Categorie: tijdschriften

Nieuw nummer Nederlandse Boekengids gratis online

(Bericht redactie Nederlandse Boekengids)

Afgelopen woensdag bezorgde onze drukker me per koerier thuis een doos met het nieuwe nummer van de Boekengids, de dag ervoor in Diemen van de pers gerold. In normaler tijden zou de redactie het nieuwe nummer op onze vaste redactiewoensdag in het Amsterdamse Maagdenhuis gezamenlijk in ontvangst hebben genomen, om het meteen gretig door te bladeren en te bespreken. Maar in het redactielokaal is het stil – op het fluisteren van de catalogi, boeken en oude nummers van TLS, LRB en NYRB na. De redactie zit, net als velen van u, thuis en werkt en vergadert virtueel. Eigenlijk heel vreemd, dat er dan opeens toch weer een papieren nummer blijkt te bestaan.

Lees verder >>

Een goudmijn in de Kunstberg

Door Ton Harmsen

Het is de droom van iedere onderzoeker: spectaculair materiaal vinden dat nog door niemand bekeken is. Wat de zeventiende-eeuwse Nederlandse letterkunde aangaat is dat niet eens zo moeilijk, maar als je een hele stapel toneelstukken vindt die nergens beschreven zijn is dat toch een groot feest.

Onlangs verscheen in de Koninklijke Bibliotheek Brussel, op de Kunstberg, de jongste aflevering van In monte artium. Dat tijdschrift, een schat aan artikelen over het rijke bezit van de Bibliothèque Royale de Bruxelles, is te koop bij Uitgeverij Brepols en in de winkel van de KBB, en bovendien stelt Brepols het via het internet in pdf-vorm aan iedereen kosteloos beschikbaar. Het veelzijdige jongste nummer staat vol met lezenswaardige artikelen; Michiel Verweij bespreekt vijftiende-eeuwse privécollecties die in de KB-Brussel terecht zijn gekomen, vanuit de vraag of zij nog laat-middeleeuws of reeds vroeg-humanistisch zijn. Voor neerlandici bijzonder relevant is de beschouwing van Johanna Ferket en Bram Caers over de toneelmanuscripten in de KB-Brussel. Ferket (Universiteit Antwerpen) is specialist op het gebied van toneelliteratuur, zij publiceerde onder andere over maatschappijkritiek in zeventiende-eeuwse kluchten. Caers (Universiteit Leiden) is codicoloog, hij doet onderzoek naar zestiende-eeuwse manuscripten over politieke gebeurtenissen.

Lees verder >>

Nu verschenen: De Gids 2020/1 over geesten

Het nieuwe nummer van literair tijdschrift De Gids gaat overgeesten. Want geesten bestaan niet… behalve in literatuur, beeldende kunst, film, poëzie, het gekkenhuis, religie, technologie, bij exotische volkeren en de commerciële omroepen met hun mediamediums en call-influisteraars. Wij Nederlanders zijn nuchter. Helder. Maar over onze tijd wordt steeds vaker verkondigd dat die opnieuw duister is. Op het vlak van technologie, politiek en economie is meer en meer vaag, onzeker, onverlicht. In boeken, films, games, performances en rituelen treden allerlei geesten op die miskenden, onderdrukten en onzichtbaar gemaakten een stem geven. 

Lees verder >>

Het Louis Paul Boon-nummer van De Parelduiker komt eraan!

Aan de vooravond van de Boekenweek verschijnt de nieuwe Parelduiker die helemaal gewijd is aan Louis Paul Boon, ook wel de Vlaamse Multatuli genoemd, de man die ons een geweten wilde schoppen. De Parelduiker ging op zoek naar een antwoord op de vraag of Louis Paul Boon nog wel voldoet aan het imago van rebel en dwarsligger. Duidelijk werd in ieder geval dat er vraagtekens te zetten zijn bij zijn rebelse imago. Uit brieven blijkt dat Boon in zijn tienerjaren eerder een zoekende toeschouwer was, die een antwoord probeerde te vinden op de grote levensvragen. 

