Tag: eindexamen

Ingenieurs denken zelf ook na? Fout in het vwo-examen!

Door Marc van Oostendorp

Vijf jaar houd ik me nu bezig met het centraal eindexamen Nederlands. Voor de leraren die dat moeten nakijken heb ik in die tijd almaar meer waardering gekregen: binnen korte tijd moeten ze grote stapels examens nakijken. De verleiding zou kunnen bestaan om er met de pet naar te gooien, maar voor zover ik kan zien lezen de meeste leraren heel nauwkeurig ieder antwoord: in hoeverre staat daar nu wat het officiële ‘correctiemodel’ van het College voor Toetsen en Examens (CvTE) verwacht?

In schril contrast hiermee staat de houding van het CvTE, die er permanent een is van arrogantie – bijvoorbeeld naar die leraren. Als zo’n leraar een fout ontdekt in de correctievoorschriften, wordt hij afgepoeierd. Als je eenmaal voor dat College mag werken, weet je kennelijk alles beter en hoef je niet meer naar die leraren te luisteren.

Ook dit jaar dreigt er weer een goed antwoord fout te worden gerekend. Lees verder >>

Havo-examen Nederlands 2018: anoniem kritiek op Rosanne Hertzberger spuien

Door Marc van Oostendorp

Als je vwo-scholier bent, en je maakt je zorgen over het centraal examen Nederlands van morgen (ik ga het ook maken, op het Dominicus College van Nijmegen), zou je even het examen voor de havo kunnen doornemen. Dat lijkt me geruststellend: heel moeilijk is het niet. Tegelijkertijd wordt daardoor wel duidelijk hoe dodelijk saai het examen is, en vooral: wat een gortdroge verhouding tot het geschreven woord het vereist.

Als ik de commentaren op Twitter goed lees, hebben scholieren drie soorten klachten. Er zijn kandidaten die vinden dat er wel erg veel vragen zijn over argumentatie; andere scholieren zijn daar juist blij mee. Dan zijn er die vinden dat er te weinig meerkeuzevragen zijn en te weinig open vragen. Ik ben wel blij met die open vragen – met alleen meerkeuzevragen valt zoiets als argumentatievaardigheid nu eenmaal niet goed te toetsen. Tot slotte zijn er mensen die het examen te lang vonden, maar mij lijkt dat je best van iemand met een havo-diploma kan verwachten dat ze in drie uur tijd vier krantenstukken kan lezen en daar wat vragen over beantwoorden. Lees verder >>

Scholieren: laat je niet tegenhouden door het eindexamen!

De studentenaantallen Nederlands lopen terug. Hoe komt dat? De redacties van Neerlandistiek en van VakTaal vroegen het aan studenten (Nederlands of verwante vakken) in Utrecht. Deze week publiceren wij vier reacties van deze studenten. Studenten, ook van andere steden, kunnen nog steeds insturen naar Neerlandistiek.

Door Lisa Gijzen

Wanneer ik iemand vertel dat ik Nederlands studeer, word ik vaak gek aangekeken. Er wordt gevraagd waarom (‘Omdat ik het leuk vind’) en of ik dan lerares wil worden ‘(Misschien, maar dat weet ik nog niet hoor’). Ook wordt vaak de vraag gesteld: wat leer je dan allemaal? Mijn antwoord is dan: Tja, alles van de taal eigenlijk.

Er is veel onwetendheid over het Nederlands als studie. Er wordt vaak gedacht aan spellingsregels en de beruchte boekenlijst die iedereen moest lezen in de bovenbouw. Ook wordt er gedacht: maar je spreekt toch al Nederlands? Dan hoef je het toch niet te leren?

Ik snap dat wel. Op de basisschool leer je eerst lezen en schrijven, waarna je steeds meer woordjes leert en de spellingsregels uitgebreider worden. Op de middelbare school krijg je grammatica, je gaat zinnen ontleden, en je moet boeken gaan lezen om hier boekverslagen over te schrijven. Ik was er altijd vrij goed in en ik vond het nooit een straf om een paar zinnen te ontleden of om een boek te lezen. Maar er waren kinderen die het minder leuk vonden.

Lees verder >>

Wat is er mis met een brede alfa-studie?

