Tag: Fries

10-12 december 2014: 20ste Frysk Filologekongres 2014

Woansdei 10, tongersdei 11 en freed 12 desimber 2014

Klik hjir foar de Frysk/Ingelske folder (yn pdf)
De Fryske Akademy organisearret dit jier foar de tweintichste kear it Frysk Filologekongres, yn Ljouwert op woansdei 10, tongersdei 11 en freed 12 desimber. It kongres wol in poadium wêze foar it wittenskiplik debat oangeande de frisistyk yn ‘e breedste sin. De fiertalen binne: Frysk, Nederlânsk, Ingelsk en Dútsk.

Programma en gearfettingen
De opset fan it kongres is dat der elke dei út ein set wurdt mei in plenêre lêzing. Dêrnei binne der parallelsesjes. Op ‘e tongersdei is der in jûnssesje oer Underwiis. It kongres is rjochte op ‘e neifolgjende ûndersyksmêden: Aldfrysk, Taalkunde, Letterkunde, Leksikografy, Taalsosjology, Skiednis fan Fryslân/Kultuerstúdzje. It ûndersyksfjild is it Frysk, mei ynbegryp fan de dialekten dy’t yn Fryslân foarkomme, yn al syn fazen en it Frysk yn Dútslân (Noard- en East-Fryslân).

Klik hjir foar it programma fan it kongres (Frysk/Ingelsk). De gearfettingen fan de lêzings fine jo hjir.

Lokaasje
It kongres wurdt holden yn Grand-Café Restaurant De Koperen Tuin,  Prinsentuin 1, yn Ljouwert.

Kosten
De kongreskosten binne ? 100,- foar it hiele kongres of ? 40,- foar ien kongresdei (ynkl. kongresdokumintaasje, kofje/tee en lunch). Lêzinghâlders binne frij fan kongreskosten foar de dei dat se har lêzing hâlde. Studinten ha fergees tagong ta it kongres. Op woansdei 10 desimber is der in kongresdiner; de kosten dêrfan binne ? 30,-.

Oanmelde
Jo kinne jo hjir oanmelde.

Ynljochtings
Foar ynljochtings kinne jo terjochte by Janneke Spoelstra, e-mail: jspoelstra@fryske-akademy.nl, tel. (058) 233 69 15 of Eric Hoekstra, e-mail: ehoekstra@fryske-akademy.nl, tel. (058) 234 30 38.

De kongreskommisje:
dr. Hanno Brand (foarsitter),
dr. Eric Hoekstra,
drs. Cor van der Meer en
Janneke Spoelstra MA (skriuwer).

Aankondiging en oproep voor lezingen 20ste Fries Filologencongres


De Fryske Akademy organiseert dit jaar voor de twintigste keer het Frysk Filologekongres (Fries Filologencongres), in Leeuwarden op woensdag 10, donderdag 11 en vrijdag 12 december. Het congres wil een podium zijn voor het wetenschappelijk debat met betrekking tot de frisistiek in de breedste zin. De voertalen zijn: Fries, Nederlands, Engels en Duits.
De opzet van het congres is dat er elke dag wordt begonnen met een plenaire lezing. Hierna zijn er parallelsessies. Op de donderdag is er een avondsessie over Onderwijs. Het congres richt zich op de volgende onderzoeksgebieden: Oudfries, Taalkunde, Letterkunde, Lexicografie, Taalsociologie, Geschiedenis van Fryslân/Cultuurstudie. Het onderzoeksveld is het Fries, met inbegrip van de dialecten die in Fryslân voorkomen, in alle fasen en het Fries in Duitsland (Noord- en Oost-Friesland). Lezingen die vanuit een vergelijkend perspectief relevant zijn, zijn ook van harte welkom.

Lees verder >>

Vacature voor taalkundig onderzoeker bij Fryske Akademy


De Fryske Akademy heeft een vacature voor twee onderzoekers: een historicus voor de vroegmoderne tijd en een taalkundige ‘die zich beweegt op het snijvlak van de sociolinguïstiek en taalsociologie’ (38 uur/week).
Kandidaten richten zich op:

  • Uitvoeren van toponderzoek en het publiceren van onderzoeksresultaten in toonaangevende internationale tijdschriften;
  • Aansturen van onderzoeksgroepen en het begeleiden van promovendi, postdocs en andere onderzoekers;
  • Ontwikkelen en uitbouwen van interdisciplinaire projecten binnen en buiten het instituut;
  • Genereren van externe onderzoeksfinanciering uit nationale en internationale geldstromen;
  • Actief participeren in relevante (internationale) wetenschappelijke netwerken en het onderhouden van nauwe contacten met relevante organisaties en professionals in Nederland en daarbuiten. Lees verder >>

