Tag: dialecten

Over wat het actualiteitsprincipe met de geschiedenis van het Zuiderzeepoldernederlands in vergelijking met het Waddenhollands te maken heeft

Door Henk Wolf en Reitze Jonkman

Drie weken geleden hebben wij ervoor gepleit historische interne dialectstudie te combineren met het bestuderen van de externe geschiedenis van de taal in Nederland. De aanleiding was een webinar door Marc van Oostendorp over de Waddendialecten waarin hij op basis van een vergelijking met de hedendaagse standaardtalen Nederlands en Fries, de dialecten Midslands (Midden-Terschelling) en Amelands als mengdialecten classificeerde, terwijl wij ze op basis van historische data tot de Hollandse dialecten rekenen.

Lees verder >>

Katwijks woordenboek

Weet u wat een bakkerammetje is of een lampedanser? En wat maeltije zijn of rouspoeleweegaste? En wat Katwijkers zeggen als ze een vlieger inhalen? Of wat ze bedoelen met ’n fies mit ’n pakje bròòd achterop? Het is allemaal te vinden in het Katwijks woordenboek, met voorin een duidelijk klankenoverzicht, zodat we weten hoe we de woorden moeten uitspreken, en achterin een handige ‘lemmawijzer’, een opzoeklijst Nederlands-Katwijks waarmee de woorden in het woordenboek gemakkelijk te vinden zijn. Het Katwijks woordenboek geeft meer dan 7000 woorden en uitdrukkingen, van ààge tot zwùrrever.

Leendert de Vink, Jaap van der Marel. Katwijks woordenboek. Leiden, Primavera Pers, 2020. Bestelinformatie bij de uitgever.

Over wat (externe taal)geschiedenis met interne taalgeschiedenis te maken heeft

Door Henk Wolf en Reitze Jonkman

Afgelopen vrijdag was de webinar In’to Summerschool over de waddendialecten, georganiseerd door In’to Languages van de Radboud Universiteit. Marc van Oostendorp gaf college over de verschillende dialecten die op de Waddeneilanden worden gesproken. Hij behandelde onder andere de vraag in hoeverre die dialecten als ‘Fries’ dan wel als ‘Hollands’ te classificeren zijn. Op grond van een vergelijking met het hedendaagse Nederlands en Fries werden de Waddendialecten op een schaal tussen die twee talen geplaatst. Het vanuit dat uitgangspunt gemengde karakter van het Amelands en Midslands werd verklaard doordat de oorspronkelijk Friestalige bevolking de Nederlandse bestuurstaal gebrekkig zou hebben overgenomen.

Lees verder >>

Dialectlandschap van Nederland

Deze week organiseert In’to Languages, het talencentrum van de Radboud Universiteit, vier gratis webinars over streektalen in Nederland, verzorgd door medewerkers van de Radboud. Het eerste werd eerder vanmiddag uitgeszonden, en gaat over het Nederlandse dialectlandschap. Het staat hier. Later deze week komen er nog webinars over het Limburgs (woensdag, door Kasper Verheij en Frens Bakker), het Nijmeegs (donderdag, door Roeland van Hout) en de Waddendialecten (door Marc van Oostendorp).

Webinars Nederlandse streektalen In’to Languages, Nijmegen

Of het nu noodgedwongen is of omdat je Nederland gewoon mooi en lekker praktisch vindt, een fijne vakantie maak je zelf! Het helpt altijd als je goed voorbereid bent. En hoe leuk is het om meer te weten over de streek waar je heen gaat, de taal die daar gesproken wordt en de gebruiken die er zijn?

Elke streek z’n eigen taal en gebruiken

Alle webinars worden gegeven door docenten van de Radboud Universiteit. Wil je meer weten over het dialectlandschap in Nederland, het Limburgs, het Nijmeegs of de taal van de Wadden? Meld je dan snel aan voor een van onderstaande gratis webinars!

