Tag: Afrikaans

Nieuwe leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika

Door Yves T’Sjoen

Sedert vorig jaar worden plannen gemaakt voor de oprichting van een leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika. In overleg met partnerinstellingen in de Kaap, met name Universiteit van die Wes-Kaapland en Universiteit van Stellenbosch (bij uitbreiding het Kaapse Forum), met de Nederlandse Taalunie en met universiteiten in de Lage Landen wordt de leerstoel Nederlands – meertalig perspectief en culturele diversiteit tot stand gebracht. De voorbije dagen is bij UWK en Stellenbosch gepolst naar noden en behoeften. Beide departementen Afrikaans en Nederlands, alsook de collega’s van UCT (Universiteit van Kaapstad), steunen het voorstel en zien nieuwe mogelijkheden voor onderzoekers en studenten. De gasthoogleraar, verbonden aan een Nederlandse of Belgische universiteit en gespecialiseerd in taalkunde, letterkunde of geschiedenis, zal naar analogie met de leerstoel Zuid-Afrika: talen, literaturen, cultuur en maatschappij (opgericht in 2017, faculteit Letteren en Wijsbegeerte, UGent) gedurende een semester colleges, workshops en studiebegeleiding (scripties) aanbieden aan universiteiten in Zuid-Afrika. Nadat het gesprek met de universiteiten van Amsterdam, Antwerpen, Gent en Leiden heeft plaatsgevonden, waar academisch onderwijs en wetenschappelijk onderzoek op het gebied van het Afrikaans en Zuid-Afrika wordt georganiseerd, wordt het project gestart (academiejaar 2020-2021).

Lees verder >>

Twee soorten baie in het Afrikaans

Door Marc van Oostendorp

In het Nederlands heb je twee verschillende woorden om een verhoogde graad uit te drukken. Bij bijvoeglijk naamwoorden gebruik je erg of heel (‘hij is erg leuk’, ‘hij is heel leuk’), bij werkwoorden die activiteiten uitdrukken die meer of minder intensief zijn, alleen erg (‘het regent erg’, maar niet ‘het regent heel’), bij werkwoorden die een activiteit uitdrukken die zich kan herhalen gebruik je ‘veel’ (‘het regent veel’), en zo ook bij vergrotende trappen (‘hij is veel groter dan ik’ en niet ‘hij is erg groter dan ik’ of ‘hij is heel groter dan ik’) en zelfstandig naamwoorden (‘hij heeft veel boeken’ en niet ‘hij heeft erg boeken’).

Het Frans deelt de wereld net een beetje anders op. Je gebruikt très bij bijvoeglijk naamwoorden (‘il est très sympa’) maar in alle andere gevallen beaucoup (il pleut beaucoup, il est beaucoup plus grand que moi’, ‘beaucoup de livres’).

Vergeleken met dit alles lijkt het Afrikaans een toonbeeld van eenvoud. Je zegt in alle genoemde gevallen baie:

Lees verder >>

Letterkundig symposium: Meerstemmigheid en “het inheemse” van het Afrikaans​

Jaarlijks organiseert de leerstoel Zuid-Afrikaanse literatuur, cultuur en geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam een symposium. Dit jaar gaat het symposium over het inheemse karakter van de Afrikaanse taal, en de wijze waarop de meerstemmigheid van (historische) minderheidsgroepen en de subaltern in het Afrikaans tot uitdrukking komen in Afrikaanse literatuur en andere Zuid-Afrikaanse kunstvormen.

Het programma op 27 september bevat voordrachten van een aantal prominente Zuid-Afrikaanse schrijvers (o.a. Karin Brynard, Valda Jansen, Riana Scheepers en Eben Venter) en de muzikanten van Tribal Echo (Frazer en Deniel Barry). Daarnaast zal een aantal wetenschappers (Theresa Biberauer, Bart de Graaff, Hanneke Stuit en Tycho Maas) een bijdrage leveren.

Moderator: Margriet van der Waal.

Lees verder >>

Week van de Afrikaanse roman

Van vrijdag 20 t/m zondag 29 september 2019 wordt in Nederland en Vlaanderen de vierde Week van de Afrikaanse roman gehouden. Deze leescampagne richt de aandacht op Afrikaanstalige literatuur in Nederlandse vertaling.

Graag stellen we de schrijvers en artiesten die dit jaar deelnemen aan de Week van de Afrikaanse roman aan u voor en geven we u een overzicht van het voorlopige programma. Bij veel evenementen zullen ook Nederlandse en Vlaamse schrijvers optreden; hun namen worden later bekendgemaakt.

