Tag: boekwetenschap

Lunchlezing Nelleke Moser: “Bedekte letters, bedrogen lezers: trompe l’oeil in teksten” (Museum Meermanno)


Op zondag 31 augustus 2014 vindt in Museum Meermanno de vierde van zes lunchlezingen plaats in de reeks ‘Boekvorm en leeservaring’. De Nederlandse Boekhistorische Vereniging en Museum Meermanno organiseren deze serie lunchlezingen over de vraag in hoeverre de vormgeving van het boek de leeservaring beïnvloedt. De sprekers bespreken die kwestie vanuit hun eigen deskundigheid en ervaring als boekwetenschapper, vormgever, kunsthistoricus, conservator of letterkundige. Waar mogelijk brengen ze hun verhaal ook in verband met de tentoonstellingen en collecties van Museum Meermanno.
Dit keer houdt Nelleke Moser de lezing, onder de titel:  “Bedekte letters, bedrogen lezers: trompe l’oeil in teksten”.
In de Universiteitsbibliotheek Leiden ligt een paradoxaal boekje uit 1779. Het lijkt gedrukt, maar het is volledig met de hand geschreven. Het lijkt een ABC-boekje, bedoeld om uit te leren lezen, maar het is vrijwel geheel onleesbaar. De maker, schrijfmeester Crijn van Zuyderhoudt, heeft namelijk op elke bladzij een afbeelding over zijn eigen tekst getekend, zodat de onderliggende tekst afgedekt is. Het effect is alsof er losse blaadjes in het boekje liggen. Soms zit er een gat in deze getekende blaadjes, waardoor de onderliggende tekst tóch nog deels te zien is. Sommige afbeeldingen zijn zelf weer tekstdragers. Wat is de bedoeling van dit spel met de lezer? In hoeverre getuigt het van een strijd tussen handschrift en druk, woord en beeld, lezen en kijken?

Lees verder >>

Een intellectueel ondernemer in de zestiende eeuw

Door Marc van Oostendorp

 

Sommige boeken maken de lezer vreselijk jaloers. In ieder geval mij: wat moet het fijn zijn geweest om over dit onderwerp te schrijven! Om hier onderzoek naar te mogen doen, om hier een paar jaar over na te denken, om deze wereld te mogen verkennen! De woordenaar, het boek van de historica Sandra Langereis over de legendarische zestiende-eeuwse boekbinder, drukker, uitgever en kanthandelaar Christoffel Plantijn, is zo’n boek.

 

Plantijn was wat een uitgever hoort te zijn: een intellectueel entrepreneur. Aan de ene kant zat het ondernemerschap hem duidelijk in het bloed. Hij was niet bang om op zijn tijd groot financieel risico te nemen en hoewel het tijdens zijn loopbaan een aantal keer faliekant mis ging – bijvoorbeeld omdat de ‘Spaanse furie’ over Antwerpen trok en de plunderende Spaanse en Italiaanse soldaten ook zijn drukkerij niet spaarden –, liet hij de moed nooit zakken. Iedere keer stond hij weer op uit de puinhopen en wist zijn zaak opnieuw op te bouwen.

Lees verder >>

Oproep: Word abonnee van de Bert van Selm-lezingen!

Sinds 1992 vindt elk jaar, in de eerste week van september, de Bert van Selm-lezing plaats, ter nagedachtenis aan de Leidse boekwetenschapper Bert van Selm (1945-1991). De tekst van de lezing wordt telkens in boekvorm uitgebracht, in een bijzondere, bibliofiele uitgave van 200 genummerde exemplaren. U kunt de Bert van Selm-lezing steunen door abonnee te worden. Eerlijk gezegd, zouden we heel goed wat extra abonnees kunnen gebruiken. Dat heeft allerlei voordelen: U krijgt dan met ingang van dit jaar automatisch een uitnodiging voor de lezing toegestuurd én u verzekert zich van een exemplaar van de gedrukte tekst, tegen een voordeelprijs (€ 10 euro i.p.v. € 12,50). Uw exemplaar ligt op de dag van de lezing klaar of wordt u nadien toegezonden.

