Tag: het jaar van de stijl

Je kunt Pechtold in één zin herkennen

Door Marc van Oostendorp

Hoeveel tekst heb je nodig om te zien of een tekst afkomstig is van Geert Wilders of van Alexander Pechtold? Niet heel veel, laat Maarten van Leeuwen zien in zijn proefschrift Stijl en politiek, dat hij vandaag in Leiden verdedigt. Eén zin is meestal wel genoeg.

Neem de volgende:

  • De laatste jaren wordt de politiek niet meer beschouwd als de plek waar maatschappelijke problemen worden aangepakt en opgelost. [1]

Die zin kan alleen maar van Pechtold zijn. Dat ligt niet aan de inhoud – ik denk dat Wilders het er nog weleens mee eens zou kunnen zijn. Het ligt alleen aan de vorm. Wilders zou hetzelfde mogelijk op de volgende manier formuleren:
Lees verder >>

Een nieuwe stijlgoeroe

Door Marc van Oostendorp

Het jaar van de stijl is heropend. Begin 2014 was ik er op dit weblog mee begonnen. Ik ging les nemen bij schrijvers, die me lesjes zouden geven zodat ik beter zou schrijven. Ik begon bij Ilja Leonard Pfeijffer, maar na een paar maanden stapte ik over op een andere leraar die van alles beloofde, maar waar nooit iets van kwam. (Ja, ik bedoel u, AS!) En toen heb ik het ook verder weer laten sloffen.
Maar sinds wanneer moet een jaar een aangesloten periode zijn? Ik kan toch gewoon nu weer doorgaan? Wat gaan we nu krijgen?
Ik werd door deze heropening gestimuleerd door het verschijnen van het Groot retorisch woordenboek van Paul Claes en Eric Hulsens. Dat boek is door de uitgever geloof ik ruimhartig over de vaderlandse bloggers heengestrooid, dus u zult het wel vaker tegenkomen wanneer u het internet aandachtig leest.
Maar dat strooien kan ook vast geen kwaad: 

Lees verder >>

De lezer herkent de waarheid als ze hem ziet

Over Steven Pinkers The Sense of Style
Door Marc van Oostendorp


Waarom schrijven academici zo belabberd? Volgens Steven Pinker is dat niet omdat ze slechte mensen zijn, die ideeënarmoe op kosten van de belastingbetaler proberen te verbergen achter een haag van idiote vaktermen. Hij houdt vast aan de gouden regel “Veronderstel nimmer kwade wil voor wat al afdoende kan worden verklaard door domheid.” Het is geen onwil, het is daadwerkelijke onmacht.

Nooit heb ik zo’n duidelijke en overtuigende uitleg gelezen over waar die onmacht precies uit bestaat als in Pinkers boek. The Sense of Style is toch al verreweg mijn favoriete stijlboek – eindelijk iemand die weet waar hij het over heeft, die niet blijft hangen in allerlei rondzingende tips maar zelf goed heeft nagedacht, en ook laat zien dat hij zijn eigen ideaal aardig weet te benaderen.

De onmacht van academici komt volgens Pinker voort uit ‘de vloek van kennis’, een term die hij ontleent aan de economische wetenschap.
Lees verder >>

Is slecht schrijven hetzelfde als verward denken?

Door Marc van Oostendorp


Ik ben onschuldig, het zijn altijd anderen die het hebben gedaan. Aan het begin van dit jaar had ik zo’n goed voornemen: ik ging mijn stijl verbeteren en in het openbaar les nemen. Ik nam inderdaad hier op dit weblog les bij een obscure dichter, maar die won ineens de AKO-prijs en had geen tijd meer voor mij. Daarna meldde ik me bij een ander, maar die werd er ineens uitgegooid bij het radioprogramma waarvoor hij boeken besprak, en raakte aan lager wal. Nooit werd er meer van hem vernomen.

De les: alle schrijvers tot wie ik me wend, breken door bij het grote publiek en/of belanden in de goot. Maar ik schiet zo niet op met mijn schrijfvaardigheid.

Om toch nog iets van dit ‘jaar van de stijl’ te maken, heb ik besloten het over een andere boeg te gooien. Ik wend mij nu tot dode schrijvers voor stijladvies.
Lees verder >>

Het schrijven van een zakelijke brief als een way of life

Door Marc van Oostendorp


Jullie zitten nu met de eerste ochtendkoffie achter je beeldscherm en julie probleem is dat jullie reuze benieuwd zijn waarover ik vandaag ga uitwijden. Welnu, ik ga jullie onderhouden over het aerotoxisch syndroom.

