Tag: Fries

Oprop Skripsjepriis 2016-2018

De Fryske Akademy hat in twajierlikse priis foar it bêste skripsjeûndersyk op it mêd fan ’e Fryske taal en kultuer. De Skripsjepriis waard ynsteld by it fyftichjierrich bestean fan ’e Fryske Akademy yn 1988, mei as doel om studinten dy’t wittenskiplik ûnderwiis folgje in oantrún te jaan har ûndersyk op Fryske tema’s te rjochtsjen. De priis is in som fan 1000 (tûzen) euro.

Studinten fan ’e universiteit kinne oant 1 juny 2018 harren masterskripsje ynstjoere foar de Skripsjepriis. Der binne in tal betingsten:

  • It ûnderwerp fan ’e skripsje moat lizze op it mêd fan ’e Fryske taal en kultuer, lykas Fryske taal- en letterkunde, skiednis of sosjale wittenskippen.
  • De skripsje moat skreaun wêze (en goedkard troch de oplieding) nei 1 juny 2016 en foar 1 juny 2018.
  •  Allinnich WU-skripsjes kinne yn ’e beneaming komme foar de Skripsjepriis.

Lees verder >>

Dag van de Friese taalkunde 2017

Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de negende Dag van de Friese taalkunde. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde, kindertaalverwerving, enz. In de lezing kan over wetenschappelijk onderzoek gerapporteerd worden, maar presentaties van onderzoeksplannen, van speculaties of van taaldatabanken zijn ook welkom. Lezingen kunnen gehouden worden in alle talen die tot de West-Germaanse taalfamilie behoren.

Wanneer:       vrijdag 27 oktober 2017
Waar:              Fryske Akademy, Doelestrjitte 8, Leeuwarden

De lezingen duren 30 minuten (20 minuten lezing plus 10 minuten discussie).

Wij roepen iedereen op, zich aan te melden voor een lezing. Stuur – graag zo spoedig mogelijk, maar voor 1 augustus – een abstract van een halve A4 met naam en adres naar Eric Hoekstra (secretaris van het Wurkferbân): ehoekstra@fryske-akademy.nl

 

Taal en geschiedenis in het Bildt

Door Marc van Oostendorp

attachment-1-3Nauwkeurige taalanalyse kan ons soms een precies beeld geven van de geschiedenis. Dat geldt bijvoorbeeld voor de gemeente het Bildt, in Friesland. Er wordt daar een dialect gesproken dat al lange tijd de aandacht van taalkundigen heeft getrokken, omdat het niet duidelijk is of het wel Fries is. Het heeft daarvoor wel heel erg veel Hollandse woorden.

In een nieuw artikel in het International Journal of the Sociology of Language zet een groep taalkundigen (Van Sluis, Hoekstra, Van de Velde) nauwkeurig uiteen hoe het zit. Neem een Bildtse zin als de volgende:

  • Dou hest der feul meer fan loofd aste doe wete wouste
    ‘Je hebt er veel meer van geloofd als je weten wilde’

Lees verder >>

Hân – hand, strân – strand: over de verwerving van Friese woorden die op het Nederlands lijken

Door Evelyn Bosma

keep-calm-and-look-for-cognates_poes-han-amer-bern

 

Toen ik vijf was, besloten mijn ouders naar een dorp in Friesland te verhuizen. Ik herinner me nog de eerste dag op school. De juf was aan het voorlezen in het Fries en vertaalde de tekst voor mijn zus en mij naar het Nederlands. Daar hield ze al vrij snel mee op. We moesten maar gewoon Fries leren en hoe meer we die taal zouden horen, hoe makkelijker dat zou gaan. Bovendien zijn het Fries en het Nederlands zo nauw verwant dat we een groot deel van de Friese woorden gewoon konden raden. Dit blijkt ook uit onderzoek. Kinderen die een tweede taal leren, begrijpen woorden die overlap vertonen met hun eerste taal beter dan woorden die geen overlap vertonen. Heel logisch natuurlijk! Lees verder >>

Nieuwe spellingcheckers op Taalweb

De website Taalweb.frl, waarop Friese taalhulpmiddelen worden aangeboden, is vandaag vernieuwd en uitgebreid met nieuwe spellingcheckers en een digitale editie van het Frysk Hânwurdboek.

