Tag: antisemitisme

Vluchtelingen in de Liederenbank, deel 3, Joseph Schmidt

Vier liedblaadjes in Het Geheugen van de KB: Als je jong bent is de wereld van jou, Ik hou van Holland, Ik zing voor jou, en Een ster valt van de hemel

Door Ellen van der Grijn

In de jaren 30 van de 20e eeuw kwamen veel emigranten, op de vlucht voor het nationaal-socialisme, naar Nederland. Hier probeerden zij hun carrière voort te zetten. Dat gold in het bijzonder voor degenen die werkzaam waren in de amusementssector. Hun producties vonden gehoor bij het Nederlandse publiek. Ik onderzoek, mede aan de hand van de Nederlandse Liederenbank, wat hun aandeel is geweest aan het muziekleven in Nederland, en in welke mate zij hun sporen hebben achtergelaten. In een driedelige serie staat steeds een van hen centraal. Deze keer: Joseph Schmidt.

Lees verder >>

Smausekinderen. Over De verlatene van Carry van Bruggen

‘Is dat schelden as ‘k zeg dat jullie smausekinderen bennen, of wou je nog zeggen van néé?’

In deze video bespreekt Jörgen De verlatene van Carry van Bruggen. Over hoe de schrijver de gevolgen van achteloze jodenhaat voor een jong individu voelbaar probeert te maken in taal.

Je kunt dit boek online lezen via de DBNL: https://dbnl.org/tekst/brug004verl02_01/

Op 28 oktober 2020 verschijnt: Lachen om Levie. Komisch bedoeld antisemitisme (1830-1930) door Ewoud Sanders

In 1850 bedacht de Amsterdamse onderwijzer Jan Schenkman (1806-1863) een personage dat een zware stempel zou drukken op de Nederlandse cultuur: Zwarte Piet. Vijf jaar later creëerde hij een ander succesvol personage: de even laffe als lepe joodse soldaat Levie Mozes Zadok. Beide figuren wekten de spotlust op. Levie was zelfs een rage. In 1855 verkochten elkaar genadeloos beconcurrerende uitgevers binnen enkele maanden ruim 56.000 Levie Zadokdrukwerkjes. Hoe is dat daverende verkoopsucces te verklaren? Welk beeld werd er in die teksten van joden geschetst? En hoe werd er in de loop van de tijd op gereageerd?

Lees verder >>

Het Paaschfeest van Roosje Breetveld (1878)

Jeugdverhalen over joden (1)

Door Ewoud Sanders

Advertentie uit De Heraut van 7-4-1878

Vorig jaar promoveerde ik op een onderzoek naar jeugdverhalen over jodenbekering. In mijn proefschrift, getiteld Levi’s eerste kerstfeest, worden 13 katholieke en 67 protestantse bekeringsverhalen samengevat en geanalyseerd. Inmiddels heb ik nog een paar van die verhalen gevonden. Daarnaast vond ik nog allerlei andere jeugdverhalen over joden. De komende tijd zal ik die hier beschrijven, grotendeels in hetzelfde format als in mijn proefschrift.

Hier als eerste Het Paaschfeest van Roosje Breetveld, een protestants zondagsschoolboekje uit 1878 waarin joden worden beschreven als onbetrouwbaar, leugenachtig, luidruchtig, vrijpostig en materialistisch. De moraal van dit bekeringsverhaal is: als een zaadje goed is geplant kan het nog laat tot bloei komen.

Advertentie uit De Bazuin van 25-3-1887.

Lees verder >>

Aanstootgevend jeugdboek over jodenbekering niet herdrukt

Uitgeverij Den Hertog in Houten heeft besloten om De zoektocht naar Lea Rachel, een jeugdboek over jodenbekering, niet te herdrukken. In dit boek staat onder meer dat joden op de grond spugen als zij over Jezus of christenen praten en dat zij een vreugdedansje maken als zij hun christelijke buren hebben weggepest (het gojimpakkertje). De auteur, M.H. Karels-Meeuse, baseerde zich op een 19de-eeuws autobiografisch bekeringsverhaal, maar daarin komen deze elementen niet voor. Over een joods personage schrijft zij: ,,Het zwarte haar en de gebogen neus geven hem een echt Joods uiterlijk.’’

Van dit boekje, dat is bestemd voor kinderen vanaf elf jaar en dat in de reformatorische pers positief is ontvangen, zijn tussen 1999 en 2016 10.000 exemplaren verkocht, zo meldde Ewoud Sanders vorige week in zijn proefschrift Levi’s eerste kerstfeest. Jeugdverhalen over jodenbekering. Eerder zei Adriaan Bouman van uitgeverij Den Hertog tegen het Reformatorisch Dagblad dat in De zoektocht van Lea Rachel ,,de joodse omgeving genuanceerd wordt geschetst’’. ,,In de historische bron’’, aldus Bouman, ,,worden ernstige fysieke mishandelingen expliciet beschreven. In de bewerking van Karels-Meeuse zijn deze passages afgezwakt of weggelaten. Om de haat tegen Jezus op een voor kinderen acceptabele manier te schetsen, heeft de auteur elementen toegevoegd als het spugen.” Lees verder >>

Hora est : Levi’s eerste kerstfeest. Jeugdverhalen over jodenbekering, 1792-2015

Door Willem Kuiper

Afgelopen vrijdag 3 maart 2017 promoveerde Ewoud Sanders op een nogal ongewoon onderwerp: boeken voor jongvolwassenen over de bekering van Joodse kinderen tot het Christendom.

In 2014 verbaasde de auteur menige tweedehands boeken(ver)koper met een inhoudelijk heel bijzonder en van buiten zeer smaakvol uitgegeven boekje: De handel en wandel van de boekenjood, Heemstede 2014. Voor wie geïnteresseerd is in het antiquarische boek een absolute aanrader. In dat boekje werd een volgend boek aangekondigd: Levi’s eerste kerstfeest. Jeugdboeken over jodenbekering. Dit boek nu is eind vorige week in Nijmegen aan de Radboud Universiteit als Levi’s eerste kerstfeest. Jeugdverhalen over jodenbekering, 1792-2015 met succes als proefschrift verdedigd en door de academische gemeenschap geaccepteerd als een waardevolle studie. Promotor was Nicoline van der Sijs.

De kortste en beste samenvatting van dit boek staat op de achterflap: Lees verder >>