Antoinet Brink leest Annie M.G. Schmidt

Het verblijf – dag 66

STEUN ONS IN DE VERBLIJFSKOSTEN

Antoinet Brink is docent Neerlandistiek aan de Faculdade de Letras van de Universiteit van Coimbra.  Annie M.G. Schmidt (1911-1995) schreef werk dat tot het collectieve geheugen van naoorlogs Nederland is gaan behoren.

Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.


Gedicht: J.P. Hasebroek • Emanuel Geibel

Emanuel Geibel

In ’t donker uur, waarin der Tweedracht galmen
Rondkrijschten, heel ’t verdeelde Duitschland door,
Kwaamt gij, o Bard, met uwer liedren koor,
Dat om ons als een lentegeur deed walmen!

Zoo wont gij onze harten door ons oor:
De mannen trokken slagwaarts met uw psalmen;
De vrouwen zongt ge uw lied bezielend voor;
En beide droeg uw wiek naar ’t oord der palmen. Lees verder >>

Vacature: Doctoraatsbursaal (voltijds) Historische sociolinguïstiek en historische pragmatiek van het Nederlands

Standaardisatie en entekstualisering van getuigenverhoren (1700-1900)

Het Centrum voor Linguïstiek (CLIN) van de Vrije Universiteit Brussel en de onderzoeksgroep Grammar and Pragmatics (GaP) van de Universiteit Antwerpen zoeken een voltijds bursaal om een doctoraatsonderzoek uit te voeren en een proefschrift voor te bereiden binnen het domein van de historische sociolinguïstiek en historische pragmatiek van het Nederlands.

Lees verder >>

Nieuwe podcast: Quarantaine, Cultuur en Corona

Door Marit Tijhuis en Roy Vlieland

Een aantal weken geleden zijn wij, twee studenten Nederlands in Leiden, begonnen met de podcast Quarantaine, Cultuur en Corona. Op afstand, wel 300 kilometer van elkaar vandaan, met verschillende opnameapparaten en soms wat vertraging op de lijn. Maar dat weerhield ons er niet van om lekker te gaan kletsen. Nadat we verschillende tunes hadden verzameld om ons gepraat muzikaal te omlijsten, zijn we begonnen. In onze podcast bespreken we teksten die ons zijn opgevallen en laten we ook iedere keer een student aan het woord in de ‘Corona Column’. Daarin laten we horen hoe het anderen in quarantaine vergaat.

Inmiddels zijn we al zeven afleveringen verder, en we zouden graag een aantal highlights uitlichten.

Lees verder >>

Vermakelijk bio- en bibliografisch toetsenbord: zoeken op internet

Door Roland de Bonth

In december 2017 won Schrijverskabinet.nl de Gerrit Komrij-prijs, omdat die website er dat jaar het best in geslaagd was de oudere letterkunde onder de aandacht van een groter publiek te brengen. Het Schrijverskabinet is ingericht rondom een achttiende-eeuwse verzameling auteursportretten: het Panpoëticon Batavûm. Van een groot aantal dichters en dichteressen van wie ooit een portret deel heeft uitgemaakt van die collectie, is op Schrijverskabinet inmiddels een beknopte biografie opgenomen in de rubriek ‘Uit de kast’. Toch zijn er nog tal van auteurs die wachten op een artikel. Hier kun je zien wie dat zijn.

Lees verder >>

‘Garrilus dinke mi wele bedieden someghe menistrele’

Jacob van Maerlant en Chrétien li gois

Afbeelding 1 : Parijs, Bibliothèque de l’Arsenal, MS 5069, f. 91 r.

Door Dirk Schoenaers

Rond 1317-1328 droeg een anonieme dichter een Franstalige bewerking van Ovidius’ Metamorfosen op aan Johanna van Bourgondië, koningin van Frankrijk. De auteur liet uitschijnen dat hij in deze Ovide moralisé een oudere Franse vertaling van het Philomenaverhaal had verwerkt. Op het einde van die me too-geschiedenis avant-la-lettre  veranderden Philomena, haar zus Procne en aanrander  Tereus, de koning van Thracië in een nachtegaal, een zwaluw en een hop. 

Lees verder >>

Levie de marskramer (1841)

Jeugdverhalen over joden (91)

Door Ewoud Sanders

Auteur: Gijsbertus van Sandwijk (1794-1871)


Illustratie uit het Prenten-magazijn voor de jeugd (1841). De naam van de illustrator is niet bekend.

Het verhaaltje over Levie de marskramer werd in 1841 gepubliceerd in het Prenten-magazijn voor de jeugd. Dat tijdschrift verscheen tussen 1841 en 1852 en stond onder leiding van Gijsbertus van Sandwijk, een hoofdonderwijzer uit Purmerend. Van Sandwijk schreef het tijdschrift zelf vol.

