Categorie: geen categorie

Stiekem-racistische taal

Door Freek Van de Velde.

Het is een opsteker als gezaghebbende kranten of tijdschriften een paar kolommen veil hebben om iets over taalkunde te schrijven. Heel vaak gebeurt dat niet. Wat helpt, is als het taalkundig onderzoek verband houdt met gevoelige maatschappelijke kwesties of met de actualiteit. In volle Corona-crisis heb ik bijvoorbeeld een telefoontje gekregen van een journaliste die een stuk wou maken over het royale gebruik van Engelse termen (reteaching, videocalls, contact tracing, social distancing, lockdown …), en die wou weten wat ik daar als taalkundige van vond. En het is me ook wel overkomen dat ik opgebeld werd om linguïstische duiding te voorzien toen de Nederlandse ornithologen tegen de zin van hun Vlaamse collega’s van de vogelbescherming de namen roodborstje, distelvink en Vlaamse gaai wilden schrappen. Dan is het vanzelfsprekend alle hens aan dek bij de kranten.

Lees verder >>

Rick Honings benoemd tot Scaligerhoogleraar

(Persbericht RU Leiden)

Universitair hoofddocent Rick Honings is per 1 juli 2020 benoemd tot Scaligerhoogleraar. De komende vijf jaar houdt hij zich o.a. bezig met het bevorderen van het onderwijs en onderzoek rond de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek. Honings volgt boekhistoricus Erik Kwakkel op, die de leerstoel sinds 2016 bekleedde.

Lees verder >>

Het foute boek

Door Marie-José Klaver

Gangreen 1 (Black Venus) van Jef Geeraerts is in België uit de literaire canon gegooid. ‘De commissie kon zich niet vinden in de machtspositie van de witte man die zwarte vrouwen als gebruiksvoorwerpen ziet,’ zei canoncommissievoorzitter Erik Vlaminck op Radio 1 van de VRT. De canon van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) en het Vlaams Fonds voor de Letteren bestaat uit ’50 parels van boeken’ en Geeraerts’ boek is bij nader inzien ‘toch geen parel omdat we het daar toch met z’n allen in de commissie moeilijk mee hadden, met de machtspositie van waaruit dat witte hoofdpersonage zwarte vrouwen tot gebruiksvoorwerpen maakt en dat in die hele koloniale achtergrond’.

Lees verder >>

Academische Jaarprijzen 2020 Nederlandstalige of Afrikaanse Letterkunde

De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden heeft op 22 juni 2020 de volgende prijzen toegekend:

1) voor de beste dissertatie op het gebied van de Nederlandstalige letterkunde: Lisanne Snelders, Hoe Nederland Indië leest. Hella S. Haasse, Tjalie Robinson, Pramoedya Ananta Toer en de politiek van de herinnering (Universiteit van Amsterdam, 2018). 

2) voor de beste scriptie op het gebied van de Nederlandstalige letterkunde: Tom Laureys, Naar een New Historicism in de Lage Landen? Discursive con-texts, faultlines en alternatieve lezingen van vroegmoderne Nederlandse wraak-tragedies. Begeleid door Kornee van der Haven, Universiteit Gent.

Lees verder >>

Zie! de dag komt aan: P.C. Boutens’ In de sluis

Door Peter J.I. Flaton 

In de na zijn dood gepubliceerde reeks essays, eerder afzonderlijk verschenen in Ons Erfdeel, getiteld Dichters die nog maar namen lijken (Amsterdam, 2003) portretteert A.L. Sötemann onder anderen P.C. Boutens: in het interbellum als meesterdichter gevierd door bv. Victor E. van Vriesland (die trouwens goed bevriend met hem was), Martinus Nijhoff en Simon Vestdijk is zijn poëzie wat woordkeus, stijl en thematiek betreft ‘vreemd aan de huidige tijd’ (p. 41) ‘en’ voegt Sötemann daaraan toe, ‘Nederland is, in tegenstelling tot de omringende naties, niet een land dat zijn literaire erfgoed pleegt te koesteren’. 

Lees verder >>

Gedicht: Simon Vestdijk • Oud gerechtsgebouw – stadhuis te Delft

Oud gerechtsgebouw – stadhuis te Delft
voor J. Greshoff

Onder de kroonlijst gluren half voorover
Vier hoofden. Naast de gladde jong’ling hangt
Een baardig krijgsheld; dan, zwaarder en grover,
’n Fonteingod, die naar stroomnymphen verlangt,

Doch dulden moet, dat hem een leeuw flankeert,
Met ruwgegolfde manen en een ring.
Is ’t déze vierschaar die het recht beheert?
En ’t wilde Dier spreekt mee in het geding …

Op ’t steenen front, geleund aan sierpilaren,
Wil een gestalte uit haar plooien komen:
Een godin met de weegschaal van het wáre
Recht; en, als had zij een beroep vernomen.

Treedt zij uit, daalt af, – maar verstijft van verre
Voor rijen blauwe, ronde duivenkoppen,
Die ’t dak bevuilen en haar hulp versperren
En zich aan ’t hart der magistraat verstoppen.

S. Vestdijk (1898-1971)

Foto: Wikimedia / G. Lanting

[Het is me niet duidelijk waar die vier hoofden nou precies zitten, boven de godin Justitia of veel lager – maar de hoofden lagerop zijn met z’n zessen …]


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

Verschenen: Zacht Lawijd 2020.2

Zacht Lawijd, literair-historisch tijdschrift, brengt in het 2de nummer van 2020 een gevarieerd aanbod aan bijdragen.

  • Ludo Stynen. Paul -Casanova- Kenis.  Liefde en lust in leven en letteren
  • Ellen van Pelt. Roger van de Velde, schrijver achter tralies
  • Chris Ceustermans. Opkomst en ondergang van de Vlaamsche Bibliotheek.
     De ‘volkskracht’-droom van Leo Simons en Emmanuel de Bom
  • Ruben Mantels. De Week (1909-1912).  ‘Het edel spel dat tijdschriften uitgeven heet’
  • Vic van de Reijt. De oorlogsjaren van Willem Elsschot. Het betreft een weerwoord op de bijdrage van Sjoerd van Faassen in het laatste nummer van 2019 over Willem Elsschot tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Bestelinformatie kan de geïnteresseerde lezer op onze website vinden.

Uitnodiging boekvoorstelling Paul de Wispelaere. Bruggenbouwer

Een van de belangrijkste figuren uit de naoorlogse Nederlandstalige literatuur is zonder twijfel Paul de Wispelaere (1928-2016). Hij publiceerde een twintigtal prozawerken en essaybundels, was recensent voor De Gids, Het Vaderland en De Vlaamse Gids, bekleedde aan de toenmalige UIA de functie van hoogleraar en maakte deel uit van talrijke jury’s, commissies en redacties. Voor zijn verwezenlijkingen op literair vlak kreeg hij in het hele taalgebied enorm veel lof. Hij won een vijftiental prijzen, waaronder twee Staatsprijzen en de Prijs der Nederlandse Letteren.

Lees verder >>