De studentenaantallen Nederlands lopen terug. Hoe komt dat? De redacties van Neerlandistiek en van VakTaal vroegen het aan studenten (Nederlands of verwante vakken) in Utrecht. Deze week publiceren wij vier reacties van deze studenten.Studenten, ook van andere steden, kunnen nog steeds insturen naar Neerlandistiek.

Door Zoë Alkemade

Ga je Nederlands studeren? De eerste vraag daarna meestal komt is: dus je gaat lesgeven? Blijkbaar is dat het enige waar iemand aan kan denken als je zegt dat je Nederlands studeert. Alsof lesgeven het enige is dat je kunt doen. Op een gegeven moment durf ik het bijna niet meer te zeggen, want iemand staat toch al meteen klaar met zijn of haar vooroordelen. Het liefst wil ik terugschreeuwen: ‘Zo ongenuanceerd!’ Toen ik mijn keuze maakte, werd ik voor gek verklaard, want ik had een profiel Natuur en Gezondheid.

Sinds ik negen jaar oud ben, houd ik van verhalen lezen en schrijven. Eigenlijk begon het met Jip en Janneke en daar kwam ook mijn eerste inspiratie vandaan voor de korte verhalen die ik toen schreef. Op de basisschool vond ik opstellen en werkstukken schrijven het leukste dat er was. De liefde voor taal ontstond door de vele boeken die meegingen op vakantie.

Lees verder >>

Bij de studie Nederlands leer je spelen met de taal

De studentenaantallen Nederlands lopen terug. Hoe komt dat? De redacties van Neerlandistiek en van VakTaal vroegen het aan studenten (Nederlands of verwante vakken) in Utrecht. Deze week publiceren wij vier reacties van deze studenten.Studenten, ook van andere steden, kunnen nog steeds insturen naar Neerlandistiek.

Door Isa Rienstra

Vol vertrouwen zat ik achter mijn tafeltje voor het examen Nederlands: ik wilde een dikke acht halen, dat was mijn doel. Om precies half 2 mochten we de bladen openslaan en konden we aan de slag. Nerveus was ik zeker, maar achteraf betwijfel ik het of het daar aan lag. Het examen was domweg veel te lang, met talloze onbekende woorden. Bovendien vlogen de drie uur om en ergerde ik mij aan de bezweten hoofden om mij heen. Het gevolg? Het resultaat viel zwaar tegen en was absoluut niet wat ik wilde. En dus ging ik aan mezelf twijfelen: heb ik wel de juiste studiekeuze voor Nederlands gemaakt?

Ondanks dit teleurstellende examen Nederlands moet ik eigenlijk niet gaan twijfelen aan mijzelf: ik begrijp de taal goed, kan mijzelf prima uitdrukken en houd zelfs van taal en woorden. Daarnaast globaliseert de wereld in een vlot tempo, dus is wellicht een internationale taal als Engels veel praktischer. Bovendien is Nederlands een ongelofelijk moeilijke taal om te leren en het spreken ervan doen we slechts in een paar landen. Daarnaast kennen we in Nederland diverse streektalen, zoals het Fries, het Brabants en het Limburgs, waardoor een deel van onze bevolking volstrekt onverstaanbaar is voor de grote meerderheid. Neem de Friezen, die bij voorkeur een separate taal willen en bijvoorbeeld een eigen woordenboek hebben ontwikkeld voor de Friese taal. Het lijkt er kortom op dat de Nederlandse taal niet meer zo hard nodig is. En door de versplintering van de Nederlandse taal wordt het niet gemakkelijk om de Neerlandistiek aantrekkelijk te maken. In ieder geval niet voor mij. Lees verder >>

Het eindexamen moet meer disciplines bevatten dan louter tekstbegrip

De studentenaantallen Nederlands lopen terug. Hoe komt dat? De redacties van Neerlandistiek en van VakTaal vroegen het aan studenten Nederlands in Utrecht. Deze week publiceren wij vier reacties van deze studenten. De reacties van Marlou Flos en Mariska van den Hove verschijnen in VakTaal. Studenten, ook van andere steden, kunnen nog steeds insturen naar Neerlandistiek.

Door Julia van den Beld

In de jaren zeventig telde de studie Nederlandse taal en cultuur meer dan tweehonderd eerstejaars. Hoe kan het dat zich anno 2017 nog maar 42 eerstejaars hebben ingeschreven voor een studie, waar de studenten zelf zo enthousiast over zijn?