Friese taal in de lift

Alle goede dingen komen in drieën, zegt het spreekwoord.
Dat geldt op dit moment zeker voor Fryslân, de Friezen en hun taal, het Fries, één van de ruim veertig erkende regionale taalminderheden in Europa, en de moedertaal van zo’n 400.000 sprekers in het noorden van Nederland.
Ten eerste. Op 1 januari 2014 is er – voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis – een taalwet gekomen, en wel de Taalwet Frysk.
Er waren in de ruime halve eeuw sinds 1938 wel steeds meer rechten en erkenning gekomen voor het Fries: als vak in het onderwijs; voor het gebruik in de politiek (Friese parlementsleden mogen bijvoorbeeld de eed in het Fries afleggen, en doen dat ook); erkenning als tweede officiële rijkstaal in Nederland; basisrechten in het juridische en bestuurlijk verkeer (in de Algemene Wet Bestuursrecht); bescherming onder het Europees Handvest voor Regionale Minderheidstalen van de Raad van Europa; en vanaf 1989 ondersteuning via de periodieke Bestuursafspraak Friese Taal en Cultuur tussen de rijksoverheid en het provinciaal bestuur van Fryslân.

Lees verder >>

20ste Frysk Filologekongres: 10-12 desimber 2014

Oankundiging en oprop foar lêzingen
De Fryske Akademy organisearret dit jier foar de tweintichste kear it Frysk Filologekongres, yn Ljouwert op woansdei 10, tongersdei 11 en freed 12 desimber. It kongres wol in poadium wêze foar it wittenskiplik debat oangeande de frisistyk yn ’e breedste sin. De fiertalen binne: Frysk, Nederlânsk, Ingelsk en Dútsk.
De opset fan it kongres is dat der elke dei út ein set wurdt mei in plenêre lêzing. Dêrnei binne der parallelseksjes. Op ’e tongersdei is der in jûnsseksje oer Underwiis. It kongres is rjochte op ’e neifolgjende ûndersyksmêden:
Lees verder >>

Officiële opening Taalportaal.org


Op zaterdag 1 februari 2014 vindt tijdens de Grote Taaldag in Utrecht de officiële opening van Taalportaalplaats. De doelstelling van dit virtuele instituut is om alle bestaande kennis over de Nederlandse en Friese grammatica digitaal beschikbaar te maken voor een internationaal publiek.
De afgelopen drie jaar hebben onderzoekers van het Meertens Instituut, de Fryske Akademy, het Instituut voor Nederlandse Lexicologie, de Universiteit Leiden en de Universiteit Utrecht samengewerkt aan een toegankelijke online grammatica van het Nederlands en het Fries. In een Wikipedia-achtige omgeving worden zowel de woordstructuur en de klankstructuur als de zinsstructuur van het Nederlands en het Fries beschreven. Het Taalportaal beschrijft hoe de hedendaagse grammatica van het Nederlands eruitziet, op basis van bestaande publicaties. Omdat de grammatica van het Nederlands verandert, zal de informatie in de toekomst up-to-date worden gehouden. In Zuid-Afrika zijn inmiddels uitgewerkte plannen om ook het Afrikaans, de dochtertaal van het Nederlands, toe te voegen.

Lees verder >>

Pas verschenen: De tienduizend dingen. Feestbundel voor Reinier Salverda

De tienduizend dingen. Feestbundel voor Reinier Salverda.
Onder redactie van Hanno Brand, Ben Groen, Eric Hoekstra en Cor van der Meer.
Ljouwert: Fryske Akademy & Afûk, 2013, 500 pp.
ISBN 978-90-62739-67-7. Fryske Akademy nr. 1075
Prijs: 39,95 euro
Te verkrijgen: Afûk Fryske boekwinkel,
Bûterhoeke 3, 8911 DH Ljouwert
Postbus 53, 8900 AB Leeuwarden
Contact: Afûk-webwinkel
ynfo@afuk.nl. Telefoon: 058-234 3070

Lees verder >>

Spreek Fries met uw kind

Door Marc van Oostendorp

Af en toe kom ik nog mensen tegen die het slachtoffer waren van een klein maar toch treurig misverstand. Vorige week was er nog een vrouw op bezoek bij de open dag van het Meertens Instituut. Haar ouders waren Fries, maar hadden thuis alleen Nederlands gesproken omdat ze dachten dat die kinderen zo beter vooruit konden komen in de maatschappij.

