Tag: Europa

Hoe de Europese letteren bloeiden door een vleugje xenofilie

Door Marc van Oostendorp

De geschiedenis van de Europese literatuur is een dans van talen. Die dans is de kracht van deze letterkundige traditie: het feit dat er in Europa werd besloten om in een groot aantal ‘volkstalen’ te gaan schrijven, terwijl de beoefenaren van die literaturen elkaar wel in de gaten bleven houden – dat is uniek in de wereldgeschiedenis.

Zo luidt een van de centrale stellingen waarop de Amerikaanse letterkundige Walter Cohen zijn imposante History of European Literature heeft gebaseerd. Hij laat ermee zien dat het inderdaad zinnig is om een partje uit de werkelijkheid te snijden en dat Europese literatuur te noemen, al is dat partje op allerlei manieren verbonden met de rest van de wereld, met het Midden-Oosten natuurlijk, maar ook met China en in latere perioden met Amerika. Maar er is ook iets onmiskenbaar eigens aan de letteren van het ‘westen’, zoals Cohen het noemt. Lees verder >>

De EU maakt het moeilijk(er) om de taal van jongeren onderzoeken

Door Marc van Oostendorp

Het gaat de laatste tijd in de kringen waarin ik verkeer over bijna niets anders dan over GDPR, de General Data Projection Regulation van de EU die eind deze maand van kracht wordt en die u niet alleen moet vrijwaren van Mark Zuckerberg, maar ook van wetenschappelijk onderzoek.

Mijn Antwerpse collega Reinhild Vandekerckhove vertelde er onlangs een indrukwekkend verhaal over tijdens een workshop. Reinhild doet al geruime tijd onderzoek naar de taal van de jeugd in Vlaanderen. Wanneer je wil weten hoe het onder die mensen aan de hand is, wil je natuurlijk het liefst weten hoe zij praten onder elkaar zijn, en er geen volwassene in de buurt is. Al is het maar omdat je wil voorkomen dat ze zich bewust of onbewust aanpassen. Lees verder >>

Op reis naar Wrocław … in het Nederlands

Door Frieda Steurs

Zoals Yves T’Sjoen hier al meldde, hield het Midden-Europese neerlandistiekplatform Comenius van 24 tot 27 mei zijn tweejaarlijkse congres in Wrocław. Het Regionaal Colloquium Neerlandicum wordt al sinds 1995 georganiseerd en brengt neerlandici binnen en buiten het Nederlandse taalgebied bij elkaar aan een universiteit in Centraal-Europa. Los van dit colloquium zijn er nog tal van andere workshops en seminars over het Nederlands in deze regio.

Als directeur van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) nam ik deel aan dit congres. Het is altijd opnieuw een heerlijke en wonderbaarlijke ervaring om in het buitenland omringd te worden door bevlogen en zeer getalenteerde collega’s die volledig op het Nederlands georiënteerd zijn en met groot enthousiasme de liefde voor die taal overdragen op hun studenten. Ik ken trouwens heel wat collega’s die Nederlands doceren in het buitenland al van vroeger, toen ik af en toe colleges gaf in onder meer Boedapest, Belgrado en Zagreb. Lees verder >>

Discussieforum van de internationale neerlandistiek in Midden-Europa

Door Yves T’Sjoen

De voorbije dagen hield het Midden-Europese neerlandistiekplatform Comenius zijn tweejaarlijkse congres in Wrocław (24-27 mei). Het Regionaal Colloquium Neerlandicum wordt al sinds 1995 georganiseerd en brengt neerlandici binnen en buiten het Nederlandse taalgebied bij elkaar op volstrekt gelijke voet aan een universiteit in Centraal-Europa. Het alles overkoepelende thema ‘Op reis!’ verenigde dit jaar taal- en letterkundige onderzoekers uit de regio die met soms ongeziene felheid en hardnekkigheid met elkaar discussieerden over onderzoeksprojecten, methodologische en theoretische uitgangspunten.

Lees verder >>

De enig mogelijke taalconstellatie in Europa

Door Marc van Oostendorp

attachment-1-41Je hoort van allerlei klachten over de politiek van Europa, maar over het taalbeleid gaan die klachten meestal niet. Er wordt een bepaalde politiek gevolgd – de officiële talen van alle Europese landen mogen bijvoorbeeld in het Europees parlement gebruikt worden en zo nodig moet in tolken worden voorzien – waarover je best zou kunnen discussiëren omdat er in ieder geval in theorie ook alternatieven zijn. We doen alles in het Engels want dat kost minder geld; of ook de minderheidstalen moeten juist meetellen, want dat is eerlijker.

Misschien is het omdat niemand echt in die alternatieven gelooft, en misschien is de huidige oplossing inderdaad de ideale. En misschien interesseert het in wezen eigenlijk niemand echt genoeg.

Lees verder >>

Europa heeft wel een euro, maar geen tweede taal, waarom niet?

Onverwachte taalvragen aan de wetenschapsagenda (18)

Door Marc van Oostendorp


‘Tweede taal’
Illustratie: M. van Oostendorp

De 12.000 vragen die vorig jaar door het publiek zijn gesteld zijn de vorige zomer door commissies wetenschappers teruggebracht tot 140 vragen. Inmiddels hebben onbekenden – ik heb het aan insiders gevraagd en zelfs die weten niet precies door wie – teruggebracht tot 16 ‘exemplarische routes‘. Het verhaal gaat dat de volgende regering er uit die routes een stuk of drie gaat kiezen, die dan tot speerpunt van het regeringsbeleid zullen worden gemaakt. Wat dát dan weer financieel gaat betekenen, weet niemand.