Lees verder >>

Twee nieuwe bijdragen in het online Tijdschrift Over Taal:

Afstandstolken binnen de Gentse wijkgezondheidscentra: een nog onontgonnen taalterrein (door Noa De Sutter en Céline Van De Walle)

“Zo goed als iedereen ging al eens op consultatie bij de huisarts. Of het nu om een verkoudheid, een wonde of een aanhoudende oogontsteking gaat, meestal kun je vrij goed onder woorden brengen wat er precies aan de hand is. Dat is niet voor iedereen zo. Meer dan ooit loopt een gesprek tussen dokter en patiënt vast  omdat hun moedertaal verschilt. Een alomtegenwoordig scenario dat menig arts bekend in de oren zal klinken. Maar wat doe je wanneer jouw talenkennis tekortschiet om een juiste diagnose te stellen, om diezelfde diagnose over te brengen en om ervoor te zorgen dat de behandeling correct opgevolgd wordt? In dergelijke taalkundig precaire situaties wordt het best de hulp van een tolk ingeroepen. Maar livetolken zijn niet altijd beschikbaar en bovendien is de arts gebonden aan een strak tijdsschema. Misschien kan de afstandstolk hier een redder in nood zijn. “

Lees verder >>

Verschenen: Indische Letteren, 34ste jaargang, nummer 4, december 2019.

In de laatste week van 2019 is het vierde nummer uit de 34ste jaargang Indische Letteren verschenen, het tijdschrift van de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Het is wederom een gevarieerd nummer geworden, met een viertal bijdragen. Het tijdschrift opent met een artikel van Siegfried Huigen. Hij buigt zich over het verslag dat dat Francois Valentyn schreef over de Javaanse veldtocht van 1706. Dit stuk wordt gevolgd door een bijdrage van Dirk Hulst, die een nieuw licht werpt op het toneel van de achttiende eeuw in Batavia en de Republiek.

Lees verder >>

Nieuw in Trefwoord: twee bijdragen over het Oudfries

In juni van dit jaar werd het 10de International Congress of Historical Lexicography and Lexicology gehouden in Leeuwarden. Twee presentaties gingen over woordenboekprojecten buiten Friesland waarin ook Oudfries woordmateriaal beschreven wordt. Deze bijdragen zijn nu in vertaling opgenomen in Trefwoord, het digitale tijdschrift voor de lexicografie.

Andreas Deutsch, Oudfriese termen in het Deutsches Rechtswörterbuch. De meertalige benadering van het woordenboek van historiscse juridische termen.

Tanneke Schoonheim, Oudfries en Oudnederlands, twee verwante talen in één woordenboek.

Verschenen: Parelduiker 24/5 Camus in Nederland

Albert Camus in Nederland 

65 jaar geleden, in oktober 1954, kwam Albert Camus naar Nederland. Hij was door de Haagse Boekhandelaars Vereeniging gevraagd een lezing te houden. Voor het eerst verschijnt er een zo volledig mogelijke reconstructie van de enige keer dat Camus ons land bezocht, met gebruik van bekende en vooral nog onbekende brieven, foto’s en getuigenissen. Met name de briefwisseling van Camus met actrice María Casares en de meer dan driehonderd documenten van de boekhandelaarsvereniging uit het Haags Gemeentearchief. De reconstructie laat als het ware een blauwdruk zien voor de compositie van Camus’ roman La Chute (De Val), die zich in Amsterdam afspeelt.

Lees verder >>

Het sympathiekste blad van Nederland

Door Marc van Oostendorp

Misschien heb ik nog een bijzonder aardig krantje van een volkstuinvereniging in het oosten van het land over het hoofd gezien, maar het sympathiekste tijdschrift van Nederland lijkt mij tot nader order De Parelduiker.