De website is nu responsief gemaakt. Dat betekent dat de website nu gemakkelijker te gebruiken is op smartphone en tablet.De online spellingchecker (Staveringshifker)is verbeterd en aangevuld met zo’n 600 nieuwe actuele woorden. De online vertaalmachine (Oersetter), die Friese teksten naar het Nederlands vertaalt en andersom, is aangepast aan de spellingsaanpassingen van 2015 (bijv. drûch, iuw, útnûgje,telefyzje).

Nieuw op Taalweb is een downloadpagina met meer dan 10 spellingcheckers voor allerlei programma’s en platforms, o.a. voor Word, Outlook, Word voor Mac OS X, Mozilla en LibreOffice/OpenOffice. Lees verder >>

5.000 inschrijvingen voor online cursus Introductie Fries

Circa 5.000 personen vanuit de hele wereld hebben zich ingeschreven voor de online cursus Introduction to Frisian van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), die op 26 september van start gaat. De online cursus, ontwikkeld door de afdeling Friese taal en cultuur van de RUG, maakt het wereldwijd voor mensen mogelijk om online Fries te leren. De cursus is gratis te volgen via het platform futurelearn.com.

Deelnemers aan de Massive Open Online Course, oftewel MOOC, leren binnen drie weken zichzelf voor te stellen in het Fries en te praten over familie, vrienden, werk en studie. Daarnaast leren ze aspecten van het leven in Friesland kennen. Het cursusmateriaal bestaat uit artikelen, quizzen, discussies en video’s waarin verschillende sprekers aan bod komen. Lees verder >>

Dag van de Friese Taalkunde 2016

Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de achtste Dag van de Friese taalkunde. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde, kindertaalverwerving, enz. In de lezing kan over wetenschappelijk onderzoek gerapporteerd worden, maar presentaties van onderzoeksplannen, van speculaties of van taaldatabanken zijn ook welkom. Lezingen kunnen gehouden worden in alle talen die tot de West-Germaanse taalfamilie behoren.

Wanneer: vrijdag 21 oktober 2016
Waar: Fryske Akademy, Doelestrjitte 8, Leeuwarden

De lezingen duren 30 minuten (20 minuten lezing plus 10 minuten discussie).

Wij roepen iedereen op, zich aan te melden voor een lezing. Stuur – graag zo spoedig mogelijk, maar voor 15 september – een abstract van een halve A4 met naam en adres naar Eric Hoekstra (secretaris van het Wurkferbân): ehoekstra@fryske-akademy.nl

De Dag van de Friese Letterkunde

Op vrijdag 7 oktober vindt De Dag van de Friese Letterkunde plaats in Tresoar te Leeuwarden. Dan is het op de kop af 350 jaar geleden dat het testament van Gysbert Japicx werd voorgelezen. De hoofdlezing van deze dag, verzorgd door dr. Piet Gerbrandy, zal dan ook in het teken staan van het vakmanschap van Gysbert Japicx.

Het gevarieerde programma omvat verder lezingen van Alpita de Jong, Abe de Vries, Piter Boersma, Marc van Oostendorp, Friduwih Riemersma en Henk van der Liet. De dag zal worden afgesloten met een borrel. De organisatie is in handen van: de Fryske Akademy, De Moanne, de NHL en Tresoar.

Het volledige programma kunt u raadplegen op de website van de Fryske Akademy.

De toegang is gratis, maar u wordt wel verzocht zich aan te melden via baly@fryske-akademy.nl. Dit is mogelijk tot tot 1 september aanstaande.

