Categorie: studie Nederlands

Onlinecongres Talige diversiteit in het onderwijs

Door Joana Duarte

Wat hebben meertaligheid en chips met elkaar te maken?

Wil je het antwoord op deze vraag weten? Dan ben je van harte uitgenodigd voor de keynote van prof. dr. Piet Van Avermaet (Universiteit Gent) – Meertaligheid: waarom willen we de ander ontzeggen waar we zelf wel pap van lusten? (29 januari, 9-10 uur, online natuurlijk).

Spoiler alert: Meertaligheid is net als chips. We kunnen er zelf niet afblijven, maar we willen liever niet dat onze kinderen er te veel van smullen. ‘Dat is ongezond!’ Nagenoeg elke samenleving is meertalig. De meeste samenlevingen zijn dat ook altijd al geweest. Wanneer mensen die verschillende talen spreken met elkaar in contact komen, zoeken ze naar strategieën om te kunnen communiceren en om te leren van elkaar.

Voor meer informatie over de sessie, het programma en aanmelding ga naar:
https://www.myschoolsnetwork.com/…/talige…/page/19125

Meer weten over prof. dr. Piet Van Avermaet:
https://www.ugent.be/…/abou…/promoters/piet-van-avermaet

Sara B. en de briefroman ten tijde van corona

Voor Lia van Gemert

Door Marco Prandoni

Een van de eerste boeken die na de lockdown in Italië zijn verschenen, is Trio van Dacia Maraini (Rizzoli), een historische briefroman die speelt in de Siciliaanse stad Messina tijdens de pestepidemie van 1743. De hoofdpersonen Agata en Annuzza proberen aan hun isolement te ontsnappen door brieven aan elkaar te sturen. Dat ze beiden verliefd op Girolamo zijn, staat hun vriendschap niet in de weg. Deze roman van feministe Maraini zou weliswaar niet slagen voor de zgn. Bechdel Test* – komen er in een bepaalde roman / film minstens twee vrouwen voor, die met elkaar over een ander onderwerp praten dan ‘mannen’? – en pendelt een beetje saai heen en weer tussen de twee correspondenten, maar toch is wat ze doet ook subtiel. Want met deze literaire vorm geeft haar roman stem aan de behoefte aan communicatie die velen, fysiek afgesneden van de buitenwereld maar steeds op zoek naar nieuwe manieren om daarmee in contact te blijven, tijdens een lockdown kunnen voelen.

Een briefroman die wel glanzend voor de Bechdel Test zou slagen is Sara Burgerhart van Betje Wolff en Aagje Deken. Het toeval wil dat juist deze klassieker op het programma stond van de cursus Nederlands 2 in Bologna toen de pandemie uitbrak. We lazen en vertaalden uit de Tekst-in-Context-editie, bezorgd door Marleen de Vries, Karel Bostoen en Lia van Gemert: Sara B., een rebelse vrouw uit de Verlichting (AUP, 2012). Naar mijn idee, het beste deel van de reeks. De thematische indeling van de hoofdstukken – zielsvriendschap, liefdesperikelen, religie & verlichting, overal verraad enz. – biedt de mogelijkheid tot interessante, gerichte literair-historische uitstapjes zonder afbreuk te doen aan de complexe opzet van de roman of aan zijn spanningsboog. Studenten konden de hertaalde tekst zonder al te veel moeite begrijpen. Ze reageerden verrast, vervolgens geamuseerd en uiteindelijk geboeid.

Lees verder >>

Laurens organiseerde na zijn studie Nederlands een groots jaarlijks literair festival

Laurens studeerde Nederlands Taal en Cultuur en is nu programmamaker bij Literair Productiehuis Wintertuin. Ook staat hij regelmatig op het podium met een literaire boyband. In deze video vertelt hij over de keuzes die hij heeft gemaakt en hoe zijn studie hem heeft voorbereid op zijn dynamische en afwisselende baan. Benieuwd welke talenstudie bij jou past? Ontdek het op https://talenstudievoorjou.nl/

(Bekijk deze video op YouTube)

Week van het Nederlands

Door Marc van Oostendorp

Het is de Week van het Nederlands en daarom vertelt onze hoogleraar Marc van Oostendorp over de relevantie van het Nederlands en de Nederlandse literatuur! Ben jij nou ook geïnteresseerd in de Nederlandse taal, cultuur en/of literatuur? Bekijk dan onze website over de bacheloropleiding Nederlandse Taal en Cultuur in Nijmegen.

(Bekijk deze video op YouTube)

Gezocht: apps voor het leren van een taal

EnetCollect (European Network for Combining Language Learning with Crowdsourcing Techniques) is een Europees project dat de productie van lesmateriaal voor taalleerders met verschillende niveaus en achtergronden wil verbeteren, met behulp van crowdsourcing. De onderzoekers willen in kaart brengen welke apps en platforms voor het leren van een taal op dit moment in omloop zijn. Gebruikt u zo’n app of kent u een platform? Help mee en vul de enquête in! De enquête is in het Engels en invullen duurt een paar minuten.

Helemaal terug naar de basis van het ontleden

Door Henk Wolf

Mijn stukje van vorige week over de ontleding van ‘De paus is in Nederland’ heeft heel wat oude discussies opgerakeld en nieuwe doen ontbranden, met de nodige emoties hier en daar. Zoals dat gaat op internet.

Omdat ik vermoed dat niet iedereen alles precies zo heeft begrepen als ik het bedoeld had, wil ik hier nog eens de basaalste basis van het ontleden bespreken en dan mijn overwegingen daaronder zetten. Hopelijk doe ik dat nu zo helder dat iedereen het kan volgen.

Lees verder >>

Proefstuderen in Nijmegen

Door Marc van Oostendorp

Normaliter kun je op dit moment van het jaar een dagje meelopen met een van onze studenten, om te zien of de studie Nederlands iets voor je is. Omdat dit nu niet kan, maakten studenten en docenten een virtuele proefstudeerdag. De eerstejaarsstudenten Merel en Pepijn leiden je rond door het Erasmusgebouw en docenten vertellen over hun cursussen in het eerste semester.

Lees verder >>

De Alphaman: De stille plantage

De Alphaman presenteert: een poster en een video over Albert Helmans De stille plantage! De poster en video kunnen gebruikt worden ter ondersteuning van de nieuwe, op het onderwijs gerichte uitgave van De stille plantage, die onlangs verscheen in de reeks Tekst in Context (klik hier voor meer informatie). De Alphaman bedankt Michiel van Kempen voor het idee om met dit boek aan de slag te gaan!

Lees verder >>

Het Schoolvak Nederlands 2019

Een verslagje

Door Henk Wolf

Elke herfst organiseert een universiteit of hogeschool het congres Het Schoolvak Nederlands, “de HSN” voor ingewijden. Afgelopen vrijdag en zaterdag was hogeschool Windesheim in Zwolle de organisator. Door de opzet kan elke deelnemer maar een fractie van alle lezingen en workshops meemaken, dus de ervaringen die mensen opdoen als ze ernaartoe gaan, kunnen sterk uiteenlopen. Ik was in elk geval erg enthousiast over wat ik heb gehoord en gezien. Hierbij een kort verslagje.

Lees verder >>

KNAW-advies ‘Nederlands verdient meer’

Vanmiddag is aan minister Ingrid van Engelshoven het KNAW-rapport Nederlands verdient meer aangeboden, met een analyse over de problemen bij de instroom van de (universitaire) studie Nederlands en suggesties voor mogelijke oplossingen.. Zo stelt de commissie voor om het voortbestaan van de huidige vijf bachelor opleidingen in Amsterdam, Groningen, Leiden, Nijmegen en Utrecht te garanderen; om bij te dragen aan een landelijke campagne die de vele mogelijkheden die de studie biedt onder de aandacht van studiekiezers te brengen, en een aantrekkelijke nieuwe lesmethode voor de middelbare school te ontwikkelen die beter aansluit bij de interesses van leerlingen én bij de huidige stand van de wetenschap.

Het advies staat hier.

Hoe vind je de klemtoon in een woord?

Door Henk Wolf

Klemtonen zijn rare dingen. Een klemtoon maakt een lettergreep opvallender dan overige lettergrepen, maar dat kan op verschillende manieren: beklemtoonde lettergrepen kunnen bijvoorbeeld luider zijn dan hun onbeklemtoonde buren, maar ook op een hogere toon worden uitgesproken of langer worden aangehouden. Nederlandstaligen gebruiken vooral de laatste twee manieren.

Iedereen die als moedertaal Nederlands spreekt, legt klemtonen. Als anderen spreken, hoor ik waar die klemtonen liggen. Dat geldt alleen niet voor iedereen. Elk jaar weer kom ik studenten tegen die met wanhoop in hun stem vragen hoe ze in vredesnaam de klemtoon kunnen vinden. Soms hebben ze al hun toevlucht genomen tot internet en daar allerlei vuistregels gevonden, maar zelf horen doen ze het niet, niet eens in hun eigen spraak.

Uiteraard hebben we het als docenten onderling over zo’n probleem. Dan wisselen we ook de didactische aanpakken uit die we gebruiken om studenten te helpen bij de oplossing van dat probleem. Omdat ik bij het googelen niets vond wat de wanhopige student helpt, zet ik er maar een paar op een rijtje.

Lees verder >>

Onderwerp en persoonsvorm als ANWB-echtpaar: een pleit voor meer narratieven in het grammaticaonderwijs

Door Henk Wolf

Leerlingen die goed zijn in ontleden, zijn niet altijd goed in ontleden. Zeker, ze kunnen een hoog cijfer verdienen door zorgvuldig geselecteerde woorden en zinsdelen in speciaal geconstrueerde zinnetjes juist te benoemen. Maar vaak snappen ze niet wat er nou eigenlijk in een zin gebeurt.

Het probleem

Een kleine illustratie: ooit vroeg ik een groep eerstejaarsstudenten Nederlands tijdens hun eerste studiedag om me te vertellen wat een lijdend voorwerp was en een meewerkend voorwerp en een voorzetselvoorwerp. Op die vragen kwamen antwoorden die getuigden van een goed geheugen, maar niemand wist me een antwoord te geven op de vraag wat nou eigenlijk een voorwerp was – zonder iets van lijdend of meewerkend ervoor. Of een bepaling. Het is alsof ze een herdershond en een keeshond kunnen onderscheiden, maar geen idee hebben dat er een zoiets als een hond bestaat.

Lees verder >>

Persbericht: Universiteiten stellen studentenstop bij Nederlands in

door Redactie Neerlandistiek

De gezamenlijke Nederlandse universiteiten hebben bij de minister aangevraagd voor de opleidingen Neerlandistiek een numerus fixus in te stellen. Na alle berichtgeving over de lagere instroom in deze opleidingen komt dit enigszins als een verrassing, maar een woordvoerder van de universiteiten verklaart de maatregel als volgt: “Onze managementafdelingen hebben een marketingonderzoek verricht, waaruit blijkt dat juist bij de opleidingen met een numerus fixus de collegebanken uitpuilen. Die kunnen de toestroom bijna niet aan. Dat willen wij bij neerlandistiek ook weer bereiken.”

Het maximale aantal studenten per opleiding is voorlopig op 6 gesteld. Waarom 6? “Onze statistici hebben de scenario’s doorgerekend en zijn tot de conclusie gekomen dat met dit getal een optimale spreiding over het land wordt bereikt. Bovendien zijn zij van mening dat 6 een perfect getal is omdat de som van de delers gelijk is aan het product.”

Toch zien de universiteiten de numerus fixus niet meteen als een rendementsmaatregel: “Onze communicatiedeskundigen zien het meer als een kwaliteitsimpuls, omdat uit onderwijskundig onderzoek blijkt dat een aantal van 6 zowel voor het samenwerkend leren als de gedifferentieerde onderwijsleergesprekken de beste resultaten geeft.”

Zijn de neerlandici zelf ook nog geraadpleegd? “Niet als zodanig, maar onze docenten werken keihard om de instroom te verhogen, en omdat hun inspanningen tot nu toe niet het gewenste resultaat hebben opgeleverd zullen zij elke nieuwe maatregel toejuichen.”

Ook minister Van Engelshoven is enthousiast: “Deze initiatieven tonen aan dat de neerlandistiek springlevend is en heel goed haar eigen boontjes kan doppen.” Vindt zij het aantal van 6 studenten per opleiding niet te laag? “Nee, want de markt voor vertalers is klein en bijna verzadigd, en met landelijk zo’n vijftig nieuwe academische leraren op jaarbasis hebben we dat lerarentekort zo opgelost. In de tussentijd laten we de leraren van de andere vakken gewoon bij Nederlands voor de klas staan. Nederlands is toch een vak dat voornamelijk dienstbaar is aan andere vakken. Door bij Nederlands de teksten van geschiedenis, biologie en aardrijkskunde te laten lezen verlagen we ook nog eens de werkdruk bij de andere vakken.”

