‘Kon ik mijn binnenwereld maar fotograferen!’ Het beeldend werk van Willem Frederik Hermans

Door Peter Kegel, Bram Oostveen, Daan Rutten en Marc van Zoggel

Afbeelding uit Fotobiografie met de bijbehorende tekst van Hermans: ‘Er werd een statieportret van de nieuwe wereldburger gemaakt, zoals het hoort.’

Willem Frederik Hermans was lector in de fysische geografie en bovenal literair auteur, maar minder bekend is dat hij aan het eind van de jaren vijftig ook een carrière als professioneel fotograaf ambieerde. Hij schreef zich onder de naam ‘Persfotobedrijf W.F. Hermans’ zelfs in bij de Kamer van Koophandel en ging lessen volgen aan de Fotovakschool in Den Haag om het benodigde diploma te halen. Het werd geen succes. Hermans zakte voor het examen, maar niet ‘doordat ik een slecht fotograaf ben’, zo schreef hij aan zijn Vlaamse collega Gust Gils, maar omdat hij de ‘zeer dure en belachelijk slechte schriftelijke cursus’ niet had gevolgd.[1] Die was in zijn ogen dan ook vooral bedoeld voor ‘de doordouwers die, hoewel van elk artistiek geweten gespeend, toch de kost willen verdienen door op een knopje te drukken’.[2] Uiteindelijk schreef Hermans zich in 1962 weer bij de Kamer van Koophandel uit. Lees verder

Geplaatst in artikel | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Liefde in het gekkenhuis

Door Elly Groenenboom-Draai

Onlangs, op 28 januari, werd in Neerlandistiek de verschijning gemeld van een nieuwe editie met moderne prozahertaling van Willem van Focquenbrochs blijspel Min in ’t Lazarus-huys.

Enthousiast ging Marc van Oostendorp ermee aan de slag; in een videofilmpje kunnen we het resultaat daarvan bewonderen: na een korte bespreking van het thema van het stuk volgt een voordracht van een scène uit het derde bedrijf, waarbij hij beurtelings de oorspronkelijke zeventiende-eeuwse tekst en de moderne vertaling declameert. De video is te zien op YouTube.

De Min in ’t Lazarus-huys is, ook voor de huidige lezer of toeschouwer, een levendig, geestig en humoristisch stuk, dat opvalt tussen veel ander zeventiende-eeuws toneelwerk dat zich nogal eens kenmerkt door een zekere mate van hoogdravendheid. Bij Focquenbroch ontbreekt die volledig, en dat komt de toegankelijkheid ten goede. Tot in de twintigste eeuw werd het stuk dan ook opgevoerd door grote toneelgezelschappen als de Haagse Comedie en het Rotterdams Toneel. Een voorstelling van dit laatste gezelschap, vanzelfsprekend in de oorspronkelijke taal, heb ik als scholier nog (met plezier) bijgewoond. Lees verder

Geplaatst in pas verschenen | Getagged , , , | Een reactie plaatsen

Eieren

Door Wiel Kusters

Pierre Kemp, die kleurrijke dichter, die liefst in het zwart gekleed ging, werkte van 1916 tot 1945 als loonadministrateur op de steenkolenmijn Laura in Eygelshoven, dicht bij de Duitse grens, ongeveer dertig kilometer van zijn woonplaats Maastricht.

Kemp heeft wel eens gezegd, dat niet alleen Petrarca zijn Laura had. Maar van zijn bezigheden op het kantoor van de mijn Laura, of van het mijnbedrijf als zodanig, is vrijwel niets terechtgekomen in zijn literaire werk. Op een enkel, nooit gebundeld verhaal in een tijdschrift na, en met als enige andere uitzondering het gedicht ‘Aan directeur Edixhoven’.

Kemp schreef dit gedicht in 1956, zo’n twaalf jaar na zijn pensionering, voor het bedrijfsblad van de mijn, waarvan de redactie hem om een bijdrage had gevraagd. In ‘Aan directeur Edixhoven’ plaatste hij zijn dichterschap en zijn kleurenliefde – Kemp is gedurende twee perioden in zijn leven ook actief geweest als kunstschilder – op geestige wijze terug in de tijd. Lees verder

Geplaatst in column | Getagged | Een reactie plaatsen

Is meten weten? Bericht uit de wereld van de klemtoon

Door Marc van Oostendorp

Ik ben van huis uit fonoloog en geen foneticus. Er zijn allerlei verschillen tussen deze zusterdisciplines. Zo gaat fonologie over klanken als onderdeel van de taal (de relatie met andere onderdelen van de grammatica, bijvoorbeeld, de manier waarop ons innerlijke woordenboek in elkaar zit, hoe we daar onthouden hoe we woorden zeggen en hoe ze klinken) en fonetiek over klanken als onderdeel van de natuur (de geluidsgolven, de bewegingen van het lichaam die nodig zijn om ze te maken). Daar zitten ook andere verschillen aan vast, zo zijn fonologen geneigd om wat theoretischer te zijn terwijl fonetici prijs stellen op nauwkeurige metingen.

Je zou zeggen dat het allemaal nodig is voor goed begrip van een ingewikkeld verschijnsel als spraakklanken, maar zo denkt niet iedereen erover. Er is een menselijke neiging om zodra twee groepen zich bezighouden met verwante verschijnselen te wensen dat de ene groep veel beter is dan de ander: je bent team ologie of team etiek. Ik zat een keer in een promotiecommissie van een fonetisch proefschrift toen ik door de rector tijdens de verdediging ook als foneticus werd aangeduid. De promotor ontplofte zowat. Zo zuiver wetenschappelijk als de fonetiek mocht wat ik deed niet heten! De fonologie met al zijn theorieën was daarvoor te speculatief! Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , | 3 Reacties

Ons Erfdeel 1/2019 over het AfricaMuseum, de taalpolitie, bedreigde neerlandistiek en Vlaams geflirt

Het AfricaMuseum in Tervuren is weer open. Is de dekolonisatie geslaagd? De neerlandistiek zit in een impasse. Hoe raakt ze eruit? Staat de taalpolitie voor de deur? Wat is het verband tussen extreemrechts en moslimextremisme? En de Vlaamse literatuur staat centraal op de Foire du Livre in Brussel onder de titel Flirt Flamand, maar mag dat iets meer worden dan een losse flirt? Veel vragen – de antwoorden lees je in Ons Erfdeel 1/2019.

Lees verder

Geplaatst in tijdschriften | Een reactie plaatsen

Gedicht: Frans Kuipers • twee gedichten

Uit Alles waait, de nieuwe bundel van Frans Kuipers. (Voorproefje uit de bundel.)

WAAR te beginnen?

Je koffers pakken is Goed.
Je hielen lichten is Goed.
Zitten op het dek van een stampende veerboot
door kermende meeuwen omgeven is Goed,
staan aan de reling als een dolende koning
tussen andere dolende koningen uitkijkend over zee is Goed
en is een Uitstekend Begin.

Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

Een windbrief van P.C. Hooft

Door Willem Kuiper

Afgelopen vrijdag 25 januari vertelde ik u over de lancering van de
Digitale Charterbank Nederland (DCN) en wees ik u op dit stuk:

32 Windbrief, opgesteld door P.C. Hooft betreffende het bouwen van drie watermolens, 19-06-1643. 1 charter

alsook op de mogelijkheid om via de DCN-website direct contact op te nemen met het archief waar dit stuk bewaard wordt: het Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen. Ik heb dat gedaan en kreeg prompt antwoord.

Omdat het mij interessant leek voor de lezers van Neerlandistiek heb ik geïnformeerd naar de mogelijkheid dit stuk te fotograferen, al was het maar met een smartphone, zodat de Renaissancisten (in spe) onder ons Hoofts eigen handschrift en spelling onder ogen kunnen krijgen in een gedateerd en gelokaliseerd ambtelijk stuk. Lees verder

Geplaatst in cultuurgeschiedenis, edities, websites | Getagged , | 12 Reacties

Verschijning themanummer De Gids over Volk & Natie

14 februari verschijnt het nieuwe nummer van literair tijdschrift De Gids, met bijdragen binnen het thema Volk & Natie. Elf auteurs leggen in essays, verhalen en gedichten de tijdsgeest op de snijtafel. Wat gebeurt er als je met een literaire blik kijkt naar wat begrippen als volk, natie en vaderland tegenwoordig omvatten? Zo probeert het literaire tijdschrift een onvermoede stem te laten spreken over de onrust en onvrede die onze tijd kenmerken. Met bijdragen van o.a. Arnon Grunberg, Désanne van Brederode, Maria Barnas en Tijs Goldschmidt.

Lees uit Volk & Natie alvast het korte verhaal Inv. nr. 873, ministerie van Cultuur & Opvoeding door Claire Weeda en het essay Iedereen wil Menno ter Braak zijn van Jan Postma. Voor een toelichting op het nummer kijkt u hier.

U kunt een jaarabonnement (€40/€24) nemen op De Gids via deze link, of een los exemplaar kopen bij de betere boekhandel bij u in de buurt. Het volgende nummer verschijnt in april.

Geplaatst in tijdschriften | Een reactie plaatsen

Vacature: statisticus / methodoloog, Meertens Instituut

Het Meertens Instituut is een onderzoeksinstituut van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen dat zich bezighoudt met het bestuderen en documenteren van de Nederlandse taal en cultuur. Door het Meertens Instituut worden sinds lange tijd gegevens verzameld en beschikbaar gesteld voor zowel wetenschappelijk onderzoek als het algemeen publiek. Het instituut vormt samen met het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (Huygens ING) en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) het KNAW Humanities Cluster. Het bedrijfsbureau van het KNAW Humanities Cluster ondersteunt de drie instituten.

Het Meertens Instituut zoekt een

statisticus/methodoloog (v/m)
(max 0,5 fte)

die onderzoekers van het instituut ondersteunt op het gebied van statistiek en onderzoeksmethodologie.

We zoeken een communicatieve en deskundige ondersteuner, met een (afgeronde) wetenschappelijke opleiding en bijzondere affiniteit met methodologie en statistiek, die ervaring heeft op de volgende gebieden: Lees verder

Geplaatst in vacature | Een reactie plaatsen

De toekomst van de taalbeheersing (1/n)

Door Lucas Seuren

Vorig jaar ging mijn toen nog Groningse collega Carel Jansen met emeritaat. In zijn afscheidslezing, die hij hield tijdens het driejaarlijkse VIOT Congres (Vereniging Interuniversitair Overleg Taalbeheersing) pleitte hij voor meer maatschappelijke betrokkenheid onder de taalbeheersers. Inmiddels heeft hij die positie verder uitgewerkt in een speciale uitgave van het Tijdschrift voor Taalbeheersing, waarbij een groep collega’s de ruimte heeft gekregen om op zijn stellingen te reageren. Het laatste woord is daarbij voor Jansen zelf, die kort nog reageert op de reacties. Daarmee bevind ik me in de luxe positie dat ik niet alleen kan reageren op Jansen zelf, maar ook op de reacties en de reactie op de reacties. Daar het hier dertien artikelen betreft zal ik dat doen in een korte serie, te beginnen met het hoofdartikel van Jansen, waarin hij pleit voor meer aandacht voor de praktijk en meer aandacht voor het schoolvak Nederlands. Lees verder

Geplaatst in column, taalbeheersing | Getagged , | 2 Reacties