Twitteren in Limburg

Door Leonie Cornips

Limburgers twitteren meer in dialect dan Friezen in Fries. Dat blijkt uit ons onderzoek met collega’s onder wie Theo Meder van het Meertens Instituut en Dong Nguyen en Dolf Trieschnigg van de Universiteit Twente. In dat onderzoek vergelijken we Friesland met Limburg. In het Fries twittert iemand: ‘Ik twitterje yn it Frysk.’ en in het Limburgs zo: ‘Waarsjienlik noe al in Sjpanje, de kroenekrane die v’r höbbe zeen vlege op weeg daonaotoe’.

Tussen januari 2013 en juli 2014 heeft de Universiteit Twente een uitvoerige databank met tweets aangelegd van twitteraars in Nederland. Het is niet echt eenvoudig om na te gaan welke tweets uit die verzameling uit Friesland en Limburg komen want tweets zijn in principe niet plaatsgebonden. Gelukkig gebruiken sommige twitteraars zelf plaatsaanduidingen. Dit is uitgezocht voor Venlo waar bijna 2.000 gebruikers aangeven dat Venlo hun twitter thuisbasis is. Het is grappig om te zien welke naam zij aan hun Venlo geven: naast het gewone V/venlo (ruim meer dan de helft), komt Venlo voor in combinatie met (the) Netherlands, of met Blerick en anderen benoemen Venlo eenmalig en zeer creatief als ‘about 500k from Paris’, ‘Venlo, ja toch’, ‘venlo netuurlik’, ‘Venlocity’, ‘Venlo-Zuud’, ‘Upper E-side venlo’, ‘hartje Venlo’, ‘VenloOw’, ‘oet ut stedje venlo’, ‘earth venlo’ en ‘venlo wao anders?’. In deze beschrijvingen komt dus Engels voor (about 500k from Paris), dialect (oet ut stedje venlo) en Nederlands (hartje Venlo).

Lees verder >>

Wat zijn de gevolgen voor de Friese literatuur van het vrijwel ontbreken van structureel letterkundig onderzoek?

Onverwachte vragen aan de wetenschapsagenda (17)

Door Marc van Oostendorp

Olga van Marion
Olga van Marion

Begin dit jaar had ik me voorgenomen dat ik wat meer Friese literatuur wilde lezen en zie, meteen organiseert de Fryske Akademy later dit jaar een Dei fan ‘e Fryske letterkundeMisschien komt daar de volgende vraag dan ook wel aan de orde:

Lees verder >>

Dag van de Friese taalkunde 2016

Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de achtste Dag van de Friese taalkunde. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde. In de lezing kan over wetenschappelijk onderzoek gerapporteerd worden, maar presentaties van onderzoeksplannen, van speculaties of van taaldatabanken zijn ook welkom. Lezingen kunnen gehouden worden in alle talen die tot de West-Germaanse taalfamilie behoren.
Wanneer: vrijdag 21 oktober 2016
Waar: de locatie wordt later bekend gemaakt
De lezingen duren 30 minuten (20 minuten lezing plus 10 minuten discussie).

Lees verder >>

Mag je frisisten beledigen?

Door Marc van Oostendorp


Kun je je als taalwetenschapper ook met goed fatsoen mengen in taalpolitieke strijd? Voor de frisiste Tony Feitsma (1928-2009) was dit nauwelijks een vraag. Haar leven was gewijd aan het Fries en moet tot de nok gevuld zijn geweest met de Friese taal en de Friese letteren: vol onderzoek, maar ook vol strijd.

Over zo iemand kun je natuurlijk makkelijk een boek vullen en dat hebben vier frisisten onlangs dan ook gedaan: Wittenskip en beweging, waarin ze studies door deskundigen verzamelden over allerlei aspecten van het werk.

Het is een interessant boek, maar ook een beetje een gemiste kans.
Lees verder >>

Wat wurdt it nijswurd fan 2015?