Meer informatie kunt u vinden op onze website: www.weekvandeafrikaanseroman.nl

Lees verder >>

Zuid-Afrika Spectrum

Op 10 augustus verschijnt het nieuwe nummer van Zuid-Afrika Spectrum. Zuid-Afrika Spectrum is het kwartaalblad van het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam. In het komende nummer veel aandacht voor de vierde editie van de Week van de Afrikaanse roman, die plaatsvindt van 20 tot en met 27 september 2019. Het blad bevat naast het programma van de Week en een korte kennismaking met alle deelnemers aan de Week, uitgebreide interviews met de jonge dichter Pieter Odendaal, die op 14 september in eigen land de Ingrid Jonker-debuutprijs in ontvangst mag nemen, en schrijfsters Riana Scheepers en Valda Jansen.

Zuid-Afrika Spectrum is een uitgave van Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland. In Zuid-Afrika Spectrum worden recente culturele, politieke en economische ontwikkelingen in Zuid-Afrika besproken. Wilt u geheel vrijblijvend een gratis proefnummer ontvangen? Vul dan het formulier op de website van het Zuid-Afrikahuis in. Een abonnement kost € 37,50 (studenten € 27,50); u wordt dan automatisch ook Vriend van het Zuid-Afrikahuis.

Perspectieven op Breytenbach

By geleentheid van die tagtigste verjaardag van Breyten Breytenbach op 16 September 2019 word ’n digitale publikasie voorberei waarin die aandag uitgaan na afsonderlike gedigte in sy omvangryke oeuvre. Die idee is dat gedigte uit hulle bundelkonteks gehaal word en aan ‘n teksgerigte lesing onderwerp word. Hierdie versameling van tekste waarin enkelgedigte geïnterpreteer word, kan naas stiplees- of close reading-oefeninge byvoorbeeld ook tematiese, poëtikale of politiek-ideologiese interpretasies van enkelgedigte bevat. Die interpretasies moet ongeveer 1000 woorde (uitgesonderd dié van die gedig wat bespreek word) beslaan. Die plan is dat die publikasie nie net net multidissiplinêr nie, maar ook transnasionaal ingevul sal word. Lesers en vertalers van Breytenbach se poësie, in Suid-Afrika en Europa, word dus uitgenooi om te fokus op ’n spesifieke gedig wat hulleself gekies het vir interpretasie. Die tekste word in die week van die Breytenbach se tagtigste verjaardag op LitNet gepubliseer, moontlik later gebundel en ook in harde kopie gepubliseer. Tydens die Tuin van Digters (Breytenbachsentrum, 13 en 14 September 2019) en later tydens die colloquium van die Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika) (Universiteit Gent, 17-18 Oktober 2019) word die projek in die teenwoordigheid van die digter bekendgestel.

Lees verder >>

Vacature: Lecturer Afrikaans, Pretoria

In pursuit of the ideals of excellence and diversity, the University of Pretoria wishes to invite applications for the following vacancy:

Department of Afrikaans, Lecturer

The University of Pretoria’s commitment to quality makes us one of the top research Universities in the country and gives us a competitive advantage in international science and technology development.

 Responsibilities

The successful candidate will be required to:

Lees verder >>

12 juni 2019, Amsterdam: presentatie My Mother’s Mother’s Mother

Op 12 juni wordt in Amsterdam het  boek My Mother’s Mother’s Mother. South African Women’s Writing from 17th Century Dutch to Contemporary Afrikaans’.. gepresenteerd, geschreven door Pieta van Beek (researcher UU en US) en Annemarié van Niekerk. 

Het boek telt 962 bladzijden en schetst aan de hand van originele vrouwenteksten in het Nederlands en Afrikaans (met een vertaling in het Engels) de ontwikkeling van de eigentijdse Afrikaanse vrouwenliteratuur uit de Nederlandstalige schrijftraditie in de Kaap vanaf 1652.

De veelbewogen geschiedenis van Zuid-Afrika als kolonie, republiek en apartheidsstaat naar een moderne democratie ontvouwt zich in deze aangrijpende teksten in het Nederlands en Afrikaans.