Nederlands was op middelbare school mijn lievelingsvak. Ik heb altijd les gehad van enthousiaste docenten en vooral in de eerste, tweede en derde klas deden we veel creatieve opdrachten naast de gewone lesstof. Ik vond alle disciplines interessant, van grammatica tot literatuur, waardoor voor mij al vrij vroeg duidelijk was dat ik me verder in het vak wilde verdiepen. Ik heb toen open dagen bezocht en heb me vervolgens ingeschreven voor de studie Nederlandse taal en cultuur aan de universiteit van Utrecht. Ik zit nu in het tweede blok van mijn eerste jaar en ik heb het ontzettend naar mijn zin. De studie is precies wat ik ervan verwachtte en ik zit helemaal op mijn plek.

Lees verder >>

Kanttekeningen bij de reactie van Helge Bonset op mijn notitie over ontwikkelingen in het schoolvak Nederlands

Door Theo Witte

Mijn reactie komt er in het kort op neer dat ik in de reactie van Bonset geen enkele aanleiding vind om een van mijn beweringen te herzien. Lees mijn kanttekeningen door de muis boven de gemarkeerde passages te bewegen (even laten hangen). Eventueel kunt u ook een pdf-versie van deze aantekeningen raadplegen.

Lees verder >>

Enkele zorgwekkende beweringen aangaande het schoolvak Nederlands

Door Helge Bonset

Een reactie op de notitie van Theo Witte, Enkele zorgwekkende ontwikkelingen aangaande het schoolvak Nederlands, d.d. 29 mei 2017, opgesteld voor de Nederlandse Taalunie

In bovengenoemde notitie stelt Witte drie zaken aan de orde:
1) de ongewenste disbalans in het examen Nederlands in havo en vwo
2) de marginalisering van het literatuuronderwijs in de afgelopen 25 jaar
3) de onrustbarende neergang van het aantal eerstejaars studenten Nederlands.
Hoewel het uit de notitie zelf niet duidelijk blijkt, spreekt hij namens het Meesterschapsteam Nederlands Letterkunde

Met het eerste punt doelt Witte op het toegenomen gewicht van leesvaardigheid in het schoolexamen, doordat veel scholen dit onderdeel in het schoolexamen zijn gaan toetsen, terwijl het al via het centraal examen de helft van het examencijfer Nederlands bepaalt. Oorzaak hiervan was een door de Inspectie gehanteerde indicator: de discrepantie tussen het gemiddelde cijfer voor het centraal examen en dat voor het schoolexamen moest voor ieder vak bij voorkeur onder de 0,5 blijven. Leesvaardigheid ook in het schoolexamen examineren verminderde deze discrepantie en werd daarom door scholen als oplossing gekozen om aan de norm van de Inspectie te voldoen. Lees verder >>

Een slimme meid kiest geen Nederlands?

Door Marc van Oostendorp

Als je in Nijmegen een intellectueel tegenkomt, komt het gesprek natuurlijk al snel op correctiewerk. “Gewoon allemaal een 7 geven,” zei mijn gespreksgenoot. “En als er iemand moeilijk doet, maak je er een 8 van.”

Een jongen naast hem op het bankje hoorde het duidelijk geamuseerd aan. “Daar zit er één,” zei ik.

“Nee hoor,” zei de jongen. “Ik ga volgend jaar pas studeren. Wiskunde,” voegde hij er besmuikt aan toe, want hij had gehoord wat mijn vak was. Lees verder >>

Hoe ik een 8,2 voor Nederlands haalde

Door Marc van Oostendorp

attachment-1-23Sinds gisteren weet ik wat ik als lezer waard ben: 8,2 op de schaal van het College voor Toetsen en Examens (CvTE), die namens de overheid de eindexamens overziet. Het is geloof ik zo’n beetje de gemiddelde score van leraren Nederlands. Het is, zou je zeggen, een beetje laag voor iemand die van dat vak zijn beroep heeft gemaakt en al jarenlang oefent.

Daaruit kun je verschillende conclusies trekken, zoals dat ik eigenlijk niet geschikt ben voor mijn vak en beter druiven kan gaan pletten. Of dat er misschien toch iets mis is met de examens.

