Tag: Afrikaans

6 december 2018, Amsterdam: Literaire ontmoeting: Gerbrand Bakker en Daniel Hugo

Gerbrand Bakker. Foto Ella Tilgenkamp

Donderdag 6 december vindt in het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam een ontmoeting plaats tussen de Nederlandse schrijver Gerbrand Bakker en zijn Zuid-Afrikaanse vertaler, Daniel Hugo.

Gerbrand Bakker had net besloten hovenier te worden toen hij in 2006 werd overrompeld door het succes van Boven is het stil, zijn eerste roman voor volwassenen. In het Nederlandse taalgebied werd dit boek bekroond met de Gouden Ezelsoor 2006, de Debutantenprijs 2006 en de Boekdelenprijs 2008, en genomineerd voor de Anton Wachterprijs 2006, de AKO-prijs 2006 en de Librisprijs 2007. Daarnaast is het boek in zo’n 25 talen vertaald. Niet alleen in alle grote talen van Europa, maar bijvoorbeeld ook in twee soorten Chinees, het Koreaans, het Arabisch, het Catalaans, het Georgisch, het Kroatisch en het Macedonisch. In Frankrijk werd Là-haut, tout est calme drie keer bekroond, en in 2010 won de Engelse vertaling de International IMPAC Dublin Literary Award, de grootste literaire prijs na de Nobelprijs. In totaal zijn er wereldwijd zo’n driehonderdduizend exemplaren van Boven is het stil verkocht. Lees verder >>

9 november 2018, Amsterdam: Symposium over rap, taal en identiteit: Afrikaanse rymklets en de Nederlandse context

Brasse vannie Kaap, Prophets of da City, Jitsvinger, Hemelbesem, Yoma….dit zijn slechts enkele namen van een groeiende groep Afrikaanse rymkletsers (rappers) die de afgelopen jaren grote sterren in de Zuid-Afrikaanse hiphopwereld zijn geworden. In hun werk hebben zij veel aandacht voor complexe identiteitsprocessen in de Zuid-Afrikaanse maatschappij, en leveren ze in een door een rauwe werkelijkheid gevormd Afrikaans scherp sociale commentaar op hun socio-politieke context. In Nederland worden deze kunstenaars en hun werk betrokken bij gesprekken over het Nederlandse koloniale verleden, slavernij, en de huidige vragen rond diversiteit en identiteit.  Lees verder >>

Plannen van UGent voor een leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika

(Bijdrage Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika (UGent))

In oktober 2017 is aan de Universiteit Gent (faculteit Letteren en Wijsbegeerte) de leerstoel Zuid-Afrika: talen, literaturen, cultuur en maatschappij opgericht. Het academisch ambt, ieder academiejaar weer ingevuld door respectievelijk een Zuid-Afrikaans taalkundige en letterkundige, zorgt voor een nieuwe dynamiek in de opleiding Afrikaans in Gent.

Naar analogie met de Gentse leerstoel wordt momenteel met verschillende partners gesproken over de instelling van een leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika. De studie van het Afrikaans en het Nederlands aan Zuid-Afrikaanse universiteiten komt almaar meer onder druk te staan. Lees verder >>

Gedicht: Marlene van Niekerk • Die uitlê van ’n dooie vleer

Gedicht van vandaag komt uit In de stille achterkamer. Gedichten bij schilderijen van Adriaen Coorte en Jan Mankes van Marlene van Niekerk (vertaling Henda Strydom). Het schilderij ‘Het vleermuisje’ van Jan Mankes, waar dit gedicht bij geschreven is, is hier te bekijken.

Die uitlê van ’n dooie vleer is ’n soort
heiligskennis, die hande kan nie oor die bors
gevou, maar moet met uitgestrekte vingerspeke
die sambrele vlug onthou. Onvroom is die gespreide
stand van agterbene en met die kennebak so uitgeklop
na bo gerig is die ganse byt- en suiedele van die bek volledig
buite die gesig. Koddig, die klein muiselyf so op sy rug
met duime van die dwarsbalk losgehaak en oopgetrek
van punt tot punt – ’n studie wat klein oormoed
eggo? Iets van die spektakel en die val
van Ikarus? Is dáárvoor nog die ore
so ootmoediglik gespits?