Lees verder >>

Regtstelling

Hiermee ’n klein regstelling oor die deelname van Judith Westerveld aan die bekendstelling van Die storie van Afrikaans, deel 2 op Dinsdagaand 21 Mei by Zuid-Afrikahuis in Amsterdam. Sy gaan wel die kortfilm “Mukalap” vertoon (eerder as die vroeër aangeduide “Someone’s mother tongue”) en dit handel oor een van die verdwene Khoi-tale – www.judithwesterveld.nl/mukalap.html.  Ons vra om verskoning vir die foutiewe inligting.

Bekendstellings van Die storie van Afrikaans, deel 2 in Europa

Die tweede deel van die boekereeks Die storie van Afrikaans:Uit Europa en van Afrika. Biografie van ’n taal (Protea Boekhuis, Pretoria) deur proff WAM Carstens en EH Raidt word volgende week in Europa bekendgestel, sowel in Amsterdam as in Gent. Deel 2 is onlangs gepubliseer. 

In die boeke is probeer om ʼn omvattende en inklusiewe geskiedenis van Afrikaans weer te gee. In hierdie opsig is die boeke anders as ander boeke oor die geskiedenis van Afrikaans omdat dit kyk na die verlede, die hede en ook die toekoms van die taal en hoe al die sprekers van die taal (d.w.s. die volle spektrum van sprekers van Afrikaans) hierin ʼn rol gespeel en ook ʼn bydrae gelewer het.

Lees verder >>

Afrikaans in Amsterdam

von Henning Radke

Der Schauplatz des Geschehens. In niederländischen Telefonläden kann man seine SIM-Karte auf Afrikaans bestellen. In flämischen Läden vermutlich auch. (Foto: HR)

Amsterdam im Spätsommer: Simon aus Südafrika hatte seinen Besuch angekündigt. Wir kannten uns bereits zu meiner Zeit als Austauschstudent in Stellenbosch. Nun wollte er Land und Leute zwischen Ems und Schelde kennenlernen. Noch bevor wir die Koffer abstellten, führte uns der Weg in ein Amsterdamer Telefongeschäft, um Simon mit einer lokalen SIM-Karte auszustatten:

„Goedendag“, begrüßte ich die Mitarbeiterin hinter dem Tresen auf Niederländisch. „We willen graag een simkaart kopen. Kan dat?“

„Natuurlijk“, antwortete sie freundlich.
Simon übernahm das Gespräch. Ohne vorherige Ankündigung sprach er Afrikaans. Ich hielt für einen Augenblick den Atem an: Wie würde die Verkäuferin auf den unverhofften Sprachwechsel reagieren? Sie reagierte umgehend und zwar auf Niederländisch. So entspann sich ein Dialog im gegenseitigen Wechsel beider Sprachen, sodass diese im Gespräch fast miteinander zu verschmelzen schienen. Dabei besaßen weder Simon noch die Verkäuferin Kenntnisse der jeweils anderen Sprache. Trotzdem funktionierte das Gespräch; die enge Sprachverwandtschaft machte es möglich. Hinterher verriet Simon jedoch, dass er nicht jedes Wort verstanden habe. Aber das bräuchte er eben auch nicht. Aus dem Zusammenhang wurde stets klar, was gemeint war. Diese Art der Kommunikation funktioniert wie ein Barcode: Wenn nur genug schwarze Streifen vorhanden sind, fallen die Weißen nicht mehr ins Gewicht. Man kann den Code trotzdem lesen. Lees verder >>

Call for papers – 6de Colloquium over het Afrikaans – UGent

Na vijf succesvolle edities, vindt het UGent Colloquium over het Afrikaans 2019 plaats op donderdag en vrijdag 17-18 oktober 2019.

De thema’s die zullen worden behandeld zijn ‘Taalvariatie in het Afrikaans’ op het vlak van de taalkunde en ‘Literair oeuvre van Breyten Breytenbach’ wat betreft de letterkunde. De oproep vir referate staat hieronder

Aan de vooravond van het colloquium (op woensdagavond 16 oktober) zal Breyten Breytenbach een centrale rol spelen in de jaarlijkse Mandela Lezing van de UGent.

We kijken uit naar jullie inzendingen voor 15 april 2019 (naar afrikaans@ugent.be). Lees verder >>

Nuwe webtuiste: Afrikaanse kontemporêre drama argief

Hiermee wil ons graag die nuwe aanlyn drama-argief, die Afrikaanse kontemporêre drama argief aan u bekendstel.  Die argief is met die inisiatief van Deon Opperman en met die ondersteuning van die Dagbreek Trust gestig en is sedert November 2016 aktief.  Die doel van die AKDA is om ’n aanlyn databasis vir ongepubliseerde Afrikaanse dramas te skep – eerstens  om dit vir die nageslag te bewaar en tweedens om dit vir dramaliefhebbers, skrywers, vervaardigers en navorsers toeganklik te maak. Lees verder >>

Gedicht: A.D. Keet • Die arme digter

Die arme digter

O gee hom ’n mooi begrafnis,
Die arme digter is dood.
Hij ’t dwarsdeur sij hele lewe
Geveg vir sij brokkie brood.

