Waarom Indo-Europese mythen niet altijd alleen Indo-Europees zijn

Door Arjan Sterken

Cultuur wordt niet alleen verticaal of genetisch verspreid, maar ook horizontaal of in contact. ‘Gòh, zou het?’ kan men sarcastisch denken. Nou, ja, ik denk van wel, maar niet elke onderzoeker houdt dit idee in het achterhoofd. Neem nou mensen die zich bezighouden met Indo-Europese culturen, en dan voornamelijk de vergelijkende tak. Deze mensen houden zich met een zeer interessant idee bezig. Veel talen in Europa en Azië lijken veel op elkaar. Kijk bijvoorbeeld eens naar het Nederlandse woordje ‘vader’. Lijkt toch erg op het Engelse father, het Duitse Vater, en het Saksische våder. Ja duh, dat zijn talen die zó dicht bij elkaar in de buurt liggen, wat had je anders verwacht? Maar hetzelfde fenomeen zien we ook op wat meer afstand, bijvoorbeeld het Spaanse padre, het Oudgriekse patēr, of, een echt grote sprong, het Sanskrit pitṛ. Lees verder

Geplaatst in geen categorie, Vertelcultuur | 7 Reacties

pathetisch / theatraal

Verwarwoordenboek Vervolg (115)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

pathetisch / theatraal

De woorden verschillen in betekenis. Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , | Één reactie

Nascholing Nederlands Universiteit Leiden

Op donderdag 6 juni is er een nascholingsprogramma van de opleiding Nederlands in Leiden: een ochtendprogramma over Stilistiek in de neerlandistiek en een middagprogramma over Burgerschap en literatuur. Hieronder vindt u nadere informatie en conceptprogramma’s. Voorafgaand aan de bijeenkomst ontvangen deelnemers een uitgebreider programma met achtergrondliteratuur en materialen die worden gebruikt.

Inschrijving kan voor beide delen afzonderlijk of voor de hele dag. Docenten die geregistreerd zijn bij het Onderwijsnetwerk Zuid-Holland Holland (Bètasteunpunt Zuid-Holland en het Regionaal Steunpunt Leiden) kunnen zich via die website aanmelden. Alle overige docenten kunnen zich aanmelden bij ondergetekende. Voor hen geldt dat deelname aan één programma €50,- kost, en aan beide €85,-, in alle gevallen inclusief lunch. Wie wil deelnemen, maar geen scholingsbudget heeft (studenten van het ICLON zijn ook zeer welkom, bijvoorbeeld): graag even contact opnemen met ondergetekende. Lees verder

Geplaatst in evenementenagenda | Getagged | Een reactie plaatsen

Ik weet gewoon niet hoe / Bij alles wat ik doe

Door Marc van Oostendorp

Soms vragen mensen aan mij: wat vind jij nu echt slechte taal? Sinds gisteren heb ik daar een nieuw antwoord op: het lied Als het avond is van het duo Suzan & Freek:

Soms voel ik me slecht, dat je niet zo vaak meer echt praten wil
Dan mis ik de tijd dat ik kwaad op je kon zijn, nu is het stil
Met het vallen van de nacht
Fluister ik nu zacht; hoor je mij misschien?

Ik weet gewoon niet hoe
Bij alles wat ik doe

Ik kan het niet hebben als het avond is
Oh want ’s avonds mis ik je vaak
Je weet dat ik niet luister als je praat als dit
En me raakt als dit
En dan gaat

Zeg me dat het goedkomt
Geef me stukjes toekomst
Of moet ik je maar laten gaan

Ik kan het niet hebben als het avond is
Ik heb je vaak gemist inderdaad

Nu sta je hier weer voor me,
ik twijfel geen seconde, voel jij dit ook?
Jouw hand in de mijne of is dit te weinig om door te gaan?
Bij alles wat je zegt
ik voel niet dat je vecht, is dit klaar misschien?

Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , , | 6 Reacties

10.000

Door Marc van Oostendorp

In de tijd dat Albert Heijn met zijn website begon – ja, lieve kindertjes, er is een tijd geweest dat Albert Heijn nog geen website had – kende ik een man die het heel fijn vond dat er zoveel recepten op die site stonden. “Die kun je allemaal printen!” fantaseerde hij. “En dan heb je een kookboek!”

Ik weet niet of er mensen zijn die alle afleveringen van Neerlandistiek en zijn voorganger Neder-L hebben geprint. Maar die mensen printen – als ze zich tot de website hebben beperkt – vandaag hun tienduizendste uit. Ik hoop dat ze genoeg kastruimte hebben voor alle ordners.  Lees verder

Geplaatst in column | Getagged | 3 Reacties

Gedicht: Frederik Lucien De Laere • Opabinia regalis

Uit Opabinia, de nieuwe bundel van Frederik Lucien De Laere, die uitgestorven en bijna uitgestorven diersoorten als onderwerp heeft. De Opabinia regalis was een merkwaardig dier dat in geen enkele klasse onder te brengen is. Bundelvoorproefje hier.

Opabinia regalis

Gij grijpt het ongrijpbare
en zijt onbegrijpbaar, sinds uw verschijnen
stelt gij voor raadsels en verhult gij geheimen
in windselen, gij valt niet te rijmen.