Dit jaar wordt de lezing op 2 september gehouden door Frans Blom onder de titel ‘Pennen in beweging. De reizende schrijver in kaart’. Wilt U bijdragen aan het behoud van deze mooie Leidse traditie? Als u abonnee wordt, krijgt u bovendien drie oude nummers naar keuze gratis! Meer informatie: www.bertvanselmlezing.leidenuniv.nl. Aanmelden kan door een e-mail te sturen aan r.a.m.honings@hum.leidenuniv.nl.

Tiele-Scriptieprijs 2014


De Tiele-Stichting looft een prijs uit voor de beste scriptie op het gebied van “de boekwetenschap in de ruimste zin des woords”. Deelname staat open voor iedere studerende aan een WO- of HBO-opleiding in Nederland en Vlaanderen. De scriptie moet gereed gekomen zijn in het academisch jaar 1 september 2013 – 1 september 2014 en door de onderwijsinstelling aanvaard zijn. Reeds gepubliceerde scripties komen niet in aanmerking. De taal van de scriptie is Nederlands of Engels.
De prijs voor de beste inzending is € 1000,-; daarnaast streeft de Tiele-Stichting ernaar om in overleg met de auteur de scriptie te (doen) publiceren in een passend vakblad, op internet of als afzonderlijke publicatie.

Lees verder >>

Summer School History of the Book


Van maandag 18 augustus tot en met vrijdag 29 augustus 2014 organiseren de Bijzondere Collecties en de Leerstoelgroep Boekwetenschap en Handschriftenkunde van de Universiteit van Amsterdam voor de vijfde keer de jaarlijkse Summer School History of the Book. Deze staat open voor alle geïnteresseerden in boekgeschiedenis.
Deelnemers kunnen zelf een à la carte-programma samenstellen uit diverse cursussen, workshops, rondleidingen en colleges. Ter gelegenheid van de tentoonstelling Sterke verhalen, die van 24 juni tot en met 5 oktober 2014 bij de Bijzondere Collecties te zien is, kan ook gekozen worden voor een speciaal programma rondom dit thema. Dit programma bestaat uit colleges en toverlantaarnvoorstellingen.
Meer informatie over het programma, kosten en inschrijving zijn te vinden op http://www.bijzonderecollecties.uva.nl/summerschool.

Promotie Mart van Duijn (Groningen 12 juni 2014)

Op 12 juni 2014, om 12.45 promoveert Mart van Duijn, aan de Rijksuniversiteit Groningen, op een proefschrift getiteld Gods Woord gemeengoed. Een sociale geschiedenis van de Delftse Bijbel (1477-ca. 1550). Locatie: Doopsgezinde Kerk, Oude Boteringestraat 33. De volledige dissertatie in nu al online te lezen via de website van de Rijksuniversiteit Groningen.
Gods Woord gemeengoed geeft een sociale geschiedenis van de Delftse Bijbel (1477) tot ongeveer 1550. Als eerste gedrukte bijbel in de Nederlandse taal en als een van de vroegste Nederlandstalige gedrukte boeken heeft de Delftse Bijbel in de loop van de geschiedenis veel aandacht gehad van verzamelaars en onderzoekers, en is deze bekend komen te staan als een cultuurhistorisch fenomeen. Er is zelfs geopperd dat deze bijbel heeft bijgedragen aan de Nederlandse (religieuze) identiteit. Veel vragen met betrekking tot de Delftse Bijbel zijn echter nog onvoldoende beantwoord of zijn zelfs nooit eerder gesteld, zoals die naar de vroege receptie van dit boek. In zijn proefschrift benadrukt Mart van Duijn de nauwe verbondenheid die er bestond tussen de Delftse Bijbel en de samenleving waarin deze ontstond en voor het eerst werd ontvangen. Door achtereenvolgens in te gaan op de inhoud, de vorm en de receptie van deze bijbel wordt een geschiedenis geschreven die gekenmerkt wordt door samenwerking, flexibiliteit, individualiteit en onafhankelijkheid. Dit is een beeld dat ingaat tegen de algemene opvatting dat de Bijbel in de middeleeuwen was voorbehouden aan de geestelijkheid en dat volkstalige Bijbels zelfs niet bestonden. Al ver voor Maarten Luther in de jaren 1520 met zijn vertaling de Bijbel zogezegd bevrijdde voor het grote publiek, werden door drukkers zoals die van de Delftse Bijbel al stappen in die richting gezet.

