Categorie: voorpublicatie

Taalvariatie in televisie voor kinderen

door Reglindis De Ridder

Grootschalige studies over het televisieaanbod voor kinderen wereldwijd tonen aan dat dit aanbod vooral uit fictie bestaat die vaak geïmporteerd wordt uit het buitenland (Götz et a. 2018). Dit betekent meestal dat die programma’s eerst vertaald en nagesynchroniseerd moeten worden.

Hoewel er de laatste jaren veel onderzoek gedaan wordt naar diversiteit in kindertelevisie blijft onderzoek naar het taalgebruik in zulke televisieprogramma’s beperkt. Ook wat het taalgebruik betreft, zouden televisieprogramma’s voor kinderen, zeker wanneer die vertaald worden, immers meer diversiteit aan de dag kunnen leggen. Zo zouden personages een andere (standaard)taalvariëteit kunnen spreken of een buitenlands accent kunnen hebben.

Lees verder >>

Een serieuze poging tot Cruijffkunde

Een voorpublicatie van het boek Cruijffiaans. Uitspraken, gedachtegoed en voetbalvisie: een thematisch totaaloverzicht van Rob Siekmann.

Door Rob Siekmann

Italianen kunnen niet van je winnen, maar je kan wel van ze verliezen. De uitspraken van Johan Cruijff (1947-2016) hebben mij altijd geïntrigeerd. Over Cruijff werd vaak gezegd dat hij onnavolgbaar was in zijn betoog over voetbal en al dan niet aanverwante zaken. Die indruk heeft ook zijn neerslag gevonden in Van Dale, waarin ‘cruijffiaans taalgebruik’ als volgt wordt omschreven: ‘raadselachtige, diepzinnig aandoende uitspraken die niet altijd de regels van de logica lijken te volgen’. Zelf zei Cruijff daarover: Ik schijn af en toe niet goed te formuleren, maar over het algemeen begrijpt iedereen me wel. Het is eigenlijk zo dat ik sneller denk dan praat. Vaak ben ik er al voorbij en dan moet ik het nog zeggen.Dat lijkt bijvoorbeeld het geval te zijn geweest met het volgende citaat: Ik heb gezegd: nou, stel Pietje boven de rest aan, want die zal altijd drie gekke ideeën zeggen, waar misschien de rest het niet mee eens is. Maar wel de exceptie, de exceptie zo bewaren. Want wat zie je dan met exceptie gebeuren? In het algemeen worden zijn uitspraken vanwege hun bijzondere karakter qua vorm en inhoud wel als ‘cruijffiaans’ bestempeld. Cruijffiaans is echter niet een taal die je kunt leren spreken, want alleen Cruijff beheerste die taal.

Lees verder >>

Nieuwe wegen voor de Moderne Nederlandse Letterkunde

Door Marieke Winkler en Mathijs Sanders

De 136ste jaargang van het Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (TNTL) bevat de eerste aflevering van een nieuwe rubriek, ‘Vondsten en vergezichten’, waarin ruimte wordt geboden aan bijdragen die bijvoorbeeld een interessante ontdekking presenteren of die meer opiniërend of essayerend van aard zijn. In deze eerste aflevering onder meer een programmatische tekst van Marieke Winkler (Open Universiteit) en Mathijs Sanders (Rijksuniversiteit Groningen). Geïnspireerd door enkele recente Engelstalige studies gaan zij op zoek naar nieuwe wegen voor de academische literatuurstudie te onzent. Hierbij een voorpublicatie.

  • Geesteswetenschappen (de) – Altijd vooraf laten gaan door ‘de toekomst van’; moeten gered worden.
  • Literatuurwetenschap – Nutteloos, wat er ook beweerd wordt; altijd vragen wat je ermee kan worden.
Lees verder >>

De vergeten luisterhoek van de literatuur

Verkorte voorpublicatie uit Lars Bernaerts & Siebe Bluijs (red.), Luisterrijk der letteren. Hoorspel en literatuur in Nederland en Vlaanderen, dat op 6 december verschijnt. Hier staat meer informatie over de presentatie. .

