Tag: België

De taalgrens

Door Jona Lendering

Moelingen / Mouland

De Franken waren een federatie van stammen die woonden in het gebied dat we nu Overijssel en Drenthe noemen, en ook in het Roergebied en Nordrhein-Westfalen. Beide groepen werkten samen met de Romeinen, maar voerden er ook oorlog tegen. Er is weleens op gewezen dat de oostelijke groep wat agressiever lijkt te zijn geweest dan de noordelijke, maar één extra bron kan dat beeld veranderen.

Feit is dat de Franken vanaf de jaren vijftig van de derde eeuw de Rijn weleens overstaken en dat keizer Postumus rond 265 n.Chr. een lijn versterkingen aanlegde om de grote weg door Belgica te beveiligen. Die weg begon in Boulogne en leidde via Amiens, Bavay, Tongeren, Heerlen en Jülich naar Keulen en wordt vanouds aangeduid als de Chaussée Brunehaut. (Dat ’ie tegenwoordig Via Belgica moet heten, is een deprimerend ander verhaal.) In elk geval: het was een belangrijke weg die verdedigd moest worden, want ten zuiden van deze straat lagen op de vruchtbare lössgronden de grote landgoederen waar graan werd verbouwd voor steden als Keulen en de forten langs de Rijn.

Lees verder >>

Op naar een Surinaamse en Antilliaanse editie van de Atlas van de Nederlandse taal!

Verkort praatje bij de presentatie van de ‘Atlassen van de Nederlandse taal’ op 11 mei in Den Haag

Door Nicoline van der Sijs

Welkom bij de presentatie van de Nederlandse editie van de Atlas van de Nederlandse. Wat is er nieuw en bijzonder aan deze atlas? Het belangrijkste wapenfeit is dat deze atlas voor het eerst erkent dat de variëteiten van het Nederlands die in Nederland en in Vlaanderen worden gesproken, volkomen gelijkwaardig aan elkaar zijn. Dat is nog nooit eerder vertoond: er bestaat geen enkel ander boek dat in twee edities is verschenen, een voor Nederland en een voor Vlaanderen. Zelfs de bijbel niet.

Tot de 21e eeuw werd de Nederlandse taal uitsluitend neerlandocentrisch bezien, óók in het zuiden. Terwijl Nederland en België na 1830 in politiek opzicht ieder hun eigen weg gingen, bleef de Nederlandse taal zoals die in Nederland werd geschreven en gesproken, voor de Vlamingen het voorbeeld. Dit ondanks het feit dat er van meet af aan verschillen bestonden tussen beide variëteiten. In grammatica’s en woordenboeken gold de Nederlandse variant als de neutrale, ongemarkeerde, terwijl de Vlaamse variant werd gemarkeerd als ‘Belgisch-Nederlands’: dat werd bijvoorbeeld toegevoegd bij woorden als croque-monsieur en schepen. Bij de Nederlandse varianten tosti en wethouder ontbrak iedere nadere toelichting. Lees verder >>

Nederlandstalige poëzie uit de Eerste Wereldoorlog (1)

Door Bart FM Droog
Wat opvalt aan recent verschenen bloemlezingen met poëzie uit de Eerste Wereldoorlogspoëzie, is dat het gehalte aan Nederlandstalige verzen erg klein is.  

Honderd jaar geleden stak er een storm op die later bekend werd als De Grote Oorlog, na 1939 de Eerste Wereldoorlog genoemd. De oogst van dit conflict bestond uit verwoeste landschappen, dorpen en steden en miljoenen doden en verminkten. Toch heeft dit conflict ook iets van waarde opgeleverd: toeristische trekpleisters en gedichten.

