Tag: eindexamen

Vreemde idealen

Een reactie op de reeks ‘Het ideale eindexamen’ (1)

Door Helge Bonset

Als je mensen vraagt naar ‘het ideale eindexamen’ Nederlands (een mooi idee trouwens van Neerlandistiek), is het logisch dat je geen staalkaart krijgt van direct toepasbare voorstellen. Maar wel zou je mogen verwachten dat auteurs begrip hebben voor het complexe karakter van het eindexamen Nederlands, in het bijzonder het centraal examen. En ook zou je mogen verwachten dat ze de noodzaak inzien van geletterdheid (lees- en schrijfvaardigheid) in dat centraal examen, zowel op historische gronden (het maakt er al sinds WO II deel van uit) als op actuele gronden (de teruglopende geletterdheid van leerlingen).

Lees verder >>

Examen volgens vier perspectieven

Door Els Stronks

Ik stelde me voor hoe een eindexamen Nederlands lees-, schrijf-, analyse- en interpretatievaardigheden én vakinhoudelijke kennis kan toetsen. Zoiets is in theorie slecht of misschien zelfs helemaal niet voorstelbaar, maar wie weet kan het in de praktijk wel? Ik maakte een voorbeeld om de discussie op gang te helpen. Vakinhoudelijke kennis is daarin geordend volgens de vier perspectieven van het Meesterschapsteam Nederlands, de keuze voor de vaardigheden is gebaseerd op voorstellen van Curriculum.nu. Twee kandidaten die op 11 mei eigenlijk hun examen Nederlands zouden doen, waren bereid het alternatieve examen te maken en zo een kleine proef op de som te nemen. Ze waren binnen de 3 uur klaar.

Mijn ideale examen staat hier; de antwoorden van de eindexamenkandidaten staan hier,

(Dit is het slot van onze alternatieve examendag.)

Maak het centraal examen inhoudelijk

Door René van Stipriaan

Het virus werkt verwoestend. Veel van wat essentieel voor ons bestaan leek, gaat verloren. Veel vanzelfsprekendheden – elkaar een hand geven, een arm om de schouder van een dierbare – lijken al voltooid verleden. Niemand kan overzien wat er op dit ogenblik al verandert en wat er nog gaat veranderen. In deze verwoestende draaikolk die ieders leven raakt zal een grote behoefte ontstaan om uiteindelijk zoveel mogelijk bij het oude te laten, ook zaken die voor Covid-19 in ons leven kwam al volstrekt achterhaald en onverantwoord waren. We willen uiteindelijk gewoon uit deze boze droom wakker worden gemaakt en weer verder leven.

Lees verder >>

Zullen we eerst naar het totale eindexamenprogramma kijken?

Bezinnen op het ideale eindexamen Nederlands

Door Gerdineke van Silfhout

Afgelopen twee jaar heb ik met leraren, schoolleiders, lerarenopleiders, experts en wetenschappers meegewerkt aan de voorstellen voor Nederlands van Curriculum.nu. Voor primair én voortgezet onderwijs ontwikkelden we een visie op en zeven grote opdrachten (essenties) van het leergebied Nederlands. Voor de bovenbouw vmbo, havo en vwo gaven we een aantal aanbevelingen mee. Daarbij dachten we na over de kern van het leergebied voor alle leerlingen maar ook over sectorspecifieke accenten: in hoeverre zijn de gewenste talige en culturele kennis, vaardigheden en ervaringen van leerlingen gelijk en waar verschillen ze als het gaat om vmbo, havo en vwo?

Lees verder >>

Dromen over het examen schrijfvaardigheid

Door Jan Renkema

Eerst een onderwijservaring. Excuus voor deze lange aanloop naar de geboorte van een droom. 

Een paar jaar geleden was ik invaldocent Nederlands voor havo 5. De docente zat thuis met een burn-out. De leerlingen hadden nog enkele maanden voor het eindexamen. Ik hoefde ‘alleen maar’ de eindexamens van de voorafgaande jaren klassikaal te behandelen, en de leerlingen te trainen in het beantwoorden van meerkeuzevragen over de teksten. Een van die teksten ging over prenatale preventieve gezondheidszorg. In de volgende dialoog staan de woorden uit de klas cursief.

Lees verder >>

Ga voor een subjectief eindexamen!