De titel is al sympathiek. Hij verwijst naar het motto van het blad, dat ontleend is aan Multatuli: “De parelduiker vreest de modder niet”. Het betekent dat men zelf als het uiteindelijke doel van het tijdschrift ziet: parels op te duiken. Zoveel trots, kom daar maar eens om.

Lees verder >>

Verschijning De Gids 2019/5: Het geslachtelijke onbehagen

Menselijk leven is vooralsnog onmogelijk zonder een geslacht. Dat is een bron van plezier en avonturen, maar ook van verwarring, vragen en verdriet. Biologisch gezien zijn er al meer dan twee sekse-varianten, en de harde tweedeling tussen de sociale rol van Man en Vrouw blijkt in de werkelijkheid van gewone mensenlevens ronduit ongemakkelijk en wreed uit te pakken. Voor een groot deel is dat een machtskwestie. Van oudsher is onze maatschappij overheerst door het heteroseksuele mannelijke perspectief. De bevrijding en gelijkberechtiging van iedereen die zich niet herkent in de simpele en dwingende tweedeling tussen man en vrouw is op gang gekomen, maar nog lang niet vanzelfsprekend. Maar hoe normaal we ook denken te zijn, in ieders leven, al dan niet in het geheim, schuurt en wringt de eigen beleving met de eisen en verwachtingen van familie, collega’s, media of religie over ons gedrag als man of vrouw.

Voor het nieuwe nummer van literair tijdschrift De Gids (verschijnt op 17 oktober) reflecteerden verschillende schrijvers en dichters op dit thema: rolpatronen, diversiteit en het ongemak van een al te afgebakende seksuele rol. Dit Gidsnummer biedt: een cinema-essay van Basje Boer over de spiegeling en de constructie van de rol als vrouw; een lichaam kiezen in een virtuele wereld (gedicht van Maria Barnas); mannelijkheid als een absurde en onmogelijke opgave (essay van Dirk van Weelden over Gertrude Stein); een analyse van de termen sekse, geslacht en gender (taalcolumn van Ewoud Sanders); de zoektocht naar een vrij en bevrijdend vrouwelijk spreken (essay van Niña Weijers); en een essay over het proza van Eileen Myles door Matthew Stadler. Verder zijn er bijdragen van Simon(e) van Saarloos, Ellen Deckwitz en Marte Kaan, en verzorgden kunstenaars Berend Strik en Melanie Bonajo de beeldbijdragen in het midden van het blad.

Lees verder >>

Verschenen: nieuw nummer Onze Taal

Mag je iets waar geen vlees in zit nog wel een ‘schnitzel’ noemen? En mag een slager het wel hebben over ‘diervriendelijk vlees’? De discussie over vlees en vleesvervangers is ook een taaldiscussie, zo blijkt uit het prikkelende omslagartikel van het oktobernummer van Onze Taal.

In dit nummer ook aandacht voor de klimaatdiscussie, en de opmerkelijke nieuwe woorden die daarin kwamen bovendrijven, zoals plastictariër, ecorexia en vliegtuigschaamte. Verder in de nieuwe Onze Taal: de betekenis van ‘betekenisloze’ stopwoordjes als eh, de gevolgen voor het schoolvak Nederlands van het ambitieuze onderwijsrapport van ‘Curriculum.nu’, en het bijzondere werk van schrijver en illustrator Ted van Lieshout, die in de Kinderboekenweek de prestigieuze Boekensleutel ontvangt.

Lees verder >>

Verschenen: Parelduiker 2019/4

Het kind en ik. De jeugd van Martinus Nijhoff
Het leven van Martinus Nijhoff is voor een groot deel in nevelen verborgen, met name zijn jeugdjaren. Kort geleden dook een tekst uit 1912 op, waarin de 18-jarige dichter zijn leven schetst. Hoewel zijn woorden luchtig blijven wordt het duidelijk dat er grote moeilijkheden waren. Nijhoff-biograaf Bart Slijper onthult het document waaruit het beeld rijst van een jongen die er het beste van wist te maken.

