Categorie: geen categorie

Baby leert taal

Taalbeschouwing voor de basisschool (4)

Door Marc van Oostendorp

Mijn zusje Mila kan nog niet praten.

Ze is nog maar een paar weken geleden geboren. En praten moet je leren.

Kan ze dan overmorgen praten?

Als opa en oma op visite zijn?

Nee, we moeten daarvoor nog heel lang wachten, zegt mama.

Baby’s kunnen huilen en lachen en verbaasd kijken.

Ze kunnen ook geluidjes maken, maar praten kunnen ze nog niet.

Alles moet Mila nog leren. Wat drinken betekent.

En slapen.

Banaan.

Grappig.

Zusje.

Meer dan honderd woorden. Meer dan duizend.

Hoe gaat Mila dat allemaal doen?

Mama lacht.

“Dat gaat vanzelf”, zegt mama.

“Baby’s en kleine kinderen letten de hele tijd goed op.”

Ik kijk naar Mila.

Ze kijkt terug, maar let ze nu ook op?

“Hoe weet Mila dan dat ze moet opletten?”, vraag ik aan mama.

Niemand kan dat haar toch vertellen, dat ze moet opletten?

“Baby’s weten dat”, zegt ze.

Al toen ze in mijn buik zat, lette Mila op wat ik zei.

Als ze eenmaal genoeg gehoord heeft, gaat ze zelf ook praten.

Te verschijnen: Frans Budé, Het schikken van de dingen

Op 28 december 2020 wordt Frans Budé 75 jaar. Bij deze gelegenheid verschijnt de dichtbundel Het schikken van de dingen : zestien Soutines. Elk gedicht beschrijft een schilderij van Chaïm Soutine (en handelt tevens over elk van ons: wat we kunnen zien, hoe we kunnen leven).

De laatste regels van het laatste gedicht, ‘Denkend aan Soutine’, zijn een mijmering over het leven:

Het gevoel van stilte
en afronding, behoefte om het leven te doorgronden, al wat ons tegemoetkomt en verdwijnt – alleen zichzelf behoort.

De poëziebundel is een uitgave van Druksel. Honderd genummerde exemplaren zijn bestemd voor de verkoop, 26 geletterde gereserveerd voor de uitgeverij, alle boeken werden door de auteur gesigneerd. 48 pagina’s, recto gedrukt, twee kleuren, 16 op 21,5 cm. Het boek kost 20 euro (dit is zonder verzendingskosten). Meer informatie opwww.druksel.be

Lotte Jensen over de rol van cultuur bij stedelijke rampen

Op 16 november 2020 vond de De Dag van de Stad plaats met als thema veerkracht. Tijdens dit online-evenement verzorgde Lotte Jensen een van de Last lectures. Zij besprak de rol van cultuur bij stedelijke rampen. Speciale aandacht besteedde ze aan de vuurwerkramp van Enschede en de feniks als symbool van veerkracht. De lezing is hier terug te zien. Er werd ook een podcast gemaakt over veerkracht in tijden van crisis, waarbij een aflevering ging over de vraag wat een ramp met een stad doet. Podcastmakers Dore van DUivenbode en Inge Janse gingen in gesprek met Lotte Jensen voor het historische perspectief en met kunstenares Persheng Warzandegan, die de vuurwerkramp van Enschede van dichtbij meemaakte. Deze aflevering (# 3: Veerkracht na een ramp) is hier terug te beluisteren.

Het verdwenen graf

Brief in een tijdschrift gevonden (3)

(Over Het Boek Van Violet En Dood van Gerard Reve)

Door Nico Keuning

De jaartallen ‘1996-1992’ op het graf van Jean-Luc, zouden – zij het in omgekeerde volgorde – ook kunnen verwijzen naar de jaren van het ontstaan van Het Boek Van Violet En Dood. In juni 1992 is Jean-Luc verongelukt en begraven. Een maand later, op 15 juli schrijft Reve aan ‘Lieve Vosch’ (Brieven aan Matroos Vosch 1975-1992, 1997): ‘Maar ik ben aan een nieuw wereldboek begonnen voor alle mensen, dat ze zich bekeren van hunne boze wegen. Mijn volksgezondheid is puik, maar ik til niet meer alles op wat eigenlijk te zwaar is.’

