Tag: Gerrit Komrij

Nieuw blog: Boekverslag

Door Marc van Oostendorp

Boekverslag is een nieuw blog van Lynn de Rijk en Colleen Kars. Iedere week vragen ze iemand naar zijn of haar favoriete boeken. De makers: “In deze eerste aflevering van boekverslag speelt Marc van Oostendorp de hoofdrol, hij is hoogleraar aan de Radboud Universiteit en hij werkt bij het Meertens instituut in Amsterdam. Marc vertelt in deze aflevering over een bundel van Gerrit Komrij, en dat doet hij met heel veel passie!”

Vanaf nu verschijnt Boekverslag iedere week op Neerlandistiek, telkens op donderdag.

(Deze video bekijken op YouTube)

Met taal gaat hij naar bed

Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (175)
Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan?

Door Marc van Oostendorp

Illustratie: Susanne van der Kleij

De taalsmid

De klinker en de medeklinker zijn
De weke onderbuik en het korset.
Dichter is hij die, schijnbaar zonder pijn,
Het vormeloze in de steigers zet.

Zijn woorden, corpulent of slank van lijn,
Verenigen zich vloeiend tot couplet.
De moeiteloosheid, niet het rookgordijn,
Is zijn geheim. Met taal gaat hij naar bed.

De taal, van A tot Z, is zijn fles wijn.
Halfdronken wordt er, zomaar voor de pret,
Een kind verwekt, een epos of kwatrijn,

Of iets daartussenin, zeg een sonnet,
Terwijl de lezer onbekend blijft met
Zijn worsteling met spekvet en balein.

(Gerrit Komrij)

In dit gedicht is iemand aan het opscheppen over hoe moeiteloos hij orde weet te scheppen – en dat terwijl het gedicht altijd vrij chaotisch is geweest.

Het gedicht gaat in reuzenstappen door de taal, van klein naar groot. Het begint met de fonologie, de betrekkelijk vormeloze klinkers die worden ingekaderd door de hardere medeklinkers. Lees verder >>

Ilja Leonard Pfeijffer als Gerrit Komrij

De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (49)

Door Marc van Oostendorp

Volgens sommigen is Ilja Leonard Pfeijffer eigenlijk een soort Komrij, en zij bedoelen dat dan niet als compliment. Recensent Johan Sonnenschein van de zeer geleerde website De Reactor maakte bijvoorbeeld onlangs onderscheid tussen twee tradities in de Nederlandse literatuur. Enerzijds is er de lijn Kloos-Bloem-Komrij, en de tweede die van Gorter-Lucebert-Mettes. En hij plaatste Pfeijffer in de eerste lijn.

Hoe dat nu precies zit, met die lijnen, wordt mij in ieder geval niet helemaal duidelijk uit Sonnenscheins beschouwing. Als eerste toelichting op het onderscheid geeft de recensent de volgende generalisatie:

Speurt de tweede de traditie [Gorter-Lucebert-Mettes] af op wat kan aansporen tot vernieuwing, de eerste beschouwt ‘leren’ via ‘geleerdheid’ als ‘belerend’: vieze begrippen die je autonomie aantasten [Kloos-Bloem-Komrij].

De aanhalingstekens suggereren dat Sonnenschein na uitvoerige literatuurstudie deze begrippen uit het werk van de genoemde auteurs heeft gehaald. Helaas ontbreken bronvermeldingen zodat minder geleerde beschouwers niet meteen kunnen vinden waar dat dan staat, dat Kloos of Komrij zo tegen geleerdheid waren. Lees verder >>

Komrij op Kreta

Door Marc van Oostendorp

Arie Pos presenteerde deze week zijn reconstructie van de nooit eerder gepubliceerde eerste roman van Gerrit Komrij (1944-2012), ‘De lange oren van Midas’. Een gesprek in een rumoerige Rotterdamse Mauritsstraat.
(Excuses voor de geluidskwaliteit; ik heb een nieuwe camera – de beeldkwaliteit is daarom wel een stuk hoger, maar ik had die niet meteen in een drukke straat moeten gaan testen.)

