Col: DE TAAL WORDT TOP!

Lezers van Neder-L! Jullie mogen het zeggen: moet ik Jan T’Sas ontvrienden of niet? Jan is de hoofdredacteur van Taalschrift, het tijdschrift van de Taalunie, dat wil zeggen van de overheid, en sinds enkele maanden ook mijn vriend op Facebook. Ik heb daar veel plezier van, al ben ik een beetje boos dat hij op mijn verjaardag niet op mijn muur geschreven heeft. Jan schrijft nu echter zulke onzin in het nieuwe nummer van Taalschrift dat ik het lot van onze vriendschap nu maar in jullie handen leg, “The wisdom of the crowd”, heet dat, en per slot van rekening zijn wij ook een soort vrienden, hier op Neder-L.

Wat is er aan de hand? Lees verder >>

Age: Lezing Duitse mediëvist Eberhard König


Donderdagavond 19 januari in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag

Drs. J.S.M. Savenije, algemeen directeur van de Koninklijke Bibliotheek, nodigt u van harte uit voor de lezing van de Duitse mediëvist prof.dr. Eberhard König op donderdag 19 januari 2012, ter afsluiting van zijn fellowship bij de Koninklijke Bibliotheek en het NIAS (Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciences).

In zijn lezing onder de titel: Devotion from Dawn to Dusk. The Office of the Virgin in Books of Hours of the Koninklijke Bibliotheek in The Hague stelt Eberhard König, autoriteit op het gebied van middeleeuwse verluchte handschriften, dat de collectie van de Koninklijke Bibliotheek (KB) een ideaal vertrekpunt is om het getijdenboek in internationaal perspectief te bekijken.
Getijdenboeken waren ongekend populair in de late middeleeuwen. Deze gebedenboeken voor leken zijn in grote hoeveelheden bewaard gebleven. Toch zijn er geen twee gelijk. Vooral de regionale verschillen zijn aanzienlijk, in tekst, taal en versiering. Niet alleen bewaart de KB een ongeëvenaarde collectie verluchte getijdenboeken van eigen bodem, ook andere gebieden in Europa zijn er goed vertegenwoordigd, met soms buitengewoon rijk versierde exemplaren.
Lees verder >>

Age: Gedichtendag 2012

‘Stroom’ is het thema van de dertiende Gedichtendag die Poetry International en Stichting Lezen Vlaanderen op donderdag 26 januari 2012 organiseren. De jaarlijkse gedichtendagbundel komt van de hand van dichter, schrijfster en performer Joke van Leeuwen.

Gedichtendag is ieder jaar hét poëziefeest van Nederland en Vlaanderen, de dag waarop de poëzie in het zonnetje wordt gezet. Waar je ook gaat, overal kom je gedichten tegen: op school, in de bibliotheek, in winkels, theaters en musea, op het werk of gewoon op straat. Ook kranten, radio, televisie en het internet klinken die dag een stuk poëtischer.

Surf voor meer informatie naar: http://www.gedichtendag.com/

Col: Het persoonlijk aanwijzend voornaamwoord bij Jan Cremer

Dankzij de iPad-app die het Letterkundig Museum sinds kort gratis verspreidt, kan iedereen (nou ja, iedereen met een iPad) nu op ieder moment van de dag, thuis en onderweg,  voor editeur spelen. De app bevat het volledige typoscript van Ik, Jan Cremer in facsimile, inclusief correcties van onder meer Cremer zelf en van C.B. Vaandrager. Je kunt er eindeloos in snuffelen en reconstrueren wat er eigenlijk stond.

In een begeleidend essay wijst Onno Blom erop dat Vaandrager nogal veel kleine letters in hoofdletters moest veranderen, maar dat is niet het enige interessante aan dit manuscript.

Lees verder >>

Col: De zonnekoning

Noorwegen heeft een schandaal om jaloers op te zijn. Er zijn sterke verdenkingen dat een onlangs opgedoken onbekend toneelstuk van Henrik Ibsen, De zonnegod, niet door Ibsen geschreven is, maar door de (21e-eeuwse) acteur en toneelschrijver Geir Ove Kvalheim, die ook andere stukken van Ibsen zou hebben vervalst, net als van de Nobelprijswinnaar Knut Hamsun. Lees verder >>

Age: Boekensalon: Cultural Emergency in Conflict and Disaster


Boekensalon: Cultural Emergency in Conflict and Disaster

Wat is het belang van culturele noodhulp voor erfgoed? Op 19 januari 2012 vindt bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam een paneldiscussie plaats rond het boek Cultural Emergency in Conflict and Disaster. Dit baanbrekende eerste handboek voor culturele noodhulp is uitgegeven door het Prins Claus Fonds in het kader van het Cultural Emergency Response-programma (CER).