Lees verder >>

Workshop: Revisiting Revenge. New Perspectives for the Study of Revenge Tragedies (late 16th–early 18th century)

Ghent University (Belgium), 16-17 September 2021

Keynote speakers: Prof. Russ Leo (Princeton University) and Prof. Helen Watanabe-O’Kelly (University of Oxford)

In the early modern period, revenge tragedies and related Senecan plays dealing with revenge flooded the European theatres, especially in England (The Spanish Tragedy, Titus Andronicus, The Revenger’s Tragedy, Hamlet), but also in the Dutch Republic (Wraeckgierigers treur-spel, Aran en Titus, De veinzende Torquatus, Medea) and Germany (Ermordete Majestät, Rache zu Gibeon, Cleopatra). Because of the plays’ abundant display of horror, audiences flocked to them in large numbers, rendering the revenge tragedy the most popular dramatic genre of its time.

Lees verder >>

Fokke & Sukke staan in de boekwinkel

Gisteravond (17-11-2020) interviewde schrijver Tommy Wieringa in Nieuwsuur collega-schrijver Barack Obama vanwege het verschijnen van diens nieuwe atobiografie. Het boek is vanaf heden verkrijgbaar, net als Het afzien van 2020, het jaarlijkse cartoon-overzicht van Fokke & Sukke. Deze cartoon, waarin beide heugelijke feiten worden gecombineerd, staat morgen in NRC Next en NRC Handelsblad.

Communicatieadviezen

Brood, Brood Korst, Krokante, Vers
foto: Pixabay

Zouden communicatiedeskundigen de plaatselijke bakker gevonden hebben?

Vanochtend reed ik op weg van de kinderopvang, terug naar ons thuiskantoor. En onderweg wilde ik anderhalf brood halen. De mevrouw van de bakker wist kennelijk meer dan ik. Want toen ze klaar was met brood snijden, zei ze: ‘Waar kan ik u verder nog mee helpen?’. Hoezo: waar kan ik u verder nog mee helpen? Ik wilde gewoon anderhalf brood.

Lees verder >>

Brief in een tijdschrift gevonden

Brief in een tijdschrift gevonden (1)

Door Nico Keuning


‘Men kan de gruwel van het bestaan op de lezer overdragen, onafzienbare diepten van tijd en ruimte, zwaarmoedigheid in al zijn zwaarte, ja, het mysterie zelf voelbaar maken door een eenvoudig, doelmatig gebruik van gegevens uit de werkelijkheid – die is onuitputtelijk – en door een eveneens eenvoudig, doelgericht gebruik van de taal.’
Uit het zelfinterview R.J. Gorré Mooses met Gerard Reve, 1 juni 1958, in Tien vrolijke verhalen


Vijf maanden na verschijnen van Het Boek Van Violet En Dood, van Gerard Reve, verbleef ik in de zomer van 1996 enige tijd op het landgoed van Willem den B. in Le Poët-Laval, het dorp in de Drôme, waar de katholieke volksschrijver jarenlang had gewoond. Huize La Grâce stond er verstild en verlaten bij sinds de schrijver verhuisd was naar Belgiëland. En al waren de luiken gesloten, het was alsof er vanuit het huis iemand naar mij keek. Alsof het huis iets van mij wilde. Dat gevoel werd elke dag sterker, want elke ochtend kocht ik bij de boulanger er pal tegenover mijn brood. Ik raakte in de ban van het decor van Het Boek Van Violet En Dood en stuitte op een mysterie.

Lees verder >>

Op glanzend bruine schoenen verder: Hans Robert Jauß gevolgd

Door Peter J.I. Flaton

Aan het slot van zijn schets van Hans Robert Jauß als SS-officier in neerlandistiek.nl (24-10-2020) houdt Jos Joosten m.i. terecht staande, dat Jauß’ ‘epochemachende’ essay Literaturgeschichte als Provokation der Literaturwissenschaft blijft wat het sinds 1967 is: een emancipatoir en democratisch manifest dat de literatuurstudie een impuls heeft gegeven door haar nieuwe wegen te wijzen na en naast de intussen ingeburgerde ‘close reading’-benadering.
De erfenis daarvan heeft Jauß geïntegreerd in zijn receptie-esthetica, al was het maar dat ‘het’ ook voor hem begint met lezen wat er staat: eerst het ‘artefact’ (om het met de Praagse structuralist Mukarovsky te zeggen), vervolgens en pas dan het ‘esthetische object’ dat het in de receptie wordt. Nog weer anders verwoord: ook Jauß is allereerst de filoloog: zijn tweede dissertatie Untersuchungen zur mittelalterlichen Tierdichting is er een sprekend voorbeeld van.