Door Arnoud Kuijpers

Hoe ziet het ideale eindexamen eruit? Dit is een interessante maar complexe vraag. Een vraag die wordt gesteld in tijden waar veel dingen veranderen die voorheen voor onmogelijk werden gehouden. Een mooi uitgangspunt om het eindexamen Nederlands eens onder de loep te nemen. Want als het onderwijs in een paar dagen tijd compleet kan veranderen, waarom het eindexamen dan niet? Afgelopen jaren is men achter de schermen bezig geweest het eindexamen Nederlands te verbeteren, top! Maar in een bureaucratisch land als Nederland gaat dat in mijn ogen echt veel te langzaam.  

Lees verder >>

Voorbereid op literatuur en schrijfvaardigheid

Door Bas Jongenelen

Ik vind het belangrijk dat een examenkandidaat goed voorbereid op het examen kan verschijnen. Dat is nu bij het schoolvak Nederlands niet het geval. De leerling heeft geen idee waar het examen Nederlands over gaat en dat vind ik oneerlijk. Een examen is erg belangrijk in je jonge leven en Nederlands is een verplicht vak – ook voor de leerlingen die niet zo’n talent hebben voor Nederlands. Als we ervoor kunnen zorgen dat je het examen Nederlands voor kunt bereiden, dan nemen we een deel van de onderwijsongelijkheid weg.

Als het mij ligt, dan wordt het examen Nederlands een examen met twee zittingen: een examen over literatuur en een examen met een stelopdracht. Beide zittingen kunnen door de kandidaat goed voorbereid worden.

Lees verder >>

CSE, weg ermee!

Door Harrie Hollandicus

Docenten zijn lulletjes lampenkatoen. Niet specifiek docenten Nederlands, maar docenten in het algemeen. In 2013 verscheen online de petitie Eindexamen Nederlands moet anders, die door 1591 personen – onder wie 18 hoogleraren – was ondertekend. Een hartstikke mooi initiatief, maar er is tot op heden nog geen zak veranderd. Nou ja, sinds 2015 hoeven leerlingen geen samenvatting meer te schrijven en sinds 2016 mogen wij – docenten Nederlands – bij het nakijken van de eindexamens ook alle antwoorden controleren op taalfouten. Niet direct iets op tegen, zou je denken, ware het niet dat dit laatste geen enkel hoger doel dient, anders dan docenten opzadelen met extra nakijkwerk. Immers, iemand die zeven keer per sé schrijft, krijgt evenveel punten aftrek als iemand die respectievelijk ik vindt, dit betekend, verassend, onmidelijk, me mening, stiekum en eksamus schrijft.

Lees verder >>

Een nieuw examen Nederlands

Door Karin Echten

Als alles mag, als alles anders kan: dan ligt er een oneindige wereld voor ons open!

Als alles mag, als alles anders kan, dan zou ik helemaal niet eens leesvaardigheid toetsen in het CE Nederlands: althans, niet anders dan vakken als geschiedenis, biologie en scheikunde dat doen. Ik ga er dan wel vanuit dat we het CE wel schriftelijk blijven doen, net als nu.

Lees verder >>

Een eigen eindexamen Nederlands

Door Peter-Arno Coppen

Het kan blijkbaar ook zonder. Aangezien de centraal schriftelijke eindexamens dit jaar niet doorgaan, studeert het huidige cohort eindexamenleerlingen af zonder het beruchte examen Nederlands (of leesvaardigheid, moet je eigenlijk zeggen). Daar zijn ze natuurlijk wel jarenlang op voorbereid, en de resultaten van deze toets convergeerden toch altijd al zeer sterk naar de voldoendegrens, Veel spijt zullen de leerlingen er dus niet over hebben, want je kon hier toch niet goed op excelleren. Voor het verkrijgen van voldoening over je leesvaardigheid hoef je het eindexamen Nederlands niet te doen. Wat maakt het eigenlijk uit?

Lees verder >>

Het ideale examen Nederlands bestaat niet

Door Helge Bonset

Het ideale examen Nederlands bestaat niet. Dat heeft éen hoofdreden: het conflict tussen validiteit en betrouwbaarheid, twee eisen die aan selectieve toetsen en examens gesteld moeten worden.

De eis van validiteit houdt in dat een toets de kennis of vaardigheid meet die gemeten moet worden, en niet een reductie daarvan, of iets heel anders.