Uw beweging is onvoorspelbaar.
Gij hoovert, zweeft of stuwt voort
met uw propellers, sneller dan uw schaduw.
Oog in oog met uw vijf ogen
verstijven prooien van schrik,
het zien van uw meervoudige blik
laat hen geen schijn van kans.

Uw fluïde verschijning is niet langer lachwekkend,
gij zijt het wonderlijk experiment
dat nergens is thuis te brengen,
de anomalie in elk segment.

Frederik Lucien De Laere (1971)
uit: Opabinia (2019)

———————————–

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

Nieuwe editie van The Morphology of Dutch

Door Geert Booij

Engelstalige boeken over het Nederlands zijn essentieel om het mogelijk te maken dat het Nederlands een (belangrijke) rol speelt in het internationaal taalwetenschappelijk onderzoek. Een mooi voorbeeld hiervan is de reeks boeken over The Syntax of Dutch. Ook het Taalportaal over het Nederlands is Engelstalig. In deze rij hoort ook The Morphology of Dutch waarvan de 1e druk verscheen in 2002. Sinds 2002 zijn er heel veel nieuwe publicaties verschenen over de morfologie van het Nederlands, de meeste daarvan in het Engels.

Het was daarom tijd voor een nieuwe editie van dit veel gebruikte boek. Deze 2e druk, zojuist verschenen, bevat meer informatie dan de 1e druk over de vorming van bijwoorden en van getalsnamen, de rol van naamval in het huidige Nederlands, en affixoïden. Ook de concurrentie tussen samenstellingen en woordgroepen bij het maken van namen komt aan de orde. Er is nu een apart hoofdstuk gewijd aan de verschillende typen scheidbaar samengestelde werkwoorden en ‘immobile verbs’. De kernideeën van Constructiemorfologie worden geïntroduceerd en toegepast bij de analyse van de morfologie van het Nederlands. Bij de uitgever is verdere informatie over dit boek te vinden.

Geplaatst in pas verschenen | Getagged | Een reactie plaatsen

Moeilijk door de moedertaal

Door Karen Van de Cruys 

In een vorig leven hield ik me bezig met contrastief taalkundig onderzoek. In mensentaal: ik vergeleek de grammatica van het Nederlands en het Russisch. In een zoektocht naar meer maatschappelijk engagement maakte ik enkele jaren geleden de overstap naar het secundair onderwijs. Mijn taalkundig hart maakt echter nog altijd hevige sprongetjes als ik merk dat anderen bruggen bouwen tussen abstract taalkundig onderzoek en maatschappelijk relevante thema’s. Vandaag wil ik jullie aandacht vestigen op de website Moedertaal in NT2, een website die de moeilijkheden van verschillende moedertaalsprekers in het Nederlands blootlegt.

Typische fouten

In mijn dagdagelijkse praktijk als taalleerkracht in een secundaire school in Antwerpen merk ik dat leerlingen met een meertalige achtergrond gelijksoortige fouten maken. Het betreft fouten die elke taalleerkracht zal herkennen: Lees verder

Geplaatst in column, Neerlandistiek voor de klas | Getagged , | Een reactie plaatsen

Bourdieu meten

Door Marc van Oostendorp

Wie als kind genoeg naar Mozart luistert, wordt vanzelf rijk en succesvol. Dat is één van de conclusies die je kunt trekken uit het werk van de Franse socioloog Pierre Bourdieu,  al decennia lang een van de meest geciteerde denkers over cultuur. Door te investeren in culturele kennis, door ‘cultureel kapitaal’ te verwerven, kun je aan andere mensen met cultureel kapitaal laten weten dat je bij hen hoort. Omdat er een correlatie is tussen cultureel en economisch kapitaal, vergroot je door naar Mozart te luisteren dus je kansen ook op andere markten.

Dat is allemaal aardig gezegd, en het heeft dus al menige vaderlandse cultuurwetenschapper geïnspireerd, maar is het ook waar? Er zijn onderzoekers die menen dat iets pas waar is als er structural equation modeling of een andere geavanceerde statistische techniek bij is komen kijken (het statistisch pakket R is het cultureel kapitaal van de hedendaagse academie). En zo verscheen er nu dan in het tijdschrift Poetics een artikel met de indrukwekkende titel The effects of parents’ lifestyle on their children’s status attainment and lifestyle in the NetherlandsLees verder

Geplaatst in column | Getagged , | 11 Reacties

Gedicht: Willem de Mérode • De Emmaus-Gangers

De Emmaus-Gangers

Nòg speuren wij ’t nieuw vreugdgevoel,
Dat heet en koel
Ons overrompelde op den tocht,
Toen Hij ons had bezocht.

Hij heeft ons ongeloof gekrenkt,
De ziel gezengd
En drong zoo zacht als windgesuis
Met ons in huis.

Toen Hij de brooden met ons brak,
Den zegen sprak,
Kenden wij Hem aan woord en stem,
En – wij verloren Hem.

Maar schoon Hij vlood van ons gezicht,
Toch blijft Zijn licht,
Want ’t hart, ontstoken aan zijn gloor,
Vlamt altijd door.

Willem de Mérode (1887-1939)
uit: De donkere bloei (1926)

———————————–

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen