Tag: Curriculum.nu

Hoe het schoolvak Nederlands in 2020 eindelijk gaat veranderen

Door Marc van Oostendorp

Er zijn allerlei redenen waarom mensen het schoolvak Nederlands willen veranderen.

Sommige mensen willen sowieso ieder schoolvak altijd veranderen, bijvoorbeeld omdat ze denken dat de jaren twintig van de eenentwintigste eeuw natuurlijk radicaal ander onderwijs vergen dan de jaren tien.

Lees verder >>

Meertaligheid doorheen het curriculum

Een eerste analyse van Curriculum.nu met een focus op meertaligheid

Door Bert Le Bruyn (Meesterschapsteam MVT), m.m.v. Wander Lowie (Meesterschapsteam MVT) en Erwin Mantingh (Meesterschapsteam Nederlands)

Curriculum.nu was gedoemd niet te lukken. Aleid Truijens schreef op 7 juni in de Volkskrant dat het ‘oude zure wijn’ was, een reïncarnatie van het gesneuvelde ‘Onderwijs 2032’ dat op zijn beurt een miskleun was geweest van ‘ideologen’. Ze omschreef Curriculum.nu verder als een ‘circus’ zonder de gedegen kennis van ‘inhoudelijke experts’. 

Lees verder >>

Curriculum.nu Nederlands: bedankt!

Door Ontwikkelteam Nederlands Curriculum.nu

Op donderdag 10 oktober nam minister Slob de definitieve voorstellen van de ontwikkelteams van Curriculum.nu in ontvangst heeft genomen. Tijdens een feestelijke middag op het Montaigne Lyceum in Den Haag presenteerden de ontwikkelteams hun eindversies. Via deze video krijgt u een indruk van deze middag. Namens het ontwikkelteam Nederlands overhandigde Simone Westra het eindproduct aan de minister (ook te zien in het item van het Jeugdjournaal).

Lees verder >>

Heeft Curriculum.nu een beetje geluisterd?

Door Coen Peppelenbos

Afgelopen donderdag werden de voorstellen van Curriculum.nu in de eindversie aan de minister overhandigd. Overlegronde na overlegronde heeft plaatsgevonden en iedereen die in het onderwijs werkzaam was mocht meepraten, waardoor je op het eind een soort amalgaam aan ideeën voorgeschoteld kreeg. Ik was wat huiverig om de uiteindelijke voorstellen op het gebied van literatuur te lezen. Het viel gelukkig mee. Je kunt in het stuk wel de sporen vinden van modieuze stromingen binnen de onderwijspraktijk. Zo staat er bij de voorstellen voor de basisschool:

de tekstinhouden verbinden (overeenkomsten, verschillen) aan hun eigen leefwereld en aan identiteit en (sub)culturen van zichzelf en anderen;

Daar zie je de invloed van de Biesta-doctrine die in alle geledingen van het onderwijs doordringt. Op zichzelf vind ik dat een positieve ontwikkeling, maar ik vraag me af of je die moet opleggen. Het lezen van literatuur moet wat mij betreft zo min mogelijk langs opgelegde structuren en ‘denkkaders’ lopen. Lees verder >>

Bouwen aan Curriculum.nu

Vandaag is de officiële oplevering van de eindproducten van Curriculum.nu. Zoals gewoonlijk zullen er allerlei positieve maar ook negatieve commentaren komen. Om deze zo constructief mogelijk op te volgen voor de talen is er vanuit Levende Talen, het Nationaal Platform voor de Talen en Vakdidactiekgw het initiatief ontstaan om een discussieplatform op te zetten in de vorm van een blogreeks. Je kan deze vinden op dit adres

Wij nodigen iedereen (docenten, onderzoekers, mensen met een hart voor de talen, …) van harte uit om mee te denken over vervolgstappen van Curriculum.nu. Het uitgangspunt hierbij is dat mensen die het onderwijs door en door kennen een duidelijke visie hebben neergezet en dat we deze met respect moeten benaderen. Er blijven echter nog een heleboel discussies die gevoerd moeten worden. Deze gaan o.a. over het verder uitwerken van de leerlijnen, het koppelen van concrete inhouden, de concretisering van de positie van NT2, NGT, toetsing, …


Heb je een mening? Lever dan commentaar op de blogs die elke woensdag en zaterdag verschijnen of schrijf zelf je mening uit. Dit kan gaan van concrete voorstellen over hoe je de voorstellen implementeert in een les tot een evaluatie van de impact van de voorstellen op leerlingen, docenten of de maatschappij. Een overzicht van de blogs die deze maand verschijnen vind je in de openingsblog. Blogs voor november kan je aanleveren tot 25 oktober. 

Curriculum.nu: Missie mislukt

Reactie op Concept Curriculum.nu Leergebied Nederlands

Door Lidy Peters

Het was er vóór de zomervakantie niet van gekomen, de deadline van 11 augustus viel in mijn vakantie maar ik vond het eigenlijk een flauw excuus om daarom niet te reageren. Los van de vraag of het een goed idee is om namens meer dan 6000 basisscholen 150 leraren en schoolleiders een nieuw curriculum te laten schrijven – welke kennis is er in die groep aanwezig? Waarom laten we dit niet aan universitair geschoolden over zodat de kans dat het onderwijs weer jaren te laat achter wetenschappelijk onderzoek aanhobbelt in ieder geval verkleind wordt? – vond ik het wel zo fair om, nu er om reactie gevraagd werd, dat niet te negeren.

Dus gingen er 59 pagina’s van het Curriculum.nu in mijn rugzak mee naar Italië en dan had ik me nog beperkt tot de Conceptvoorstellen Leergebied Nederlands. ‘Taal is zeg maar echt mijn ding’ om met Paulien Cornelisse te spreken, het leergebied rekenen beoordelen laat ik graag aan anderen over.

Lees verder >>

De vloek van de Volkskrant

Door Marc van Oostendorp

aak heb ik me afgevraagd wat het toch is met de Volkskrant: het lijkt alsof je in die krant nooit iets mag publiceren als je niet minstens een paar keer de plank volledig misslaat. Al sinds een jaar of acht houd ik op deze site een speciale tag bij voor de keren dat ik zoiets onder ogen krijg. Voor geen enkele krant is het mogelijk om zo’n systematisch overzicht van missers te maken: het is alsof men taal en taalwetenschap bij de redactie van de Volkskrant háát.

Het zoemt ook door alle katernen. Het wetenschapskatern schrijft zelden of nooit iets dat zelfs maar redelijk is over het prachtige onderzoek dat in Nederland of elders gebeurt. Boeken over taal worden vooral gerecenseerd op de vraag of ze wel streng genoeg zijn tegen taalfouten. En columnisten trekken altijd liefst zonder enige kennis van zaken van leer.

Deze week was het de beurt aan Aleid Truijens om tekeer te gaan tegen de plannen van Curriculum.nu, het grootschalige, door de overheid geïnitieerde project waarin leraren een toekomst schetsen voor het onderwijs op de basisschool en de middelbare school. Om redenen die Truijens niet nader toelicht spitst ze haar kritiek toe op het vak Nederlands, zo’n beetje het enige vak waarover nu juist geen trammelant is tussen de betrokkenen van Curriculum.nu.

Lees verder >>

Ik ben blij dat ik niet meer naar school hoef

Door Coen Peppelenbos

Op dit moment is er een team van veertien vrouwen (ik kan dus moeilijk het voorheen sekseneutrale meervoud ‘man’ moeilijk gebruiken) bezig om het schoolvak Nederlands, van basisschool tot en met vwo, te vernieuwen. Dat gebeurt bij alle vakken binnen curriculum.nu. Volgens goed Nederlands gebruik is de procedure volledig verpolderd, zodat iedereen het idee krijgt dat je op alle momenten kunt meebesluiten. Bijvoorbeeld nu, nu er een nieuw concept-voorstel op tafel ligt. Over een jaar kom je er dan opeens achter dat je iets waardevols mist, zoals we bij de lerarenopleidingen merkten toen dankzij rommelige procedures van 10voordeleraar opeens de historische letterkunde van het programma was geschrapt. Nog steeds zijn de argumenten daarvoor nog niet openbaar gemaakt, zelfs de notulen daarover zijn niet openbaar. Lees verder >>