‘Het enige wat wij kapotmaken zijn stenen,’ zei Talibanleider Mulla Mohamed Omar over de vernieling van de Boeddha’s van Bamyan, de grootste staande beelden van Boeddha ter wereld. Maar meer dan stenen wilden de strijders de ziel breken van een cultuur, de geest van mensen die andere goden vereerden.
Lees verder >>

Pas verschenen: Mededelingen Weyerman


De Mededelingen Jacob Campo Weyerman 2011-2 (winter 2011) is eind december verschenen. De aflevering is geheel gewijd aan een van de oprichters van de stichting, André Hanou († februari 2011). Het nummer bevat een aantal ongepubliceerde stukken uit zijn nalatenschap:

– ‘Woord vooraf’
– ‘Utrechts kabaal. De Secrete Correspondentie (1720-1721), de Noodige Aanmerking (1721) en hun schrijvers’
– ‘De geleerdentijdschriften van Marten Schagen, I’
– ‘De geleerdentijdschriften van Marten Schagen, II’
– ‘De geleerdentijdschriften van Marten Schagen, III’
– ‘Vrienden en vrouwen van Paulus van Hemert. Documenten over het leven van Nederlands bekendste wijsgeer rond 1800′
– ‘Kinkers jeugd’
– ‘”Goede morgen, landgenoten!” Opmerkingen over het leesmilieu van de Janus Verrezen (1795-1798)’
– André Hanou en Lou Spronck, ‘”Waarde vriend! Weder eene jeremiade uit Patmos”. Aanvullingen op de briefwisseling Kinker’

Hoe uw taal gaat veranderen

Door Marc van Oostendorp

Weet je wat, ik ga eens wat voorspellen over het Nederlands in 2012. Nu, aan het begin van het jaar, spreekt u het jaartal aan het eind van de vorige zin in uw hoofd nog uit als ‘tweeduizendtwaalf’. Straks, voor de volgende oudejaarsavond, zal dat voor velen van u niet meer gelden. Die horen dan ‘twintig-twaalf’. Allerlei stagiaires die bij radioprogramma’s werken zullen in de loop van dit jaar telefonisch contact zoeken met deskundigen. Die deskundigen bestaan eigenlijk niet, er is niemand die hier echt onderzoek naar doet, maar er zal allicht iemand ijdel genoeg zijn om toch naar het mediapark af te reizen om daar te zeggen waar het aan ligt: aan de invloed van het Engels. Lees verder >>

Col: Linguïstisch Miniatuurtje CXLVIII: Grammar feud, the best is yet to come

Ja beste grammar feud-vrienden, aan alle goede dingen komt een eind, maar het mag dan zo zijn dat rozen verwelken en schepen vergaan, de grammar feud blijft altijd bestaan. Gisteren merkte ik al op dat de grammar feud van alle tijden is en sinds mensenheugenis over de hele wereld beoefend wordt. Dat zal dus na deze bescheiden poging tot standaardisering niet veel anders zijn. Toch is het goed om door middel van een kleine terugblik op de afgelopen week vooruit te kijken naar hoe het nu verder moet. Hoe heeft de afgelopen week ons leven verrijkt en ons de middelen ter hand gesteld om in de toekomst met meer bevrediging het grammar feud-spel te spelen?
Lees verder >>

Leo Vroman en de aandachtseconomie

Er is geen betere manier, vind ik, om het jaar af te sluiten dan met prachtige interview dat twee redacteuren van het prachtige tijdschrift Vooys hadden met de prachtige schrijver Leo  Vroman. (Ook in Trouw staat vandaag ook al een mooi interview, wat is hij toch interviewbaar! Je vraagt je af waarom hij niet iedere week door iedere krant geïnterviewd wordt.)