De menschheid zal er spijt van hebben, ’n boek is álles!

Over boekenjoden

Door Marc van Oostendorp


‘Boekenwurm werd boekenjood’, kopte de Nieuwe Leidsche Courant in 1950 boven een artikel waarin een journalist een dag was meegelopen met een marktkoopman. Meteen schreef een lezer een boze brief, maar volgens de krant was er sprake van een ‘bekende uitdrukking’ die zeker niet beledigend was: “Bovendien bleek uit het artikel zonneklaar, dat de schrijver deze nijvere kooplieden als zijn beste vrienden beschouwt en dat ’t hem een groot genoegen was ook eens een dag hun aantrekkelijk beroep te mogen uitoefenen.”

Toch raakte het woord sinds die tijd snel in onbruik en inmiddels is het vrijwel vergeten. In zijn boekje De handel en wandel van de boekenjood, dat vandaag gepresenteerd wordt op de Boekenmarkt op de Dam, trekt de journalist en historicus Ewoud Sanders de geschiedenis na van de (Nederlandse) boekenjood: zowel van het woord, als van de mensensoort.

Het precieze woord boekenjood werd vooral gebruikt sinds het begin van de negentiende eeuw – Sanders’ eerste vindplaats is van 1841. Daarvoor was boekensmous gebruikelijker – smous was een scheldwoord voor Joden, en trouwens bij uitbreiding ook voor niet-Joodse rondreizende handelaren.
Lees verder >>

Meermanno toont Koerbaghs verboden boek “Een ligt schijnende in duystere plaatsen” (1668)


Museum Meermanno toont tot en met 29 juni de twee originele exemplaren van het spraakmakende en verboden boek Een ligt schijnende in duystere plaatsen van Adriaan Koerbagh uit 1668. Dit doet het museum naar aanleiding van de verschijning van Een licht dat schijnt in duistere plaatsen, de hertaling van het werk door Michiel Wielema dat pas is verschenen bij Uitgeverij Vantilt.

Adriaan Koerbagh, Een ligt schijnende in Duystere Plaatsen, Amsterdam, gedrukt voor den schrijver, 1668 [7 D 1]

Over het boek

De filosoof en vrijdenker Adriaan Koerbagh (1633-1669) publiceerde in 1668 Een ligt schijnende in duystere plaatsen, een betoog vóór de rede en tegen allerlei dogma’s van de (gereformeerde) kerk. Het boek werd onmiddellijk in beslag genomen en bijna de gehele oplage werd vernietigd.

Lees verder >>

Pas verschenen: Het geheim van Kluitman


Ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van Uitgeverij Kluitman, bekend van kinderboeken(series) als Dik Trom, Pietje Bell en De Kameleon, verscheen onlangs het jubileumboek Het geheim van Kluitman. 150 jaar geschiedenis van een uitgeverij 1864 – 2014, geschreven door Berry Dongelmans en Marnix Croes.

Inhoud

Pieter Kluitman begon zijn uitgeverij en boekdrukkerij op 20 april 1864 in Alkmaar. Het jubileumboek Het geheim van Kluitman vertelt het verhaal van de groei van Pieters onderneming, welke rol de familie Kluitman hierin heeft gespeeld en hoe het uitgavebeleid zich in de loop van anderhalve eeuw heeft ontwikkeld. Daarnaast geeft het een overzicht van de uitgeefgeschiedenis van Kluitman en de auteurs en illustratoren die hieraan hebben bijgedragen.
Berry Dongelmans en Marnix Croes, Het geheim van Kluitman. 150 jaar geschiedenis van een uitgeverij 1864 – 2014. Alkmaar: Kluitman, 2014. 360 pagina’s. ISBN: 9789020631500. Prijs: € 39,95 | website

