Kinderen zijn kleine taalwetenschappers

Door Marc van Oostendorp

Hoe is het toch mogelijk dat jonge kinderen zo gemakkelijk taal leren? Het is een vraag die veel mensen zich stellen als ze veel met zulke kinderen omgaan. Een sluitend wetenschappelijk antwoord is er nog niet, maar een ding lijkt duidelijk: kinderen passen statistiek toe, maar gaan ook uit van hypothesen over wat waarschijnlijk is. Ze zijn dus taalwetenschappers in de dop.

Lees verder >>

Gedicht: Willem Kloos • Zooals daar ginds, aan stille blauwe lucht

Zooals daar ginds, aan stille blauwe lucht,
Zilveren-zacht, de half-ontloken maan
Bloeit als een vreemde bloesem zonder vrucht,
Wier bleeke bladen aan de kim vergaan,

Zóó zag ik eens, in wonder-zoet genucht,
Uw half-verhulde beelt’nis voor mij staan, –
Dán, met een zachten glimlach en een zucht,
Voor mijn verwonderde oogen ondergaan. Lees verder >>

Olyvier van Castillen : Capittel 44

Een seer schone ende suverlike hystorie van Olyvier van Castillen
ende van Artus van Algarbe, sijnen lieven gheselle
,
zoals gedrukt door Henric Eckert van Homburch te Antwerpen (ca. 1510).
Een kritische, synoptische editie samen met
L’Hystoire de Olivier de Castille et de Artus d’Algarbe, son loyal compaignon
zoals gedrukt door Loys Garbin te Genève (1493),
bezorgd door Willem Kuiper UvA en Elisabeth de Bruijn UA / FWO Vlaanderen.

Capittel 44

Eerder verschenen capittels

Bij wijze van inleiding

Een klikje in de taal ehvan Willemijn Hoebert

Door Siemon Reker

Willemijn Hoebert – zeg “Hoebèr” op z’n Frans – is een van de weerpresentatoren van de NOS. Afgezien van haar ui-klanken (die bijna wat Fries aandoen) is er één intrigerend kenmerk aan haar uitspraak van het Nederlands. Het is een klein kenmerk, “veel is het niet”, zou ze zelf kunnen zeggen. Op Youtube zijn er heel wat filmpjes van een minuut met Willemijn te vinden en niet zelden horen we van haar het volgende:

Lees verder >>

Een zeer groot gedeelte des levens bestaat nu eenmaal uit ’n aaneenschakeling van ’t geringe

De Multatulileescursus (61)

Door Marc van Oostendorp

– Ik geloof dat ik vandaag voor het eerst moet zeggen: het viel me niet mee. Misschien doordat we nu toch al veertien maanden met Multatuli bezig zijn, maar ik vond het weinig geïnspireerd, de eerste helft van de zevende bundel Ideën.

– Ik denk echt dat het aan jou lag.

Lees verder >>

Een wand met voornamen in NEMO

Gerrit Bloothooft

Het wetenschapsmuseum NEMO in Amsterdam heeft recent de nieuwe expositieruimte Humania ingericht. Die is speciaal gericht op het ontstaan, het heden, en de toekomst van de mens: ik was, ik ben, ik word. De rol van zintuigen, psychologie in allerlei boeiende interactieve testjes, en sociologie staat centraal. Voor het sociolinguistisch aspect van afkomst is mij gevraagd om een wand aan de keuze van voornamen te besteden. Wat zegt je voornaam over je? Op de wand staan 1632 van de meest voorkomende voornamen van de jeugd zodanig gegroepeerd dat namen van broertjes en zusjes zo dicht mogelijk bij elkaar te vinden zijn. Ouders kiezen vaak voor hetzelfde type naam voor hun kinderen, van traditioneel Nederlandse namen, Arabische namen, Friese namen, tot Engelse namen op -y. De naamgroepen die daaruit af te leiden zijn zeggen iets over de voorkeuren van de ouders: hun gevoeligheid van traditie of juist niet, en hun opleidingsniveau.

