Tag: Fortunatus borse

Die historie van Fortunatus borse : capittel [18]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [18]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [17]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [17]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [16]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [16]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [15]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [15]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [14]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [14]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [13]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [13]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [12]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [12]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [11]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [11]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [10]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [10]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [9]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [9]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [8]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [8]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [7]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [7]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [6]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [6]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

Eerder verschenen hoofdstukken.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [5]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [5]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [4]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [4]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [3]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [3]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : capittel [2]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [2]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : Proloog + capittel [1]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

Proloog + capittel [1]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse als anderdaags feuilleton

Door Willem Kuiper

Inleiding

Fortunatus borse ( ‘de gelukkige beurs’ ) is een van oorsprong ( Zuid-)Duitse tekst die rond of kort na het midden van de zestiende eeuw in het Nederlands vertaald zal zijn. De oudste bewaard gebleven druk is die van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610, waarvan het enige overgebleven exemplaar geconserveerd wordt in het Museum Plantin Moretus te Antwerpen. Deze vertaling gaat niet terug op de oudste bewaard gebleven Duitse druk, Augsburg 1509, maar op de (her)druk van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549. In deze redactie is de tekst ontdaan van uitweidingen en franje, systematisch wat strakker geformuleerd en wat zuiniger gespeld, en soms beïnvloed door de Hervorming, die in die jaren haar groeiende invloed deed gelden. Maar aan het verhaal is niets veranderd. Lees verder >>

Voer voor begrijpende lezers : duur betaalde liefde — tevens puzzel.

Door Willem Kuiper

Tussen de corona bedrijven door werk ik, geholpen door Annette Hemmes-Hoogstadt, Museum Plantin Moretus en Rita Schlusemann aan een tweetalige editie van Fortunatus borse, een van oorsprong Duitse tekst, oudste druk Augsburg 1509, die zich in de loop van de 16e eeuw eerst over Duitsland en daarna over Europa verspreidde. De oudste bewaard gebleven Nederlandse druk is die van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610. Maar vermoedelijk werd die vertaling omstreeks 1550 vervaardigd. In januari 1971 verdedigde Jozef Valckx te Leuven zijn proefschrift Het volksboek van Fortunatus. Inhoud, samenvatting, verbreiding en herkomst. Hierin wees hij een jongere druk, die van Herman Guelfferichen, Frankfurt am Main 1549, als de brontekst van de anonieme vertaler aan. Al editerend kan ik tot geen andere conclusie komen.

Na al die Franse boeken vond ik het tijd om ook eens een uit het Duits vertaalde tekst te editeren. Daarbij viel de keuze op Fortunatus borse. Maar wat een verschil. Franse literatuur is vrolijk en optimistisch, Duitse literatuur zwartgallig en pessimistisch. In de Franse literatuur gelooft men in het goede van de mens, in de Duitse heeft men vooral oog voor het slechte in de mens. Lees verder >>