Lees verder >>

22-23 september, Amsterdam: gesprek over meertaligheid tijdens Festival voor het Afrikaans

Op zaterdag 22 en zondag 23 september wordt in Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond in Amsterdam de vierde editie gehouden van het Festival voor het Afrikaans. Tijdens dit festival staan kunst en cultuur in het Afrikaans centraal, een van de elf officiële talen van Zuid-Afrika. Een bijzonder interessant programmaonderdeel is het gesprek over meertaligheid, dat wordt georganiseerd in samenwerking met de Taalunie. Hoe gaat meertaligheid in de praktijk van het dagelijkse leven in Zuid-Afrika in zijn werk? En wat kunnen we hier in Nederland van leren?

In Zuid-Afrika wonen in totaal zo’n 7 miljoen Afrikaanssprekenden. Daarmee is het Afrikaans als huistaal de derde grootste taal van Zuid-Afrika, na het Zoeloe en het Xhosa, maar vóór het Engels. Hoewel het Afrikaans in het verleden geassocieerd werd met Afrikaners en de apartheid, is het merendeel van de Afrikaanssprekenden niet wit, maar bruin of zwart. Van de bruine bevolking van Zuid-Afrika heeft driekwart het Afrikaans als huistaal. Daarnaast hebben veel Zuid-Afrikanen met een andere moedertaal het Afrikaans als tweede of derde taal en de taal dient dan ook vaak als lingua franca tussen sprekers uit verschillende taalgroepen. Lees verder >>

4-6 oktober 2018, Gent: 5e Gents Colloquium over het Afrikaans

PROGRAMMA

Donderdag 4 oktober 2018

Faculteitszaal Letteren & Wijsbegeerte, Universiteit Gent, Blandijnberg 2, Gent

15u00 Oratie door de Leerstoelhouder van de Leerstoel ‘Zuid-Afrika: Talen, Literaturen, Cultuur en Maatschappij’: Wannie Carstens (Noordwes Universiteit) Afrikaans – enkele taaldebatspunte

16u00 Receptie aangeboden door de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

18u00 Geleid bezoek aan Gent onder leiding van Jacques Van Keymeulen Lees verder >>

Sy skop vir die bal

Door Marc van Oostendorp

In sommige talen maak je verschil tussen een lijdend voorwerp dat leeft en een dat dood is. Het Nederlands kent dat – afgezien misschien van het verschijnsel dat ik gisteren beschreef – eigenlijk niet, maar het Afrikaans maakt dat verschil wel, althans in de meer alledaagse, minder aan regels gebonden vormen. De Afrikaanse taalkundige Theresa Biberauer besprak vorige week in een lezing in Utrecht zinnen zoals de volgende:

  • Ek sien / sê / hoor vir jou. ‘Ik zie / zeg / hoor jou’.
  • Ek sien / sê / hoor dit. ‘Ik zie / zeg / hoor dit’.

Als het lijdend voorwerp levend is, zoals jij, kun je er het voorzetsel vir aan toevoegen. Bij levenloze objecten, zoals dit, kan dat niet.

Lees verder >>

Oproep vir referate – 5de Colloquium over het Afrikaans: verlenging deadline

De deadline voor abstracts voor de editie-2018​ van het Gentse colloquium over het Afrikaans is verlengd tot 6 mei 2018, zowel voor de taalkundige als voor de letterkundige component van het colloquium.

We hebben al een aantal mooie voorstellen ontvangen, maar we hopen met deze verlenging nog meer collega’s de kans te geven om een abstract in te sturen. We kijken uit naar jullie inzendingen, en naar jullie aanwezigheid op het colloquium. Abstracts (bij voorkeur van 300 à 500 woorden) zijn welkom op afrikaans@UGent.be.

5-6 oktober 2018, Gent: Afrikaans Grammar Workshop

Het Gentse Centrum voor Afrikaans organiseert ieder jaar een colloquium met taal- en letterwetenschap. De taalkundige component van het Gents colloquium is dit jaar tevens de tweede editie van de Afrikaans Grammar Workshop, waarvan de eerste editie in augustus 2016 plaatsvond in Johannesburg. De bedoeling van de workshop is om onderzoekers samen te brengen die zich vanuit verschillende theoretische en methodologische perspectieven bezighouden met de studie van de grammatica van het Afrikaans. We verwelkomen bijdragen over enig aspect van de grammatica van het Afrikaans (fonologie, morfologie, syntaxis, semantiek, pragmatiek), al dan niet in vergelijking met het Nederlands en/of andere, al dan niet verwante talen. Eveneens welkom zijn bijdragen over de geschiedenis van de Afrikaanse grammatica, over de rol van taalcontact en/of over hedendaagse variatie in de grammatica. De workshop wordt georganiseerd in samenwerking met het Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA), de University of Michigan en het Meertens Instituut. Keynote-sprekers zijn Theresa Biberauer (Cambridge) en Bertus Van Rooy (NWU). De werktaal is het Engels.

