Tag: Gruuthuse

Eer dhondekine quamen

Door Jos Houtsma

Het Gruuthuse-handschrift (Bron: KB)

De negende tekst in het derde deel van het beroemde Gruuthuse-handschrift is een gedicht van     218 regels, verdeeld over 35 ‘strofen’ van uiteenlopende lengte, waarin personages ten tonele worden gevoerd in een “minnetuin”, een tuinlandschap waar men zich wijdt aan de hoofse liefde. Wat de personages zeggen, in zichzelf of tegen elkaar, wordt steeds voorafgegaan door een opschrift van een paar woorden waarin het personage wordt getypeerd en waarin soms iets wordt meegedeeld over de omstandigheden waarin hij of zij de tekst zegt. K. Deleu, die in 1961 een mooi en erudiet artikel over gedicht 9 publiceerde, heeft opgemerkt dat in iedere strofe een ander personage aan het woord is. De mensen die in gedicht 9 hun rol spelen, zeggen dingen, reageren op elkaar, maar het gebeurt geen enkele keer dat een van de personages voor de tweede keer aan het woord komt. Een echt toneelstuk, met een dramatische ontwikkeling, ontstaat zodoende niet. Deleu beschouwt  gedicht 9 als een “schilderij-gedicht”:  de lezer moet de personages “in een of ander kunstwerk, in een schilderij, een miniatuur, een tapijt, of nog waarschijnlijker in een reeks schilderijen of miniaturen” voor ogen hebben gehad. Herman Brinkman werkt deze opvatting nader wordt uit  in zijn uitgave van de Gruuthuse-teksten van 2015, maar het is niet onmogelijk dat 9, zoals al is gesuggereerd door Te Winkel, toch is bedoeld als een soort rollenspel bij de opvoering van een tableau vivant, een ‘tableau parlant,’ of wie weet zelfs een ‘tableau chantant’: veel van de strofevormen in lied 9 worden ook in de liederen uit het Gruuthuse-handschrift gebruikt.

Lees verder >>

Verschenen: Totdat de wachter heeft gezongen, liederen uit het Gruuthuse-handschrift

‘Totdat de wachter heeft gezongen…’ is een nieuw album met liederen uit het Gruuthuse-handschrift. De gedichten en liederen uit dit handschrift ontstonden rond 1400 in Brugge en de collectie is vernoemd naar de latere eigenaar, Lodewijk van Gruuthuse. De liedjes vormen het bekendste deel van de collectie: liefdesliedjes, schunnige liedjes en drinkliedjes. Het Gruuthuse-handscrhift bevat de grootste verzameling Nederlandstalige liedjes uit de middeleeuwen en het is de grootste verzameling liederen met muzieknotatie uit die tijd. De vorm van de liedjes getuigt ook van het feit dat deze liedjes bedoeld waren voor kenners. De dichter gebruikt formes-fixes, de heiligverklarende vormen van Franse liedjes uit de late middeleeuwen: balladen, rondeaus en virelais, en de grote verscheidenheid aan gebruikte vormen is opmerkelijk. Instrumentalisten zijn in de 15e eeuw door heel Europa geweest, maar muzikale manuscripten die ondubbelzinnig een repertoire tonen voor instrumentale ensembles uit die periode zijn schaars. Het instrumentale repertoire op dit album bevat arrangementen en polyfone ensemblestukken van ongeveer 1450 tot 1470. De arrangementen zijn ofwel instrumentale versies gebaseerd op reeds bestaande polyfone modellen.

U kunt het album hieronder beluisteren via Spotify. U kunt het ook bijvoorbeeld hier bestellen als cd.

Boekvoorstelling en concert: Het Gruuthusehandschrift – Literatuur, devotie en muziek rond 1400, 3 december 2015

Het Gruuthusehandschrift blijft een bron van inspiratie voor liefhebbers van Middelnederlandse literatuur en middeleeuwse muziek en cultuur. Een nieuwe bundel met 15 prikkelende essays verzamelt de meest recente inzichten over dit voortreffelijke handschrift.

De KANTL stelt deze nieuwe bundel over een van de 51 werken uit de literaire canon op 3 december 2015 aan u voor.
Twee specialisten ter zake leggen uit waarom ze telkens weer naar het Gruuthusehandschrift teruggrijpen. Daarna trakteren we u op een concert met muziek uit het handschrift.
Programma
  • Frank Willaert (ondervoorzitter van de KANTL) licht namens de redacteurs de publicatie toe
  • Herman Brinkman (Huygens ING) licht als editeur van het Gruuthusehandschrift het belang van het handschrift en de nieuwe editie toe
  • Concert van Ultreya en Pandora² met liederen uit het Gruuthusehandschrift
Datum: donderdag 3 december vanaf 20 u.
Locatie: KANTL – Koningstraat 18 – 9000 Gent
De toegang is gratis maar uw aanwezigheid vooraf even aanmelden is wel gewenst.
Dat kan door naar het secretariaat van de KANTL te mailen of te bellen (09/265.93.40).
Tijdens de receptie is er ook gelegenheid tot aankopen van het boek tegen de introductieprijs van € 25. Daarna bedraagt de verkoopprijs € 29.
Aan de boekenstand kan u naast de nieuwe Gruuthuse-bundel ook andere publicaties over het Gruuthuse handschrift kopen.
Het Gruuthusehandschrift. Literatuur, muziek, devotie rond 1400, onder redactie van Frank Willaert, Jos Koldeweij & Johan Oosterman. Gent, KANTL, 2015. 320 p. ISBN 9789072474957 kan besteld worden bij het secretariaat van de KANTL, of bij de boekhandel.