30 augustus 2019, Antwerpen: Jaarcongres Werkgroep de Zeventiende Eeuw –

Deugd & Ondeugd
Morele scherpslijperij in de zeventiende-eeuwse Nederlanden

Jan Steen, In Weelde Siet Toe (of: ‘De omgekeerde wereld’)

Programma

Keynote (Promotiezaal)

Johan Koppenol (VU) – Deugd verheugt: Moreel management in de Republiek

Sessie I:  Rampspoed (Kapel)

Hanneke van Asperen (RUNijmegen) – Van twist in de Republiek naar storm op de Zuiderzee

Marieke van Egeraat (RUNijmegen)  – God of wereld? Naar wie te wijzen na afloop van een ramp?

Lilian Nijhuis (RUNijmegen) – Een ‘onvoorsiense vlamm’ Conflict in gedichten over de brand van de Nieuwe Kerk in Amsterdam

Lees verder
Geplaatst in evenementenagenda | Getagged , | Een reactie plaatsen

Gedicht: Brief aan Aagje Deken / Antwoord aan Betje Wolff

Brief aan Aagje Deken

29 april 1777

Ach Deken! Deken ach! Mijn waarde Wolff! Mijn man,
In ’t holst des nachts… ‘k zit voor zijn ledikant te lezen;
Hij spreekt met mij, hij sterft, valt in mijn arm! Ik kan
niet schrijven. Hemel! moest ik juist alleenig wezen!

Geen ziekte, zelfs geen koorts! Zoo zegt hij nog: ‘k Ben wel;
Slechts wat vermoeid; dit komt van gistren nog te preeken.
Mijn lief, ‘k wordt wat benaauwd! Hij richt zich op; ‘k ontstel;
‘k Vlieg op. Hij zwijgt; hij geeft één snik, zijne ogen breken;

Zijn hoofd zijgt op mijn borst…. hij ziet mij stervend aan.
‘Mijn lieve waarde Wolff’!…. afgrijselijke oogenblikken!
‘Ach! kent gij mij niet meer? Ik ben het.’ ’t Was gedaan.
Denk, denk eens, mijn vriendin, hoe dit mij heeft doen schrikken. Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

Nederlandse Rijksoverheid tevreden over eigen beleid voor minderheidstalen

Door Henk Wolf

De Nederlandse Rijksoverheid heeft zichzelf ertoe verplicht zorg te dragen voor vijf kleine talen: het Fries, Nedersaksisch, Limburgs, Jiddisch en Romanes. Dat is gebeurd door het Europees Handvest voor regionale talen en talen van minderheden te ratificeren. Om de drie jaar onderzoekt een groep deskundigen (juristen, politici, onderzoekers) in opdracht van de Raad van Europa of Nederland z’n verplichtingen wel nakomt en om de paar jaar moet het Ministerie van binnenlandse zaken een zelfrapportage schrijven. De laatste is deze week verschenen en heel veel verantwoordelijkheidsbesef spreekt er niet uit.

In het document, waarin geen auteur wordt genoemd, gaat het ministerie vooral in op kritiek en suggesties van drie partijen: de genoemde groep deskundigen, het Comité van ministers van de Raad van Europa en het eigen adviesorgaan voor de Friese taal Dingtiid. Die zijn op diverse vlakken niet zo tevreden, maar de kritiek wordt luchtig weggewuifd.

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged , , , , , , , , , , , | Één reactie

Syntaxis als een strijd tussen fetisjisten en solipsisten

Door Marc van Oostendorp

Het kan controversieel zijn om in geleerde kring iets te beweren wat buiten die geleerde kring de meeste mensen denken. Wij deskundigen hebben jarenlang geduldig aan de buurvrouw uitgelegd dat het zó niet zit, en dan komt er ineens alsnog een collega met zó.

De laatste jaren komt de Britse taalkundige Geoffrey Pullum met een dergelijk standpunt in een discussie over de vraag wat nu eigenlijk het onderwerp is van taalkundig, of in ieder geval: syntactisch, onderzoek. Tot ieders verbazing zegt hij: de syntaxis gaat over normen. (Ik kwam dit excentrieke standpunt op het spoor via dit net verschenen artikel, maar hij legt het nog uitgebreider uit in dit artikel van een paar jaar geleden.)

Wie geen taalkunde heeft gestudeerd, zal dit dus een logisch standpunt vinden: syntaxis gaat over de vraag wat goede en wat foute zinnen zijn, en dat is een kwestie van normativiteit. Pullum wijst er echter op dat er al decennia een methodologische strijd gaande is over wat nu eigenlijk bruikbare gegevens zijn voor syntactisch onderzoek, en dat die strijd gebaseerd is op twee andere definities van ‘goed’ en ‘fout’. De twee partijen in die strijd noemt Pullum, met de hem eigen ironische toon, de corpusfetisjisten en intuïtieve solipsisten.

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged , | 8 Reacties

Gedicht: Anton van Wilderode • Een vreemdeling

Een vreemdeling

Ik ben hier vreemd. Zal nooit of nimmer wennen
aan leven langs de weg, in openlucht
wonen, bewegen. Ik wil steeds terug
naar mijn koel land van canada’s en dennen.

Een binnenhuis, het haardvuur in de avond,
foto’s en schilderijen aan de wand,
brieven en boeken, altijd bij de hand,
van alle vrienden die ik zag begraven.