Curriculum.nu

Door Coen Peppelenbos

Het onderwijs gaat, voor de zoveelste keer, op de schop. Op dit moment worden er miljoenen gepompt in het megaproject Curriculum.nu waarbij docenten, lerarenopleiders en wetenschappers werken aan de opzet van een nieuw plan voor het onderwijs. Van de basisschool tot en met 6 vwo. Dan krijg je doorlopende leerlijnen zoals dat in het onderwijsjargon heet. Om de zoveel tijd komt er een tussenproduct van Curriculum.nu naar buiten en daar komt dan heel veel kritiek op of om het maar weer in onderwijsjargon te zeggen: de feedback is zo af en toe vrij stevig. Meer tips dan tops, om het nog didactischer te verwoorden.

Ik ben het meest geïnteresseerd in Nederlands en dan voornamelijk literatuur. De aanbevelingen voor de onderbouw zijn: Lees verder >>

Vaardig, waardig en aardig

Door Martin Bootsma
Alan Turingschool, Amsterdam

Wellicht heeft u het advies van de Onderwijsraad aan de minister van onderwijs over de curriculumherziening gelezen. Ik schreef over dat advies een blog, dat u hier kunt vinden. In het advies van de Onderwijsraad staat onder meer te lezen dat de samenhang voor de leerlijn Nederlands ontbreekt. Wie het vierde tussenproduct van het ontwikkelteam Nederlands leest, zal dit beeld herkennen. De visie op het taalonderwijs op de basisonderwijs sluit niet aan bij die van de onderbouw van het vo en dat geldt ook voor de aansluiting tussen onder- en bovenbouw van het voortgezet onderwijs. Feitelijk formuleert de ontwikkelgroep Nederlands drie aparte curricula.

In het tussenproduct staat een afbeelding, waarin schematisch staat weergeven hoe het curriculum inzake onze landstaal is opgebouwd:

schermafbeelding 2019-01-22 om 18.58.41

Het zijn met name de twee buitenste cirkels waar ik het in de blog over wil hebben. Als je naar de buitenste cirkel kijkt, dan herken je wat ik voor het gemak even de drieslag van Biesta noem: socialisatie, kwalificatie en persoonsvorming. Die zijn, zo begreep ik van een betrokkene bij curriculum.nu, bij elk ontwikkelteam het uitgangspunt. Lees verder >>

Nieuw lesmateriaal, een extra Grote Opdracht en een sociale bouwsteen voor het schoolvak

Door Erwin Mantingh
namens de Meesterschapsteams Nederlands

Van een argumentatiescanner tot een woordkaartspel: ze zijn nu beschikbaar. Ze maken deel uit van  de eerste opbrengsten van docentontwikkelteams die in het jaar 2017-2018 werkten onder de vleugels van de Meesterschapsteams Nederlands. Het materiaal is hier te vinden op de site. Het is nog niet compleet en aan veel materiaal wordt nog gesleuteld, maar wat er nu staat, kan al worden gebruikt in de les of kan als inspiratiebron dienen.     

‘Cultuurhistorische kennis bevordert deelname aan de samenleving en inzicht in de Nederlandse taal en cultuur’. Zo luidt de titel van de extra Grote Opdracht die de meesterschapsteams hebben voorgesteld voor het schoolvak in het kader van Curriculum.nu. In november jl. hadden de meesterschapsteams al in hun feedback op de zeven Grote Opdrachten voor het schoolvak aangegeven dat culturele kennis en een historisch perspectief op taal en literatuur grotendeels ontbraken in de omschrijving van de kern van het vak. Om de daad bij het woord te voegen is er een cultuurhistorische Grote Opdracht opgesteld die inhoud, kennis en vaardigheden omschrijft en die het belang van cultuurhistorische kennis onderstreept. Zie hier – ook voor meer informatie over de feedback van de Meesterschapsteams. Lees verder >>

Mooi Nederlands (4): scene

Door Marc van Oostendorp

Medewerkers van de afdeling Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit kiezen deze week – de week tussen de oraties van Marc van Oostendorp en van Lotte Jensen, twee nieuwe Nijmeegse hoogleraren – mooie brokken Nederlands. We gaan van groot naar klein. Vandaag Lilian Nijhuis over een mooie scene – uit de Gijsbrecht van Vondel.