Meer op de website van de organisatie.

Hoe gaat Zuid-Afrika om met meertaligheid?

Dit stuk verschijnt in het kader van de Nieuwsbrief Neerlandistiek voor de klas. Het bevat geen origineel onderzoek, maar is een vereenvoudigde weergave van recent onderzoek op het gebied van het Nederlands, speciaal bedoeld voor leerlingen van de middelbare school.

Door Marten van der Meulen

Zuid-Afrika is taalkundig gezien een ontzettend interessant land. Niet alleen omdat er Afrikaans wordt gesproken, een zustertaal van het Nederlands waarin veel woorden net even anders zijn. Ook omdat er een ingewikkelde en boeiende taalpolitiek wordt bedreven. In een recent overzichtsartikel legt een Zuid-Afrikaanse onderzoeker uit hoe de stand van zaken is, en waarom de situatie in de realiteit natuurlijk complexer is dan in de wet geregeld is. Lees verder >>

19 april 2018, Nijmegen: Lezing door prof. Wannie Carstens: Why don’t we just all speak English?

Prof. Wannie Carstens (Noordwes-Universiteit, Potchefstroom, Zuid-Afrika) geeft op 19 april een lezing aan de Radboud Universiteit Nijmegen:

“Why don’t we just all speak English?” (Waarom praat ons almal nie maar net Engels nie?)

Suid-Afrika is sedert 1994 in ʼn tyd van oorgang – op verskeie vlakke. Enige persoon wat die nuus oor gebeure in SA volg, sal hiervan bewus wees. Dit raak egter ook taal, en nie net politiek en sosio-ekonomiese aangeleenthede nie. Lees verder >>

Oproep vir referate: 5de Colloquium over het Afrikaans, Universiteit Gent

Na vier succesvolle edities, vindt het UGent Colloquium over het Afrikaans 2018 plaats op vrijdag en zaterdag 5-6 oktober 2018.

De thema’s die zullen worden behandeld zijn ‘Grammatica’ op het vlak van de taalkunde en ‘Cultuurtransmissies van Afrikaans en Nederlands’ wat betreft de letterkunde. De oproep vir referate vindt u hieronder.

Belangrijk: de taalkundige component van het Gentse colloquium is tevens de tweede editie van de Afrikaans Grammar Workshop, waarvan de eerste editie in augustus 2016 plaatsvond in Johannesburg.

We kijken uit naar jullie inzendingen voor 15 april 2018 (naar afrikaans@ugent.be). Lees verder >>

Voertaal, nieuwe website in het Afrikaans en Nederlands

(Persbericht Voertaal)

Deze week is de nieuwe website Voertaal live gegaan. De website Voertaal is een gezamenlijk initiatief van Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland (SZAHN) (Amsterdam, Nederland) en LitNet (Kaapstad, Zuid-Afrika). De website richt zich op alle mensen die Nederlands en Afrikaans spreken in Nederland, Vlaanderen, Zuid-Afrika, Suriname, de Antillen en de diaspora. Doelstelling is de vanzelfsprekendheid van het Afrikaans en Nederlands als ‘lingua franca’ in het culturele en economische verkeer. De redactie wordt gevormd door onafhankelijke journalisten die niet gebonden zijn aan enigerlei politieke of religieuze beweging. Door een breed scala van artikelen aan te bieden over cultuur, literatuur, geschiedenis, politiek, toerisme en culinaria op een taalniveau dat voor een gemiddelde krantenlezer goed te volgen is, hoopt de website een bijdrage te leveren aan de verbreding van de kennis van Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika en het Nederlands en Afrikaans. Daarnaast kan de website ook gezien worden als een bescheiden poging om een alternatief te bieden voor het Engels als lingua franca. Ook zal de website iedere dag korte berichten plaatsen uit de actualiteit om de lezer goed geïnformeerd te houden.

Pas verschenen: Die storie van Afrikaans (deel 1)

Door Wannie Carstens

Daar het sedert 2000 ʼn opvallende oplewing gekom in studies oor die geskiedenis van Afrikaans. Van hierdie publikasies was gefokus op die toekoms van Afrikaans eerder as die verlede, maar dit het nietemin aangedui mense wil meer weet as die gewone storie. Boeke soos Giliomee & Schlemmer (reds.) se KruispadDie toekoms van Afrikaans as openbare taal (2001), F.I.J. van Rensburg (red.) se Afrikaans, lewende taal van miljoene (2004), Giliomee & Schlemmer se ʼn Vaste plek vir Afrikaans. Taaluitdagings op kampus (2006), Christo van Rensburg se So kry ons Afrikaans (2012), Hein Grebe se Op die keper beskou. Oor die ontstaan van Afrikaans (2012) en ook Jaap Steyn se bekroonde ‘Ons gaan ʼn taal maak’: Afrikaans sedert die Patriot-jare (2014) is tekenend hiervan en dui ook op ʼn lewendige belangstelling in die herkoms én toekoms van Afrikaans. Dit is ook goed so dat die Afrikaanse gemeenskap belang stel in hulle taal.

