Tag: academische communicatie

Een goede dokter legt niet alles uit

Door Marc van Oostendorp

Een paar jaar geleden begeleidde ik een Italiaanse dame naar een Nederlands ziekenhuis. Het ging om een kleine, maar belangrijke ingreep, zo één waar je leven niet van afhangt maar waarbij je graag precies wil begrijpen wat er aan de hand is.

Helaas leek dit gesprek de jonge arts die ons hielp een uitgelezen kans om haar Italiaans te oefenen. Zelfs nadat we hadden gevraagd hadden om Nederlands of Engels, bleef ze steeds omschakelen naar het Italiaans. Zelfs haar rapport was in een Italiaans dat soms zo slecht was dat het niet te begrijpen viel.

Je zou zeggen dat er weinig beroepen zijn waarbij communicatie zo belangrijk is als dat van arts. Helaas is dat nog niet tot alle dokters doorgedrongen. Gelukkig komt daar langzamerhand verandering in. Zo is er nu het nuttige boek Medische menstentaal. Lees verder >>

Spreken voor leken in 45 minuten

Door Marc van Oostendorp

Op donderdag 25 oktober 2018 sprak ik mijn oratie uit als hoogleraar Nederlands en Academische Communicatie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. De oratie ging over het belang van onderwijs in taalvaardigheid in combinatie met kennis van taal; hij was op een aantal manieren speciaal bedoeld voor het publiek in de aula. Uit deze gemonteerde registratie (die iets korter is geworden dan 45 minuten) krijg je hopelijk toch een indruk van de inhoud.

(Bekijk deze video op YouTube.)

Opkomst en ondergang van de Republiek der Letteren

Door Marc van Oostendorp

In de zestiende eeuw begonnen Europese geleerden een grote onderlinge verbondenheid te voelen – een verbondenheid over grote afstand die soms groter was dan die met de mensen direct om hen heen. Dat kwam tot uitdrukking in een metafoor die ze gebruikten voor hun onderling contact: de Republiek der Letteren, een informele staat waarvan de burgers amicaal met elkaar omgingen en waarin een belangrijke eis was dat je de uitkomsten van je onderzoek niet voor jezelf hield, maar met andere geleerden deelde. Communicatie was de belangrijkste burgermansplicht in deze virtuele republiek.

De Nijmeegse historicus Hans Bots heeft een belangrijk deel van zijn carrière besteed aan onderzoek naar de geschiedenis van deze ‘republiek’, van het vroege ontstaan in de zestiende eeuw tot het moment in de achttiende eeuw dat de ‘republiek’ oplost, eigenlijk vooral doordat de geleerden steeds meer geïntegreerd raken in de ‘gewone’ samenleving. De oorspronkelijke geleerde tijdschriften richten zich dan bijvoorbeeld steeds meer op een breder publiek van geleerden. Lees verder >>

Schrijf geen vragen op!

Door Marc van Oostendorp

Op het oog onbeduidende misstandjes blijven doorzeuren omdat niemand het de moeite vindt er melding van te maken. Het voelt een beetje kinderachtig om een onbehagen aan de grote klok te hangen dat je zelf na vijf tellen weer vergeten bent.

Dat is heel begrijpelijk, maar heel veel keer vijf seconden door een grote groep mensen maakt toch een mensenleven. De kogel moet door de kerk. Welnu, ik zou een regel toe willen voegen aan het promotiereglement.

De afgelopen weken mocht ik een paar keer een vraag stellen tijdens zo’n plechtigheid. Dat is lastig. Aan de ene kant doet het er betrekkelijk weinig toe wat je vraagt: de kandidaat zal waarschijnlijk de titel toch wel krijgen. Aan de andere kant wil je wel serieus zijn. Maar aan de derde kant dan toch ook weer niet zo serieus dat de kandidaat afgaat tegenover zijn of haar familie. De beste vraag is er een waarvan de hele zaal denkt: ‘oei, dat is dodelijk!’, terwijl de kandidaat meteen een meesterlijke manier ziet om jou als vragensteller schaakmat te zetten en de familie met trots te vervullen over zoveel knapheid. Lees verder >>