(Bekijk deze video op YouTube.)

Grote opdrachten (7): Experimenteren met taal en taalvormen stimuleert het creatieve proces

Door Marc van Oostendorp

Deze weken bespreek ik de ‘grote opdrachten‘, dat zijn ongeveer: de grote lijnen, die de docententeams van Curriculum.nu aan het opstellen zijn voor het schoolvak Nederlands van de toekomst. Vandaag bespreek ik de laatste grote opdracht, nummer  7:

  • Experimenteren met taal en taalvormen stimuleert het creatieve proces.

Ik ben blij dat deze grote opdracht er is. In een reactie op mijn eerste stukje over de grote opdrachten schrijft Marc Kregting:

Dit dunkt me een onverhuld ideologische boodschap, die linea recta voert naar ‘het neoliberalisme’. Voor mij is creativiteit vernietigend, terwijl hier iets geambieerd wordt wat gebruikersvriendelijk is, een dolletje op maat levert, enz. Dit heet toch gewoon ‘innovatief’ en wil boven alles renderen en laten consumeren, in plaats van die fameuze ‘kritische’ burgers groot te brengen?

Misschien wordt de creativiteit in de grote opdracht inderdaad wat braaf gepresenteerd, en niet als de verwoestende natuurkracht die ze ook kan zijn, die de mens meevoert naar allerlei ideeën die volkomen buiten het maatschappelijk aanvaarde vallen, die waanzinnig zijn en daarom ook gevaarlijk – in ieder geval voor de bestaande orde, waar ze buiten treedt. Lees verder >>

Grote opdracht 6: Leesbevordering en literaire competentie stimuleren leerlingen om lezers te worden en te blijven

Door Marc van Oostendorp

Deze weken bespreek ik de ‘grote opdrachten‘, dat zijn ongeveer: de grote lijnen die de docententeams van Curriculum.nu aan het opstellen zijn voor het schoolvak Nederlands van de toekomst. Vandaag grote opdracht 6:

  • Leesbevordering en literaire competentie stimuleren leerlingen om lezers te worden en te blijven.

Een voor de hand liggende vraag is hier: waaróm zouden die leerlingen eigenlijk lezers moeten worden en/of blijven? De opstellers van deze grote opdracht komen met een hele zwik redenen, waaronder de volgende:

(…) Meer dan het lezen van alledaagse teksten zorgt het lezen van literaire teksten voor een vertraagd leestempo, waardoor deze teksten kunnen aanzetten tot dieper nadenken.
Literaire teksten laten meerdere interpretaties toe en geven een inkijk in het hoofd van iemand anders. Dit kan bijdragen aan het empathisch vermogen en kan leiden tot genuanceerder communiceren en handelen.
(…) Ten slotte heeft het werken met literatuur een gunstig effect op taalvaardigheid, woordenschat en op onderwijsprestaties in het algemeen.

Lees verder >>

Grote opdracht 5: De competente taalgebruiker verwerkt (digitale) informatie kritisch

Door Marc van Oostendorp

Deze weken bespreek ik de ‘grote opdrachten‘, ongeveer: de grote lijnen, die de docententeams van Curriculum.nu aan het opstellen zijn voor het schoolvak Nederlands van de toekomst. Vandaag bespreek ik grote opdracht 5:

  • De competente taalgebruiker verwerkt (digitale) informatie kritisch.

Wie begrijpt niet dat dit inderdaad een grote opdracht is van het onderwijs, en eigenlijk een opdracht waar we nu allemaal voor staan? Hoe moeten we omgaan met die in eindeloze deining klotsende zee van informatie die ons aan alle kanten omheen omgeeft? Hoe onderscheiden we waardevolle feiten van onzin? Hoe vind je ooit wat je zoekt? Alleen: is dat een vraag waarvoor docenten Nederlands specifiek zijn toegerust?