Die bogenoemde boeke betrek wel slegs besondere aspekte van die studie van Afrikaans – die toekoms, die invloed van die Khoi op die ontwikkeling van Afrikaans, die tydperk 1870-2010, teorieë oor die herkoms van Afrikaans, en so meer.  Lees verder >>

Gedicht: Ronelda S. Kamfer – Entitlement

Uit Mammie, de bundel die Ronelda S. Kamfer schreef na de dood van haar moeder. De vertaling uit het Afrikaans is van Alfred Schaffer. 

Entitlement

al wat ik wou terughê
was die blou van die see
die groen van die winter
die geel van die son
die afstand van die maan
die water van die reën
die klank van die wind
my plek agter my ma se rug

Aanspraak

al wat ik terug wou hebben
was het blauw van de zee
het groen va de winter
het geel van de zon
de afstand van de maan
het water van de regen
de klank van de wind
mijn plekje achter moeders rug

Ronelda S. Kamfer (1981)
uit: Mammie (2017)

 

Oproep vir Referate: ALV-Kongres 2018

ALV-kongres 2018
Antjie Krog en die vele raamwerke van die Afrikaanse literatuurwetenskap
EERSTE OPROEP VIR REFERATE

U word hartlik uitgenooi om voorstelle vir bydraes tot die agtiende hoofkongres van die Afrikaanse Letterkundevereniging (ALV) voor te lê. Kongresgangers kom in 2018 van 12 tot 14 September by die Universiteit Stellenbosch se Wallenberg-navorsingsentrum van die Stellenbosse Instituut vir Gevorderde Navorsing (STIAS, http://stias.ac.za) byeen. Hierdie kongres is deel van die eeufeesviering van die Universiteit Stellenbosch.

In 2018 word die kongres op twee onderwerpe toegespits, naamlik die werk van Antjie Krog en die verskeidenheid raamwerke waarbinne die Afrikaanse literatuurwetenskap beoefen word (en ook in die verlede beoefen is): Lees verder >>

Ena Jansen krijgt eredoctoraat van de Noordwest Universiteit in Zuid-Afrika

Op 20 oktober 2017 is een eredoctoraat toegekend aan Jansen door de Universiteit Noordwes in Potchefstroom, Zuid-Afrika. Jansen werkte als universitair docent aan de VU (2001-2016) en was vanaf 2002 tot haar emeritaat in september 2016 bijzonder hoogleraar Zuid-Afrikaanse taal en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam.

Volgens hoogleraar Wannie Carstens (2e van rechts op foto onder) ontvangt Ena het eredoctoraat vanwege haar uitstaande bijdrage om de stem van het Afrikaans in de Lage Landen te zijn, haar bijdrage om de status van het Afrikaans als vak in Amsterdam te doen herleven, en haar bijzonder activistische rol om het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam als een bate voor Afrikaans en Zuid-Afrika te behouden en uit te bouwen.

Eredoctoraat_EnaJansen_Groot
Van links naar rechts: Prof. Rantse Letsosa, Prof. Refilwe Phaswana-Mafuya, Ena Jansen (midden), prof. Wannie Carstens en Prof. De la Rey van der Walt

 

Overlijden van Johan Taeldeman

Door Jacques Van Keymeulen

Foto: Miet Ooms

Het is met grote verslagenheid dat ik hier in Kaapstad het onverwachte overlijden van Johan Taeldeman heb vernomen. Ik heb hier aan de studenten van de Universiteit van Weskaapland uitgelegd hoe men dialectologisch veldonderzoek kan doen – iets waar Taeldeman uitermate beslagen in was. De Zuid-Afrikaanse professoren (meer bepaald Wium van Zyl) hebben mij verzekerd dat Johan ook aan de basis ligt van de hernieuwde contacten tussen Zuid-Afrika en de Letterenfaculteit van de Gentse Universiteit na de democratische verkiezingen van 1994.

Er is in de late jaren 90 inderdaad een uitwisseling tot stand gekomen met het zgn. ‘Kaapse Forum’, en Taeldeman is waarschijnlijk de eerste Gentse professor geweest die na de apartheidsperiode college heeft gegeven in Kaapstad en de academische banden met Zuid-Afrika nieuw leven heeft ingeblazen. Lees verder >>

Wat ek vandag wil kom loop staan vertel

Deur Jana Luther

In Neerlandistiek.nl het Marc van Oostendorp gister, onder meer, geskryf oor Nederlandse sinne soos die volgende:

  • Hij zit zich vreselijk op te winden.
    (Hy sit hom vreeslik en opwen.)
  • Ik zit me al weken te vervelen op Vlieland.
    (Ek sit my al weke op Vlieland en verveel.)

Wat is die vernaamste verskil tussen dié Nederlandse en Afrikaanse sinne? Lees verder >>

6 oktober 2017: Letterkundig Symposium in het kader van de Week van de Afrikaanse Roman

De Week van de Afrikaanse Roman organiseert samen met Universiteit Gent (Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika) en de Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns op vrijdag 6 oktober een letterkundig symposium. Het symposium vindt plats in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL), waar iedereen van harte welkom is in de grote vergaderzaal om 13 uur. Vanaf 17u30 kunnen de aanwezigen napraten op de receptie. De lezingen in het symposium zullen spelen met het thema ‘dubbeltalenten’. Dit omdat de aanwezige auteurs van alle markten thuis zijn veelschrijver, academicus of beeldend kunstenaar. De diversiteit van deze ‘dubbeltalenten’ staat garant voor boeiende gesprekken. Lees verder >>

Nee, my ou suikerpot, die lewe is nie net skanghagha nie

Door Jana Luther

Die meeste van die tale wat aan ons bekend is, bestaan uit verskillende variëteite. Naas die standaardvariëteit – wat gewoonlik so volledig moontlik ontwikkel word om deur soveel as moontlik gebruikers verstaan te word en soveel as moontlik van die funksies te verrig wat ’n mens van ’n taal kan verwag, veral in formele kontekste – beskik die meeste tale ook oor:

  • dialekte en geolekte, verskillende vorme van taalgebruik wat in verskillende dele van ’n land of taalgebied gebruik word (en soms selfs as verskillende tale beskou word); en
  • sosiolekte (groeptale, mengtale en geheimtale), wat met verskillende sprekersgroepe verbind word.

Soos ’n rivier waarin verskillende strome ineenvloei, word elke taal deur uiteenlopende en ineenlopende omgangstale gevoed; variëteite van die taal wat verskillende groepe en subkulture gebruik om kommunikasie tussen hulle te vergemaklik – of te bemoeilik. Terwyl elke individu boonop sy of haar eiesoortige taal gebruik, wat ’n idiolek genoem word. Sonder al hierdie strome is daar geen taal nie.

Naas die standaardvariëteit van Afrikaans, bestaan Afrikaans ook uit Kaaps, Oranjerivierafrikaans en Oosgrensafrikaans. Lees verder >>

Leerstoel Zuid-Afrika aan de Universiteit Gent

Door Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika

Het Bestuurscollege van de Universiteit Gent heeft vorige vrijdag het voorstel goedgekeurd om vanaf het nieuwe academiejaar 2017-2018 een ambtelijke leerstoel op te richten met de titulatuur Zuid-Afrika: talen, literaturen, cultuur en maatschappij. De leerstoel Zuid-Afrika richt zich expliciet op het Afrikaans in een meertalige maatschappij, op de Zuid-Afrikaanse taal- en letterkunde als een polyfoon en complex geheel en op andere geesteswetenschappelijke vakgebieden met betrekking tot Zuid-Afrika.

Korte historiek

Na de afschaffing van apartheid (1990) en de eerste democratische verkiezingen in Zuid-Afrika (1994) sloot de Universiteit Gent met de Universiteit Stellenbosch een institutioneel raamakkoord. Het bilaterale contract stipuleert onder meer de uitwisseling van docenten en studenten. In de postapartheidsperiode zijn in de Lage Landen sindsdien de banden aangehaald met méér academische instituten op de zuidelijke punt van Afrika (Namibië en Zuid-Afrika). Aan de Universiteit van Amsterdam bestaat zoals bekend al sedert de jaren dertig van de vorige eeuw een bijzondere leerstoel Zuid-Afrikaanse letterkunde. Na het hoogleraarschap van NP van Wyk Louw (1950-1958) is in de jaren tachtig ten tijde van de apartheidsboycot het ambt tijdelijk opgeheven. Vanaf 2002 tot haar emeritaat (2016) bekleedde Ena Jansen de nieuw ingestelde leerstoel. Lees verder >>