Dat is echt niet nodig, zo blijkt nu ook weer uit het proefschrift dat Jelske Dijkstra vandaag verdedigt in de Martinikerk in Franeker (haar bul zal van de Universiteit van Amsterdam komen, maar soms wordt er in Franeker nog gepromoveerd).

In dat proefschrift heeft Dijkstra Friese peuters onderzocht, en daarbij de kinderen vergelijken die thuis vooral Fries hoorden met de kinderen die Nederlands hoorden.
Lees verder >>

Dag van de Friese Taalkunde 2013

Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar voor de zesde keer de Dag van de Friese Taalkunde, bedoeld voor ieder die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries.
Datum: vrijdag 25 oktober 2013
Plaats: Fryske Akademy, It Aljemint, Doelestraat 2-4, Leeuwarden
Het programma van deze dag volgt hierna. De samenvattingen van de lezingen zijn in een afzonderlijk document opgenomen, dat op de website van de Fryske Akademy te vinden is (www.fryske-akademy.nl).

Lees verder >>

Zuiver Fries heeft nooit bestaan

(Net zo min als zuiver Nederlands)

Door Marc van Oostendorp

De geschiedenis van het Fries begint met het Latijn. Dat was in ieder geval de eerste geschreven taal waarvan we weten dat hij in onze streken gebruikt werd. Daarnaast werden er pakweg tweeduizend jaar geleden in onze streken ook allerlei Germaanse dialecten gesproken, waar we weinig vanaf weten, maar die mogelijk nog niet zoveel van elkaar verschilden als later het geval was. En die bovendien allerlei woorden aan het Latijn ontleenden, zoals het Friese finster (venster) en kers van het Latijnse fenestra en ceresia.

De recente geschiedenis van het Fries is er een van kompjûter, update en trener – van uit het Engels geleende leenwoorden, en van toenadering van het Nederlands, die tegelijk eigenlijk ook al zo’n beetje van alle tijden is.
Lees verder >>

Dag van de Friese taalkunde 2013

Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de zesde Dag van de Friese taalkunde. Deze zal, evenals de vorige keren, weer een informeel karakter hebben. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde, enz. In de lezing kan over wetenschappelijk onderzoek gerapporteerd worden, maar presentaties van onderzoeksplannen, van speculaties of van taaldatabanken zijn ook welkom. Lezingen kunnen gehouden worden in alle talen behorende tot de West-Germaanse taalfamilie.

vrijdag 25 oktober 2013

           

Fryske Akademy, It Aljemint, Doelestraat 2-4, Leeuwarden

Een nieuwe spelling voor ‘droog’, ‘eeuw’ en ‘televisie’?

Sprekers van het Fries vinden het vaak lastig om hun taal goed te spellen. Geen nieuws op zich, maar dankzij facebook en twitter komen op een soms aandoenlijke, soms onthutsende wijze ook heel alledaagse schrijfsels in de spreektaal van gewone Friezen aan het oppervlak. Nogal wat Friestaligen blijken elementaire Friese spellingconventies amper onder de knie te hebben. Toegegeven: de Friese spelling ís iets waar je aan moet wennen. De voornaamste reden voor de vele schrijffouten in het Fries zal echter zijn dat de meeste sprekers op school niet of nauwelijks les gehad hebben in (en over) hun moedertaal.

In 2011 kwam het idee voor een Fries ‘Groen Boekje’ op, met als doel om eindelijk eens deugdelijke Friese spellingscontrole te kunnen hebben. Het provinciebestuur gaf de Fryske Akademy opdracht om zo’n standaardwoordenlijst samen te stellen. De lexicografen van de Akademy zijn voortvarend aan de slag gegaan met de bestaande spellingbesluiten en -conventies (de laatste ingrijpende wijziging kwam uit 1979/1980). Geruchten begonnen te circuleren dat er meer op stapel stond dan alleen het vaststellen van wat algemeen als norm geldt.
Lees verder >>