Het Maastrichts onder Napoleon

Een tekst uit 1807

Door Flor Aarts

Tijdens de Franse tijd (1794-1814) was Maastricht de hoofdstad van het Département de la Meuse inférieure, het Departement van de Nedermaas. Dat Departement bestond uit de 2 huidige provincies Limburg en nog een gebied in Duitsland. De prefect, Jean Baptiste Ruggieri, ontving in 1807 een brief van Baron Charles Etienne Coquebert de Montbret, directeur van het Bureau de Statistique in Parijs.

Lees verder >>

Wa zedde nou?

Door Roland de Bonth

Het heeft niet mogen baten. Ondanks pogingen van een Amsterdamse erfgoedvereniging om snackbar ’t Pleintje ondergebracht te krijgen in het Nederlands Openluchtmuseum, ging op 30 januari 2020 de beroemde friettent uit de comedyserie New Kids tegen de vlakte. Kennelijk was niet iedereen gevoelig voor het argument dat de snackbar voor veel dertigers een ‘iconisch gebouw’ is.

De snackbar stond in Maaskantje, een dorp met nog geen tweeduizend inwoners, dat behoort tot Sint-Michielsgestel, ten zuidoosten van ’s-Hertogenbosch. Door de serie New Kids kreeg Maaskantje landelijke bekendheid en werden plaatsnaamborden door fans op grote schaal ontvreemd. 

Lees verder >>

Iets over (et)wuk

Door Anne-Sophie Ghyselen & Roxane Vandenberghe

Terwijl de hele wereld met man en macht probeert om de verspreiding van het COVID-virus te bedwingen, zijn in West-Vlaanderen twee andere – gelukkig minder schadelijke –  fenomenen subtiel aan een opmars bezig: de taalvarianten wuk (‘wat’) en etwuk (‘iets’). Dat blijkt althans uit een onderzoek van de vakgroep Taalkunde aan de Universiteit Gent, waarbij 10.000 West-Vlamingen bevraagd werden. 

Lees verder >>

‘Wè sin-se toen-se dè saag?’ – Een spook-T in de Langstraatdialecten

Door Yoïn van Spijk

Deze video gaat over een sandhiverschijnsel in de Midden-Brabantse Langstraatdialecten: sandhiverscherping. Door [t]’s die niet aan de oppervlakte worden gerealiseerd, worden stemhebbende medeklinkers verscherpt op de woordgrens. In bepaalde contexten heeft dat tot gevolg dat er een naamvalsonderscheid kan worden uitgedrukt. Het verschijnsel wordt geïllustreerd met audiovoorbeelden van authentieke dialectsprekers.

Lees verder >>

De lange ao en aa, de korte ò en a, en de ou, aai en aauw

De klanken van het Langstraats (6)

In deze video wordt een aantal klinkers en tweeklanken van de Midden-Brabantse Langstraatdialecten besproken: de lange ao en aa, de korte ò en a, en de tweeklanken ou, aai en aauw. Er wordt onder andere ingegaan op de ontwikkeling van het middeleeuwse onderscheid tussen â en ā, op het onderscheid tussen ou en au, en op hedendaagse variatie. Daarbij worden audiovoorbeelden van authentieke dialectsprekers gegeven.

Lees verder >>

Het woord in het Utrechts

Door Marc van Oostendorp

Een gastcollege dat ik op 20 april 2020 hield voor studenten van de Universiteit van Amsterdam. Ik houd dit college ieder jaar, naar aanleiding van een heel oud artikel van me. Het behandelt de fonologische structuur van het woord, voor in het Nederlands en de Nederlandse dialecten, met een ere plaats voor het dialect van de stad Utrecht.

(Bekijk deze video op YouTube)

De klanken van het Langstraats – De lange en korte ie, uu en oe, en de tweeklanken iej, uuj en oew

In deze video wordt een aantal klinkers en tweeklanken van de Midden-Brabantse Langstraatdialecten besproken: de lange en korte ie, uu en oe, en de tweeklanken iej, uuj en oew. Daarbij wordt ingegaan op verschillen tussen plaatsen en tussen oude en jonge variëteiten. Ook worden er audiovoorbeelden van authentieke dialectsprekers gegeven. Vragen of opmerkingen? Stuur dan gerust een mail naar het adres dat op de Over-pagina van dit kanaal staat.