Hokker wurd út de Frysktalige nijsberjochten fan 2015 is sa typearjend, moai of bysûnder dat it net fergetten wurde mei? Wy ha in stikmannich wurden út it ferline jier útsocht. Jou oan hokker wurd oft neffens jo perfoarst yn gebrûk bliuwe moat. Jo kinne ek as reaksje ûnder dit berjocht in eigen suggestje dwaan foar in nijswurd fan 2015.

Op 15 jannewaris wurdt de winner buorkundich makke.

Klik hjir om jo foarkar oan te jaan.


Lees verder >>

Dag van de Friese taalkunde 2015

Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de zevende Dag van de Friese taalkunde. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde. In de lezing kan over wetenschappelijk onderzoek gerapporteerd worden, maar presentaties van onderzoeksplannen, van speculaties of van taaldatabanken zijn ook welkom. Lezingen kunnen gehouden worden in alle talen die tot de West-Germaanse taalfamilie behoren.
Wanneer:       vrijdag 23 oktober 2015
Waar:              de locatie wordt later bekend gemaakt
De lezingen duren 30 minuten (20 minuten lezing plus 10 minuten discussie).
Wij roepen iedereen op, zich aan te melden voor een lezing. Stuur – graag zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk op woensdag 1 juli – een abstract van een halve A4 met naam en adres naar Willem Visser (secretaris van het Wurkferbân):
wvisser@fryske-akademy.nl
Of met de gewone post naar:
Fryske Akademy,
Taalkundich Wurkferbân,
Postbus 54,

8900 AB  Ljouwert/Leeuwarden.

17 april 2015: The Role of Lexicography in Standardisation and Purification of Lesser Used Languages

Friday April 17, 2015
At Tryater, Oostersingel 70 NL-8921 GB Leeuwarden
Price: € 25,00
Register: Click here
On Friday 17 April 2015, the Fryske Akademy is organizing a one-day international conference that will be tackling the role of lexicography in standardisation and purification of lesser used languages. 
The Frisian language is one of those. As an emancipating language in the Netherlands, Frisian is acquiring new functions and penetrating into new societal domains, or into domains that are traditionally reserved for the dominant Dutch language. Therefore, it needs new terminology. Dictionaries may play an important role in reinforcing a language, in language codification and language standardisation. At the same time, making dictionaries triggers critical issues in the lexicographic practice of lesser used languages such as Frisian.

Lees verder >>

Stage over tweetaligheid bij Fries-Nederlandse kinderen


Gezocht: stagiair voor het project ‘Cognitive effects and the character of Frisian-Dutch bilingualism among Frisian children’
Fryske Akademy
Evelyn Bosma & Eric Hoekstra
Universiteit Utrecht
Marjo van Koppen & Elma Blom
Het project
Deze studie onderzoekt de relatie tussen taal en cognitieve ontwikkeling bij Fries-Nederlandse tweetalige kinderen in de provincie Fryslân. Ben jij geïnteresseerd in tweetaligheid, taalverwerving en/of de Friese taal? De Fryske Akademy en de Universiteit Utrecht zijn op zoek naar een stagiair die wil helpen met het in kaart brengen van morfologische en syntactische variatie bij Fries-Nederlandse tweetalige kinderen van vijf en zes jaar oud. Het gaat om het classificeren van nominale meervouden en voltooide deelwoorden die de kinderen produceren in de Nederlandse en Friese versie van de Taaltoets Alle Kinderen (TAK). Daarnaast is het mogelijk om te helpen met het onderzoek naar werkwoordsclusters in de narratieven van de kinderen.
De stage betreft een samenwerking tussen de Fryske Akademy en de Universiteit Utrecht. De stage zal uitgevoerd worden op de Universiteit Utrecht onder begeleiding van Marjo van Koppen en aangestuurd worden vanuit de Fryske Akademy door Evelyn Bosma.

