Tag: Herinneringen van een taalgebruiker

In een dialect glijden

Herinneringen van een taalgebruiker (4)

Door Marc van Oostendorp

Mijn jeugd bestaat uit twee stukken. In het eerste korte stukje (pakweg tot ik vijf was) woonde ik in Zuid-Holland. In het tweede, langere stuk woonde ik in Brabant.

Wat kan ons dat schelen, zullen jullie zeggen. Maar omdat ik in deze onregelmatig verschijnende reeks nu eenmaal aan het graven ben naar mijn herinneringen aan de taal is het van belang.

Mijn vader was geïnteresseerd in audio en heeft daarom al in de vroege jaren zeventig, toen we nog in Rotterdam woonden, opnamen van mij gemaakt. Op die opnamen spreek ik vrij duidelijk met een Rotterdams accent. Weliswaar niet heel erg plat want ik kom uit een nette familie, maar herkenbaar genoeg.  Lees verder >>

Mijn eerste woord in het wild

Herinneringen van een taalgebruiker (3)

Door Marc van Oostendorp

In de eerste paar jaar van je leven bouw je razendsnel een taalsysteem op, en je merkt er niets van. Ik kan me in ieder geval niet herinneren dat ik dacht: oh ja, mijn ouders zetten het verbogen werkwoord op de tweede plaats van de zin, terwijl ik dat toch na een paar jaar moet hebben ingezien, want sindsdien doe ik dat zelf moeiteloos.

Mijn eerste bewustzijn dat ik iets aan het leren was, hebben te maken met lezen en schrijven, op school. Ik heb de indruk dat dit voor veel mensen geldt. Het is misschien een verklaring waarom voor veel mensen spelling zo ongeveer gelijk staat aan taal: wat je je herinnert is de betrekkelijk late fase waarin je al die ingewikkelde dingen die je al weet ook nog eens leert vastleggen. Het is maar een klein onderdeel, maar het voelt belangrijk.

Ik weet dat ik graag wilde leren lezen, maar waarom ik dat dan wilde herinner ik me helaas ook al niet meer. Ik kan het alleen maar concluderen omdat ik er vroeg mee begon, toen ik een jaar of vijf was – en ik zat op een Montessori-school waar je met zulke dingen begint ‘als je eraan toe bent’.  Lees verder >>

Gedroomde stemmen

Herinneringen van een taalgebruiker (2)

Mijn allereerste herinneringen zijn herinneringen aan stemmen. Ik geloof dat herinneringen nauwelijks zonder taal bestaan, dat er een reden is waarom de meeste mensen zich pas dingen beginnen te herinneren vanaf het moment dat ze taal hebben. (Al schijnen er ook wel mensen te zijn die zich hun geboorte kunnen herinneren, dus helemaal aan de taal gebonden zal de herinnering ook niet zijn.)

Ik herinner me een ding dat me echt gebeurd lijkt, een ding dat ik gedroomd heb, en een ding die ik verkeerd moet hebben geïnterpreteerd. In alle gevallen herinner ik me vooral de stem. Ik denk dat ze allemaal komen uit mijn derde of vierde levensjaar, gegeven de omstandigheden (ze waren allemaal in Rotterdam en ik weet vrij zeker dat ze uit de periode waren voor ik naar school ging).  Lees verder >>

Mijn leven in de taal

Herinneringen van een taalgebruiker (1)

Door Marc van Oostendorp

“J’ai commencé ma vie comme je la finirai sans doute: au milieu des livres.”
— Jean-Paul Sartre, Les Mots.

Taal is onmiskenbaar een definiërend element in een mensenleven. Wie nooit een taal leert, heeft geen menswaardig leven. Zo iemand wordt een wolfskind en nimmer is uit de wouden een wolfskind opgedoken dat lang en gelukkig leefde. Je mist het contact met andere mensen, je leert de miljoenen details over het leven die je dankzij taal oppikt van je medemens, je mist de mogelijkheid om je eigen gedachten vorm te geven en zo met anderen te delen of aan jezelf voor te leggen.

Dan is de specifieke taal die je leert natuurlijk ook nog van invloed. Je hoeft geen aanhanger te zijn van de Sapir-Whorff-hypothese, die zegt dat het denken bepaald wordt door je taal, om dat te zien. De taal die je leert bepaalt bijvoorbeeld tot welke gemeenschap je behoort en wat je status is in die gemeenschap wordt minstens voor een deel bepaald door welke vorm van Nederlands je gebruikt. Lees verder >>