Tag: Afrikaans

Oproep vir referate – 5de Colloquium over het Afrikaans: verlenging deadline

De deadline voor abstracts voor de editie-2018​ van het Gentse colloquium over het Afrikaans is verlengd tot 6 mei 2018, zowel voor de taalkundige als voor de letterkundige component van het colloquium.

We hebben al een aantal mooie voorstellen ontvangen, maar we hopen met deze verlenging nog meer collega’s de kans te geven om een abstract in te sturen. We kijken uit naar jullie inzendingen, en naar jullie aanwezigheid op het colloquium. Abstracts (bij voorkeur van 300 à 500 woorden) zijn welkom op afrikaans@UGent.be.

5-6 oktober 2018, Gent: Afrikaans Grammar Workshop

Het Gentse Centrum voor Afrikaans organiseert ieder jaar een colloquium met taal- en letterwetenschap. De taalkundige component van het Gents colloquium is dit jaar tevens de tweede editie van de Afrikaans Grammar Workshop, waarvan de eerste editie in augustus 2016 plaatsvond in Johannesburg. De bedoeling van de workshop is om onderzoekers samen te brengen die zich vanuit verschillende theoretische en methodologische perspectieven bezighouden met de studie van de grammatica van het Afrikaans. We verwelkomen bijdragen over enig aspect van de grammatica van het Afrikaans (fonologie, morfologie, syntaxis, semantiek, pragmatiek), al dan niet in vergelijking met het Nederlands en/of andere, al dan niet verwante talen. Eveneens welkom zijn bijdragen over de geschiedenis van de Afrikaanse grammatica, over de rol van taalcontact en/of over hedendaagse variatie in de grammatica. De workshop wordt georganiseerd in samenwerking met het Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA), de University of Michigan en het Meertens Instituut. Keynote-sprekers zijn Theresa Biberauer (Cambridge) en Bertus Van Rooy (NWU). De werktaal is het Engels.

Meer op de website van de organisatie.

Hoe gaat Zuid-Afrika om met meertaligheid?

Dit stuk verschijnt in het kader van de Nieuwsbrief Neerlandistiek voor de klas. Het bevat geen origineel onderzoek, maar is een vereenvoudigde weergave van recent onderzoek op het gebied van het Nederlands, speciaal bedoeld voor leerlingen van de middelbare school.

Door Marten van der Meulen

Zuid-Afrika is taalkundig gezien een ontzettend interessant land. Niet alleen omdat er Afrikaans wordt gesproken, een zustertaal van het Nederlands waarin veel woorden net even anders zijn. Ook omdat er een ingewikkelde en boeiende taalpolitiek wordt bedreven. In een recent overzichtsartikel legt een Zuid-Afrikaanse onderzoeker uit hoe de stand van zaken is, en waarom de situatie in de realiteit natuurlijk complexer is dan in de wet geregeld is. Lees verder >>

19 april 2018, Nijmegen: Lezing door prof. Wannie Carstens: Why don’t we just all speak English?

Prof. Wannie Carstens (Noordwes-Universiteit, Potchefstroom, Zuid-Afrika) geeft op 19 april een lezing aan de Radboud Universiteit Nijmegen:

“Why don’t we just all speak English?” (Waarom praat ons almal nie maar net Engels nie?)

Suid-Afrika is sedert 1994 in ʼn tyd van oorgang – op verskeie vlakke. Enige persoon wat die nuus oor gebeure in SA volg, sal hiervan bewus wees. Dit raak egter ook taal, en nie net politiek en sosio-ekonomiese aangeleenthede nie. Lees verder >>

Oproep vir referate: 5de Colloquium over het Afrikaans, Universiteit Gent

Na vier succesvolle edities, vindt het UGent Colloquium over het Afrikaans 2018 plaats op vrijdag en zaterdag 5-6 oktober 2018.

De thema’s die zullen worden behandeld zijn ‘Grammatica’ op het vlak van de taalkunde en ‘Cultuurtransmissies van Afrikaans en Nederlands’ wat betreft de letterkunde. De oproep vir referate vindt u hieronder.

Belangrijk: de taalkundige component van het Gentse colloquium is tevens de tweede editie van de Afrikaans Grammar Workshop, waarvan de eerste editie in augustus 2016 plaatsvond in Johannesburg.