De numerus fixus voor Nederlands gaat al in per 1 september 2019. Om de verwachte grote belangstelling in te dammen start vandaag een landelijke vooraanmelding op neerlandistiek.nl. Belangstellenden kunnen reageren op dit bericht.

Less is more. Een opleiding ondertiteling in Polen

Door Agata Kowalska-Szubert

Anderhalf jaar geleden had ik het onmiskenbare plezier te berichten over een cursus ondertiteling aan de Brusselse campus van de KU Leuven. De ervaringen die we toen hebben opgedaan, waren dermate sterk dat we ons vanuit de neerlandistiek in Wrocław meteen voorgenomen hadden de beide Lucs (Luc Dierickx en Luc Loonbeek, de docenten van deze cursus die beiden werkzaam zijn op de Brusselse campus van de KU Leuven) naar Polen te lokken. Uiteindelijk is dit in januari jongstleden gelukt. Luc en Luc zijn in het kader van het Erasmusprogramma voor een week naar Wrocław gekomen.

De meeste docenten werken als het ware op twee denkniveaus. Aan de ene kant verzamelen wij zelf informatie en kennis die we dan aan onze studenten kunnen overdragen. Aan de andere kant echter zijn we ons er sterk van bewust dat er specialisten zijn die bepaalde dingen juist béter doen dan wijzelf. En dat is juist het geval zijn met die twee Brusselse docenten.

Lees verder >>

De landelijke kennistoets Nederlands is een rommeltje

Door Henk Wolf

Tien jaar geleden was het theoretisch gezien mogelijk dat een studie Nederlands aan twee verschillende onderwijsinstellingen een heel verschillende inhoud had. Om de studies vergelijkbaarder te maken en om tegelijkertijd een landelijk minimumniveau vast te stellen zijn hbo-docenten uit heel Nederland toen voor een groot aantal hogeschoolstudies een zogenaamde kennisbasis gaan schrijven – een beschrijving van parate kennis waarover elke afstudeerder moest beschikken. Dat gebeurde onder de vleugels van de toenmalige HBO Raad, waaruit de werkgroep 10 voor de leraar is voortgekomen. Dat samenwerkingsverband van docenten ontwerpt nu elk jaar een aantal toetsen om na te gaan of studenten echt over de vereiste minimale kennis beschikken.

Natuurlijk is er op detailniveau altijd kritiek mogelijk, maar de kennisbases en de bijbehorende landelijke kennistoetsen zijn in mijn ogen een goed idee. Alleen moeten de toetsen uiteraard wel doen waar ze voor gemaakt zijn: achterhalen of de kennis uit de kennisbasis aanwezig is. Omdat de docenten die de toetsvragen ontwerpen die pas na uitgebreide peer feedback goedgekeurd krijgen, nam ik aan dat dat wel goed zat. En dat veel studenten klaagden over de toets, dat weet ik aan toetsstress of externe attributie. Dat was onterecht. Ik heb vandaag de oefentoets voor de bachelor Nederlands gemaakt en ik schrok van de kwaliteit van veel vragen. Die waren ongeschikt om na te gaan of studenten over de kennisbasisstof beschikten. Al met al is de oefentoets een rommeltje. Als de vragen daarin uit dezelfde databank komen als die van de echte toets, dan is dat ernstig.

De vragen bestrijken in principe het hele gebied van de neerlandistiek. Omdat ik taalkunde doceer, laat ik alle vragen die gaan over literatuur en taalbeheersing hier links liggen, al doe ik dat wel met de opmerking dat daar ook uitermate beroerde vragen tussen zitten. Vragen die in mijn ogen in orde zijn, bespreek ik ook niet. Ik bespreek hieronder uitsluitend taalkundevragen waaraan iets mankeert. Dat geeft al genoeg stof om een flink artikel te vullen. Ik doe dat in de hoop dat de makers van de landelijke kennisbasistoets Nederlands schrikken en heel snel iets doen aan de kwaliteit van hun toetsen. Lees verder >>