Ik wil bruin akkerland zien en de beemd
melkwit van sneeuw of room van madelieven,
de nacht tegen de deur aan: ik ben liever
thuis in mijn eigen land. Ik ben hier vreemd.

Anton van Wilderode (1918-1998)
uit: Apostel na de Twaalf (1992)

• • • • • • • • • • • • • • • • • •

Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

Het is even met Henk

Door Henk Wolf

Toen er nog geen nummerherkenning was, moest je jezelf als beller expliciet bekendmaken aan de persoon die de hoorn had opgenomen. Daar zijn allerlei standaardzinnetjes voor:

  • Je spreekt met Flip.
  • Jansen spreekt u.
  • Flip hier!

Een in Friesland gebruikelijk zinnetje is (in de Friese en de Nederlandse versie):

  • It is even mei Henk.
  • Het is even met Henk.

Wie het beter weet, moet het zeggen, maar mijn indruk is dat het gebruik bij de provinciegrens ophoudt. Groningers reageren er over het algemeen wat verbaasd op en thematiseren het ook geregeld als ‘iets wat Friezen doen’. Ik kon op internet ook alleen Friestalige voorbeelden vinden:

Lees verder
Geplaatst in column, taalkunde | Getagged , | 17 Reacties

Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience te Antwerpen verwerft zeldzame oude druk

Door Willem Kuiper

De inmiddels fameuze Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience te Antwerpen heeft met financiële steun van het Dotatiefonds voor boek en letteren een zeldzame oude druk van Jan van Ghelen kunnen aankopen: Hier beghint den droeflijcken strijt opten Berch vanden Ronceuale in Spaengien gheschiet daer Roelant ende Oliuier metten fleur van kerstenrijck verslaghen waren. Antwerpen 1576.

Hopelijk wordt deze druk, niet vermeld in de USTC, nadat hij geconserveerd is, snel gedigitaliseerd en samen met andere, vergelijkbare drukken als Galien Rethore, Olivier van Castillen en Ponthus ende Sydonie online gezet op de digitale leestafel van de Erfgoedbibliotheek.

Geplaatst in letterkunde, nieuws | Getagged , | Een reactie plaatsen

Verschenen: speciaal nummer Verslagen & Mededelingen over Anton van Wilderode

Anton van Wilderode. Bron: Wikipedia

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) in Gent organiseerde op 14 november 2018 een colloquium gewijd aan Anton van Wilderode. Intussen bewerkten de sprekers van dit colloquium hun bijdrage tot artikelen, die gebundeld verschijnen in de vorm van een themanummer van het KANTL-tijdschrift Verslagen & Mededelingen. Dit nummer, dat werd samengesteld door Patrick Lateur en Frank Willaert, verschijnt vandaag, 24 juni, ter herdenking van zowel zijn geboorte- als sterfdag, en bevat volgende artikelen:

  • ‘Anton van Wilderode, de laatste der priester-dichters?’ door Dirk de Geest
  • ‘Vaderbinding? Moederbinding? Van Wilderode als identificatiefiguur’ door Erik Spinoy
  • ‘De dubbelfluit in het licht van de literatuurdidactiek toen en nu’ door Johan van Iseghem
  • ‘Vertolker? Vertaler? Dichter? De klassieken in de woorden van Anton van Wilderode’ door Wim Verbaal

Geïnteresseerden kunnen het themanummer bestellen via de website van KANTL. Dit kost 12 euro voor verzending naar een adres in België, 16 euro voor verzending naar een adres in Nederland.

Geplaatst in pas verschenen, tijdschriften | Getagged | Een reactie plaatsen

Geen zin in een leuk stukje

Door Marc van Oostendorp

Drs. I. van Engelshoven (D66) is blij verrast door rapport van drs. M Van Rijn (PvdA). Bron: www.commissievanrijn.nl

Ja, ik schrijf altijd van die leuke stukjes over interessant nieuw of minder nieuw neerlandistisch onderzoek, of met observaties over taal, of met milde grapjes over de managementcultuur.

Maar vandaag heb ik geen zin.

Sinds vrijdag ben ik heel bezorgd en heel boos. De idiote aanbevelingen uit het vreselijke rapport Van Rijn lijken nu te worden overgenomen door de minister van wetenschappen, drs. I. van Engelshoven. In een tijd van ongekende welvaart, in een tijd van allerlei oververhitte maatschappelijke discussies waarvan we de aard en structuur nauwelijks begrijpen, in een tijd waarin Nederlandse wetenschappers wereldwijd geprezen worden om de doelmatige manier waarop ze met hun middelen omgaan, in een tijd dat menige collega zich volkomen over de kop werkt, besluit drs. I. van Engelshoven dat het wel genoeg is, met die hele wetenschap.

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged , , | 11 Reacties

Gedicht: Jan Luyken jr. • De leraar

Maurits Mok (1907-1989) schreef onder het pseudoniem Jan Luyken jr. een pastiche op Jan Luiken’s Spiegel van het Menselijk Bedrijf (uit 1694). Bij Luiken was ‘de Leeraar’ overigens een prediker.

De Leraar

De wijsheid die hij heeft vergaard
giet hij in les na les
uit over schepselen wier aard
zich dank zij dit proces
veredelt van naïviteit
tot het omheind bestaan
eens burgers die rechttoe, rechtaan
bedachtzaam grafwaarts schrijdt. Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen