Was taal altijd hetzelfde?

Door Marc van Oostendorp

We beleven volgens sommigen bijzondere tijden. Zelfs gediplomeerde taalkundigen heb ik het weleens horen zeggen: ja, talen veranderen altijd en overal, maar in onze tijd gaat het wel heel hard.

Mensen die dat zeggen geven vaak wel een verklaring waarom onze tijd zo anders zou zijn dan andere tijden (sociale media, de tweefasestructuur, de algehele verwildering der zeden), maar zelden een empirisch bewijs dat het vroeger inderdaad allemaal anders was.

Nu is de studie van hoe taal verandert, de historische taalkunde, een van de oudste en eerbiedwaardige takken van de taalwetenschap. De beoefenaars van dit vak gaan soms van het tegenovergestelde uit, namelijk van wat de bekende Amerikaanse taalkundige William Labov (1927) de ‘Uniformitarische hypothese’ heeft genoemd en die zegt dat het verleden hetzelfde was als het heden.

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged , , | 10 Reacties

Gedicht: Willem Hussem • Zomerregen

Zomerregen

Vanmorgen regent het. Er is geen wind.
Het tikken van het droppen van de bomen,
Bijna geworden tot een ruisend stromen,
Vervult de kamer waar ik mij bevind.

Slechts ’t dunne glas der ramen dat mij scheidt
Van wat een zaligheid is in het leven:
De zomerregen die, als is het even,
De stem en ’t ritme heeft der eeuwigheid.

* Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

Het Nederlands in het buitenland levert veel voordelen op voor Nederland en Vlaanderen

Economische en culturele meerwaarde van de studie Nederlands in Italië en Polen aangetoond

(Bericht Nederlandse Taalunie)

De docenten en studenten Nederlands in het buitenland leveren Nederland en Vlaanderen veel voordelen en kansen op economisch, diplomatiek en cultureel terrein. Maar in vergelijking met andere Europese landen investeren Nederland en Vlaanderen zeer weinig in het buitenlandse onderwijs in de eigen taal en cultuur. Hierdoor kunnen nieuwe kansen op die terreinen niet worden benut. De trend is bovendien tegengesteld aan die in veel andere landen, waar de investeringen in taal en cultuur juist toenemen. Dat blijkt uit de onderzoeksrapporten Het Nederlands Internationaal (uitgevoerd in Italië en Polen) en Talenbeleid in Europa.

Met het onderzoek naar de internationale positie van het Nederlands is voor het eerst de aanwezigheid van het Nederlands in het buitenland en de kansen die dat oplevert systematisch onderzocht. Enkele feiten en cijfers op een rij:

Lees verder
Geplaatst in geen categorie | Een reactie plaatsen

Trots op de studenten en trots op de taal

Door Marchje Kramer

“HUH? Kun je Nederlands studeren in het buitenland?” “Waarom leren studenten Nederlands als ze Engels kunnen spreken?” Een paar voorbeelden van vragen die ik krijg als ik vertel dat ik een halfjaar Nederlandse les heb gegeven aan de University of Sheffield. Het liefst had ik iedereen met deze vragen willen meenemen naar de talenfaculteit in Jessop West: hier buigen zo’n 80 studenten zich vrijwel dagelijks gedreven en enthousiast over de taal, cultuur en geschiedenis van het Nederlands. Zij studeren niet alleen Nederlands om hun (meestal bovengemiddelde) taalgevoel verder te ontwikkelen, maar ook vanwege economische, culturele, diplomatieke of wetenschappelijke redenen. Fun fact: gemeten naar het aantal moedertaalsprekers staat het Nederlands ergens rond plaats 50 -van de naar schatting 6.000 talen die er zijn. Wereldwijd studeren er ruim 14.000 studenten Nederlands (aan meer dan 200 universiteiten in 45 landen). Onthoud dus: het Nederlands is geen kleine taal!

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged | Een reactie plaatsen

Plagiaat is pas uitgesloten als de software het laatste woord heeft gesproken

Iemand heeft een tien gegeven in ons managersfeuilleton De verleden tijd van lijken

Door Marc van Oostendorp

“Goed,” zei Wouter, de voormalig hoogleraar Financiële Letterkunde die nu voorzitter was van de proefvisitatiecommissie. “Dan wilde ik maar beginnen.” Hij keek de leden van zijn vroegere vakgroep streng maar welwillend aan. “Als ik wat harde noten kraak, is dat natuurlijk niet omdat ik niet ook weet dat jullie allemaal, stuk voor stuk, heel goed werk doen. Alleen, daar zit ik hier niet voor. Een échte commissie weet dat straks misschien niet, en wij zijn er om jullie daarop voor te bereiden.”