Lees verder >>

Koester de vertalers

Door Marc van Oostendorp

‘Als een uitgever een boek als een “typisch Nederlandse roman” promoot, maar de Italianen hebben geen flauw idee van wat “typisch Nederlands” is, gebruikt die een verkeerde marketingstrategie’, zegt een Italiaanse vertaler van Nederlandse literatuur in een artikel van Paola Gentile in het nieuwe nummer van Internationale neerlandistiek.

Je zou zeggen dat de Italianen inmiddels dankzij minister Hoekstra wél een beeld hebben van wat typisch Nederlands is, maar of dat veel extra exemplaren van de romans van Arnon Grunberg over de toonbank doet gaan, kun je je afvragen.

Lees verder >>

Sneustra’s, klungelsma’s en pafstra’s

Door Henk Wolf

Friezen zijn dol op hun -a-achternamen, zo dol dat ze op basis van bestaande patronen in de negentiende eeuw zelfs nieuwe familienamen zijn gaan vormen die niet helemaal etymologisch verantwoord waren. Zo werd -sma, dat oorspronkelijk een familierelatie aangaf, zoals in Jansma, toen ook achter plaatsbepalingen geplakt. Een naam als Dijksma is dan ook het resultaat van Fries-romantisch geknutsel. Dat geldt ook voor een naam als Sjoerdstra, want -stra betekent van oorsprong ongeveer ‘bewoner van’ (zoals in Dijkstra). De precieze etymologie is hier en hier te vinden.

Lees verder >>

Als poedersneeuw ligt poëzie

De dichter Anton van Wilderode

Door Peter J.I. Flaton 

Wil zij het epitheton ‘modern’ verdienen, dan ‘moet’ de lyriek, aldus Hugo Friedrichs Struktur der modernen Lyrik,  minstens aan deze maatstaven voldoen: “(neutraler) Innerlichkeit statt Gemüt, Phantasie statt Wirklichkeit, Welttrümmer statt Welteinheit, Vermischung des Heterogenen, Chaos, Faszination durch Dunkelheit und Sprachmagie, aber auch ein in Analogie zur Mathematik gesetztes kühles Operieren, das Vetrautes entfremdet”. 

Me dunkt dat de poëzie van Lucebert een goed voorbeeld is van het eerste deel van de opsomming (dat er maar weinig analyses en  interpretaties van zijn poëzie bestaan, is m.i. geen toeval), terwijl die van Kouwenaar in haar uitgebeend minimum een specimen van onaangedane woordschikking is met inderdaad vervreemding als resultaat. 

Lees verder >>

Het middel is zo vaak toegediend dat het iedere werking mist: echt

Door Siemon Reker

Het laatste bedrijf van een debat is gewoonlijk het laatste oordeel, de kwestie wat het kabinet vindt van de ingediende moties en wat er mogelijk nog resteert aan onbeantwoorde vragen. Bij het laatste coronadebat, 20.05.2020, reageerde minister De Jonge (VWS) bijvoorbeeld nog even op een impliciet pleidooi van Forum voor Democratie inzake hydroxychloroquine, het middel dat zo geregeld bepleit is en naar eigen zeggen gebruikt door de Amerikaanse president Trump. De Washington Post berichtte twee dagen na het debat in de Tweede Kamer dat uit een grote studie onder bijna 100.000 patiënten gebleken was dat het middel “is linked to increased risk of death in virus patients”.

Lees verder >>

Vreemde idealen

Een reactie op de reeks ‘Het ideale eindexamen’ (1)

Door Helge Bonset

Als je mensen vraagt naar ‘het ideale eindexamen’ Nederlands (een mooi idee trouwens van Neerlandistiek), is het logisch dat je geen staalkaart krijgt van direct toepasbare voorstellen. Maar wel zou je mogen verwachten dat auteurs begrip hebben voor het complexe karakter van het eindexamen Nederlands, in het bijzonder het centraal examen. En ook zou je mogen verwachten dat ze de noodzaak inzien van geletterdheid (lees- en schrijfvaardigheid) in dat centraal examen, zowel op historische gronden (het maakt er al sinds WO II deel van uit) als op actuele gronden (de teruglopende geletterdheid van leerlingen).

Lees verder >>

Sommen maken is vertalen

Door Marc van Oostendorp

In sommige opzichten is de wereld een beetje beter geworden tijdens de quarantaine: in je eigen woonkamer kun je nog gemakkelijker dan voorheen geleerde betogen over allerlei onderwerpen bijwonen die op het eerste gezicht misschien ver van ons neerlandistische bed zijn, maar daar toch aardig in passen.

Neem de bovenstaande lezing, gisteren online geplaatst als deel van het Stanford Seminar, over een manier om de computer symbolische wiskunde te laten bedrijven.