Muzikale en boekhistorische middag Tiele-stichting


Op vrijdag 11 april 2014 houdt de Dr. P.A. Tiele-stichtinghaar jaarlijkse vergadering. Aansluitend is er een muzikale en boekhistorische middag georganiseerd in de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, waar op dat moment een tentoonstelling met het persoonlijke archief van Ramses Shaffy te zien is. Het programma van de middag sluit hierop aan.
Programma

13:30      Uitreiking Tiele-Scriptieprijs 2013

14:00      De Nederlandse Liederenbank: van een Suverlijc boecxken tot Shaffy

(prof. dr. Martine de Bruin)

14:30      Het Maassluise Hoekertje: lokale liedboeken in de Gouden Eeuw

(prof. dr. Louis Grijp)

15:00      Inleiding op de tentoonstelling over het persoonlijk archief van Ramses Shaffy

(mr. Hans van Keulen)  

15:30      High Tea en de mogelijkheid de tentoonstelling te bezoeken

Lees verder >>

Promotie Arnold Lubbers (19 maart)

Op 19 maart promoveert Arnold Lubbers aan de UvA op een boekhistorisch proefschrift, getiteld ‘Een republiek in het klein’. Noord-Nederlandse leesgezelschappen in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden 1815-1830. Zijn promotor is prof. dr. E.A. Kuitert, copromotor is prof. dr. J.Th. Leerssen

De promotieplechtigheid is op woensdag 19 maart om 10.00 uur.
Locatie: Agnietenkapel, Oudezijds Voorburgwal 231, Amsterdam.

Lubbers onderzocht leesgezelschappen in de beginperiode van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. In die periode, van 1815 tot 1830, vormden het huidige België, Luxemburg en Nederland één staat onder koning Willem I. Het koninkrijk volgde op de Franse overheersing. Over het algemeen wordt aangenomen dat de Nederlandse bevolking in die jaren ’nationalistische’ interesses had omdat het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden een periode van hernieuwde nationale vrijheid inleidde. Lubbers bekeek archiefstukken en nagelaten publicaties van bijna 60 leesgezelschappen die actief waren van 1815 tot 1830. Hiervoor bezocht hij in heel Nederland archieven.


(bron)
Voor meer informatie en een samenvatting van het proefschrift, zie hier.

Lunchlezingen in Museum Meermanno (vanaf 23 februari 2014)

De Nederlandse Boekhistorische Vereniging (NBV) en Museum Meermanno organiseren een serie van zes lunchlezingen. Thema van de serie is: hoe beïnvloedt de vorm van het boek onze leeservaring? De lunchlezingen zijn bestemd voor de leden van de NBV, voor de Vrienden van Museum Meermanno en voor alle belangstellenden. De lunchlezingen vinden plaat op zondagen in Museum Meermanno. Voorafgaand aan elke lezing wordt er om 13.00 uur een smakelijke lunch geserveerd. De lezingen zelf beginnen om 14.00 uur en duren ongeveer een uur. Het aantal plaatsen is beperkt, dus vooraf aanmelden is noodzakelijk. U kunt zich tot uiterlijk tot de donderdag voorafgaand aan een lezing opgeven via een e-mail (zie hier voor meer informatie).
De eerste lezing is 23 februari en wordt gegeven door Jos van Waterschoot. Hij spreekt naar aanleiding van de tentoonstelling Strips! 200 jaar Nederlands beeldverhaal over de vormgeving van stripboeken door de jaren heen en hun verhouding tot ‘gewone’ boeken op zondag 23 februari. Jos van Waterschoot is de specialist populaire cultuur van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam. Hij is hoofdredacteur van Stripnieuws en co-auteur van het boek Strips! 200 jaar Nederlands beeldverhaal, dat verscheen bij de gelijknamige tentoonstelling.
De volgende lezingen zijn op: 6 april – 25 mei – 31 augustus – 19 oktober  en 7 december.

Jubileumcongres NBV: Boekgeschiedenis: spiegel van de toekomst?


