in het wetenschappelijk onderwijs. Het merendeel van alle studies aan Nederlandse universiteiten wordt inmiddels al in het Engels gedoceerd. Deze trend wordt niet door iedereen met blijdschap ontvangen; de Taalunieraad pleit bijvoorbeeld juist voor een sterke positie van het Nederlands in het onderwijs, vanuit de gedachte dat iedereen toegang moet houden tot wetenschappelijke kennis en inzichten. Dit soort debatten over de rol van de moedertaal in het onderwijs zijn niet nieuw; al in de zestiende eeuw werd gediscussieerd over de rol van het Nederlands in het onderwijs en was men bevreesd voor de smet die buitenlandse talen op de moedertaal zouden aanbrengen.

De zestiende eeuw was op talig gebied een dynamische periode: het Latijnse taalmonopolie was reeds aangetast, de volkstaal breidde zich uit naar nieuwe domeinen, zoals de administratie en de kerk, en binnen deze volkstaal maakten Middelnederlandse taaleigenschappen plaats voor nieuwe manieren om woorden en zinnen vorm te geven. In deze dynamische taalsituatie sprak onder meer de renaissance-wetenschapper Simon Stevin (1548-1620) zich uit voor het gebruik van de volkstaal in wetenschappelijk onderwijs en wetenschappelijke publicaties. Lees verder >>