Een doveman met leeg notitieblok

Door Marc van Oostendorp

Wie door het nieuwste dubbeldikke nummer van De Parelduiker bladert, kan alleen maar onder de indruk raken van de persoonlijkheid en de werkkracht van Gerrit Komrij. Er wordt van alles uitgemeten: zijn werk als toneelschrijver, als Dichter des Vaderlands, als vertaler, als bloemlezer. En dan worden zijn belangrijkste kwaliteiten ook nog eens nauwelijks belicht: zijn columns en essays komen slechts zijdelings aan de orde, over zijn werk als dichter gaat eigenlijk alleen een bijdrage van Rob Schouten die eerder schrijft over de manier waarop hij zich aan Komrijs invloed ontworsteld heeft. En ook zijn romans worden maar nauwelijks behandeld.

Dat versterkt alleen maar het gevoel van grote gulzigheid dat het leven van de eerste Dichter des Vaderlands kenmerkte. Een gulzigheid dat zich vooral concentreerde op de taal. Je leest het aan elke zin die er van de meester wordt geciteerd. En je merkt het doordat er over van alles en nog wat harde noten worden gekraakt: over zijn gebrekkige kennis van het Engels als vertaler van Shakespeare en Wilde, over zijn vooral in de laatste edities van zijn bloemlezing misschien wel érg oekumenisch geworden smaak, over de kwaliteit van zijn toneelstukken.

Maar over zijn stijlgevoel kan niemand iets naars zeggen. Lees verder >>

Gerrit Komrij-nummer van De Parelduiker

De nieuwe Parelduiker is deze keer dubbeldik gewijd aan Gerrit Komrij. Op 5 juli wordt zijn vijfde sterfdag herdacht, o.a. met de uitgave van zijn onbekende debuutroman De lange oren van Midas en met een speciale aflevering van De Parelduiker.

Gerrit Komrij

Op 5 juli 2017 is Gerrit Komrij vijf jaar geleden overleden. Hij wordt al een half decennium zeer node gemist, wellicht het meest als commentator en duider van de vele wanen en waanzinnigheden van deze zonder hem wel erg duistere en humorloze tijden. Of het nu ging om migranten, populisme, homoknuffelarij versus anti-homogeweld, cultuurafbraak, de treurbuis, politici, islamitisch radicalisme, de neergang van de PvdA of het verraad van zijn generatie – Komrij drong door tot de kern van kwesties. Dat deed hij in zijn hoedanigheden van ‘woordvoerder van niemand’ en ‘kleinst mogelijke mondige minderheid’ op strikt persoonlijke titel door dwars tegen de tijdgeest en de communis opinio in te gaan. Lees verder >>

Het Portugal van Gerrit Komrij

uitzichtprieel‘De Culturele Onderneming’ organiseert van 4 t/m 8 april aanstaande in samenwerking met Carla Oortwijn Travel & Events een bijzondere reis naar het Portugal van Gerrit Komrij. Dit is gebeurd in nauwe samenwerking met Arie Pos, biograaf en persoonlijk vriend van Gerrit Komrij en Charles Hofman, de weduwnaar van Gerrit. De reis is tot stand gekomen met liefde voor het land, de literatuur en vanzelfsprekend, liefde voor wijlen Gerrit Komrij. Dichterlijke schoonheid, warme fadomuziek en puurheid, zijn de sleutelwoorden.

Zie deze link voor meer informatie over de reis.

 

Ik, je en hij bij Gerrit Komrij

Door Marc van Oostendorp

Als ik jou was, en jij was een student letterkunde en die zocht een scriptieonderwerp, zou ik me buigen over Boemerang en andere gedichten, de postume bundel van Gerrit Komrij.

Het eerste gedicht is, heel onkarakteristiek, geschreven zonder hoofdletters en zonder punten. Het heet psalm en begint als volgt:

de avond vrees je en het grote krimpen
de dingen in de kamer hebben pijn
er lopen dwars door door je geraamte schimmen
en in de tuin dieren die angstig zijn

Lees verder >>