De Nederlandse Boekhistorische Vereniging (NBV) bestaat dit jaar 20 jaar en zet haar jublieum luister bij met een congres op vrijdag 1 november 2013 in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Met het congres, onder de titel Boekgeschiedenis: spiegel van de toekomst?, wil de vereniging voorbije revoluties in tekstoverdracht opnieuw onderzoeken: kan bestudering van de geschiedenis van het boek ons iets leren over onze huidige mediarevolutie? Acht onderzoekers gespecialiseerd in verschillende historische perioden en geïnteresseerd in uiteenlopende aspecten van tekstoverdracht komen aan het woord en zullen zich daarbij specifiek richten op de receptie of consumptie van teksten.

Lees verder >>

Symposium over Miniatuurkunst in de Noordelijke Nederlanden


Vrijdag 11 oktober in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag: het mini-symposium ‘Miniatuurwerk: Lopend onderzoek naar miniatuurkunst in de Noordelijke Nederlanden’. Tijd: 13.30-18.00 uur.
Programma
13.30-13.45 uur                Ed van der Vlist: welkom en introductie
13.45-14.15 uur                Miranda Bloem: ‘Zweders en Otto’s: de werkverdeling in het brevier van Arnold van Egmond’
14.15-14.45 uur                Renée Joosse: ‘Anthonis Rogiersz. uten Broec en/of de Meester van de Bostonse Stad Gods’
14.45-15.15 uur                Klara Broekhuijsen: ‘De verbeelding van Alexander de Grote in vijftiende-eeuwse Noord-Nederlandse Historiebijbels’
15.15-15.30 uur                theepauze
15.30-16.00 uur                Rob Dückers: ‘Boekverluchting in het Gelders Overkwartier en de aangrenzende Nederrijn’
16.00-16.30 uur                Anne S. Korteweg: ‘24 jaar na de Golden Age of Dutch Manuscript Painting: de stand van wetenschap’
16.30-17.00 uur                Sanne de Vries: ‘De handschriftelijke overlevering van de Gregoriusmis boven de Moerdijk’
17.00-17.30 uur                Erik Kwakkel: ‘Plaatje en praatje: sociale media als podium voor het middeleeuwse boek’
17.30-18.00 uur                Informele afsluiting
U kunt zich voor deze middagbijeenkomst opgeven via een bericht aan Miranda Bloem of Ed van der Vlist. Deelname is gratis.

Bron: Koninklijke Bibliotheek

Spelen met boeken aan de UvA


De Illustere School en de Bijzondere Collecties van de UvA organiseren in samenwerking met het Departement Neerlandistiek op donderdag 3 oktober 2013 een boekensalon in het kader van de Kinderboekenweek. Die week vindt dit jaar van 2 tot en met 13 oktober plaats onder de leuze ‘Klaar voor de start!’. De UvA gaat daarom op zoek naar het spel in oude en nieuwe kinderliteratuur: in het boek zelf, in het schrijven en in het lezen.  
Saskia de Bodt spreekt over boekobjecten die tot speelgoed zijn geworden, zoals popups en boeken met visuele grapjes en bouwplaten. Vervolgens komt kinderboekenschrijver en illustrator Ted van Lieshout aan het woord over de betekenis van spel in zijn werk. Dat het schrijven van literatuur uitermate sportief is en literatuuronderzoek ook een vorm van spel kan zijn, laat tot slot Gaston Franssen zien aan de hand van het gedicht In just- van E.E. Cummings.
Lees verder >>

Promotie Maarten Prot (3 sept. 2013)

Wie morgenochtend nog geen plannen heeft, wil ik wijzen op de promotie van Maarten Prot in Utrecht. Zijn onderwerp betreft de Middeleeuwse schriftcultuur die zich kenmerkt door het overschrijven van teksten door kopiisten. In zijn proefschrift toont de heer Prot aan dat kopiisten niet nauwgezet kopieerden, maar aanpassingen maakten. Daarnaast maakt Prot inzichtelijk hoe ook gebruikers teksten aanpasten.