De eis van betrouwbaarheid (in de betekenis van beoordelaarsovereenstemming) houdt in dat een toets zodanig meet dat verschillen in scores toe te schrijven zijn aan objectieve verschillen in kennis of vaardigheid, en niet aan subjectieve verschillen tussen beoordelaars. Bij de toetsing van taalvaardigheid, naast literaire competentie de hoofdmoot van het examen Nederlands, is het helaas zo dat vormen van beoordeling die een hoge betrouwbaarheid garanderen, tegelijk de validiteit verlagen, en vormen die een hoge validiteit garanderen hetzelfde doen met de betrouwbaarheid (Rijlaarsdam & Wesdorp, 1984, p. 20). 

Lees verder >>

Een beter eindexamen?

Door Huub van den Bergh

Wat een mooi systeem hebben we toch! Een systeem waarin leerlingen slagen op grond van een schoolexamen (SE) en een centraal examen (CE). Dat geeft scholen de gelegenheid om de doelen die zij belangrijk vinden en de onderdelen van een vak die zij essentieel achten te toetsen bij hun leerlingen in het SE. En een centraal deel waarin algemene doelen aan bod komen. Ik vind het een gemiste kans wanneer SE’s ingevuld worden met oude examens; het vak Nederlands is immers veel rijker dan alleen maar leesvaardigheid. Ook debatteren, literatuur, poëzie, schrijven en wat al niet meer zou in het SE terug kunnen (moeten?) komen.  

Lees verder >>

Wat is het ideale eindexamen?

Hoofdredactionele inleiding op 11 mei 2020

Door Marc van Oostendorp

Het is geloof ik niet overdreven dat Neerlandistiek, ook in zijn oude gedaante van Neder-L, nauw verknoopt is met het eindexamen Nederlands. Acht jaar geleden werd er door leraren en leerlingen wel geklaagd, maar die klachten haalden niet het publieke debat. In 2012 wijdde de lerarenopleider Bas Jongenelen een serietje aan het eindexamen in Neder-L (hier is aflevering 1); het jaar erna publiceerden we meer stukken aan het onderwerp, en dat lokte uiteindelijk ook een door bijna 1600 betrokkenen ondertekende petitie uit om iets aan de problemen te doen.

Lees verder >>

Complexe emoties – het centraal examen vwo-Nederlands moet vanaf nu echt anders

Door Anneke Neijt

De Juniorkennisbank leert ons wat complexe emoties zijn: “Sommige emoties leer je. Baby’s kunnen boos zijn, verdrietig of bang. Maar heb je wel eens een jaloerse baby gezien of een baby die zich schaamt? Spijt, jaloezie, schaamte, schuld, heimwee en medelijden zijn ingewikkelde emoties. Wetenschappers noemen het complexe emoties.” Xandra Schutte gebruikt complexe emoties terloops in een van haar teksten (2016), en ze geeft er een andere betekenis aan. De makers van het vwo-examen van 2019 kozen haar tekst, pasten hem aan, en gaven aan complexe emoties een prominente plaats. Dat zat me dwars toen ik het examen van 2019 maakte. Voortdurend kwelde me de vraag wat er bedoeld wordt met complexe emoties. Gelukkig maar dat ik de kennisbank niet mocht raadplegen tijdens het maken van het examen, want in Schuttes tekst gaat het niet om emoties zoals jaloezie, maar betekent het zoiets als gemengde gevoelens of genuanceerd denken.

Sinds jaar en dag ligt het centraal examen vwo-Nederlands onder vuur. Steeds redenen voor ontevredenheid, en dit keer kunnen ze geïllustreerd worden aan de hand van de vragen bij Schuttes tekst en de aanpassingen die in die tekst zijn aangebracht. 

Lees verder >>

Beschouwing en betoog: Jeetje, wat een lastige vraag

Door Marc van Oostendorp

Soms is het leven een waargebeurde aflevering van het Verwarwoordenboek. Dat gold in ieder geval voor degenen die afgelopen vrijdag het centraal eindexamen Nederlands voor vwo hebben gedaan.

Over het algemeen was het, om te beginnen, in zijn soort een goed examen. Ik houd zoals bekend niet van de soort, maar waar je een aantal jaar geleden ook nog allerlei fouten in zo’n examen kon vinden en er echt aantoonbaar onbeantwoordbare vragen werden gesteld, leek het me nu allemaal redelijk te doen. De klachten gingen onder andere over het feit dat onderwerpen waarop scholieren hadden geoefend te weinig aan bod kwamen – argumentatie, tekststructuur – omdat de meeste vragen gingen over de inhoud van de tekst. Dat is misschien een toetstechnisch probleem, maar daar moeten toetstechnici zich dan maar druk om maken.

Lees verder >>

De huisneerlandicus en zijn rabiate groepje over het eindexamen

Door Marc van Oostendorp

Het eindexamenseizoen is weer begonnen! Het startschot voor de discussie wordt dit jaar afgevuurd door de Utrechtse vakdidacticus Patrick Rooijackers, in het deze week verschenen Levende Talen Magazine.

Tot mijn verrassing lijkt Rooijackers mij te zien als de spil van die discussie. Ik vind dat vererend, al lijkt het me ook niet juist. In ieder geval wordt zijn artikel regelmatig onderbroken door allerlei invectieven die op mij slaan: ik ben de ‘huisneerlandicus’ van de NRC, de ‘vaandeldrager van een klein groepje rabiate critici’, die tot overmaat van ramp ook nog eens ‘geen leesonderzoeker’ is, enzovoort.

Rooijackers heeft zijn artikel geschreven naar aanleiding van een advies van de lerarenvereniging Levende Talen over het eindexamen. Hij verwijt Levende Talen als ik het goed begrijp teveel hun oren naar mij te laten hangen: ook zij willen het eindexamen namelijk veranderen. Ik snap niet zo goed of hij nu wil dat het eindexamen helemaal niet verandert, of op een andere manier, maar hij lijkt zich vooral te storen aan het feit dat er over het onderwerp gediscussieerd wordt. Lees verder >>

Advies examen Nederlands

Door Christine Brackman

De champagne mag open! Wat twee jaar geleden begon met de docentenconferentie Nederlands Nu! en een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer is nu afgerond in een mooi advies over het examen Nederlands. Gisteren boden we het advies aan aan Theo Douma van Curriculum.nu. Metteke de Vries-Kolman en ik schreven dit advies samen met Hanneke Gerits, Wilma van der Westen en Gert Rijlaarsdam van de sectie Nederlands van Levende Talen. In dit advies zijn ook de uitkomsten opgenomen van de draagvlakpeiling, die ruim 400 collega’s invulden. Onze grote dank hiervoor! Je vindt de volledige tekst hier. Op naar betekenisvol leesvaardigheidsonderwijs en meer aandacht en (maatschappelijke) waardering voor schrijfvaardigheid!

Hoe ik een 7,5 voor Nederlands haalde

Door Marc van Oostendorp

Ik heb mijn rugzakje zojuist zorgvuldig aan onze vlaggenmast bevestigd!  In mei heb ik het centraal eindexamen vwo gemaakt, samen met andere min of meer prominente neerlandici: een paar studenten en docenten van de Radboud Universiteit, de schrijfster Aafke Romeijn, een docente van het Dominicus College in Nijmegen (waar we het examen mochten meedoen), nog wat andere docenten.

Ik had een 7,5. Van onze groep werd het hoogste punt gehaald door een van de organiserende docenten van het Dominicus College. Zij had een 8,4. Het hoogste punt daarna was een 7,6, gehaald door de Algemeen Secretaris van de Nederlandse Taalunie, Hans Bennis. Andere hoogleraren, leraren, journalisten en schrijvers zaten ook allemaal ergens tussen de 6 en de 7,5. Een van de (ouderejaars!) studenten zou zelfs zijn gezakt, met een 5,0.  Lees verder >>

Voor inspirerend eindexamen Nederlands moet je naar het buitenland

Door Anne Sanderling

Wat vrijwel niemand in Nederland weet, is dat ook het International Baccalaureate (IB) eindexamens Nederlands afneemt. En wat voor examens! Het IB is een gerenommeerd internationaal onderwijsprogramma dat veel wordt gebruikt op internationale scholen. Op een aanzienlijk aantal scholen kunnen leerlingen ook Nederlands kiezen als eindexamenvak. In tegenstelling tot het Nederlandse eindexamen Nederlands is het IB-examen Nederlands inspirerend, uitdagend, valide, gedegen en flexibel.