Lees verder >>

Jeroen Kluiver leest Piet Paaltjens

Het verblijf – dag 64

STEUN ONS IN DE VERBLIJFSKOSTEN

Jeroen Kluiver is leraar Nederlands aan het Stedelijk Gymnasium Nijmegen. Piet Paaltjens (pseudoniem van François HaverSchmidt, 1835-1894) was een melancholiek dichter en dominee die zichzelf om het leven bracht.

Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.

Emeritus als autoriteitsargument

Door Marten van der Meulen

Eerder deze week ging op Twitter een lijstje rond met mensen die een bepaalde aanpak tegen Covid-19 steunen. Ik zal me daar, een wespennest vermijdend, verder inhoudelijk maar niet teveel mee bezighouden. Wel kan ik niet laten te vermelden dat de Franse viroloog Raoult (bekend van de chloroquinebehandeling) wetenschappelijk nogal betwistbaar werk lijkt af te leveren (zie hier en hier). Maar dat terzijde. Wat mij taalkundig interesseert is het gebruik van het woord ‘emeritus’ op dat lijstje, dat als titel ‘Medici’ heeft (daar valt ook nogal over te twisten, maar enfin). We komen op dat lijstje de volgende voorbeelden tegen:

  • huisarts emeritus 
  • psychiater emeritus
  • natuurgeneeskundig arts emeritus
  • radioloog emeritus
  • arts emeritus
  • oefentherapeut Cesartherapie emeritus
Lees verder >>

Vacature: Universitair docent Nederlandse letterkunde, UvA

De Faculteit der Geesteswetenschappen (FGw) heeft een vacature voor een Universitair docent Nederlandse letterkunde.

De universitair docent verzorgt inspirerende hoorcolleges en werkgroepen in de bachelorprogramma’s Nederlandse Taal en Cultuur, de masterprogramma’s Nederlandse Taal en Cultuur en Redacteur/Editor, de onderzoeksmaster Literary Studies, en in het minoraanbod van de faculteit. Tot de onderwijstaken behoren verder het begeleiden van scripties, tutorials, en het actief bijdragen aan onderwijs- en curriculuminnovaties. Binnen het departement zijn de programma’s toegesneden op de onderzoekinteresses van de staf en de structuur van het curriculum.

Lees verder >>

Cijfers en harten

Wonen in gedichten (9)


Door Judit Gera

Dit gedicht is geschikt voor lichtgevorderde studenten
en hoort bij de categorie Migranten,

In de serie Wonen in gedichten bespreekt Judit Gera, hoogleraar in Boedapest, gedichten uit de Nederlandstalige literatuur, ten behoeve van het onderwijs in de Neerlandistiek extra muros. (buiten het taalgebied. Vandaag: ‘Welkom in Nederland’, van Anne Vegter (1958).

Lees verder >>

Hulp gezocht voor DigiTAALcafé!

Door Ömer Demirözcan

Ik ben op zoek naar mensen die vrijwillig wekelijks willen beeldbellen met asielzoekers. Ik ken veel asielzoekers die graag Nederlands willen leren, van wie de cursussen i.v.m. Corona zijn geannuleerd. Ze vinden het jammer dat ze met niemand Nederlands kunnen praten. Je bepaalt zelf in overleg met de student wanneer en hoelang de sessies duren.

Werkwijze: De student bereidt wekelijks een stukje voor, jij luistert en voorziet hem/haar van feedback op bijvoorbeeld uitspraak en zinsopbouw. De studenten zijn op A2/B1 niveau, dus ze kunnen al Nederlands spreken. Het gaat om één-op-éénsessies op Skype of Zoom of een ander platform naar keuze.

Eisen: duidelijk Nederlands kunnen articuleren en complimenteus zijn 🙂

Bij interesse kun je mij een berichtje sturen (omerdemirozcan@hotmail.com). Je bent welkom om een proefles te volgen en ik heb ook tips als je daar behoefte aan hebt. (Ik ben al een maand bezig en vind het onwijs tof om te doen. Maar de groep is te groot, dus vraag ik jullie om ondersteuning. Mijn ervaring is dat deze groep erg gemotiveerd en dankbaar is.)

Kortom en andere vormen van gelexicaliseerde pragmatiek

Door Ton van der Wouden en Ad Foolen

In de vorige bijdrage bespraken we dat het moderne Nederlands partikels als , kortom en o ja heeft die een spreker kan gebruiken om de hoorder te helpen zijn uiting goed te interpreteren, en gingen we in op de plaatsingsmogelijkheden van kortom in de Nederlandse hoofdzin. Het Nederlands heeft nog wel meer van dat soort partikels. Initieel bijvoorbeeld kun je gebruiken om aandacht te trekken of om een nieuw onderwerp aan te snijden:

Lees verder >>