O neem van die fraaiste eike,
Die fraaiste eike se hout,
En spijker hom toe in ’n doodkis
Met spijkers van silwer en goud.

Waardering was nie sij deel nie,
Sij laste was swaar als lood –
O gee hom ’n mooi begrafnis,
En laat hom met rus… hij is dood.

A.D. Keet (1888-1972)
uit: Gedichte (1920)

———————————–

Gedicht: A.D. Keet • Gelijkenis

Gelijkenis

Hoog en helder skijn die maan
Baje mijle hiervandaan.
Wolkies kom en gaan verbij,
Stil en langsaam, op ’n rij –
Wolkies wit en wolkies geel,
Almal deur die maan gestreel.
En die wolkies gaan verbij,
Stil en langsaam, op ’n rij.

Soos die wolke trek en glij
Langs die lugbaan, op ’n rij;
Soos die maan daar rustig staan
Mijle, mijle hiervandaan,
Is die lewe – glo vir mij:
Almal trek en gaan verbij,
Net die wêreld blij maar staan
Met sij sterre en sij maan.

A.D. Keet (1888-1972)
uit: Gedichte (1920)

———————————–

6 december 2018, Amsterdam: Literaire ontmoeting: Gerbrand Bakker en Daniel Hugo

Gerbrand Bakker. Foto Ella Tilgenkamp

Donderdag 6 december vindt in het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam een ontmoeting plaats tussen de Nederlandse schrijver Gerbrand Bakker en zijn Zuid-Afrikaanse vertaler, Daniel Hugo.

Gerbrand Bakker had net besloten hovenier te worden toen hij in 2006 werd overrompeld door het succes van Boven is het stil, zijn eerste roman voor volwassenen. In het Nederlandse taalgebied werd dit boek bekroond met de Gouden Ezelsoor 2006, de Debutantenprijs 2006 en de Boekdelenprijs 2008, en genomineerd voor de Anton Wachterprijs 2006, de AKO-prijs 2006 en de Librisprijs 2007. Daarnaast is het boek in zo’n 25 talen vertaald. Niet alleen in alle grote talen van Europa, maar bijvoorbeeld ook in twee soorten Chinees, het Koreaans, het Arabisch, het Catalaans, het Georgisch, het Kroatisch en het Macedonisch. In Frankrijk werd Là-haut, tout est calme drie keer bekroond, en in 2010 won de Engelse vertaling de International IMPAC Dublin Literary Award, de grootste literaire prijs na de Nobelprijs. In totaal zijn er wereldwijd zo’n driehonderdduizend exemplaren van Boven is het stil verkocht. Lees verder >>

9 november 2018, Amsterdam: Symposium over rap, taal en identiteit: Afrikaanse rymklets en de Nederlandse context

Brasse vannie Kaap, Prophets of da City, Jitsvinger, Hemelbesem, Yoma….dit zijn slechts enkele namen van een groeiende groep Afrikaanse rymkletsers (rappers) die de afgelopen jaren grote sterren in de Zuid-Afrikaanse hiphopwereld zijn geworden. In hun werk hebben zij veel aandacht voor complexe identiteitsprocessen in de Zuid-Afrikaanse maatschappij, en leveren ze in een door een rauwe werkelijkheid gevormd Afrikaans scherp sociale commentaar op hun socio-politieke context. In Nederland worden deze kunstenaars en hun werk betrokken bij gesprekken over het Nederlandse koloniale verleden, slavernij, en de huidige vragen rond diversiteit en identiteit.  Lees verder >>

Plannen van UGent voor een leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika

(Bijdrage Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika (UGent))

In oktober 2017 is aan de Universiteit Gent (faculteit Letteren en Wijsbegeerte) de leerstoel Zuid-Afrika: talen, literaturen, cultuur en maatschappij opgericht. Het academisch ambt, ieder academiejaar weer ingevuld door respectievelijk een Zuid-Afrikaans taalkundige en letterkundige, zorgt voor een nieuwe dynamiek in de opleiding Afrikaans in Gent.