Mijn examen is geheel vrijwillig nagekeken door twee leraren die mijn examen gewoon meenamen in de grote stapel: Randy Middendorp (geen familie) trad op als eerste, en Herma van den Brand als tweede corrector. Ze gaven me ook inzicht in hun overleg. Ze waren in eerste instantie op nogal verschillende beoordelingen gekomen: Herma gaf niet meer dan een 7,8; maar na enig overleg kwamen ze – ondanks aanpassingen aan beide zijden in de beoordeling van individuele vragen gezamelijk uit op het punt dat ik dus voor dit jaar op mijn rapport heb – die acht plus. Lees verder >>

Over het ‘en passant’ toetsen van spelling en grammatica in het Centraal Eindexamen Nederlands

Door Michel Couzijn

Over het Centraal Eindexamen Nederlands wordt veel geklaagd. Over de teksten, over de vragen, over de beoordeling en nog zo wat. Sinds vorig jaar kunnen de klagers hun ongenoegen op een nieuw aspect richten: de aftrekregeling voor taalgebruik.

Het CE Nederlands toetst tekstbegrip – leesvaardigheid dus – plus een beetje argumentatieleer. Recent werd in de landelijke media de klacht geuit dat de opvatting van leesvaardigheid die aan het CE Nederlands ten grondslag ligt, weinig valide zou zijn. In de zin van: weinig relevant voor de leesvaardigheden die leerlingen in vervolgopleidingen en in het maatschappelijk leven tentoon moeten spreiden. Mede om die reden is bijvoorbeeld de ‘geleide samenvatting’ uit het hv-examen verdwenen.

Vorig jaar werd er een nieuw domein toegevoegd aan ‘wat het examen toetst’: schrijfvaardigheid. Nu ja, enkele aspecten daarvan, te weten spelling en grammatica. Omdat de noodzaak werd gevoeld leerlingen op dit vlak centraal de maat te nemen, zonder een aparte taaltoets in te voeren. Een poging om een apart CE Schrijfvaardigheid in te voeren, strandde onlangs op de gebrekkige validiteit daarvan. Lees verder >>

Het eindexamen Frans is niet veel beter

Door Marc van Oostendorp

Dat er problemen zijn met het eindexamen Nederlands, dat weten we nu wel. Ruim dertigduizend scholieren klaagden dit jaar bij de scholierenvakbond LAKS. Maar hoe zit het met andere examens? Om dat proefondervindelijk te onderzoeken besteedde ik de afgelopen zondag aan het eindexamen Frans (vwo).

Dat viel niet mee. Eigenlijk doen zich er vrijwel dezelfde problemen voor als bij het eindexamen Nederlands. Wij neerlandici zijn niet alleen.

Het begint met de teksten: een schier eindeloze parade van betrekkelijk korte teksten (twaalf) die allemaal van het type wist-u-dat zijn, het soort dat de gemiddelde redactie gebruikt om een gaatje dat ergens gevallen is nog op te vullen. Wist u dat er in East Anglia een universiteit is waar studenten een half uurtje siesta kunnen houden? Dat  een biohacker in Amerika onlangs zijn eigen DNA getest heeft? Dat het in Marokko sinds april 2010 is toegestaan om (bepaalde) Berber-namen aan je kind te geven? En zo maar door, en zo verder. Een aantal artikelen komen zelfs letterlijk uit een tijdschrift dat de onsterfelijk suffe titel Ça m’interesse heette, ‘Dat vind ik nou leuk’. Lees verder >>

Klop, klop. Het examen Nederlands is niet meer thuis in Nederland, of wel Den Haag?

Door Wieger Schipper
Eindexamenkandidaat vwo 2017 (Roelof van Echten College Hoogeveen)

Mentaal afgemat verlaat ik de examenzaal, onhandig mijn flesjes drinken en woordenboek met me meedragend. Het examen Nederlands is achter de rug en ik ben teleurgesteld. Was dit het waarvoor ik zes jaar lang het vak Nederlands heb gevolgd op de middelbare school? Helaas wel. Teksten over de verhouding van de man tegenover de vrouw en over de mislukking van het zerotolerancebeleid. Prima dat je als scholier teksten te lezen krijgt voor je examen, maar om dan vervolgens vragen te stellen die totaal geen kritische geest toestaan, dat is dan echter een doodzonde. Het examen Nederlands is niet wat het hoort te zijn.

