Tag: creooltalen

Zijn sommige talen eenvoudiger dan andere?

Door Marc van Oostendorp

Mijn kleine, doorgaans o zo gezellige hoekje van het wereldwijde computernetwerk dat het mogelijk maakt informatie te verspreiden of te zoeken en te e-mailen, is de laatste dagen in rep en roer over dit stukje dat de bekende Haïtiaans-Amerikaanse taalkundige Michel DeGraff schreef op een website ter ere van de negentigste verjaardag van de nǿg beroemdere Amerikaanse taalgeleerde Noam Chomsky.

Waarom die rep en die roer nu ineens zijn ontstaan is niet helemaal duidelijk. Dat stukje staat al minstens een maand op voornoemd netwerk en wat DeGraff zegt is ook al langer bekend (ik schreef er vorig jaar al eens over onder de niets tot de verbeelding over latende titel ‘een onverkwikkelijk debat‘). Maar hoe dan ook is discussie altijd goed, en de kwestie zelf is potentieel van belang voor iedereen die beter wil begrijpen wat een mens eigenlijk is: de vraag of er talen zijn die eenvoudiger zijn dan andere.

Lees verder >>

Een onverkwikkelijk debat

Door Marc van Oostendorp

Wie wil horen hoe boos geleerden kunnen worden op andere geleerden, moet de recente aflevering van de podcast New Books On Language beluisteren waarin de Britse taalkundige John Weston zijn Amerikaanse collega John McWhorter interviewt.

Niet dat Weston en McWhorter nu zo’n hekel aan elkaar hebben, maar McWhorter heeft een boek geschreven waarin hij zijn ruzie beschrijft met een aantal andere taalkundigen: The Creole Debate.

Want een ander woord dan ruzie bestaat er niet, zo wordt duidelijk uit de podcast en – voor de goede verstaander – uit het boek. En dat allemaal over één op het oog toch niet heel bloedige kwestie: zijn creooltalen anders dan andere talen?

Creooltalen zijn de talen die – bijvoorbeeld – op slavenplantages zijn ontstaan, waar tot slaaf gemaakten uit verschillende Europese landen bij elkaar kwamen en met elkaar en met de Europese ‘meesters’ moesten communiceren. Veel talen die in Suriname worden gesproken, zoals het Surinaams en het Saramaccaans, zijn creooltalen. Ze hebben vaak woorden die uit een Europese taal komen (in de Surinaamse talen is dat overwegend Engels). Lees verder >>

Zijn creooltalen wel zo bijzonder?

Door Marc van Oostendorp

Zijn creooltalen wel zo bijzonder? Ook ik heb dat denk ik wel verteld bij eerstejaarscolleges. Het soort talen dat vooral in de slavernij is ontstaan – het Sranan bijvoorbeeld – zouden door hun bijzondere geschiedenis allemaal iets met elkaar gemeen hebben. De afwezigheid van verbuiging en vervoeging. Een uniforme woordvolgorde onderwerp – werkwoord – lijdend voorwerp (subject verbum object, SVO). Het zou allemaal komen door de unieke geschiedenis van die talen. Slaven op plantages zouden eerst op een onvolmaakte manier moeizaam de taal van hun meesters hebben opgepikt – of eigenlijk niet meer dan een verzameling losse woorden en kreten uit die taal, met nauwelijks een grammatica, een zogeheten pidgin. Pas als hun nageslacht die pidgin leerde, zou er een creooltaal zijn ontstaan.

Over dit serieuze wordt nu serieuze twijfel gezaaid een recent artikel in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Human BehaviourVoorheen waren de claims altijd gebaseerd op een soort oppervlakkige analyse van een paar kenmerken van talen; voor het eerst hebben onderzoekers serieus gekeken naar een grote database van grammaticale eigenschappen van talen op de wereld (de WALS, gratis toegankelijk en sowieso de moeite waard) en een voor creooltalen (APiCS, ook gratis en ook de moeite waard). Dat was ook nu pas mogelijk omdat deze databases nu pas bestaan, net als de nodige statistische technieken. Lees verder >>