De toerististische W.O.-I attracties zijn bekend: de Vlaamse Westhoek (Ieper), de verdwenen Zeppelinhangars bij Gent, het  onlangs gesloopte Engelse Kamp te Groningen, etcetera. Maar terwijl we bijkans gebombardeerd worden met Duits-, Engels-, Italiaans-, Japans, Russisch-, Servo-Kroatisch-, Turks- en anderstalige oorlogsgedichten uit 1914-1918 (zoals in Geert Buelens’ Het lijf in slijk geplant. Gedichten uit de eerste wereldoorlog (2008)), kennen we nauwelijks Nederlandstalige oorlogspoëzie uit die tijd. Hoe komt dat? 

De meest voor de hand liggende reden is dat men bij ‘oorlogspoëzie’ denkt aan gedichten die aan het front geschreven zijn. Nu was Nederland neutraal en Vlaanderen grotendeels bezet. Ergo: het is niet vreemd dat het brede publiek denkt dat er dús weinig Nederlandstalige poëzie in de Eerste Wereldoorlog is geschreven – op een handvol juweeltjes van Agnita Feis, Paul van Ostaijen en Albert Verwey en de bloed-en-bodemverzen van enkele extremistische Vlaamse dichters na. Einde verhaal. Of toch niet?

Lees verder >>

Poëzie, politiek en meeuwen

Door Bart FM Droog

In 1909 schreef de Vlaamse priester/dichter Cyriel Verschaeve het gedicht ‘De meeuw‘. Dat gedicht werd jaren later het lievelingsgedicht van een Vlaams meiske. Ze vond het zo mooi dat ze het op haar 88ste nog uit het blote hoofd kon voordragen. Inmiddels was dit meiske schoonmoeder van de Belgische politicus, poëzieliefhebber en haikuïst Herman van Rompuy geworden. Om zijn schoonmama te plezieren plaatste hij in 2007 het gedicht ‘De meeuw’ op zijn site http://hermanvanrompuy.typepad.com/.  

Begin dit jaar ontdekt de Franstalige journalist Jean Quatremer dat gedicht. Dat mag beslist apart genoemd worden, want volgens diverse Belgische bronnen is Quatremer het Nederlands niet machtig. Desalniettemin schreeuwt Quatremer moord en brand, want Cyriel Verschaeve was in de Tweede Wereldoorlog nogal op de Duitse hand en werd daarom na afloop van de wereldbrand ter dood veroordeeld. Hij vluchtte naar Oostenrijk, waar hij in 1949 stierf.
Lees verder >>

Dirk van Bastelaere tegen Belgische Dichter des Vaderlands

Vlaams Belang voor Dirk van Bastelaere

door Bart FM Droog
© foto’s Bert Bevers

Op 17 januari 2014 publiceerde essayist Dirk van Bastelaere in dagblad De Standaard het artikel ‘De Vaderlandse dichter als splijtzwam’ – dit kort na de bekendmaking dat de Nederlandstalige Charles Ducal de eerste Belgische Dichter des Vaderlands wordt.

Voor wie het niet weet: Ducals ’s landsverzen worden ook in Franse en Duitse vertaling gepubliceerd. Over twee jaar zal Ducal zijn stokje overgeven aan een Waalse collega, wiens of wier verzen dan ook in Nederlandse en Duitse vertaling verschijnen. Na nog eens twee jaar zal dan een Duitstalige dichter de vaderlandsdichterlijke rol vervullen.

Van Bastelaere, die abusievelijk meent dat men in Nederland een Dichter des Vaderlands middels een volksraadpleging benoemt, stelt:

“Een zandzakje dat een gammele dijk moet versterken, dat is een ‘vaderlandertje’. (…) Samen met andere vaderlandertjes, vol geschoffeld door voetbalwereld, muziekindustrie en Open VLD, moet de nationale dichter de mensen achter de dijk inprenten dat ze meer delen dan het grondgebied alleen.” (…)

“Tweede vergissing is dat het om import uit Nederland gaat waar, anders dan in het politieke mijnenveld België, blijkbaar nog een vaderlandgevoel bloeit. Als wij al iets moeten importeren, dan misschien het idee van een poet laureate voor het hele Nederlandse taalgebied, los van onze aftandse koninkrijken.” (…)
Dirk van Bastelaere