Lees verder >>

10-12 december 2014: 20ste Frysk Filologekongres 2014

Woansdei 10, tongersdei 11 en freed 12 desimber 2014

Klik hjir foar de Frysk/Ingelske folder (yn pdf)
De Fryske Akademy organisearret dit jier foar de tweintichste kear it Frysk Filologekongres, yn Ljouwert op woansdei 10, tongersdei 11 en freed 12 desimber. It kongres wol in poadium wêze foar it wittenskiplik debat oangeande de frisistyk yn ‘e breedste sin. De fiertalen binne: Frysk, Nederlânsk, Ingelsk en Dútsk.

Programma en gearfettingen
De opset fan it kongres is dat der elke dei út ein set wurdt mei in plenêre lêzing. Dêrnei binne der parallelsesjes. Op ‘e tongersdei is der in jûnssesje oer Underwiis. It kongres is rjochte op ‘e neifolgjende ûndersyksmêden: Aldfrysk, Taalkunde, Letterkunde, Leksikografy, Taalsosjology, Skiednis fan Fryslân/Kultuerstúdzje. It ûndersyksfjild is it Frysk, mei ynbegryp fan de dialekten dy’t yn Fryslân foarkomme, yn al syn fazen en it Frysk yn Dútslân (Noard- en East-Fryslân).

Klik hjir foar it programma fan it kongres (Frysk/Ingelsk). De gearfettingen fan de lêzings fine jo hjir.

Lokaasje
It kongres wurdt holden yn Grand-Café Restaurant De Koperen Tuin,  Prinsentuin 1, yn Ljouwert.

Kosten
De kongreskosten binne ? 100,- foar it hiele kongres of ? 40,- foar ien kongresdei (ynkl. kongresdokumintaasje, kofje/tee en lunch). Lêzinghâlders binne frij fan kongreskosten foar de dei dat se har lêzing hâlde. Studinten ha fergees tagong ta it kongres. Op woansdei 10 desimber is der in kongresdiner; de kosten dêrfan binne ? 30,-.

Oanmelde
Jo kinne jo hjir oanmelde.

Ynljochtings
Foar ynljochtings kinne jo terjochte by Janneke Spoelstra, e-mail: jspoelstra@fryske-akademy.nl, tel. (058) 233 69 15 of Eric Hoekstra, e-mail: ehoekstra@fryske-akademy.nl, tel. (058) 234 30 38.

De kongreskommisje:
dr. Hanno Brand (foarsitter),
dr. Eric Hoekstra,
drs. Cor van der Meer en
Janneke Spoelstra MA (skriuwer).

Aankondiging en oproep voor lezingen 20ste Fries Filologencongres


De Fryske Akademy organiseert dit jaar voor de twintigste keer het Frysk Filologekongres (Fries Filologencongres), in Leeuwarden op woensdag 10, donderdag 11 en vrijdag 12 december. Het congres wil een podium zijn voor het wetenschappelijk debat met betrekking tot de frisistiek in de breedste zin. De voertalen zijn: Fries, Nederlands, Engels en Duits.
De opzet van het congres is dat er elke dag wordt begonnen met een plenaire lezing. Hierna zijn er parallelsessies. Op de donderdag is er een avondsessie over Onderwijs. Het congres richt zich op de volgende onderzoeksgebieden: Oudfries, Taalkunde, Letterkunde, Lexicografie, Taalsociologie, Geschiedenis van Fryslân/Cultuurstudie. Het onderzoeksveld is het Fries, met inbegrip van de dialecten die in Fryslân voorkomen, in alle fasen en het Fries in Duitsland (Noord- en Oost-Friesland). Lezingen die vanuit een vergelijkend perspectief relevant zijn, zijn ook van harte welkom.