Vroman, die de PC Hooftprijs kreeg negen jaar voordat Wim Kan zijn eerste tv-conference zou houden, is iemand die er geen genoeg van krijgt, iemand van wie nu al valt te voorzien dat over drie jaar, bij zijn honderdste verjaardag een bundel van minstens 1000 pagina’s zal verschijnen, hoewel al die gedichten nog geschreven moeten worden (na voltooiing van eerst nog een andere bundel).

Lees verder >>

Col: Linguïstisch Miniatuurtje CXLVII: Grammar feud, the final countdown

Goedemorgen grammar feud-vrienden, hier is weer een nieuwe, geheel gratis spelset voor het inmiddels razend populaire gezelschapsspel grammar feud (voor de regels, zie hier). Aan die populariteit wordt trouwens wel eens getwijfeld. Men vraagt zich af of ik dat allemaal maar verzin, in een listige poging een wensdroom te verwezenlijken. Wel, beste grammar feud-vrienden, laat ik jullie verzekeren dat niets minder het geval is.
Lees verder >>

Col: Dichterlijk hun

Ramsey Nasr, de Dichter des Vaderlands, publiceerde gisteren in NRC Handelsblad een meesterlijk gedicht, ‘Het dooit onder de korven’ (hier is een internetversie). Zijn onlangs verschenen bundel Mijn nieuwe vaderland viel mij tegen, maar dit gedicht is op de valreep hét gedicht van het jaar.

Het gedicht wemelt van de beelden, van de gedachten over het leven en (toch ook) de samenleving en vooral ook van taal. Moeiteloos schakelt hij over van het ene register naar het andere, van ‘flemen’ en ‘burlen’ via ‘verzamelaarsbenen’ naar ‘koninginnenpap’. Zoals het ook speelt met dichtvormen: ‘Het dooit onder de korven’ opent met twee klassieke jambische pentameters (regels van ieder vijf keer een onbeklemtoonde lettergreep gevolgd door een beklemtoonde): “Het is de fout geweest van onze goden. / Zij waren eerst en hemelsbreed aanwezig.” Gaandeweg verliezen de regels hun vorm, en het eindigt met regels die wel het juiste aantal lettergrepen hebben maar niet meer metrisch zijn: “tot waar geen enkele moeder of vader / geen vallende sneeuw nog halen komt.”

Lees verder >>

Col: Linguïstisch Miniatuurtje CXLVI: Grammar feud, part 4

Welkom terug, grammar feud-vrienden! De postzakken met e-mails blijven binnenstromen. Veel hartverwarmende verhalen uit het land over grammar feud-clubjes die spontaan opgericht worden. Jong en oud geven zich over aan dit boeiende spel (voor de regels zie hier), dat blijkbaar een snaar aanslaat die diep in het nationale volksgevoel resoneert. Naar het schijnt wordt er niet alleen in de huiskamer gespeeld, maar ook in het openbaar vervoer, in de file, en in de horeca. Sommige restaurants hebben het spel al verboden omdat alle gasten bij het spel betrokken worden en hierdoor de aandacht voor het eten totaal verliezen. Zorgvuldig bereide gerechten verpieteren onaangeroerd op de borden, obers en koks ijlen doelloos heen en weer.
Lees verder >>

Col: Moord en brand schreeuwen over het Engels

Wat is het toch een zegen voor de maatschappij dat taalkundigen het niet voor het zeggen hebben. Je hoort weleens grapjes over de economen met hun blindheid voor de crisis en hun vakgebied dat van nabij beschouwd niet veel meer is dan een brok neoliberale ideologie onder een kwak statistiek. Maar als de taal ooit net zo belangrijk wordt als de centjes, doen wij het vast niet veel beter. Lees verder >>

Col: Linguïstisch Miniatuurtje CXLV: Grammar feud, the legend goes on

Vandaag, beste Grammar feud-vrienden (voor de regels, zie hier), weer een niet-controversiële kwestie, die ook nog eens niets met de taalnorm te maken heeft. Een pure zinsontledingskwestie van een bedrieglijke eenvoud, totdat je wat verder in het spel komt. Bij kwesties als deze, waar emoties nauwelijks een rol spelen, is het gevaar groot dat de speelronde te snel tot een conclusie komt. Dan is het spel voorbij voordat je er erg in hebt, en zit iedereen elkaar een beetje glazig aan te kijken rond de tafel. Dat kan natuurlijk niet de bedoeling zijn.
Lees verder >>