We kijken uit naar jullie inzendingen voor 15 april 2018 (naar afrikaans@ugent.be). Lees verder >>

Voertaal, nieuwe website in het Afrikaans en Nederlands

(Persbericht Voertaal)

Deze week is de nieuwe website Voertaal live gegaan. De website Voertaal is een gezamenlijk initiatief van Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland (SZAHN) (Amsterdam, Nederland) en LitNet (Kaapstad, Zuid-Afrika). De website richt zich op alle mensen die Nederlands en Afrikaans spreken in Nederland, Vlaanderen, Zuid-Afrika, Suriname, de Antillen en de diaspora. Doelstelling is de vanzelfsprekendheid van het Afrikaans en Nederlands als ‘lingua franca’ in het culturele en economische verkeer. De redactie wordt gevormd door onafhankelijke journalisten die niet gebonden zijn aan enigerlei politieke of religieuze beweging. Door een breed scala van artikelen aan te bieden over cultuur, literatuur, geschiedenis, politiek, toerisme en culinaria op een taalniveau dat voor een gemiddelde krantenlezer goed te volgen is, hoopt de website een bijdrage te leveren aan de verbreding van de kennis van Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika en het Nederlands en Afrikaans. Daarnaast kan de website ook gezien worden als een bescheiden poging om een alternatief te bieden voor het Engels als lingua franca. Ook zal de website iedere dag korte berichten plaatsen uit de actualiteit om de lezer goed geïnformeerd te houden.

Pas verschenen: Die storie van Afrikaans (deel 1)

Door Wannie Carstens

Daar het sedert 2000 ʼn opvallende oplewing gekom in studies oor die geskiedenis van Afrikaans. Van hierdie publikasies was gefokus op die toekoms van Afrikaans eerder as die verlede, maar dit het nietemin aangedui mense wil meer weet as die gewone storie. Boeke soos Giliomee & Schlemmer (reds.) se KruispadDie toekoms van Afrikaans as openbare taal (2001), F.I.J. van Rensburg (red.) se Afrikaans, lewende taal van miljoene (2004), Giliomee & Schlemmer se ʼn Vaste plek vir Afrikaans. Taaluitdagings op kampus (2006), Christo van Rensburg se So kry ons Afrikaans (2012), Hein Grebe se Op die keper beskou. Oor die ontstaan van Afrikaans (2012) en ook Jaap Steyn se bekroonde ‘Ons gaan ʼn taal maak’: Afrikaans sedert die Patriot-jare (2014) is tekenend hiervan en dui ook op ʼn lewendige belangstelling in die herkoms én toekoms van Afrikaans. Dit is ook goed so dat die Afrikaanse gemeenskap belang stel in hulle taal.

Die bogenoemde boeke betrek wel slegs besondere aspekte van die studie van Afrikaans – die toekoms, die invloed van die Khoi op die ontwikkeling van Afrikaans, die tydperk 1870-2010, teorieë oor die herkoms van Afrikaans, en so meer.  Lees verder >>

Gedicht: Ronelda S. Kamfer – Entitlement

Uit Mammie, de bundel die Ronelda S. Kamfer schreef na de dood van haar moeder. De vertaling uit het Afrikaans is van Alfred Schaffer. 

Entitlement

al wat ik wou terughê
was die blou van die see
die groen van die winter
die geel van die son
die afstand van die maan
die water van die reën
die klank van die wind
my plek agter my ma se rug

Aanspraak

al wat ik terug wou hebben
was het blauw van de zee
het groen va de winter
het geel van de zon
de afstand van de maan
het water van de regen
de klank van de wind
mijn plekje achter moeders rug

Ronelda S. Kamfer (1981)
uit: Mammie (2017)

 

Oproep vir Referate: ALV-Kongres 2018

ALV-kongres 2018
Antjie Krog en die vele raamwerke van die Afrikaanse literatuurwetenskap
EERSTE OPROEP VIR REFERATE

U word hartlik uitgenooi om voorstelle vir bydraes tot die agtiende hoofkongres van die Afrikaanse Letterkundevereniging (ALV) voor te lê. Kongresgangers kom in 2018 van 12 tot 14 September by die Universiteit Stellenbosch se Wallenberg-navorsingsentrum van die Stellenbosse Instituut vir Gevorderde Navorsing (STIAS, http://stias.ac.za) byeen. Hierdie kongres is deel van die eeufeesviering van die Universiteit Stellenbosch.

In 2018 word die kongres op twee onderwerpe toegespits, naamlik die werk van Antjie Krog en die verskeidenheid raamwerke waarbinne die Afrikaanse literatuurwetenskap beoefen word (en ook in die verlede beoefen is): Lees verder >>

Ena Jansen krijgt eredoctoraat van de Noordwest Universiteit in Zuid-Afrika

Op 20 oktober 2017 is een eredoctoraat toegekend aan Jansen door de Universiteit Noordwes in Potchefstroom, Zuid-Afrika. Jansen werkte als universitair docent aan de VU (2001-2016) en was vanaf 2002 tot haar emeritaat in september 2016 bijzonder hoogleraar Zuid-Afrikaanse taal en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam.

Volgens hoogleraar Wannie Carstens (2e van rechts op foto onder) ontvangt Ena het eredoctoraat vanwege haar uitstaande bijdrage om de stem van het Afrikaans in de Lage Landen te zijn, haar bijdrage om de status van het Afrikaans als vak in Amsterdam te doen herleven, en haar bijzonder activistische rol om het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam als een bate voor Afrikaans en Zuid-Afrika te behouden en uit te bouwen.

Eredoctoraat_EnaJansen_Groot
Van links naar rechts: Prof. Rantse Letsosa, Prof. Refilwe Phaswana-Mafuya, Ena Jansen (midden), prof. Wannie Carstens en Prof. De la Rey van der Walt

 

Overlijden van Johan Taeldeman

Door Jacques Van Keymeulen

Foto: Miet Ooms

Het is met grote verslagenheid dat ik hier in Kaapstad het onverwachte overlijden van Johan Taeldeman heb vernomen. Ik heb hier aan de studenten van de Universiteit van Weskaapland uitgelegd hoe men dialectologisch veldonderzoek kan doen – iets waar Taeldeman uitermate beslagen in was. De Zuid-Afrikaanse professoren (meer bepaald Wium van Zyl) hebben mij verzekerd dat Johan ook aan de basis ligt van de hernieuwde contacten tussen Zuid-Afrika en de Letterenfaculteit van de Gentse Universiteit na de democratische verkiezingen van 1994.

Er is in de late jaren 90 inderdaad een uitwisseling tot stand gekomen met het zgn. ‘Kaapse Forum’, en Taeldeman is waarschijnlijk de eerste Gentse professor geweest die na de apartheidsperiode college heeft gegeven in Kaapstad en de academische banden met Zuid-Afrika nieuw leven heeft ingeblazen. Lees verder >>

Wat ek vandag wil kom loop staan vertel

Deur Jana Luther

In Neerlandistiek.nl het Marc van Oostendorp gister, onder meer, geskryf oor Nederlandse sinne soos die volgende:

  • Hij zit zich vreselijk op te winden.
    (Hy sit hom vreeslik en opwen.)
  • Ik zit me al weken te vervelen op Vlieland.
    (Ek sit my al weke op Vlieland en verveel.)

Wat is die vernaamste verskil tussen dié Nederlandse en Afrikaanse sinne? Lees verder >>

6 oktober 2017: Letterkundig Symposium in het kader van de Week van de Afrikaanse Roman

De Week van de Afrikaanse Roman organiseert samen met Universiteit Gent (Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika) en de Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns op vrijdag 6 oktober een letterkundig symposium. Het symposium vindt plats in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL), waar iedereen van harte welkom is in de grote vergaderzaal om 13 uur. Vanaf 17u30 kunnen de aanwezigen napraten op de receptie. De lezingen in het symposium zullen spelen met het thema ‘dubbeltalenten’. Dit omdat de aanwezige auteurs van alle markten thuis zijn veelschrijver, academicus of beeldend kunstenaar. De diversiteit van deze ‘dubbeltalenten’ staat garant voor boeiende gesprekken. Lees verder >>

Nee, my ou suikerpot, die lewe is nie net skanghagha nie

Door Jana Luther

Die meeste van die tale wat aan ons bekend is, bestaan uit verskillende variëteite. Naas die standaardvariëteit – wat gewoonlik so volledig moontlik ontwikkel word om deur soveel as moontlik gebruikers verstaan te word en soveel as moontlik van die funksies te verrig wat ’n mens van ’n taal kan verwag, veral in formele kontekste – beskik die meeste tale ook oor:

  • dialekte en geolekte, verskillende vorme van taalgebruik wat in verskillende dele van ’n land of taalgebied gebruik word (en soms selfs as verskillende tale beskou word); en
  • sosiolekte (groeptale, mengtale en geheimtale), wat met verskillende sprekersgroepe verbind word.

Soos ’n rivier waarin verskillende strome ineenvloei, word elke taal deur uiteenlopende en ineenlopende omgangstale gevoed; variëteite van die taal wat verskillende groepe en subkulture gebruik om kommunikasie tussen hulle te vergemaklik – of te bemoeilik. Terwyl elke individu boonop sy of haar eiesoortige taal gebruik, wat ’n idiolek genoem word. Sonder al hierdie strome is daar geen taal nie.