Mar in staetlike rôffûgel hie ik wêze wollen

Gert de Jager
 
Vorige week overleed Tsjêbbe Hettinga – de Friese dichter die in zijn eentje de rechtvaardiging was voor een heel taalgebied. Nederlands gestudeerd in Groningen, lees ik in de biografieën, beïnvloed door Slauerhoff en Dylan Thomas, vertalingen in het Duits, Engels, Frans en Spaans, overal optredens, de nationale gedichtendagbundel van 2010. De eerste tweetalige: Aan schor en Stad Niks voorbij/ Oan leech en Stêd Niks foarby. Voor moderne kosmopolieten, de sociaal gestratificeerden tot wie de meeste lezers zich zullen rekenen en voor wie Barcelona dichterbij ligt dan Bolsward of Burgwerd, zal het vaak de enige keer zijn dat ze de rare lettercombinaties en manische circonflexen van het Fries onder ogen krijgen. Ik blader door Aan schor en Stad Niks voorbij en zie binnen een paar regels spjirring, bêd fan ‘e dea en tillevyzje. Spiering, bed van de dood, televisie – het geeft al iets van Hettinga’s geestelijk klimaat aan, maar tillevyzje…Slowaaks? Oudkerkslavisch?

Ik leerde Hettinga’s werk kennen in De Revisor van de jaren negentig. Lees verder >>

Call for papers Morfologiedagen 2013 in Leeuwarden


Deadline: 15 september 2013
Datum: Vrijdag 13 december 2013
(en afhankelijk van deelname ook zaterdag 14 december 2013)
Locatie: Fryske Akademy, Leeuwarden

Na het succesvolle congres in Leiden in september 2012 zal de volgende editie van de Morfologiedagen op vrijdag 13 december 2013 (en afhankelijk van deelname ook zaterdag 14 december 2013) plaatsvinden in Leeuwarden. De Fryske Akademy – die dit jaar 75 jaar bestaat – heeft de organisatie van de Morfologiedagen 2013 op zich genomen.

De Morfologiedagen bieden een forum voor wetenschappelijk debat over alle mogelijke aspecten van met name de Nederlandse en Friese morfologie. De voertalen zijn Nederlands, Engels en Duits.
De organisatie ontvangt graag abstracts (max. 300 woorden) over alle mogelijke aspecten van met name de Nederlandse en Friese morfologie vóór 15 september 2013 per e-mail op het volgende adres: jspoelstra@fryske-akademy.nl, met als onderwerp ‘abstract Morfologiedagen’.

Presentaties: 30 min. (incl. 10 min. discussie)

Organisatie: Siebren Dyk, Eric Hoekstra, Janneke Spoelstra en Willem Visser (Fryske Akademy, Leeuwarden)

Voor meer informatie: ehoekstra@fryske-akademy.nl.

Vacature: 3 promovendi – Fryske Akademy


De Fryske Akademy zoekt in het kader van het netwerkprogramma University Campus Fryslân:
Promovendi voor drie projecten
(3 x 1 fte, 38 uren per week)
1. Analogie- en frequentie-effecten in Friese werkwoordvervoeging
2. Cognitieve effecten en kenmerken van Fries-Nederlandse tweetaligheid onder Friese kinderen
3. Taalbehoud en taalverlies in het Fries: een sociolinguïstisch profiel
Deze internationaal relevante projecten maken deel uit van een samenwerkingsverband met de ACLC (Amsterdam Centre for Language and Communication) van de Universiteit van Amsterdam.
 
De Fryske Akademy heeft als kerntaak wetenschappelijk onderzoek op het gebiedvan de Friese taal, cultuur, geschiedenis en samenleving. Ze is gelieerd aan de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) te Amsterdam.
Meer informatie

Meer informatie op www.fryske-akademy.nl. Hier is ook de volledige vacaturetekst (pdf) te vinden. Reageren is mogelijk tot 8 februari 2013.

Ried fan de Fryske Beweging zoekt nieuwe woorden

Door Irene Schrier
Voortdurend komen er nieuwe woorden bij. Het is een leuke gewoonte om aan het eind van het jaar het Woord van het jaar te kiezen, al zijn het meestal modewoorden die op duur weer in onbruik raken. Volgens Van Dale was het woord van 2012 ‘Project X-feest’. Meer mijn smaak was de keuze van Onze Taal, ‘Plofkip’. In de categorie jongerentaal was het ‘whappen’ (dat is whatsappen). Ook in andere landen wordt een keuze gemaakt. Het Vlaamse woord van 2012 was ‘Frietchinees’ (een Aziatische frituurhouder), de Duitse jeugd koos het luchtige ‘yolo’ (een afkorting van ‘you only live once’). Collins Dictionaryheeft niet één maar twaalf woorden van het jaar geselecteerd, voor elke maand één.
In Friesland kan men nog stemmenop het mooiste neologisme van 2012. Om al een voorschot te nemen op de verkiezing voor het jaar 2013 heeft de Raad van de Friese Beweging (RfdFB) in samenwerking met Tresoar en de Friese Academie, een wedstrijd uitgeschreven voor nieuwe Friese woorden.
Lees verder >>