In het promotieonderzoek staan twee teksten centraal uit de Virtutes Apostolorum-serie: de Virtutes Bartholomei en de Virtutes Philippi. In totaal zijn 25 handschriften die deze teksten bevatten met elkaar vergeleken. In zijn analyse stelt Prot voor om tekstvarianten te gebruiken, zowel om verwantschappen tussen handschriften in kaart te brengen alsmede om innovatie in de teksttransmissie op te sporen.
Lees verder >>

Statenbijbels te zien in de Grote Kerk in Gorinchem

In 2010 werden in Gorinchem in een kluis in de Grote Kerk vier Statenbijbels ‘ontdekt’ die in de afgelopen anderhalve eeuw door schenkingen in het bezit van de hervormde gemeente Gorinchem waren gekomen. Hoewel het verblijf in de vochtige kluis de Statenbijbels geen goed had gedaan, bleek vrijwel meteen dat ze alle vier van grote historische betekenis waren. De Stichting Vrienden van de Grote Kerk nam het op zich om fondsen te werven voor de restauratie van de bijbels en in 2012 en 2013 werden de bijbels gerestaureerd door de restaurateur van het Statenbijbelmuseum te Leerdam, de heer Wim van ’t Zelfde.
Het gaat om een Statenbijbel van Keur uit 1686 met zes kaarten van Bastiaan Stoopendaal en bijzonder zilverbeslag op de (oorspronkelijke) band; een bijbel van Keur uit 1702 met zes kaarten gegraveerd door Daniël Stoopendaal en 51 bladen met prenten van Lambrecht Causé en Nicolaas Gommerse; een Statenbijbel uit 1748 die in Gorinchem gedrukt werd bij Nicolaas Goetzee, met twaalf kaarten van de hand van Willem Albert Bachiene; en ten slotte een Statenbijbel van Isaac van der Putte uit 1718 met zeldzame kaarten die gebaseerd zijn op kaarten van Jacob Savry en Cornelis Danckerts en op de oudste wereldkaart van Keur.
Volgende week, op vrijdag 6 september tussen 14.00 en 16.00 uur, komen de Statenbijbels even uit de vitrines en bestaat voor maximaal 10 personen de mogelijkheid om ze zelf uitgebreid te bekijken.De auteurs van het eerder dit jaar verschenen boek Statenbijbels in de Grote Kerk van Gorinchem, Simon van der Pol en Fineke van Driel, zullen aanwezig zijn om over de bijbels te vertellen en vragen erover te beantwoorden. Er zijn geen kosten verbonden aan deze bijeenkomst. Deelnemen kan alleen via telefonische aanmelding op telefoonnummer 0183-625046. Meer informatie is te vinden op de website van de Stichting Vrienden van de Grote Kerk.

Lees verder >>

Call for papers: Religions of the Book

SHARP’s 22nd annual conference Antwerp, 17-21 September 2014

The 22nd annual conference of the Society for the History of Authorship, Reading & Publishing (SHARP) will be held in Antwerp (Belgium), Wednesday 17 September through Sunday 21 September 2014. The program takes place primarily at the University of Antwerp, in the old centre of the city, but includes events at different venues of book historical interest as well as preconference workshops/tours and excursions. Thecentralthemeis ‘Religions of the Book’, but in conformity with tradition the conference also welcomes other book historical papers, sessions and round tables. Sponsors include the Plantin-Moretus Museum, the Hendrik Conscience Library, the Flemish House of Literature, the Antwerp Bibliophile Society, the Museum of Letters & Manuscripts, KBC Banking & Insurance, the Flemish Book Historical Society and the University of Antwerp.

‘It’s the economy, stupid.’