Lees verder >>

De klanken van het Langstraats – De lange èè en èù, de korte è en ù, en de ij/ai en ui/òi

Door Yoïn van Spijk

In deze video wordt een aantal klinkers en tweeklanken van de Midden-Brabantse Langstraatdialecten besproken: de lange èè en èù, de korte è en ù, de ij/ai en de ui/òi. Er wordt onder andere ingegaan op het ontstaan van de tweeklanken en lange klinkers uit de middeleeuwse /i:/ en /y:/. Ook worden er audiovoorbeelden van authentieke dialectsprekers gegeven.

Audiobronnen:

  • ‘Drunen’ (1977), opname Meertens Instituut
  • ‘Besoijen’ (1967), opname Meertens Instituut
  • ‘Raamsdonksveer’ (1967), opname Meertens Instituut
  • Opnames Van Engelen en Van der Streek (jaren 90)
  • Dialectwoordenboek Sprang-Capelle (2020), opnames door Klaas de Groot e.a..
  • Opnames privécollectie Yoïn van Spijk

Copyright gemeentekaart van Noord-Brabant: Jan-Willem van Aalst op Wikimedia Commons (2010).

Bekijk deze video op YouTube

Middelnederlands.nl

Door Marc van Oostendorp

We hadden het vandaag eigenlijk feestelijk willen openen aan het Meertens Instituut, maar dat doen we nog wel een keer. Ondertussen willen we deze fraaie site niet gesloten houden: Middelnederlands.nl. – een naslagwerk vooral voor de dialectvariatie in de dertiende, de veertiende en de vijftiende eeuw – gedocumenteerd in de vorm van honderden kaarten die aangeven hoe woorden in officiële documenten gespeld werden.

Lees verder >>

De lange ee, eu en oo, en de korte i, u en o

De klanken van het Langstraats

Door Yoïn van Spijk

In deze video wordt een aantal lange en korte klinkers van de Midden-Brabantse Langstraatdialecten besproken: de lange ee, eu en oo en de korte i, u en o. Bij de korte o wordt ingegaan op het foneemonderscheid tussen een open en een gesloten o, dat in de Midden- en Oost-Brabantse dialecten bewaard is gebleven. Er worden audiovoorbeelden van authentieke dialectsprekers gegeven en er wordt ingegaan op de verandering van de dialecten.

(Bekijk deze video op YouTube)

De klanken van het Langstraats

Inleiding

Door Yoïn van Spijk

Dit is de eerste video van een serie waarin de klanken van de Midden-Brabantse Langstraatdialecten worden besproken. Deze video geeft een inleiding op de dialecten en op hun inventaris van klinkers en tweeklanken. In de andere video’s van deze serie worden de klanken verder uitgediept: er worden audiovoorbeelden van authentieke dialectsprekers gegeven en er wordt ingegaan op de verandering van de dialecten.

(Bekijk deze video op YouTube)

Straattaal is het nieuwe dialect

Door Kristel Doreleijers

Voor wie het nog niet wist: Nederland heeft een nieuw onofficieel volkslied! De bijna vijftien jaar oude hit Het land van (2005) is in september opnieuw uitgebracht door het bekende hiphopduo uit Diemen, Lange Frans en Baas B. Een nieuwe ode aan Nederland, dus. Na een jarenlange ruzie hebben de twee vrienden van weleer elkaar opnieuw gevonden, zo blijkt uit de remake met als nieuwe titel Het land van vriendschap. Voor wie het oorspronkelijke liedje niet kent of het zich niet goed kan herinneren (vorig jaar nummer 864 in de top 2000): luister maar even en spits dan vooral de oren rond 2:00 minuten. Want rond die tweede minuut deden Lange Frans en Baas B iets wat menig Neerlandicus/-a destijds zal hebben aangesproken. Ze prezen het rijke Nederlandse dialectologische landschap! 

Lees verder >>