Door Lars Bernaerts en Siebe Bluijs

Een van de bekendste vernieuwingsbewegingen in de naoorlogse Nederlandse literatuur is ongetwijfeld de beweging van Vijftig. Vandaag wordt de Vijftigerspoëzie van Hans Andreus, Remco Campert, Hugo Claus, Gerrit Kouwenaar, Lucebert, Sybren Polet, Bert Schierbeek en Simon Vinkenoog literair-historisch en breed cultureel erkend als een mijlpaal in de literatuurgeschiedenis. Ook het proza en in sommige gevallen het toneel van die auteurs zijn het onderwerp van studies en brede interesse en er is veel aandacht geweest voor het beeldend werk van onder anderen Claus en Lucebert. 

Lees verder >>

Moord in het bronsgroen eikenhout

                                                                                                          Door Jos van Cann en Peter Winkels

Telefoon uit Maastricht is de titel van een detectiveroman uit 1955 van toenmalig televisiequizmaster Theo Eerdmans (1922-1977). Behalve in de herhaalde aankondiging van het gesprek, komt de Limburgse hoofdstad niet voor in dit boek. En ook de rest van de provincie niet. In onze speurtocht gingen we op zoek naar thrillers en detectives waarin dat wel het geval is. Dit overzicht belicht leven en werk van Limburgse auteurs en van schrijvers die in Limburg wonen, dan wel de provincie gebruiken als decor in hun werk. Maar ook misdaadromans van anderen die Limburg als achtergrond hebben. Daarnaast schenken we aandacht aan uitgeverijen en andere organisaties en personen die actief zijn of waren op het gebied van misdaadliteratuur. Bovendien bekijken we in dit kader ook het werk van ‘gevestigde’ literatoren op elementen uit de misdaadliteratuur.

Lees verder >>

Utrechts stadsgedicht Denk aan de Dom

Klik voor een vergroting

In september 2018 werd de motie Denk aan de Dom door de Utrechtse Gemeenteraad aangenomen. Daarin werd het College van B&W opgedragen ‘te zorgen dat over 40 jaar de raad een herinnering zal ontvangen dat de Dom binnenkort een restauratie nodig zal hebben’ en ‘de vorm [van die herinnering] nader te bepalen en hierover te rapporteren aan de Gemeenteraad.’ Met deze opdracht kwam het gemeentelijk projectteam dat verantwoordelijk is voor de restauratie uit bij het Utrechts Stadsdichtersgilde. Onno Kosters schreef het Stadsgedicht ‘Denk aan de Dom’, een 112 regels hoog en in de vorm van de 112-meter hoge Domtoren uitgevoerd gedicht – een vorm die de komende vijf jaar door de steigers aan het oog zal zijn onttrokken. Het gedicht zal worden geplaatst in het gemeentehuis, als herinnering aan alle toekomstige colleges om in 2059 na te gaan denken over de volgende restauratiefase.

Oude woorden voor nieuwe dingen en nieuwe woorden voor oude dingen

Door Marc van Oostendorp

Dit is de inleiding van mijn nieuwe boek U als scheldwoord.  Je kunt het hier bestellen. 

Wat is het fijn om iedere ochtend op te staan om te horen en te zien hoe het de taal nu weer is vergaan! Miljoenen mensen spreken en schrijven het Nederlands, miljoenen mensen die de wereld allemaal anders bekijken en die iedere dag iets over die wereld te melden hebben. Hoe goed je het Nederlands ook denkt te kennen, er valt iedere dag wel weer iets nieuws te ontdekken.

Het is niet gek dat de taal voortdurend verandert. Iedere keer als er iemand sterft én iedere keer als een kind haar eerste woordje spreekt, verandert er iets in de taal omdat ze net weer iets anders gebruikt wordt, omdat er net een ander stel hersenen aan te pas komt. En dus verandert de taal iedere dag vele keren, zij het steeds een klein beetje. Lees verder >>

Ode aan het lezen

Vandaag verschijnt het boekje Topstukken uit de collectie van het Privaat Leesmuseum, onder redactie van Ewoud Sanders (uitgever: Antiquariaat Digitalis, Amsterdam <bestelinformatie>), waarin 50 schrijvers en 2 illustratoren verslag doen van hun leesplezier. Hieronder staat het voorwoord, bij wijze van voorpublicatie.

