Tag: Frans Kellendonk

Kellendonk, met gloednieuwe ogen

Door Mathijs Sanders

Twee jaar geleden las ik Mystiek lichaam samen met mijn studenten opnieuw voor de eerste keer. Kellendonk is immers een belangrijke schrijver. Bovendien ontketende zijn laatste roman een groot schandaal (de auteur zou zich bezondigen aan antisemitisme en homohaat) en waar ruzie is valt iets te beleven. Maar de afdaling zou niet eenvoudig zijn. De katholieke en traditiebewuste voorstellingswereld die in Mystiek lichaam wordt opgeroepen staat immers ver van de belevingswereld van tweedejaarsstudenten Nederlands. Van het college had ik dan ook geen al te hoge verwachtingen. Maar het pakte anders uit. Hoe bijzonder was het om te zien hoe studenten hun zorgen en betrokkenheid meelazen in een roman uit 1986, die alleen vanwege arbitraire literatuurhistorische periodisering tot de ‘moderne letterkunde’ wordt gerekend. Dat de weerzin van pater familias A.W. Gijselhart jegens ‘de Jood’ en de klaagzang van het allegorische personage de Geschiedenis over ‘flikkerij en jodendom’ het nodige rumoer veroorzaakten, vonden zij volstrekt begrijpelijk. Stel je voor dat er ‘de moslim’ had gestaan. Stond deze man niet wat scheef in de tijd? Bij de presentatie van Kellendonk, een biografie in de Nijmeegse boekhandel Dekker van de Vegt vertelde Jaap Goedegebuure dat hij zijn boek aanvankelijk de ondertitel Weeskind van de geschiedenis had willen geven. Geen gekke aanduiding voor een schrijver die zich liet inspireren door de apostel Paulus en Joost van den Vondel. Lees verder >>

Leven in een bouwval

Door Marc van Oostendorp

Deze maand publiceert Jaap Goedegebuure de biografie Kellendonk. We gingen kijken bij het laatste woonhuis van Frans Kellendonk, en Goedegebuure vertelde waarom de schrijver stem gaf aan zijn generatie en aan een groot probleem van onze tijd: dat de samenleving uit elkaar valt. En: wat hebben de literatuurwetenschapper en de literator met elkaar te maken?

(Bekijk deze video op YouTube)

Avondvullend programma rondom biografie Frans Kellendonk

Op 27 september aanstaande verschijnt Kellendonk. Een biografie, geschreven door Jaap Goedegebuure. Bij Spui25 te Amsterdam (locatie Oude Lutherse kerk) vindt om die reden een avondvullend programma plaats over Frans Kellendonk (1951-1990). Kellendonk is een van de belangrijkste schrijvers van zijn generatie: geroemd om de stilistische kwaliteit van zijn werk, spraakmakend én omstreden vanwege zijn niet zelden controversiële thematiek.

In zijn biografie schetst Jaap Goedegebuure Kellendonks intellectuele ontwikkeling en laat hij zien hoe persoonlijke ervaringen werden omgevormd tot verhalen en romans met een algemene geldigheid. Voor dit levensverhaal maakte hij gebruik van tot nu toe gesloten archieven en recentelijk opgedoken brieven en documenten. Ze werpen nieuw licht op een briljante stilist en een verbeten karakter. Lees verder >>

Afsluiting van het Kellendonk-jaar 2015

[timeline-express]In de loop van het jaar 2015 is op vele manieren stil gestaan bij de 25ste sterfdag van de schrijver Frans Kellendonk, de auteur van een in omvang beperkt, maar ook na zijn te vroege overlijden enorm invloedrijk oeuvre van romans, verhalen, essays en vertalingen. Nu, tegen het einde van 2015, is het een goed moment om met een aantal specialisten en liefhebbers onder ogen te zien wat dat ‘Kellendonk-jaar’ ons heeft opgeleverd. Tegelijkertijd valt de verschijning te vieren van een geheel nieuwe, tweedelige editie van Kellendonks Verzameld werk, bezorgd door Jaap Goedegebuure en Rick Honings.

Medebezorger Honings zal uit de doeken welke nieuwe elementen en inzichten aan deze uitgave te ontlenen zijn. Schrijfster Nina Polak zal vertellen welke aspecten en eigenschappen van Kellendonks werk voor haar als lid van een volgende literaire generatie van speciale betekenis zijn. Romanschrijver en criticus Arie Storm is al jaren gefascineerd door het werk en het schrijverschap van Frans Kellendonk en zal in zijn bijdrage de herkomst proberen te duiden van die fascinatie, die onder andere zal uitmonden in de verschijning van zijn roman onder de titel Het laatste testament van Frans Kellendonk. Een bijdrage van Kellendonk zelf wordt verzekerd door vertoning van een fragment uit de documentaire Frans Kellendonk: Letter & Geest uit 1998 van Jan Louter. Presentatie is in handen van Maarten Asscher.