Dag van de Friese Taalkunde 2012

Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar voor de vijfde keer de Dag van de Friese Taalkunde, bedoeld voor ieder die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries.
Datum:                        vrijdag 14 december 2012
Plaats:                         Fryske Akademy, It Aljemint, Doelestraat 2-4, Leeuwarden
Het programma van deze dag volgt hierna. De samenvattingen van de lezingen staan op de website van de Fryske Akademy (www.fryske-akademy.nl).
Met het oog op de catering wordt ieder die van plan is te komen, verzocht dit aan de organisatie door te geven. Dit kan
via de mail:                  wvisser@fryske-akademy.nl
telefonisch:                  058-2131414 (Fryske Akademy)
schriftelijk:                  Fryske Akademy, Taalkundich Wurkferbân, Postbus 54, 8900 AB                                      Leeuwarden

Lees verder >>

Dag van de Friese taalkunde 2012

Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de vijfde Dag van de Friese taalkunde. Deze zal, evenals de vorige keren, weer een informeel karakter hebben. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde, enz. In de lezing kan over wetenschappelijk onderzoek gerapporteerd worden, maar presentaties van onderzoeksplannen, van speculaties of van taaldatabanken zijn ook welkom. Lezingen kunnen gehouden worden in alle talen behorende tot de West-Germaanse taalfamilie.
Lees verder >>

Praten Friezen slomer?

Het klonk tamelijk spectaculair, het nieuws dat de Friese website It Nijs gisteren bracht. Ook andere media besteedden er aandacht aan. De website van Onze Taal schreef bijvoorbeeld:
Nederlandse moedertaalsprekers spreken sneller Nederlands dan Friese moedertaalsprekers. Dat wil zeggen, de van huis uit Friestaligen houden hun klinkers wat langer aan. Dat blijkt uit onderzoek van drie taalkundigen.
Tjonge! Is het Fries een slome taal? Niet opgewassen tegen het hoge tempo van de moderne tijd? Daar wilde ik wat meer van weten.

Lees verder >>

Call: Dag van de Friese taalkunde 2012

Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de vijfde Dag van de Friese taalkunde. Deze zal, evenals de vorige keren, weer een informeel karakter hebben. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde, enz. In de lezing kan over wetenschappelijk onderzoek gerapporteerd worden, maar presentaties van onderzoeksplannen, van speculaties of van taaldatabanken zijn ook welkom. Lezingen kunnen gehouden worden in alle talen behorende tot de West-Germaanse taalfamilie.
Lees verder >>

Onterecht Engels


De Nederlandse taal is hot, in de politiek. Gisteren was bijvoorbeeld her en der te lezen dat Halbe Zijlstra voortaan tegen onnodig Engels is op de universiteiten (terwijl hij zelf zijn hand niet omdraait voor een toespraak in het Engels).

Als de accreditatiecommissie, die iedere opleiding bezoekt om de kwaliteit te toetsen, vindt dat het niet nodig is om een bepaalde master in het Engels te geven, dan moet die opleiding voortaan maar niet meer in het Engels. Lees verder >>

Taal, tekst en maatschappij: het Fries in een veranderende omgeving

Taal, tekst en maatschappij: het Fries in een veranderende omgeving


Meer studenten Fries dan anders, zowel uit Nederland als Duitsland, geven een presentatie op het filologencongres dat dat de Fryske Akademy van 13 tot en met 15 juni organiseert in congres- en studiecentrum It Aljemint aan de Doelestraat te Leeuwarden. Het congresthema van dit jaar is: ‘Taal, tekst en maatschappij. Het Fries in een veranderende omgeving’. Er worden in totaal 45 lezingen gehouden op het gebied van de taalkunde, taalsociologie, letterkunde en (cultuur)geschiedenis. Naast de 10 presentaties van studenten Fries, zijn er lezingen en inleidingen van wetenschappers uit Fryslân, Nederland en het buitenland.

Wetenschappelijk debat


Het congres is een belangrijk podium voor het wetenschappelijk debat over het onderzoek van het Fries in de breedste zin en een ontmoetingsplaats voor wetenschappers die hun sporen al hebben verdiend en voor nieuw talent. Het congres is daarnaast bedoeld voor het brede in de Frisistiek geïnteresseerde publiek. De voertalen zijn Fries, Nederlands, Duits en Engels. Per congresdag zijn de lezingen thematisch gegroepeerd.

Lees verder >>