Maar het gaat vast wat betekenen. Achter de schermen van het wetenschapsbedrijf is het daarom een geroezemoes van jewelste, waarin allerlei mensen strategische coalities sluiten met anderen om hun exemplarische route zo gunstig mogelijk te doen afsteken. Ook dat gelobby levert weer een duister krachtenspel op, waar dan dus uiteindelijk de belangrijkste wetenschappelijke vragen van de jaren rond 2020 uit naar boven geacht worden te komen.

Handig

Ondertussen vinden we in de meest onverwachte routes nog taalvragen. Ergens wordt in het kader van de route veerkrachtige en zinvolle samenlevingen bijvoorbeeld gevraagd:
Lees verder >>

Uit de Europese mal. Europese hypes in de Nederlanden

Jaarcongres Werkgroep De Zeventiende Eeuw, zaterdag 29 augustus 2015
Locatie: Huize Heyendael, campus RU Nijmegen (Geert Grooteplein-Noord 9)

In een tijd waarin (de betekenis van) Europa druk bediscussieerd wordt, vraagt het jaarcongres van de Werkgroep Zeventiende Eeuw aandacht voor vroege Europese hypes, modes en trends. In zeventiende-eeuws Europa volgden deze elkaar in rap tempo op. Petrarkistische sonnetten veroverden snel terrein tijdens de vroege zeventiende eeuw, encyclopedieën deden dat aan het eind van de eeuw. Vorsten overal in Europa namen de Habsburgse en Franse hofcultuur over, terwijl architectuur, iconografisch programma en politieke en economische ambitie van bijvoorbeeld het Amsterdamse stadhuis (1648-1655) duidelijk geënt zijn op vergelijkbare monsterprojecten elders in Europa. Het kansspel was net zo goed een Europese hype als de hang naar utopische initiatieven. Reizende en migrerende kunstenaars, kooplieden, wetenschappers en charlatans droegen bij aan de verspreiding van hypes.

Lees verder >>

Uit de Europese mal. Europese hypes in de Nederlanden [Herhaalde oproep]


Call for papers Congres Werkgroep De Zeventiende Eeuw

Zaterdag 29 augustus 2015, Radboud Universiteit Nijmegen
In een tijd waarin (de betekenis van) Europa druk bediscussieerd wordt, vraagt het jaarcongres van de Werkgroep Zeventiende Eeuw aandacht voor vroege Europese hypes, modes en trends. In zeventiende-eeuws Europa volgden deze elkaar in rap tempo op. Petrarkistische sonnetten veroverden snel terrein tijdens de vroege zeventiende eeuw, encyclopedieën deden dat aan het eind van de eeuw. Vorsten overal in Europa namen de Habsburgse en Franse hofcultuur over, terwijl architectuur, iconografisch programma en politieke en economische ambitie van bijvoorbeeld het Amsterdamse stadhuis (1648-1655) duidelijk geënt zijn op vergelijkbare monsterprojecten elders in Europa. Het kansspel was net zo goed een Europese hype als de hang naar utopische initiatieven. Reizende en migrerende kunstenaars, kooplieden, wetenschappers en charlatans droegen bij aan de verspreiding van hypes. 

Lees verder >>

Uit de Europese mal. Europese hypes in de Nederlanden

Call for papers Congres Werkgroep De Zeventiende Eeuw

Zaterdag 29 augustus 2015, Radboud Universiteit Nijmegen

In een tijd waarin (de betekenis van) Europa druk bediscussieerd wordt, vraagt het jaarcongres van de Werkgroep Zeventiende Eeuw aandacht voor vroege Europese hypes, modes en trends. In zeventiende-eeuws Europa volgden deze elkaar in rap tempo op. Petrarkistische sonnetten veroverden snel terrein tijdens de vroege zeventiende eeuw, encyclopedieën deden dat aan het eind van de eeuw. Vorsten overal in Europa namen de Habsburgse en Franse hofcultuur over, terwijl architectuur, iconografisch programma en politieke en economische ambitie van bijvoorbeeld het Amsterdamse stadhuis (1648-1655) duidelijk geënt zijn op vergelijkbare monsterprojecten elders in Europa. Het kansspel was net zo goed een Europese hype als de hang naar utopische initiatieven. Reizende en migrerende kunstenaars, kooplieden, wetenschappers en charlatans droegen bij aan de verspreiding van hypes.

Lees verder >>

I will polish my English, don’t worry!

Waarom ’t belangrijk taalnieuws is dat Donald Tusk geen Frans spreekt

Door Marc van Oostendorp


Toen Bismarck ooit de vraag kreeg van een jonge journalist wat volgens hem de belangrijkste ontwikkeling was in de geschiedenis van de moderne tijd, zei hij: ‘Het feit dat Noord-Amerika Engels spreekt’.  Hij doelde ermee op een apocrief verhaal dat stelde dat de founding fathers ooit de keus hadden gehad tussen het Duits en het Engels. Hadden ze voor het eerste gekozen, dan hadden de verhoudingen tussen Amerika en de verschillende Europese landen er heel anders uit gezien.

Dat Donald Tusk de nieuwe ‘president van Europa’ is, zou op een parallelle manier wel eens het allerbelangrijkste taalnieuws van de afgelopen jaren kunnen zijn. Tusk schijn vloeiend Duits ent nauwelijks of geen Frans of Engels te spreken; dat zou Europa wel eens een zetje in een bepaalde richting kunnen geven – die van het Engels.

Lees verder >>