Lees verder >>

Vacature voor taalkundig onderzoeker bij Fryske Akademy


De Fryske Akademy heeft een vacature voor twee onderzoekers: een historicus voor de vroegmoderne tijd en een taalkundige ‘die zich beweegt op het snijvlak van de sociolinguïstiek en taalsociologie’ (38 uur/week).
Kandidaten richten zich op:

  • Uitvoeren van toponderzoek en het publiceren van onderzoeksresultaten in toonaangevende internationale tijdschriften;
  • Aansturen van onderzoeksgroepen en het begeleiden van promovendi, postdocs en andere onderzoekers;
  • Ontwikkelen en uitbouwen van interdisciplinaire projecten binnen en buiten het instituut;
  • Genereren van externe onderzoeksfinanciering uit nationale en internationale geldstromen;
  • Actief participeren in relevante (internationale) wetenschappelijke netwerken en het onderhouden van nauwe contacten met relevante organisaties en professionals in Nederland en daarbuiten. Lees verder >>

Friese taal in de lift

Alle goede dingen komen in drieën, zegt het spreekwoord.
Dat geldt op dit moment zeker voor Fryslân, de Friezen en hun taal, het Fries, één van de ruim veertig erkende regionale taalminderheden in Europa, en de moedertaal van zo’n 400.000 sprekers in het noorden van Nederland.
Ten eerste. Op 1 januari 2014 is er – voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis – een taalwet gekomen, en wel de Taalwet Frysk.
Er waren in de ruime halve eeuw sinds 1938 wel steeds meer rechten en erkenning gekomen voor het Fries: als vak in het onderwijs; voor het gebruik in de politiek (Friese parlementsleden mogen bijvoorbeeld de eed in het Fries afleggen, en doen dat ook); erkenning als tweede officiële rijkstaal in Nederland; basisrechten in het juridische en bestuurlijk verkeer (in de Algemene Wet Bestuursrecht); bescherming onder het Europees Handvest voor Regionale Minderheidstalen van de Raad van Europa; en vanaf 1989 ondersteuning via de periodieke Bestuursafspraak Friese Taal en Cultuur tussen de rijksoverheid en het provinciaal bestuur van Fryslân.

Lees verder >>

20ste Frysk Filologekongres: 10-12 desimber 2014

Oankundiging en oprop foar lêzingen
De Fryske Akademy organisearret dit jier foar de tweintichste kear it Frysk Filologekongres, yn Ljouwert op woansdei 10, tongersdei 11 en freed 12 desimber. It kongres wol in poadium wêze foar it wittenskiplik debat oangeande de frisistyk yn ’e breedste sin. De fiertalen binne: Frysk, Nederlânsk, Ingelsk en Dútsk.
De opset fan it kongres is dat der elke dei út ein set wurdt mei in plenêre lêzing. Dêrnei binne der parallelseksjes. Op ’e tongersdei is der in jûnsseksje oer Underwiis. It kongres is rjochte op ’e neifolgjende ûndersyksmêden:
Lees verder >>

Officiële opening Taalportaal.org


Op zaterdag 1 februari 2014 vindt tijdens de Grote Taaldag in Utrecht de officiële opening van Taalportaalplaats. De doelstelling van dit virtuele instituut is om alle bestaande kennis over de Nederlandse en Friese grammatica digitaal beschikbaar te maken voor een internationaal publiek.
De afgelopen drie jaar hebben onderzoekers van het Meertens Instituut, de Fryske Akademy, het Instituut voor Nederlandse Lexicologie, de Universiteit Leiden en de Universiteit Utrecht samengewerkt aan een toegankelijke online grammatica van het Nederlands en het Fries. In een Wikipedia-achtige omgeving worden zowel de woordstructuur en de klankstructuur als de zinsstructuur van het Nederlands en het Fries beschreven. Het Taalportaal beschrijft hoe de hedendaagse grammatica van het Nederlands eruitziet, op basis van bestaande publicaties. Omdat de grammatica van het Nederlands verandert, zal de informatie in de toekomst up-to-date worden gehouden. In Zuid-Afrika zijn inmiddels uitgewerkte plannen om ook het Afrikaans, de dochtertaal van het Nederlands, toe te voegen.

Lees verder >>