Lezen, lezen en nog eens lezen. Je zou er bijna moe van worden. Lees verder >>

Hoe was het horrorexamen des doods nu echt?

Door Marc van Oostendorp

Wanneer je de kranten leest, zou je bijna denken dat er afgelopen woensdag een enorme slachting heeft plaatsgevonden waarbij de bloem der natie op bloederige wijze geheel en al heeft uitgeroeid. Het centraaleindexamen Nederlands werd ineens tot een ‘horrorexamen’ (Telegraaf, Parool). 26.000 van de 40.000 scholieren die meededen hadden bij LAKS geklaagd.

En dat terwijl het in sommige opzichten het beste examen in jaren was. Maar misschien was precies dat het probleem. Lees verder >>

Centraal Eindexamen Nederlands vwo 2017: mijn antwoorden

Door Marc van Oostendorp

In voorgaande jaren plaatste ik hier steeds op de avond na het eindexamen Nederlands voor vwo een bespreking. Ik deed dat aan de hand van het examen zelf en het correctiemodel. Dat laatste wordt nu echter pas vrijdag vrijgegeven. Ik zal dus pas daarna een bespreking kunnen maken. Voor die tijd plaats ik echter hier al mijn antwoorden.

Let op: dit zijn dus niet noodzakelijkerwijs de juiste antwoorden, maar de antwoorden die ik zou geven (onder omstandigheden die minder geconcentreerd zijn dan een examenzaal). Verbeteringen en ander commentaar graag hieronder.

Wie het eindexamen ook wil maken; dat kan hier. Ik ben erg benieuwd naar bevindingen van leerlingen en anderen. Graag in het reactiepaneel hieronder! Lees verder >>

Enquête: evaluatie examen Nederlands

Over het examen Nederlands is veel discussie (geweest). Binnen de lerarenverenigingen Levende Talen en Nederlands Nu! hebben wij nagedacht over wensen voor het schoolvak en de examens Nederlands. Maar wij willen graag peilen in hoeverre docenten onze voorlopige ideeën ondersteunen. En over de uitkomsten van die peiling willen we ook nog graag op korte termijn met docenten overleggen. Daarvoor willen wij een tweetal regiobijeenkomsten in juni 2017 met docenten organiseren.

Elke vraag wordt voorafgegaan door een korte toelichting. De vragen met een groene asterisk (*) zijn verplicht. Het invullen van de enquête duurt ongeveer 10 minuten.

Over de resultaten en het vervolg krijg je bericht. De resultaten worden anoniem verwerkt. Je kunt de enquête invullen tot 15 mei 2017.

Naar de enquête

Gesprek over het gesprek

Door Marc van Oostendorp

Een gesprek met Erwin Mantingh (Universiteit Utrecht) over het gesprek: kun je leren om een gesprek te voeren? En valt dat dan ook te toetsen? (De technische kwaliteit van deze video is wat minder dan u van ons gewend bent, maar de kwaliteit van het gesprek maakt hopelijk veel goed.)

Gesprekken met inhoud

Eindexamen gesprek (aflevering 6)

Door Marc van Oostendorp

Waarom worden gesprekken vrijwel alleen gevoerd op het vmbo en het mbo? Misschien heeft het ermee te maken dat we gesprekken als een eenvoudigere en wie weet zelfs lagere vorm van taalgebruik zien: niet iets waar je je vreselijk voor hoeft in te spannen. Praten is iets voor werklui, wij intellectuelen van de havo en het vwo lezen en houden af en toe een voordracht. Dat is dan een onterechte omkering van wat Socrates als waardevol zag.

Misschien heeft het ook te maken met het feit dat de leerlingen in het beroepsonderwijs een eigen onderwerp hebben om over te praten: de eigen werkomstandigheden. Leerlingen in het meer theoretische onderwijs op de havo en de vwo worden dan geacht zich met algemenere kwesties bezig te houden: zaken van ‘maatschappelijk belang’ zoals het referentiekader het noemt.

Lees verder >>

Gesprekken examineren – het rollenspel

Eindexamen gesprek (aflevering 5)

Door Marc van Oostendorp

Er zijn schoolvormen in Nederland waar het gesprek inderdaad wordt geëxamineerd: het vmbo en het mbo. Het zogenoemde ‘referentiekader’ dat in opdracht van het ministerie van onderwijs is samengesteld geeft vrij uitvoerige informatie over aan wat voor criteria een goede gespreksbijdrage zou moeten voldoen.