Naar analogie met de Gentse leerstoel wordt momenteel met verschillende partners gesproken over de instelling van een leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika. De studie van het Afrikaans en het Nederlands aan Zuid-Afrikaanse universiteiten komt almaar meer onder druk te staan. Lees verder >>

Gedicht: Marlene van Niekerk • Die uitlê van ’n dooie vleer

Gedicht van vandaag komt uit In de stille achterkamer. Gedichten bij schilderijen van Adriaen Coorte en Jan Mankes van Marlene van Niekerk (vertaling Henda Strydom). Het schilderij ‘Het vleermuisje’ van Jan Mankes, waar dit gedicht bij geschreven is, is hier te bekijken.

Die uitlê van ’n dooie vleer is ’n soort
heiligskennis, die hande kan nie oor die bors
gevou, maar moet met uitgestrekte vingerspeke
die sambrele vlug onthou. Onvroom is die gespreide
stand van agterbene en met die kennebak so uitgeklop
na bo gerig is die ganse byt- en suiedele van die bek volledig
buite die gesig. Koddig, die klein muiselyf so op sy rug
met duime van die dwarsbalk losgehaak en oopgetrek
van punt tot punt – ’n studie wat klein oormoed
eggo? Iets van die spektakel en die val
van Ikarus? Is dáárvoor nog die ore
so ootmoediglik gespits?

Lees verder >>

22-23 september, Amsterdam: gesprek over meertaligheid tijdens Festival voor het Afrikaans

Op zaterdag 22 en zondag 23 september wordt in Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond in Amsterdam de vierde editie gehouden van het Festival voor het Afrikaans. Tijdens dit festival staan kunst en cultuur in het Afrikaans centraal, een van de elf officiële talen van Zuid-Afrika. Een bijzonder interessant programmaonderdeel is het gesprek over meertaligheid, dat wordt georganiseerd in samenwerking met de Taalunie. Hoe gaat meertaligheid in de praktijk van het dagelijkse leven in Zuid-Afrika in zijn werk? En wat kunnen we hier in Nederland van leren?

In Zuid-Afrika wonen in totaal zo’n 7 miljoen Afrikaanssprekenden. Daarmee is het Afrikaans als huistaal de derde grootste taal van Zuid-Afrika, na het Zoeloe en het Xhosa, maar vóór het Engels. Hoewel het Afrikaans in het verleden geassocieerd werd met Afrikaners en de apartheid, is het merendeel van de Afrikaanssprekenden niet wit, maar bruin of zwart. Van de bruine bevolking van Zuid-Afrika heeft driekwart het Afrikaans als huistaal. Daarnaast hebben veel Zuid-Afrikanen met een andere moedertaal het Afrikaans als tweede of derde taal en de taal dient dan ook vaak als lingua franca tussen sprekers uit verschillende taalgroepen. Lees verder >>

4-6 oktober 2018, Gent: 5e Gents Colloquium over het Afrikaans

PROGRAMMA

Donderdag 4 oktober 2018

Faculteitszaal Letteren & Wijsbegeerte, Universiteit Gent, Blandijnberg 2, Gent

15u00 Oratie door de Leerstoelhouder van de Leerstoel ‘Zuid-Afrika: Talen, Literaturen, Cultuur en Maatschappij’: Wannie Carstens (Noordwes Universiteit) Afrikaans – enkele taaldebatspunte

16u00 Receptie aangeboden door de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

18u00 Geleid bezoek aan Gent onder leiding van Jacques Van Keymeulen Lees verder >>

Sy skop vir die bal

Door Marc van Oostendorp

In sommige talen maak je verschil tussen een lijdend voorwerp dat leeft en een dat dood is. Het Nederlands kent dat – afgezien misschien van het verschijnsel dat ik gisteren beschreef – eigenlijk niet, maar het Afrikaans maakt dat verschil wel, althans in de meer alledaagse, minder aan regels gebonden vormen. De Afrikaanse taalkundige Theresa Biberauer besprak vorige week in een lezing in Utrecht zinnen zoals de volgende:

  • Ek sien / sê / hoor vir jou. ‘Ik zie / zeg / hoor jou’.
  • Ek sien / sê / hoor dit. ‘Ik zie / zeg / hoor dit’.

Als het lijdend voorwerp levend is, zoals jij, kun je er het voorzetsel vir aan toevoegen. Bij levenloze objecten, zoals dit, kan dat niet.

Lees verder >>