Door Ewoud Sanders

Hoe het is begonnen, kan ik me niet precies herinneren. Ik kom graag in kringloopwinkels. Lang liep ik daar rechtstreeks naar de boekenafdeling, zonder op of om te kijken. Maar een paar jaar geleden zag ik in een van die winkels een leesbeeldje staan.

Of dit eerste beeldje meteen mijn hart heeft gestolen, weet ik niet meer. Sommige beeldjes zijn echt ongelooflijk lelijk of tuttig. Maar iets kan mooi van lelijkheid zijn. Bovendien: naarmate mijn verzameling groeide, begon ik de culturele waarde van die beeldjes in te zien – ik kom daar op terug.

Mijn eerste leesbeeldjes stonden een tijd in de keuken, maar dat bleek niet erg praktisch. Vervolgens verhuisden ze naar een van mijn boekenkasten, waar ik toch al met de ruimte moet woekeren dus dat was ook een slecht idee.

Uiteindelijk verplaatste ik ze naar de eregalerij: het kleinste kamertje in mijn huis, de bestekamer. Lees verder >>

Zit je haircut!

Vandaag verschijnt het boekje Ik verf tot ik sterf over ‘slechte reclameslogans’. Hieronder staat, bij wijze van voorpublicatie, de inleiding van dit boekje.

Door Christine Liebrecht en Tefke van Dijk

Bij een bedrijfs- of reclameslogan is de scheidslijn tussen ‘tenenkrommend slecht’ en ‘stiekem best grappig’ flinterdun. Een alzheimercafé adverteert bij voorbeeld met de leus Vergeet niet te komen. Een kinderdagverblijf heeft als slagzin Uw kind, ook ons een zorg en aannemersbedrijf Braak gaat voor Sinterklaasrijm met Een timmer timmert, een tandarts boort… maar wij zitten lekker in Velsen Noord.

Als initiatiefnemers van Slechteslogans.nl doen we er graag een boekje over open. Eind 2011 begonnen we met de website slechteslogans.nl en we merkten al snel dat we niet de enigen zijn die zich storen aan slechte, onoriginele en onbegrijpelijke slagzinnen. Inmiddels staan er ruim duizend slogans op onze blogsite en hebben we vele Twittervolgers en Facebookfans. Zij vinden er wat van. Terecht. Zo waren zij zeer verdeeld over Hema, de worst musical ever, de slogan van Hema de musical en ‘winnaar’ van de eerste Slechtste Slogan Verkiezing in 2012. Heel wat mensen kunnen het niet waarderen als bedrijven Nederlands en Engels door elkaar gebruiken voor een ‘grappig’ effect, maar sommige mensen vinden het juist heel grappig. Dat geldt ook voor de sloganwinnaar Zit je haircut. Lees verder >>

Voorpublicatie: Europese papieren

9789460042720_Europese-papieren-1024x917Vandaag verschijnt het boek Europese papieren. Intellectueel grensverkeer in het interbellum van Mathijs Sanders.

In dit boek trekt een bonte stoet dichters en denkers voorbij. Zij stelden zich in verbinding met geestverwanten uit het buitenland en scherpten hun pen aan het werk van buitenlandse kunstenaars. Hun inspanningen raakten aan de grote kwesties uit het interbellum: politieke radicalisering, levensbeschouwelijke polarisatie, economische malaise en aanzwellende migratiestromen. Albert Verwey, Martinus Nijhoff, Menno ter Braak en E. du Perron hebben naam gehouden, maar minstens zo boeiend zijn de verrichtingen van hun inmiddels vergeten maar niet minder kleurrijke tijdgenoten. Wie waren deze Nederlandse schrijvers, critici, vertalers en andere bemiddelaars, welke posities namen ze in en wat stond er voor hen op het spel?

Binnenkort plaatsen we een recensie; hieronder vindt u, bij wijze van voorpublicatie, de inleiding van dit boek.

Mathijs Sanders. Europese papieren. Intellectueel grensverkeer in het interbellum. Nijmegen: Vantilt, 2016. Meer informatie bij de uitgever.