Een van die criteria is, willekeurig gekozen, ‘beurten nemen en bijdragen aan samenhang’. Op het laagste door het referentiekader gedefinieerde niveau betekent dat ‘Kan een kort gesprek beginnen, gaande houden en beëindigen’. Op het hoogste niveau is het ‘Kan een passende frase kiezen om eigen opmerkingen op de juiste wijze aan te kondigen en de beurt te krijgen, of om tijd te winnen en de beurt te houden tijdens het nadenken’. Of dat succesvol vechten om ‘de beurt’ nu per se een hard criterium kan zijn – ‘Kan standaardzinnen gebruiken (bijvoorbeeld: ‘Dat is een moeilijk te beantwoorden vraag’) om tijd te winnen en de beurt te behouden’  heet het bij een van de tussenniveaus –, daarover kun je twisten. Je zou ook kunnen zeggen dat je soms zo min mogelijk aan de beurt moet zijn om een gesprek tot een succes te maken. Maar zo is er altijd wat. Lees verder >>

Hoe examineer je gespreksvaardigheid?

Eindexamen gesprek (aflevering 4)

Door Marc van Oostendorp

Niet al je streven, schreef ik vorige keer, kan gericht zijn op het voorbereiden van jongeren op een ideale samenleving. Je wilt ze ook vertrouwd maken met de rijstebrijberg waar ze in de werkelijke wereld mee moeten omgaan, de kakofonie die helemaal niet voortkomt uit één geest, maar uit al die andere geesten die ons omringen, en die op elkaar reageren in voortdurende interactie.

Daarnaast is er een verschil tussen een roman lezen en een opiniestuk lezen. Een roman biedt een onvervangbare ervaring; een opiniestuk is een vorm die misschien simpelweg wel zijn langste tijd gehad heeft.

Er is met andere woorden in mijn ogen slechts één ware vorm van taalgebruik, de oudste, het gesprek. Nu begrijp ik ook wel dat er meteen een probleem ontstaat wanneer je iemands gespreksvaardigheid wil gaan toetsen: hoe moet je dat doen? Lees verder >>

Vóór gespreksvaardigheid

Eindexamen gesprek (aflevering 3)

Door Marc van Oostendorp

De oudste en belangrijkste taalvaardigheid, schreef ik gisteren, is het gesprek. Socrates wist het al.

De Griekse oudheid was natuurlijk niet de laatste keer dat het gesprek gewaardeerd werd. In de negentiende en de vroege twintigste eeuw gold de ‘beschaafde conversatie’ ook als zo’n beetje de belangrijkste vaardigheid die iemand moest beheersen. Schrijvers als Denis Diderot en Oscar Wilde waren in hun eigen tijd minstens even bekend voor hun conversatie als voor hun geschreven werk. Alleen is natuurlijk alleen het laatste overgebleven. Een goed gesprek laat weinig sporen na behalve dat het de gesprekspartners voor altijd heeft veranderd.

Er valt nog steeds veel voor te zeggen. Lees verder >>

De belangrijkste vaardigheid: het gesprek

Eindexamen gesprek (aflevering 2)

Door Marc van Oostendorp

Daar komt nog bij dat de vier taalvaardigheden allang niet meer zo duidelijk van elkaar onderscheiden zijn als ze ooit waren. Ook hierin speelt het internet een belangrijke rol.

We weten dat schrijf- en spreektaal inmiddels veel minder duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn. Dat komt niet alleen doordat in de schrijftaal steeds meer woorden en constructies acceptabel zijn geworden die vroeger alleen in de spreektaal gebruikt werden. Dat proces, de ‘informalisering’ is al veel langer aan de gang en kun je ook deels gemakkelijk opvangen.