De groep leek niet erg onder de indruk. Joop, de specialist in Middelnederlandse voegwoorden, niesde alsof hij zeggen wilde “ik ga over een jaar met pensioen, het zal mijn tijd wel duren, de echte visitatie is na mijn tijd.” Ook de overige aanwezigen keken zo, al lag hun pensioendatum nog op een onduidelijk moment in de verre toekomst.

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged | Een reactie plaatsen

Gedicht: J.W. Schulte Nordholt • Polyphemus

Polyphemus

Toen ik een kind was, speelde ik in mijn dromen
de hoofdrol uit de sprookjes die ik las.
Ik vond het huis tussen de donk’re bomen,
ik vocht met draken, reuzen, maar ik was
bang in het donker dat ze zouden komen.

O jeugd voorbij! Toen ik, nog eens bezield,
de reus het ronde oog wist te doorsteken,
heb ik de spiegel van mijn droom vernield;
en met mijn angst is mijn geluk geweken.

Nu ben ik, vrij van reuzen en van dwergen,
mijzelf niet meer en nu begrijp ik pas
hoe niemand zich in niets meer kan verbergen.


J.W. Schulte Nordholt (1920-1995)
uit: Levend landschap (1950)

• • • • • • • • • • • • • • • • • •

Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.



Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

basiliek / kathedraal

Verwarwoordenboek Vervolg (122)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

basiliek / kathedraal            

De woorden verschillen in betekenis.

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged , | 2 Reacties

Nieuwe artikelen Over Taal

Twee nieuwe bijdragen in het (vernieuwde) online Tijdschrift Over Taal (ISSN 2593-8347 – jaargang 57 – juni 2019):

– Natiolecten: het beleid en de praktijk in de naslagwerken (door Reglindis De Ridder en Miet Ooms).

“Wij wilden nagaan of de naslagwerken die momenteel beschikbaar zijn voor het Nederlands, voldoende bekend zijn en ook volstaan.”

Reglindis De Ridder is postdoctoraal onderzoeker aan de afdeling Neerlandistiek van de Universiteit van Stockholm. Miet Ooms is vertaler, expert taalvariatie en vrijwillig wetenschappelijk medewerker aan de KU Leuven, campus Leuven.

Lees verder
Geplaatst in tijdschriften | Een reactie plaatsen

Nieuw onderzoek naar Europese hongersnoden

Binnen het programma van de Nationale Wetenschapsagenda, Onderzoek op Routes door Consortia (NWA-ORC), is een project toegekend dat zal gaan over de herinneringscultuur en educatieve praktijken rond Europese hongersnoden. Het gaat per 1 oktober 2019 van start onder de titel Heritages of Hunger: Societal Reflections on Past European Famines in Education, Commemoration and Musealisation. Hoofdaanvrager is dr. Marguérite Corporaal (Radboud Universiteit) en mede-aanvragers zijn  prof. dr. Lotte Jensen (Radboud Universiteit) en dr. Ingrid de Zwarte (NIOD).

Lees verder
Geplaatst in geen categorie | Een reactie plaatsen

Jubileumboek van een bedrijf dat ten onder ging

Door Marc van Oostendorp

“Het is waarachtig geen toeval”, schrijft Bob Jongschaap aan het begin van zijn boek Martinus Nijhoff N.V. 1853-2002, “dat zelfs van de bekendste Nijhoff-telg, de dichter Marinus Nijhoff, geen volwaardige biografie bestaat”. Daarvoor is volgens Jongschaap het leven van de Nijhoffs op het persoonlijk vlak te weinig opwindend. De familie Nijhoff was kennelijk te druk met werken bezig om er ook nog een interessant leven op na te houden.

Jongschaap, die zelf decennialang voor de firma heeft gewerkt, schreef daarom een boek over dat werk: de prachtige firma Martinus Nijhoff, die niet alleen (vooral wetenschappelijke) boeken uitgaf, maar ook een heel fraaie boekwinkel en antiquariaat op het Lange Voorhout in Den Haag had, en in de hoogtijdagen misschien nog wel het succesvolst was als exporteur van boeken.

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged , | Een reactie plaatsen