Het feministische toneel van Marcellus Emants
Is er in de vorige eeuw al niet genoeg geschreven over Marcellus Emants, de schrijver van Een nagelaten bekentenis, de romancier van het Nederlandse naturalisme, de Emants van de reizen, de essays en de epische gedichten? Maar ook de edele literatuurgeschiedenis kent haar zwakheden – ook daarin kunnen bronnen wel eens lang op ontsluiting wachten. Wie dat wat schrijvende vrouwen in de tijd van Emants hebben nagelaten niet versmaadt, zoals Wilhelmina Drucker-biograaf Marianne Braun, ontdekt nog de Emants van een novelle die een toneelstuk werd, drie brieven van zijn hand en een dankbaar publiek voor zijn minder succesvolle toneelstukken. 

Lees verder >>

Vooys 37.3 ‘Digital Humanities’ is uit!

In de derde editie van het jaar legt Vooys de aandacht op de digitalisering binnen de geesteswetenschappen. Het gebruik van digitale methodes en de computer is ook binnen de Neerlandistiek bijna niet meer weg te denken. De belangrijke rol die de DBNL daarbinnen speelt staat centraal in deze editie.

Het nummer trapt af met een artikel van de drie digital humanities-wetenschappers Wouter Haverals, Folgert Karsdorp en Mike Kestemont, die door middel van een ‘scansierobot’ ritme toekenden aan Nederlandstalige poëzie. Letterkundige Vanessa Joosen presenteert vervolgens in haar bijdrage de eerste resultaten van haar onderzoek naar het construeren van leeftijd binnen kinderboeken. Ton van Kalmthout, werkzaam als onderzoeker bij het Huygens ING, licht in een historisch artikel het belang en de waarde van de DBNL als instituut toe. Ook bespreekt hij de discussies die geleid hebben tot het ontstaan van een digitale bibliotheek. Letterkundige Thomas Crombez draagt bij door middel van een artikel over digitalisering en auteursrechten. Hij betoogt dat het tijd wordt dat digitale teksten weer eigendom worden van de digitale lezer.

Verder bevat dit nummer een interview met de voorzitter van de Werkgroep Content van de DBNL, hoogleraar Geert Buelens, toont Servische neerlandica Jelica Novakovic de onmisbaarheid van de DBNL en reflecteert hoogleraar computationele literatuurwetenschappen Karina van Dalen-Oskam op het vakgebied van de digital humanities. Tot slot telt deze Vooys een tweetal recensies.

Dit nummer van Vooys is tot stand gekomen door een samenwerking met de Taalunie,de Vlaamse Erfgoedbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. Deze drie organisaties zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de DBNL.

Een selectie van deze artikelen kunt u binnenkort online lezen op onze website, www.tijdschriftvooys.nl.

Verschijning De Gids 2019/4: Vergeet het!

Donderdag 5 september verscheen het nieuwe nummer van literair tijdschrift De Gids, dit keer een themanummer over herinneren en vergeten. 

Hebben we eigenlijk controle over ons geheugen? Nooit eerder is alles wat gebeurt zo minutieus in ‘archieven’ opgeslagen als nu, maar impliceert die eindeloze toename van informatie ook dat we meer greep hebben op onze eigen herinnering en op die van de wereld als object van ons collectief geheugen? Worden we gecorrigeerd door al die externe opslagplaatsen, of maken ze ons alleen maar lui? Alle hulpmiddelen ten spijt is niets zo feilbaar als het menselijk geheugen. Psychologisch onderzoek heeft aan het licht gebracht dat we er vaak op los fabuleren in de volle overtuiging dat we niets dan objectieve feiten op een rijtje zetten. Juist die inherente onbetrouwbaarheid maakt het geheugen tot een literair thema bij uitstek; uiteindelijk is elk verhaal dat zich op het geheugen beroept ten diepste fictief. Dat geldt overigens niet alleen voor ons individuele brein, want ook het collectieve geheugen weet ons telkens weer verrassend in de steek te laten.