Gisterennacht zat ik mijn stukje te tikken in het vliegtuig. Jullie hebben dat misschien wel gemerkt, want mijn hoofd wordt er altijd een beetje lichter van. Daar heb ik nu een nieuw woord voor geleerd, voor dat lichte gevoel: het aerotoxisch syndroom.

Ja, die vorige alinea’s, die zijn nog eens leesbaar, he? Omdat ik nog steeds wacht tot mijn nieuwe officiële schrijfleraar zich verwaardigt om mij een les te geven, heb ik me de afgelopen dagen teruggetrokken met het boek Tekststructuur. Effectiever en efficiënter schrijven van Freerk Teunissen en Aleid van de Vooren. Die titel klinkt een beetje degelijk en het onderwerp – het schrijven van zakelijke teksten – klinkt ook niet meteen opzwepend.

Maar Tekststructuur blijkt meer in huis te hebben dan lesjes oorzakelijke verbanden leggen. Het schrijven van een eenvoudige zakelijke brief wordt met Teunissen en Van de Vooren ineens een way of life, waarvoor je wonderlijke oefeningen moet doen.
Lees verder >>

Hoe ik een dialoog leerde schrijven

Door Marc van Oostendorp


Hoe gaat het inmiddels met mijn goede voornemens? Ik ging toch beter leren schrijven dit jaar? Waarom merken jullie daar dan zo weinig van?

Het kwam, mijn leraar is Ilja Pfeijffer is veel te aardig voor mijn medecursist die haar opdrachten steeds veel te laat inlevert. Affijn, ik heb dus sinds de vorige keer ook heel lang moeten wachten, maar inmiddels ben ik toch echt wel een stapje verder. Want inmiddels kan ik ook een dialoog schrijven, waar je bij staat.

De tweede opdracht luidde:
Lees verder >>

De stijlcomputer

Door Marc van Oostendorp


Hoe moet je schrijven? Dat is de vraag die ik tot de vraag van het jaar heb uitgeroepen. Ik neem schrijfles, maar leg natuurlijk ook mijn oor te luisteren bij de wetenschap.

Nu opgelet, want in het kader van de leesbaarheid komt er een lange zin. Een aantal onderzoekers bij de afdeling informatica van de universiteit in Stony Brook hebben het probleem opgelost en zij hebben een computerprogramma ontwikkeld dat automatisch kan bepalen hoe ‘succesvol’ een tekst zal zijn aan de hand van een aantal stijlkenmerken en nu hoef je dus alleen maar ervoor te zorgen dat je die stijlkenmerken toepast om ervoor te zorgen dat je stijl voortaan succesvol is en ‘succesvol’ is door de onderzoekers gedefinieerd in termen van hoe vaak je gedownloaded wordt op de website van Gutenberg – en wie wil er nu niet vaak worden gedownloaded op de website van Gutenberg.

Een van de dingen die dus werkt, volgens die onderzoekers, is dat je vaak de woorden en, maar en of gebruikt. (Het echte artikel vind je door hier te klikken; het artikel begin op pagina 1745.)

Lees verder >>

Schrijfles van Pfeijffer: begin uw zinnen met ‘hoewel’

Het jaar van de stijl

Door Marc van Oostendorp

Beter leren schrijven – dat was mijn voornemen aan het begin van dit jaar. Dus meldde ik me bij mijn eerste privé-leraar: de gelauwerde Italiaans-Nederlandse schrijver Ilja Leonard Pfeijffer. Hij accepteerde me na enige onderhandelingen als leerling in een schriftelijke cursus die bestaat uit een aantal opdrachten die door de meester van commentaar worden voorzien. Er is ook een andere cursist die ik niet ken maar die volgens Pfeijffer “wel heel slim is”, en die dezelfde opdrachten uitvoert.

Op 8 januari kregen we ons eerste huiswerk:

Je eerste opdracht is om een grote kerststal te beschrijven. Je weet wel. Met honderden poppetjes in papier-maché-bergen die elektrisch zijn aangedreven. Kort. Een alinea. 100/200 woorden.

Lees verder >>