Door Paul Dijstelberge

De Duitser Philip von Zesen publiceerde in 1664 een even dik als uitbundig boek over Amsterdam. Hij was toen al jaren inwoner van die stad. Zijn enthousiasme was natuurlijk terecht. In de jaren zestig was de ‘gouden eeuw’ over zijn hoogtepunt heen, niettemin liep de stadstaat Amsterdam nog altijd minstens honderd jaar voor op andere grote steden zoals London of Parijs. Uitsluitend stenen huizen, verharde schone straten die veilig waren, een humane sociale zorg, gevangenissen die hun tijd ver vooruit waren en een perfecte infrastructuur die de stad verbond met de andere Hollandse steden en het platteland – het waren de ingrediënten van het ‘Hollandse wonder.’ Ik lees het boek van Von Zesen altijd weer met plezier: het bevestigt vooral het idee dat sociale betrokkenheid hand in hand dient te gaan met een zekere onverschilligheid. Helpen zonder te oordelen: het is misschien wel de belangrijkste les van het Nieuwe Testament. Helaas is het een boodschap die alleen begrepen wordt door kooplieden wier huizen doordesemd zijn van zeelucht.

In zijn boek roemt Von Zesen de Amsterdamse boekverkopers.
Lees verder >>

De STCN en wetenschappelijk onderzoek

Door Paul Dijstelberge
Enkele reacties op mijn vorige stuk maakten duidelijk dat ik enige uitleg verschuldigd ben over de Short Title Catalogue, Netherlands. Elf jaar zat ik bij de STCN achter een bureau waarover traag maar onstuitbaar een stroom boeken voorbijtrok. Met terugwerkende kracht zie ik mezelf daar zitten, als de visser uit een mooi gedicht van Lucebert maar dan met de muzikale begeleiding van een Walkman. Digitale camera’s bestonden nog niet begin jaren negentig anders had ik nu een documentatie-apparaat zonder weerga opgebouwd of was ik stapelgek geworden. De ziekte van Stendhal, maar dan voor bibliografen. In drie grote deelverzamelingen is de hele Nederlandse boekproductie van de zeventiende eeuw door mijn handen gegaan in onze grootste en oudste universiteitsbibliotheken: Amsterdam, Leiden en Utrecht. Vandaar dat ik meen te weten waar ik het over heb waar het de STCN betreft. Een dergelijke uitspraak is natuurlijk een drogreden – het beroep doen op vermeende autoriteit. De naam ervan ben ik gelukkig vergeten.
Laat ik allereerst zeggen dat ik denk dat onze nationale retrospectieve bibliografie – want dat is het – onvergelijkbaar is qua accuratesse en zoekmogelijkheden.
Lees verder >>

Willen we boekwetenschap of cargocult?

Door Paul Dijstelberge

Mijn oude vriend Jaap Harskamp was in Nederland. Het was een warm weekeinde en als vanouds dronken we dus een Geuze, ook al zat de vier (of is het vijf?) nog lang niet in de klok. Mijn dochters kwamen verlegen dag zeggen tegen wat toch wel een heel grote man is en gingen hem daarna van een paar meter afstand nieuwsgierig zitten bekijken.

Luisterden ze naar onze gesprekken? En zo ja, zouden ze er wat van begrijpen?
Lees verder >>

Museum Meermanno opent speciale zaal voor bijzondere boekvormen


Museum Meermanno heeft een nieuwe tentoonstellingszaal geopend, speciaal voor bijzondere boekvormen. Belangrijk onderdeel hiervan is de Bibliotheca Thurkowiana Minor, een miniatuurbibliotheek met 1515 miniboekjes van Guus Thurkow (1942-2011), uitgegeven onder de naam ‘The Catharijne Press’, die vorig jaar werd verworven door het museum.

In de nieuwe zaal op de tweede verdieping van het museum zijn naast een selectie bijzondere uitgaven van de Catharijne Pers, enkele hele vroege voorbeelden van miniatuurboekjes te zien uit ca. 1800. Ook worden er boekjes getoond die in het teken staan van de tentoonstelling ‘Gewapend met kennis’, die t/m 15 september 2013 te zien is in het museum. Tot slot is er een vitrine ingericht met  bijzondere miniatuurkinderboekjes. In de toekomst zullen er steeds wisselende verzamelingen bijzondere boekvormen getoond worden in deze zaal.