Naas die standaardvariëteit van Afrikaans, bestaan Afrikaans ook uit Kaaps, Oranjerivierafrikaans en Oosgrensafrikaans. Lees verder >>

Leerstoel Zuid-Afrika aan de Universiteit Gent

Door Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika

Het Bestuurscollege van de Universiteit Gent heeft vorige vrijdag het voorstel goedgekeurd om vanaf het nieuwe academiejaar 2017-2018 een ambtelijke leerstoel op te richten met de titulatuur Zuid-Afrika: talen, literaturen, cultuur en maatschappij. De leerstoel Zuid-Afrika richt zich expliciet op het Afrikaans in een meertalige maatschappij, op de Zuid-Afrikaanse taal- en letterkunde als een polyfoon en complex geheel en op andere geesteswetenschappelijke vakgebieden met betrekking tot Zuid-Afrika.

Korte historiek

Na de afschaffing van apartheid (1990) en de eerste democratische verkiezingen in Zuid-Afrika (1994) sloot de Universiteit Gent met de Universiteit Stellenbosch een institutioneel raamakkoord. Het bilaterale contract stipuleert onder meer de uitwisseling van docenten en studenten. In de postapartheidsperiode zijn in de Lage Landen sindsdien de banden aangehaald met méér academische instituten op de zuidelijke punt van Afrika (Namibië en Zuid-Afrika). Aan de Universiteit van Amsterdam bestaat zoals bekend al sedert de jaren dertig van de vorige eeuw een bijzondere leerstoel Zuid-Afrikaanse letterkunde. Na het hoogleraarschap van NP van Wyk Louw (1950-1958) is in de jaren tachtig ten tijde van de apartheidsboycot het ambt tijdelijk opgeheven. Vanaf 2002 tot haar emeritaat (2016) bekleedde Ena Jansen de nieuw ingestelde leerstoel. Lees verder >>

29 september – 7 oktober 2017: Week van de Afrikaanse roman

Van vrijdag 29 september t/m zondag 8 oktober 2017 wordt in Nederland en Vlaanderen de derde Week van de Afrikaanse roman gehouden, een leesbevorderingscampagne die brede aandacht wil vragen voor Afrikaanstalige literatuur in Nederlandse vertaling.

Graag stellen we de schrijvers en artiesten die dit jaar deelnemen aan de Week van de Afrikaanse roman aan u voor en geven we u een overzicht van het voorlopige programma. Bij veel evenementen zullen ook Nederlandse en Vlaamse schrijvers optreden; hun namen worden later bekendgemaakt.

Meer informatie kunt u vinden op onze website: www.weekvandeafrikaanseroman.nl. Lees verder >>

Hy loop in die huis

Door Marc van Oostendorp

Voorzetsels als in hebben in het Afrikaans twee betekenissen. Dat geldt in het Nederlands trouwens net zo goed als in het Afrikaans, maar ik maak nu maar even gebruik van het feit dat Erin Pretorius morgen in Utrecht promoveert op een proefschrift over Afrikaanse voorzetsels. Ze bespreekt daarin onder andere zin als de volgende:

  • Hy spring in die water.

Net als in het Nederlands kan die zin twee dingen betekenen: hij staat al in het water op en neer te springen, óf hij staat aan de kant en duikt de woelige baren in. Ook de volgende zin is zo dubbelzinnig:

  • Hy klim in die boom.

Ook deze zin kan twee dingen betekenen: hij zit al in de boom en klimt een stukje. Lees verder >>

Call for Papers – 4de Gentse Colloquium over het Afrikaans

INTERNATIONAAL CONGRES
4de GENTSE COLLOQUIUM OVER HET AFRIKAANS
10 & 11 OKTOBER 2017

Inleiding
Tijdens dit internationale congres, georganiseerd door het Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika, zullen twee uiteenlopende onderzoekslijnen uitgewerkt worden, zoals uiteengezet in de samenvattingen hieronder. De twee lijnen zullen parallel behandeld worden tijdens het colloquium en ze verwijzen beide naar innovatief navorsingswerk waarmee men onder andere aan de Universiteit Gent druk bezig is.

Als keynote sprekers zijn Prof. Rufus Gouws, Prof. Ronel Foster (beiden van Stellenbosch Universiteit) en Prof. Frank Hendricks (UWK) uitgenodigd.