De opstellers van deze grote opdracht geven er een (vrij algemeen) recept voor, dat uit vijf stappen bestaat, grofweg: (1) een vraag formuleren, (2) een zoekstrategie bepalen, (3) informatie selecteren, (4) die informatie bestuderen en verwerken, en (5) de verwerkte informatie presenteren. Lees verder >>

Grote opdracht 4: De competente taalgebruiker communiceert doelgericht

Door Marc van Oostendorp

Deze weken bespreek ik de ‘grote opdrachten‘, ongeveer: de grote lijnen, die de docententeams van Curriculum.nu aan het opstellen zijn voor het schoolvak Nederlands van de toekomst. Vandaag grote opdracht 4:

  • De competente taalgebruiker communiceert doelgericht.

Deze grote opdracht is helaas minder goed geschreven van de zeven teksten die het docentontwikkelteam heeft gemaakt. Dat is niet erg, dit is een tussenproduct en het team heeft duidelijk eerst gewerkt aan de inhoud; maar de formulering is af en toe omslachtiger. Waarom is deze opdracht niet ‘De leerling leert goed communiceren’? Wat is ‘doelgericht communiceren’ anders dan gewoon communiceren?  Lees verder >>

Grote opdracht 3: Op school worden talen en taalvariëteiten erkend en benut

Door Marc van Oostendorp

Deze weken bespreek ik de ‘grote opdrachten‘, ongeveer: de grote lijnen, die de docententeams van Curriculum.nu aan het opstellen zijn voor het schoolvak Nederlands van de toekomst. Vandaag bespreek ik grote opdracht 3:

  • Op school worden talen en taalvariëteiten erkend en benut.

Dit is een grote opdracht waarin vrij expliciet naar het belang van taalkundige kennis wordt verwezen: “Leerlingen worden zich ervan bewust dat ze leven in een meertalige samenleving en begrijpen wat dat betekent. Ze leren hoe verschillende talen en taalvariëteiten elkaar beïnvloeden, doordat deze met elkaar in contact staan. Ze krijgen inzicht in de effecten van meertaligheid. ” Aan de aldus verworven kennis wordt op twee manieren praktisch nut toegekend. Leerlingen leren erdoor “bewust en respectvol om te gaan met overeenkomsten en verschillen in taaluitingen, talen, taalvariëteiten en culturen”. En daardoor kunnen ze mensen met een andere achtergrond “respectvol en met zelfvertrouwen tegemoet treden”. Lees verder >>

Curriculum.nu en het Zwarte Pietendebat

Door Els Stronks

Vandaag bespreek ik op verzoek van Marc van Oostendorp de zesde Grote Opdracht van de docententeams Nederlands van Curriculum.nu (“Leesbevordering en literaire competentie stimuleren leerlingen om lezers te worden en te blijven”), maar eigenlijk bespreek ik ze allemaal. Want ik wil het ook hebben over de manier waarop “cultuur” in alle Grote Opdrachten verwerkt zit. In de bijgestelde visie van het Ontwikkelteam op het schoolvak Nederlands staat: “Leerlingen verwerven kennis en inzicht in de Nederlandse taal en cultuur, zodat deze in stand gehouden, overgedragen en verder ontwikkeld wordt.” Taal en cultuur zijn daarin twee kennisdomeinen, die naast elkaar worden geplaatst en waarvan verleden, heden en toekomst bestudeerd worden. Mooi uitgangspunt! Lees verder >>

Grote opdrachten 2: Autonome taalgebruikers werken hun leven lang aan hun taallerend vermogen

Door Marc van Oostendorp

De komende weken bespreek ik de ‘grote opdrachten’, de lijnen die de docenten van Curriculum.nu zien in het onderwijs Nederlands van de toekomst. Het zijn er zeven, vandaag bespreek ik de tweede:

  • Autonome taalgebruikers werken hun leven lang aan hun taallerend vermogen.

Het goede aan deze ‘grote opdracht’ is dat de taal niet wordt gezien als een statisch feit. Je kunt in onze huidige tijd niet verwachten dat kinderen op school een aantal regels uit hun hoofd leren (zo schrijf ik een nette brief: hier moet de aanhef staan, zo moet de ondertekening eruit zien) als over een aantal jaar niemand meer brieven schrijft, maar moet solliciteren met een video.

Je leert op school hopelijk niet vooral dingen die de komende een paar jaar nog nuttig zijn, maar dingen waarmee je je je leven vooruit kunt. En dus moet je flexibel zijn, en dus moet je bereid zijn voortdurend te veranderen.  Lees verder >>