Tag: fascisme

De dichter en de Nederlandse Hitler

Door Marc van Oostendorp

“In het leven van Bertus Smit”, schrijft Willem Huberts als laatste zin in het nieuwste deeltje van de mede door hem uitgegeven Flanor-reeks, “weerspiegelt zich de twintigste eeuw.” De lezer heeft dan enkele tientallen bladzijden gelezen met zo ongeveer het merkwaardigste leven dat enige Nederlander in de vorige eeuw heeft gevoerd.

Aan het begin van het boekje vat Huberts het zelf als volgt samen:

In 1921 was hij directeur van het in Den Haag gevestigde ‘Holanda Esperanto Oficejo’. In 1929 was hij fascist. In 1931 was hij nationaalsocialist. In 1933 was hij antisemiet. In 1940 werd hij door de Duitse bezetter gearresteerd. In 1942 werd hij door een Duitse nazi-rechter ter dood veroordeeld. In 1943 trachtte hij lid te worden van de Nederlandsche SS, maar hij werd geweigerd. In mei 1945 maakte hij de bevrijding mee als gevangene in een Duits concentratiekamp. In 1947 was hij een Amerikaansgezind democraat en richtte hij de stichting Friends of America op. In 1973 was hij betrokken bij het actiecomité Nieuwmarktbuurt en streed hij tegen de aanleg van de Amsterdamse metro. In de jaren ’70 en ’80 genoot hij landelijke bekendheid als tekenaar van stedenschoon.

Lees verder >>

Internationaal fascistische dauwdruppels

Door Marc van Oostendorp

IMG_1764Bij de verhuizing van het Meertens Instituut, onlangs, ontdekte ik ineens dat ik een dichtbundel in het bezit heb van de man die wel wordt beschouwd als de ‘eerste nationaal-socialist van Nederland’: Bertus Smit.

De bundel werd overigens gepubliceerd in 1930 toen Smit nog geen nationaal-socialist was, maar wel een overtuigd fascist (de subtiele onderscheidingen in de extreem-rechtse beweging speelde een belangrijke rol in zijn leven). Roseroj heet de bundel, wat staat voor dauwdruppels (of eigenlijk: stukjes dauw) in het Esperanto, want in die taal is de bundel geschreven. Behalve dat hij de eerste nazi was, combineerde hij deze gedachtewereld dus ook nog met een groot enthousiasme voor de internationale (door een Oost-Europese Jood bedachte) taal.

Het is, in ieder geval voor mij als niet-kenner, moeilijk om iets fascistisch te ontdekken in Smits gedichten. Ze gaan soms over Nia Afero (Onze Zaak), maar dat lijkt toch eerder die van het Esperanto te zijn. Verder zijn het veel beschrijvingen van een vagabond die door Europa zwerft, en daar bekoord raakt door de charmes van de architectuur en/of het vrouwelijk schoon. Het meest sociaal-betrokken gedicht dat ik kan vinden is dit: Lees verder >>