Lees verder >>

Retour Afzender Kellendonk

Frans Kellendonk hoort voor mij tot de tien meest interessante schrijvers van de twintigste eeuw, en zijn Mystiek Lichaam misschien wel tot de vijf beste boeken van naoorlogse periode. Dat heeft allicht de verwachtingen geschapen die maakten dat zijn recent verschenen brieven mij zo bitter tegenvielen. Ik had uitgekeken naar intellectuele brille, tegendraadse opvattingen over mens en wereld, onverwachte inkijken in het (niet per se of, beter gezegd, per se niet: zijn) leven, alles stilistisch briljant geschetst met de superieure ironie waarmee bij voorbeeld aannemer Gijselhart en de zijnen zijn neergezet.
Ik denk dat ik niet anders kan vaststellen dan dat dit vrijwel nergens in de brieven te zien is. Uiteraard kan Kellendonk schrijven, maar superieur is het allemaal niet. Zijn vele reisverslagen zijn bij voorbeeld van het niveau waarop een beetje begenadigde letterenstudent ze anno nu ook op zijn blog zou zetten. Allemaal best vaardig en kundig, maar niet bepaald opzienbarend. Hij loopt eens een rondje hard, tijdens een studieverblijf her en der, bezoekt es een monument of leeszaal. Koopt eens een boek. En hij doet aan sex.

Tsja, wie niet?

Lees verder >>

Taal is solidariteit

Door Marc van Oostendorp


Op 19 oktober 1983 schreef Frans Kellendonk een brief aan de criticus Jaap Goedegebuure waarin hij zijn visie op taal uiteenzette. Twee dagen later schreef hij een brief over vrijwel hetzelfde onderwerp aan zijn vriend de schrijver Oek de Jong. Die overlap was niet toevallig: het was kennelijk een onderwerp dat hem bezighield.

Goedegebuure had geschreven dat er voor Kellendonk “buiten de taal niets is”, en dat stak Kellendonk kennelijk: “Als er buiten taal niets was, zou de taal niets uitdrukken en zou elke communicatie van woorden verwisselbaar zijn voor een anderen,” schreef hij. Er was dus wel degelijk een verband tussen de taal en de werkelijkheid, al was dat een heel ingewikkelde – een zin ‘verwijst’ niet zomaar naar de werkelijkheid, en er bestaat geen “simpele correspondentie tussen woorden en fenomenen”, hooguit “is er een overeenkomst tussen de totaliteit van de taal en de totaliteit van de wereld”.

Lees verder >>

18 juni 2015: Frans Kellendonk en de andersheid

Lokatie: Universiteit Leiden, Universiteitsbibliotheek, Witte singel 26-27, Vossiuszaal, 2e etage.
     
Frans Kellendonk (1951-1990) is de auteur van een klein oeuvre van grote betekenis. In romans als Mystiek Lichaam, novellen als De Nietsnut, en in essays over Vondel of Henry James liet hij zien niet alleen een fabelachtig stilist te zijn, maar vooral iemand die ons veel te vertellen heeft. Steeds gaat het Kellendonk om de vraag hoe we ons dienen te verhouden tot de ‘ander’: of de ander nu God is, een Egyptische schoonmaker of een travestiet in Birmingham: ‘Liefde is de ander als subject erkennen, maar dat niet alleen, het is ook de ander zijn voorzover onze eigen subjectiviteit ons dit toestaat. Moraal is het geheel van strategische wegen leidend tot dit doel’, schreef Kellendonk op zijn 22ste in een van zijn onlangs verschenen Brieven. Wat betekent dit voor de liefde, maar ook voor de gemeenschap en voor kunst? 

Op donderdag 18 juni zullen neerlandici en literatuurwetenschappers zich gezamenlijk buigen over die vragen op een symposium over het oeuvre van Kellendonk. Deelname is gratis, voor leraren kan deze dag gelden als een nascholingsdag.
  

Lees verder >>

Aankondiging: Kellendonkcongres


Op 18 en 19 juni 2015 vindt in de Universiteitsbibliotheek van Leiden het Kellendonkcongres plaats. Tijdens dit congres, dat in het teken staat van Frans Kellendonk en Andersheid, hoopt de organisatie Kellendonk-kenners en geïnteresseerden met elkaar in contact te brengen. Het programma van het congres zal later bekend gemaakt worden.