Lees verder >>

‘Ons Erfdeel’ wordt ‘de lage landen’

Vanaf 2020 krijgt het tijdschrift Ons Erfdeel een nieuwe naam. Het blad zal dan, net als de website, de lage landen heten.

Op 1 april 2019 heeft de onafhankelijke culturele instelling Ons Erfdeel vzw drie ambitieuze websites gelanceerd: een Engelstalige (www.the-low-countries.com), een Franstalige (www.les-plats-pays.com) en een Nederlandstalige (www.de-lage-landen.com).

De naamgeving is helder, coherent en consistent. De Lage Landen zijn dat deltagebied aan de Noordzee. De term heeft geen negatieve of politieke connotaties. In alles wat we doen, ligt de focus op dit gebied, dat in de praktijk meestal samenvalt met het Nederlandse taalgebied, Vlaanderen en Nederland.

We zijn dan ook van plan voortaan met deze naamgeving te communiceren. Daarom nemen we vanaf 2020 afscheid van de naam Ons Erfdeel voor het gelijknamige blad.

Lees verder >>

Nieuwe artikelen in Over Taal over basisgeletterdheid en grammaticale kennis

Twee nieuwe bijdragen in het online Tijdschrift Over Taal (ISSN 2593-8347 – jaargang 57 – september 2019):

  • Een replicaonderzoek naar de kennis van Nederlandse spelling en grammatica bij laatstejaarsleerlingen aso en vwo (door Filip Devos en Judit De Vilder)
  • Basisgeletterdheid. Of hoe het verzet tegen laaggeletterdheid een daling van het taalniveau zou kunnen veroorzaken (door Jordi Casteleyn)

Beide bijdragen zijn gratis downloadbaar op https://overtaal.be/.

Inhoudsopgave Nederlandse Taalkunde 24(1)

Raadpleeg dit nummer ook online

Discussie: hoeveel voorzetselvoorwerpen in een zin?

Waarom zou een zin geen twee voorzetselvoorwerpen kunnen bevatten? Over de invloed van een grammaticamodel
Ina Schermer-Vermeer

Waarom (ik denk dat) een deelzin slechts één voorzetselvoorwerp kan bevatten. Een antwoord aan Ina Schermer-Vermeer
Hans Broekhuis

Nogmaals: de invloed van een grammaticamodel op de keuze voor het aantal voorzetselvoorwerpen in een deelzin. Een reactie op het antwoord van Hans Broekhuis
Ina Schermer-Vermeer

Lees verder >>

Nieuwe Mededelingen Jacob Campo Weyerman

Zojuist verscheen het nieuwe nummer van de Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman, de eerste aflevering van jaargang 42. In de bijna honderd bladzijden komt de Amsterdamse horeca van Weyerman (‘Koninklijke gaarkeukens en driestuivers ordinarissen’) in een bijdrage van Maarten Hell aan de orde. In een klein artikeltje wordt het Amsterdams faillissement van Weyerman hernomen. Verder aandacht voor de Daltons van Elst, drie broers Van Santen die het Groene Hart teisterden met hun gewelddadige diefstallen. Lotte Jensen wijdt haar bijdrage aan gezangen over watersnoodrampen. Verrassend is verder de hervonden bijdrage van André Hanou over Feith, Van Hoogeveen (en Vreede) en de vrijmetselarij. Voorts nieuws over een pornografisch boekje, de ‘robe à la polonaise’ en asperges. Wie hierover meer wil weten of lezen, kan voor een luttel bedrag lid worden van de Stichting: post@weyerman.nl 

Moedwil en misverstand: de neerlandistiek in het publieke debat

Door Redactie Boekengids

Het gebeurt al jaar en dag: schrijvers, critici en andere lieden uit ‘het veld’ verwijten academisch letterkundigen dat ze te veel met theorie bezig zijn en te weinig met ‘echt lezen’. Nu de academische neerlandistiek steeds minder studenten trekt, klinkt dit verwijt weer vaak op: eigen schuld, neerlandici! Hadden jullie, met theorie als die van Bourdieu in de hand, de waarde van je eigen onderzoeksobject, de literaire canon, maar niet moeten ondermijnen!