Vorige maand was het weer zover: de eindexamens voor het vak Nederlands. Ongetwijfeld zullen docenten en leerlingen er ook dit jaar weer veel commentaar op hebben. Op de opiniepagina’s verschenen de afgelopen jaren bijdragen met titels als ‘Heb ik hiervoor zes jaar het vak Nederlands gevolgd?’ (Trouw, 2017) en ‘Waardeloos examen Nederlands’ (NRC, 2017). Docenten noemen het eindexamen Nederlands een “gedrocht” (Nationale Onderwijsgids, 2016) en “een saai trucje” (NRC, 2016).

Voor wie niet op de hoogte is: het centrale examen Nederlands bestaat uit teksten met vragen. Kritiekpunten betreffen onder andere de lengte van het examen, de eenzijdige focus op leesvaardigheid en het feit dat op sommige vragen meerdere antwoorden mogelijk zijn. Daarnaast pleiten neerlandici en docenten Nederlands voor meer aandacht voor schrijfvaardigheid en literatuur (‘Zo kan het examen Nederlands écht niet’, NRC, 2016). Lees verder >>

Het eindexamen van 25 jaar geleden: leg het hoofd maar in de moede schoot

Door Marc van Oostendorp

De Volkskrant, 16 juni 1993

Het College voor Toetsen en Examens is een gewichtig orgaan. Wie jong is en wil toetreden tot de Nederlandse samenleving, moet eindexamen doen op de middelbare school. Het centrale deel van die examens wordt onder toezicht van het CvTE samengesteld. In die zin bepaalt dit college dus wie er toegang heeft tot de Nederlandse samenleving.

Dat er problemen zijn, is inmiddels bekend. Neerlandistiek is niet het enige medium dat er regelmatig over bericht. Nederlands is lang niet het enige vak waarover regelmatig wordt geklaagd (er waren dit jaar bijvoorbeeld ook problemen bij Frans, Duits en natuurkunde). Lees verder >>

Ingenieurs denken zelf ook na? Fout in het vwo-examen!

Door Marc van Oostendorp

Vijf jaar houd ik me nu bezig met het centraal eindexamen Nederlands. Voor de leraren die dat moeten nakijken heb ik in die tijd almaar meer waardering gekregen: binnen korte tijd moeten ze grote stapels examens nakijken. De verleiding zou kunnen bestaan om er met de pet naar te gooien, maar voor zover ik kan zien lezen de meeste leraren heel nauwkeurig ieder antwoord: in hoeverre staat daar nu wat het officiële ‘correctiemodel’ van het College voor Toetsen en Examens (CvTE) verwacht?

In schril contrast hiermee staat de houding van het CvTE, die er permanent een is van arrogantie – bijvoorbeeld naar die leraren. Als zo’n leraar een fout ontdekt in de correctievoorschriften, wordt hij afgepoeierd. Als je eenmaal voor dat College mag werken, weet je kennelijk alles beter en hoef je niet meer naar die leraren te luisteren.

Ook dit jaar dreigt er weer een goed antwoord fout te worden gerekend. Lees verder >>

Havo-examen Nederlands 2018: anoniem kritiek op Rosanne Hertzberger spuien

Door Marc van Oostendorp

Als je vwo-scholier bent, en je maakt je zorgen over het centraal examen Nederlands van morgen (ik ga het ook maken, op het Dominicus College van Nijmegen), zou je even het examen voor de havo kunnen doornemen. Dat lijkt me geruststellend: heel moeilijk is het niet. Tegelijkertijd wordt daardoor wel duidelijk hoe dodelijk saai het examen is, en vooral: wat een gortdroge verhouding tot het geschreven woord het vereist.

Als ik de commentaren op Twitter goed lees, hebben scholieren drie soorten klachten. Er zijn kandidaten die vinden dat er wel erg veel vragen zijn over argumentatie; andere scholieren zijn daar juist blij mee. Dan zijn er die vinden dat er te weinig meerkeuzevragen zijn en te weinig open vragen. Ik ben wel blij met die open vragen – met alleen meerkeuzevragen valt zoiets als argumentatievaardigheid nu eenmaal niet goed te toetsen. Tot slotte zijn er mensen die het examen te lang vonden, maar mij lijkt dat je best van iemand met een havo-diploma kan verwachten dat ze in drie uur tijd vier krantenstukken kan lezen en daar wat vragen over beantwoorden. Lees verder >>