Lees verder >>

De nieuwe donorwet door de ogen van een laaggeletterde

Door Margriet Gritter en Gillan Wijngaards

Begin september vond de Week van Lezen en Schrijven (voorheen de Week van Alfabetisering) plaats. Tijdens deze week werd er aandacht gevraagd voor laaggeletterden: mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen.  Ongeveer 2,5 miljoen mensen in Nederland van 16 jaar en ouder behoren tot deze groep, zowel mensen met Nederlands als moedertaal als mensen met Nederlands als tweede, derde of vierde taal. Elke dag lopen deze mensen tegen genoeg uitdagingen aan, maar sinds 1 juli is daar een aanzienlijke uitdaging bij gekomen: het nieuwe donorregister.

Lees verder >>

Naar een reisgenoot op zoek: Martinus Nijhoffs Awater

Door Peter J.I. Flaton

In de marge van Marc Kregtings artikel “Al die kakelende stemmen” in Neerlandistiek ontstond er gedoe over de kwaliteit van Nijhoffs werk in het algemeen en die van Awater in het bijzonder.

In de ogen van de een is die beneden alle peil, terwijl de ander de tekst voor zichzelf wil redden door te lezen wat er staat (ook al is het ‘Lees maar, er staat niet wat er staat’ beroemd geworden, het begint met lezen wat er staat).

Daarbij realiseerde ik me, dat ook Awater intussen is bijgezet in het mausoleum van de Nederlandse letterkunde: hogelijk geprezen maar nauwelijks nog gelezen. Een zo niet de verklaring ervoor (ook dat realiseerde ik me) is, dat dit relatief korte verhalende gedicht van 273 versregels buitengewoon lastig toegankelijk is. Inderdaad en nu wel: ‘Lees maar, er staat niet wat er staat’ (v. 26).

Lees verder >>

Nieuw nummer ‘Nederlandse Letterkunde’ verschenen

Onlangs verscheen Nederlandse Letterkunde 2020-2 met de volgende inhoud:

Artikelen

Ted Laros, Literatuur, politiek en recht in Nederland, 1945-1952. De zuivering van het literaire veld door de Ereraad voor de Letterkunde en de Centrale Ereraad voor de Kunst

Marc van Zoggel, ‘Een homo is minder verdacht dan een held’. Literaire verbeeldingen van Michiel de Ruyter en het nationale-identiteitsdebat na 2001

Lees verder >>

Nieuw nummer ‘Spiegel der Letteren’ verschenen

Onlangs verscheen Spiegel der Letteren 62 (2020) nummer 2 met de volgende inhoud:

Artikelen

Geert Buelens, ‘En wij zijn hier’. Traditie, moderniteit, nationalisme en mercantilisme in en rondom Wij, heren van Zichem

Ad Putter, A Fragment of Boendale’s Melibeus in England. Manuscript, text, and context

Tom Laureys, Sturen en gestuurd worden. De hartstochten en de goddelijke voorzienigheid in drie vroegmoderne Medeatragedies (1648-1667)

Boekbeoordelingen

Roeland Harms over 300 jaar Robinson Crusoe. Jaarboek De Achttiende Eeuw

Paul Pelckmans over Willem Bilderdijk & Katharina Wilhelmina Schweickhardt, Mijn tranen stromen nog. Willem Bilderdijk & Katharina Wilhelmina Schweickhardt over de dood van hun kinderen

Nick Tomberge over Harry A Poeze, Dominee Jac. Jonker, Job Sytzen en de soldaat in Indië

Klaus Beekman over Hans Demeyer & Sven Vitse (red.), Woekering en weigering. Metamorfosen en identiteit in het werk van Jacq Vogelaar

Johanna Bundschuh-Van Duikeren over Anne-Fleur van der Meer, Wouter Schrover, Nelleke Moser & Margreet Onrust (red.), Naar het onbekende. Perspectieven op literatuur, cultuur en kennis

Zie voor meer informatie de website van Spiegel der Letteren.