Hoogleraar moderne letterkunde aan de Universiteit Leiden, Yra van Dijk, keek de discussie de afgelopen tijd met lede ogen aan. In een lange, bevlogen maar vooral heldere bijdrage aan een essayreeks in de Nederlandse Boekengids 2019#4 reconstrueert ze de belangrijkste argumenten in de discussie, en scheidt ze – onderbouwd met cijfers – zin van onzin. Ze laat zien welke échte oorzaken van de problemen in het Nederlands-onderwijs worden verdoezeld door de discussie over Bourdieu: ‘Na deze opsomming van misverstanden resteert de vraag aan de vermoeide Witteman, de bezorgde Gerbrandy en de miskende Pfeijffer of hun vijand werkelijk de neerlandistiek is. Of misschien eerder een cynische houding van een overheid die verzuimt om een degelijk taal- en cultuurbeleid te maken?’ Aan het eind formuleert Van Dijk een aantal duidelijke taken voor de neerlandistiek. 

Volg de essayreeks over de urgente taak van de hedendaagse neerlandistiek en een heleboel andere actuele discussies door onder deze link abonnee te worden van de Nederlandse Boekengids, een jong, tweemaandelijks, oprecht intellectueel maar toegankelijk tijdschrift, gerund door twintigers.

Verschenen: speciaal nummer Verslagen & Mededelingen over Anton van Wilderode

Anton van Wilderode. Bron: Wikipedia

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) in Gent organiseerde op 14 november 2018 een colloquium gewijd aan Anton van Wilderode. Intussen bewerkten de sprekers van dit colloquium hun bijdrage tot artikelen, die gebundeld verschijnen in de vorm van een themanummer van het KANTL-tijdschrift Verslagen & Mededelingen. Dit nummer, dat werd samengesteld door Patrick Lateur en Frank Willaert, verschijnt vandaag, 24 juni, ter herdenking van zowel zijn geboorte- als sterfdag, en bevat volgende artikelen:

  • ‘Anton van Wilderode, de laatste der priester-dichters?’ door Dirk de Geest
  • ‘Vaderbinding? Moederbinding? Van Wilderode als identificatiefiguur’ door Erik Spinoy
  • ‘De dubbelfluit in het licht van de literatuurdidactiek toen en nu’ door Johan van Iseghem
  • ‘Vertolker? Vertaler? Dichter? De klassieken in de woorden van Anton van Wilderode’ door Wim Verbaal

Geïnteresseerden kunnen het themanummer bestellen via de website van KANTL. Dit kost 12 euro voor verzending naar een adres in België, 16 euro voor verzending naar een adres in Nederland.

Nieuwe artikelen Over Taal

Twee nieuwe bijdragen in het (vernieuwde) online Tijdschrift Over Taal (ISSN 2593-8347 – jaargang 57 – juni 2019):

– Natiolecten: het beleid en de praktijk in de naslagwerken (door Reglindis De Ridder en Miet Ooms).

“Wij wilden nagaan of de naslagwerken die momenteel beschikbaar zijn voor het Nederlands, voldoende bekend zijn en ook volstaan.”

Reglindis De Ridder is postdoctoraal onderzoeker aan de afdeling Neerlandistiek van de Universiteit van Stockholm. Miet Ooms is vertaler, expert taalvariatie en vrijwillig wetenschappelijk medewerker aan de KU Leuven, campus Leuven.

Lees verder >>