Deelnemers worden uitgenodigd abstracts (in Afrikaans of Nederlands) van maximum 300 woorden in te dienen voor 1 juni 2017 (afrikaans@ugent.be). Gelieve daarbij aan te geven of uw abstract aansluit bij het letterkundige of taalkundige deel.

Taalkunde van het Afrikaans: Woordenschat
Het taalkundige thema van het 4de colloquium over het Afrikaans is gewijd aan woordenschat. Het is de bedoeling een overzicht te bieden van de stand van zaken i.v.m. lexicografisch werk en plannen in verband met lexicografie van het Afrikaans en de middelen (corpora) die daartoe worden ontwikkeld. Ook contrastief werk (twee- of meertalige woordenboeken) is welkom, evenals bijdragen over gespecialiseerde lexicografie (terminografie, lexicografie van sub-standaarden, groepstalen enz.). Tot slot wordt ook plaats ingeruimd voor lexicologische bijdragen. Lees verder >>

Gedicht: Breyten Breytenbach – om die wêreld te kan sê

Uit De zingende hand, een nieuwe, tweetalige bloemlezing uit de gedichten van Breyten Breytenbach uit de afgelopen tien jaar. Vertaling Laurens van Krevelen.

 

om die wêreld te kan sê

om die wêreld te kan sê
om die pad te onthou
wanneer die gedagte aan
die groot vergeet voor
nog ’n aanloklike avontuur is
om te luister hoe groei die boom
en die wind se rondinge met die hand
te verken
om te weet hoe vreet
die vernedering van armoede
en die verdriet van mag
om met ’n vinger die bloed
te proe en te skryf
om die wordwoord se gesig
te kan teken
om bestaan te sing en besing
dat die sin van syn om te lewe is Lees verder >>

By die deur uit met agtersetsels

Door Suléne Pilon

Marc van Oostendorp skryf onlangs op Neerlandistiek dat agtersetsels en rondomsetsels naas voorsetsels in Afrikaans, soos ook in Nederlands die geval is, voorkom. Ponelis (1979: 176 – 177) lys ook ʼn aantal voorbeelde van wat hy as Afrikaanse agtersetsels beskou. Dit is egter nie ʼn uitgemaakte saak dat agtersetsels en/of rondomsetsels wel in Afrikaans gebruik word nie, aangesien die voorbeelde wat Van Oostendorp en Ponelis as agtersetsels/rondomsetsels beskou, myns insiens anders geanaliseer behoort te word. Ek sit vervolgens kortliks uiteen waarom ek nie met Van Oostendorp saamstem nie en sluit af met enkele opmerkings oor die Ponelisvoorbeelde.

Afrikaans maak van verskeie soorte konstruksies gebruik om ruimtelike (en by uitbreiding ook temporele) posisie aan te dui. Lees verder >>

Ons kom van vêr nou ook in Nederland beskikbaar

Door Wannie Carstens

Die onlangse boek oor die bydrae van bruin sprekers van Afrikaans, getitel Ons kom van vêr (redakteurs WAM Carstens en M le Cordeur), is sedert Maandag 13 Maart ook beskikbaar in Nederland. Enkele eksemplare kan naamlik danksy Guido van den Berg se hulp gekoop word by die Biblioteek van Zuid-Afrika-Huis Nederland in Keisersgracht 141, Amsterdam.  Die boek kos tans slegs 20 euro. Indien daar ’n groter aanvraag is en meer eksemplare van die boek nodig is, sal ons kan sorg dat daar mettertyd meer eksemplare beskikbaar gestel word. In so ’n geval kan kontakinligting by die personeel van die biblioteek gelaat word.

As alternatief kan die boek uit Suid-Afrika bestel word, maar dan kom die poskoste by wat die boek se koste heelwat verhoog.

Hy loop by die deur uit

Door Marc van Oostendorp

Wat wij Nederlanders te weinig vieren: dat wij rondomzetsels (‘circumposities’) hebben zoals naartoe en dingen kunnen zeggen als ‘ik loop naar mijn doel toe’, met naar voor mijn doel en toe erachter. In welke andere taal vind je zoiets?

In het Afrikaans. In die taal vind je eigenlijk nog meer rondomzetsels: niet alleen naar…toe maar ook bijvoorbeeld byuit:

  • Hulle het na die swembad toe gehardloop. [1]
  • Hy loop by die deur in. [2]

In het laatste geval gebruik je in het Nederlands een achterzetsel (‘hij loopt de deur in’). In het Afrikaans is dat ook mogelijk, zoals je ook in…in kunt gebruiken (‘Hy loop in die deur in’). Lees verder >>