Engelmans Ambrosia

Door Peter J.I. Flaton

Intussen zijn er de artikelen van: J. Boets, “Spiegelgebruik van de taal. ‘Is Vera Janacopoulo (sic) een muzikaal gedicht?”, in: Spiegel der letteren, jrg. 9 (1965-1966), 267-272; R.A. Cornets de Groot, “Wat nou? Is Vera Janacopoulos geen muzikaal gedicht?”, in: Kentering, jrg. 9, nr. 6 (nov-dec 1968), 5-7; P. Claes, “Jan Engelman, ‘Vera Janacopoulos’”, in: Ons erfdeel, jrg. 49 (2006), 267-269; P. Buddingh’ “Jan Engelman – Vera Janacopoulos”, in: Meander van 16 oktober 2013.
Niettemin waag ik het erop het mijne over Jan Engelmans intussen canonieke cantilene te zeggen. Ik heb dit gedicht (immers) jarenlang in de klas behandeld en er zo een eigen relatie mee gekregen.

Lees verder >>

Overigens verboden toegang

Er is wat mij betreft nauwelijks een prettigere weekendinvulling denkbaar dan het maken van een flinke wandeling in de natuur. Zo maakte ik enige tijd terug een wandeling op de Veluwe, meer precies in het natuurgebied Planken Wambuis. Dit gebied is vrij toegankelijk op wegen en paden, met uitzondering van het rustgebied. Om de bezoekers te herinneren aan deze regels heeft de Vereniging Natuurmonumenten her en der bordjes geplaatst. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik doorgaans niet zo let op deze bordjes, maar nu viel mijn oog ineens op de mededeling links onderaan waar verwezen wordt naar een specifiek wetsartikel uit het Wetboek van Strafrecht. Deze mededeling luidt als volgt: Overigens verboden toegang artikel 461 W.V.S..

Lees verder >>

Sonnettengenerator

Door Bas Jongenelen

In 1961, toen er nog geen internet bestond, maakte Raymond Queneau Cent mille milliards de poèmes, een boek met allerlei strookjes. Op ieder strookje stond een dichtregel, zodat je met die strookjes zelf je eigen Queneau-sonnetten kon maken. In 2017, toen internet al wel bestond, maakte Pieter Breman een Nederlandse sonnettengenerator. Onlangs ontwierp Olax ook een sonnettengenerator. Deze werkt op een iets andere manier. Er zijn ook wat meer mogelijkheden, zo kun je regels vastzetten en sonnetten terugzoeken. Probeer een en ander maar eens uit. Het taalplezier spat van je beeldscherm af.

Schema voor het kiezen van een genderneutraal persoonlijk voornaamwoord

Door Milfje Meulskens

In Trouw van 8 oktober stond een stuk over een ingewikkelde kwestie: het kiezen van een genderneutraal persoonlijk voornaamwoord/ aanspreekvorm. Het is een prettig weloverwogen stuk, waarbij zowaar verschillende taalkundigen met kennis van zaken aan het woord komen. Enige nadeel is dat er wel veel opties (terecht) worden afgeschoten, maar dat er uiteindelijk weinig overblijft – dat stemt moedeloos, en 2020 ís al zo zwaar. Ook gaat het wat heen en weer tussen de opties, met onoverzichtelijkheid tot gevolg. Jammer, want wat moeten we nou doe-hoen?! Daarom namens Milfje een handig stroomschema, mét opties voor het Nederlands. 

Lees verder >>

Ewa faka? Straattaal: structuur en gebruik

Wat is straattaal? Waarom gebruiken jongeren straattaal?

In dit gratis webinar geeft dr. Khalid Mourigh een inleiding over de structuur en herkomst van straattaal. Tevens gaat hij in op het gebruik van straattaal. De verhouding tussen straattaal en het Standaardnederlands staat centraal.

Datum: 22 oktober 2020, 19.00
Kosten: gratis
Duur: 30 minuten + 10 minuten vragen
Het webinar wordt gegeven in Zoom. U kunt zich via dit formulier inschrijven.

Nieuw nummer TNTL verschenen

Jaargang 136, 2020, nummer 3


Artikelen

Ann Marynissen & Joost Robbe, ‘Hollanders, Friezen of Vlamingen? Een studie naar de persoonsnamen van de eerste Amagerboeren uit de toenmalige Nederlanden’

Anna Dlabačová & Margriet Hoogvliet, ‘Religieuze literatuur tussen het Middelnederlands en het Frans: tekstuele mobiliteit en gedeelde leescultuur’

Sarah J. Adams, ‘De rebellen van Berbice. Slavernij en de rechtvaardigheid van verzet in Nicolaas Simon van Winters Monzongo, of de koningklyke slaaf (1774)’

Liesbeth Minnaard, ‘“Heb je dat, betrokken blanke wereldburger?” De vluchtelingencrisis, betrokkenheid en opportunisme in twee werken van Ilja Leonard Pfeijffer’

Lees verder >>