Lees verder >>

Gedicht: A. Marja • Sint Nicolaas 1938



Sint Nicolaas 1938

Weer doen wij ons aan marsepein tegoed:
al ligt de wereld machteloos te bloeden,
God zal òns feest, òns Neerland wel behoeden.
o, Sinterklaas, wij waren braaf en zoet!

Verstop de krant, die riekt naar rook en bloed:
nòg walmt de puinhoop, nòg zwiept ginds de roede
en striemt den Jood; wij kunnen ’t niet verhoeden…
o, speculaas, o, marsepein, zo zoet!

Lees verder >>

Op z’n hondjes

Samson leest een boek. Vindt ie moeilijk.

Door Lauren Fonteyn

Het is voor een Vlaming in Nederland vaak toch een beetje alsof je op een andere planeet bent. Zo is het hier bijvoorbeeld niet de gewoonte om je hand op te steken als je iets wil bijdragen tijdens een vergadering (je moet gewoon beginnen praten met vijf tegelijk en degene die het langst het luidst kan praten wint, denk ik). Maar laatst voelde ik me toch weer even dicht bij huis, toen er hier iemand over Albert Heijn begon, en ik zei: “Ten eerste t’is Albertooo”. Dat slaat natuurlijk nergens op voor iemand die niet opgegroeid is op de planeet Aarde met het legendarische kinderprogramma Samson & Gert. Gelukkig hebben veel Nederlanders toch tenminste dàt met me gemeen.

Lees verder >>

28 februari 2020, Gent: Studienamiddag gebruikspoëzie

Van lijkzang tot strijdlied – Studiemiddag over gebruiksfuncties van Nederlandstalige poëzie door de eeuwen heen.

Tijdens deze studiemiddag staat publieks- en gebruikspoëzie centraal. Door de eeuwen heen heeft poëzie een sociale functie in de samenleving en in de publieke ruimte. 

In de lezingen presenteren specialisten in de historische en moderne Nederlandstalige literatuur hun onderzoek. Vervolgens gaan zij met elkaar en met het publiek in gesprek over de sociale gebruiksfunctie van poëzie vanaf de renaissance. Er wordt aandacht besteed aan lyriek en liedcultuur, het gelegenheidskarakter van poëzie (zoals hommage- en opdrachtgedichten) en aan rouwpoëzie. Dit gebeurt aan de hand van gevalstudies uit verschillende perioden van de Nederlandse literatuurgeschiedenis waarbij overeenkomsten en verschillen tussen literaire fenomenen van vroeger en vandaag aan bod komen. 

Lees verder >>

Call for Abstracts: De toekomst

Publiceren in Vooys? Stuur nu je abstract in!

Tijdschrift Vooys nodigt wetenschappers en aanstormend talent uit om hun wetenschappelijke inzichten te delen rondom het thema de toekomst en hoe dit verbeeld wordt in literatuur. Denk hierbij bijvoorbeeld aan onderzoek naar science-fiction, utopieën of dystopieën, of aan climate-fiction en het ‘antropoceen’, maar ook aan onderwerpen als de nabije toekomst of toekomstbeelden uit het verleden. Het thema mag dus breed opgevat worden, we zijn vooral heel benieuwd naar jóuw ideeën.
N.B. We zijn zowel op zoek naar artikelen in relatie tot de moderne als de historische (Nederlandse) letterkunde.

Lees verder >>

Olyvier van Castillen : Capittel 43

Een seer schone ende suverlike hystorie van Olyvier van Castillen
ende van Artus van Algarbe, sijnen lieven gheselle
,
zoals gedrukt door Henric Eckert van Homburch te Antwerpen (ca. 1510).
Een kritische, synoptische editie samen met
L’Hystoire de Olivier de Castille et de Artus d’Algarbe, son loyal compaignon
zoals gedrukt door Loys Garbin te Genève (1493),
bezorgd door Willem Kuiper UvA en Elisabeth de Bruijn UA / FWO Vlaanderen.

Capittel 43

Eerder verschenen capittels

Bij wijze van inleiding

nodig / noodzakelijk

Verwarwoordenboek Vervolg (146)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

nodig / noodzakelijk

Er is een betekenisverschil.

Lees verder >>