Maar het betekent ook allerlei andere dingen. Bijvoorbeeld dat de status van het geschreven woord enorm veranderd is. Je slingert nu bijna net zo gemakkelijk je uitgeschreven mening de wereld in als je een mening verwoordt aan de cafétoog. Er wordt sinds de introductie van sms en van de chatfuncties op het internet (van msn tot WhatsApp) steeds meer geschreven – en wie meer schrijft, schrijft moeitelozer, is minder geneigd om over ieder woord na te denken en houdt zich (dus) minder strak aan allerlei opgelegde regels. En zo is het ook altijd geweest bij spreektaal: omdat er meteen antwoord wordt verlangd, sta je voortdurend onder druk om zo snel mogelijk te formuleren. En dat geeft een ander resultaat dan wanneer je in stilte achter je bureautje zit. Lees verder >>

Moeten scholieren de Volkskrant kunnen lezen?

Eindexamen gesprek (aflevering 1)

Door Marc van Oostendorp

Ik ben de laatste tijd aan het nadenken over de ‘taalvaardigheden’. Wat zouden leerlingen moeten leren bij Nederlands? Ik zal daarover de komende dagen bloggen, want het onderwerp is interessant genoeg, en de eindexamens komen er weer aan.

De meeste deskundigen lijken het erover eens dat het schoolvak Nederlands vooral moet gaan om  ‘taalvaardigheid’. Dat maakt het vak anders dan sommige andere vakken: bij aardrijkskunde zullen weinig mensen beweren dat het primair erom moet gaan dat mensen zich over de aarde moeten kunnen bewegen en bij geschiedenis is al helemaal onduidelijk welke ‘vaardigheid’ daar centraal zou moeten staan. Bij sommige andere vakken – denk aan wiskunde – zijn kennis en vaardigheid juist bijna synoniem met elkaar.

Goed, taalvaardigheid dus. Lees verder >>

Ook Neerlandistiek is voor taalcompetentie!

Door Marc van Oostendorp

Alleen al uit de titel blijkt dat Iedereen taalcompetent! een van de meest ambitieuze stukken die de afgelopen jaren uit de boezem van de Nederlandse Taalunie is opgeweld: een ‘visiedocument’ van de organisatie op het onderwijs Nederlands in de 21e eeuw!

Die ambitie zit op verschillende niveaus. In de eerste plaats betreft het al het onderwijs in Nederland en Vlaanderen tot en met het eindexamen. In de tweede plaats wordt er een nogal grootse visie uiteengezet op dat onderwijs – het gaat hier niet om de details, maar om de grote lijnen van wat we met het onderwijs in de moedertaal willen en waar het naartoe moet.

Sterker nog, met dit rapport durft de Taalunie strijd aan te gaan met allerlei krachten tegen wie het waard is om gestreden te worden. Zo roept het rapport op tot: Lees verder >>

Sisyphus wil taalkunde op school

Door Marc van Oostendorp

Wat is het moderne leven toch een eindeloos gezwoeg, met allerlei mensen die maar dag in dag uit achter lange tafels zitten te vergaderen, en die zich dan aan elkaar gaan ergeren, zodat ze als ze elkaar niet zien venijnige stukjes over elkaar schrijven; waarna er uit al die vergaderingen uiteindelijk iets komt waar niemand écht gelukkig mee is.

Je weet het natuurlijk allemaal wel, maar dan schrik je nog als je het allemaal bij elkaar ziet staan. Het proefschrift dan Maria van der Aalsvoort op 14 december a.s. in Nijmegen verdedigt is er een voorbeeld van. Van der Aalsvoort beschrijft in detail de discussies die er tussen 1988 en 2008 zijn gevoerd over de mogelijke invoering van een vak taalkunde in het eindexamen Nederlands voor havo en vwo.

Terugkoppelen

Verreweg de meeste aandacht besteedt Van der Aalsvoort daarbij aan de eerste tien jaar van die periode – de tijd dat de discussie gevoerd werd. Vooral onder universitaire neerlandici was het idee ontstaan dat het nuttig zou kunnen zijn om iets aan taalkunde te doen (of taalbeschouwing, zoals sommigen het noemden, alleen al over die kwestie kun je natuurlijk eindeloos vergaderen). Niet iedereen was het daar mee eens. Sommigen vonden dat de leraar al overbelast was en anderen meenden bijvoorbeeld dat de nadruk bij Nederlands vooral moest liggen bij vaardigheden: kunnen spreken, lezen, luisteren en spreken. Uiteindelijk kwam men desalniettemin na lang wikken en wegen, door Van der Aalsvoort met eindeloos geduld gedocumenteerd, tot een advies om het in ieder geval eens te proberen, met een beetje taalkunde. Lees verder >>