Pas verschenen: De Boekenwereld 29.4


Op 4 juli 2013 verscheen nummer 29.4 van De Boekenwereld, tijdschrift over papieren erfgoed en bijzondere collecties. Het thema van het nieuwe nummer is Slavernij verbeeld.
Inhoud:
Slavernij verbeeld 
en hoe de Raymannen in beeld kwamen
Sytze van der Veen & Dirk J. Tang

Kenneth Boumann 
 
Een West-Indische verzamelaar in Vlaanderen
Henk Slechte

Buku-Bibliotheca Surinamica
Carl Haarnack

Lees verder >>

Museum Meermanno: ‘De bibliotheek van Constantijn Huygens’ (9 juli – 1 sept. 2013)

Van 9 juli tot 1 september 2013 heeft Museum Meermanno de tentoonstelling ‘De bibliotheek van Constantijn Huygens’. De tentoonstelling in de boekzaal van het museum is een van de vele nevenactiviteiten rondom de grote publiekstentoonstelling ’Constantijn & Christiaan Huygens. Een gouden erfenis’ in de Grote of St. Jacobskerk in Den Haag.

Meermanno presenteert een selectie uit de bibliotheek van Constantijn Huygens (1596-1687). Deze bibliotheek is sinds de dood van Christiaan en Constantijn Huygens jr. in respectievelijk 1695 en 1697 als zodanig niet meer bij elkaar, maar omdat Constantijn Huygens sr. zijn boeken voorzag van zijn motto/ex-libris ‘Constanter’ zijn titels van de zogenaamde Bibliotheca Zuylchemiana – Constantijn Huygens was sinds 1630 heer van Zuilichem – te achterhalen. Na de dood van Constantijns zonen Christiaan en Constantijn jr. werd de bibliotheek geveild, in respectievelijk 1695 en 1701. Inmiddels zijn ca. 200 exemplaren getraceerd. In de expositie is een selectie van deze getraceerde boeken met ‘Constanter’ op de titelpagina te zien. Deze exemplaren weerspiegelen de enorme veelzijdigheid van Huygens.

De tentoonstelling wordt begeleid door een aangepaste versie van het artikel dat Ad Leerintveld in 2009 publiceerde in het Jaarboek voor Nederlandse boekgeschiedenis onder de titel ‘Ex libris: “Constanter.” Boeken uit de bibliotheek van Constantijn Huygens´.
Meer informatie

Verschenen: Jaarboek Nederlandse Boekhistorische Vereniging 2013

Een nieuw en geslaagd Jaarboek voor de Nederlandse boekgeschiedenis is verschenen. Het werd afgelopen weekend gepresenteerd tijdens de jaarvergadering van de Nederlandse Boekhistorische Vereniging (NBV) in het Vredespaleis.

Het betreft een themanummer waarin een overzicht wordt geboden van de stand van zaken op het gebied van de boekwetenschap wereldwijd en de internationale ontwikkelingen en evoluties in het veld. De Engelstalige bijdragen werden hoofdzakelijk geschreven door buitenlandse specialisten.

David McKitterick, The United Kingdom: a national history of the book
Roger Osborne, Taking turns in Australasia. Histories of the book in Australia and New Zealand.
Frederick Nesta, The book in China and modern Western book history
Christine Haug, Slávka Rude-Porubské & Wolfgang Schmitz, Buchwissenschaft in Germany. An overview
Peter R. Frank, Johannes Frimmel & Murray G. Hall, Book history in Austria
Benito Rial Costas, Bibliography and the history of the printed book in Spain. Some insights into an old and new field of study
Stijn van Rossem, Book history in Belgium. Who harbours the harbourless?
Rikard Wingard, Swedish book historical research 2006-2012. A survey
Peter Kornicki, Recent work on the history of the book in Japan
Aina Noding, Book history in Norway. From peasant readers to reading Ibsen
Archie L. Dick, Book history in South Africa. Recent developments and prospects
Anders Toftgaard, Princely libraries, the readings of common man and the entry of the book cover into literary studies. Trends in book history research in Denmark
César Manrique Figueroa, Studying the book in Hispanic America. The process of consolidation of national identities
Adriaan van der Weel, Pandora’s box of tekst technology
Jos A.A.M. Biemans, Book history and manuscripts studies at the University of Amsterdam. A personal study.
Samenvattingen