Categorie: nieuws

Aanstootgevend jeugdboek over jodenbekering niet herdrukt

Uitgeverij Den Hertog in Houten heeft besloten om De zoektocht naar Lea Rachel, een jeugdboek over jodenbekering, niet te herdrukken. In dit boek staat onder meer dat joden op de grond spugen als zij over Jezus of christenen praten en dat zij een vreugdedansje maken als zij hun christelijke buren hebben weggepest (het gojimpakkertje). De auteur, M.H. Karels-Meeuse, baseerde zich op een 19de-eeuws autobiografisch bekeringsverhaal, maar daarin komen deze elementen niet voor. Over een joods personage schrijft zij: ,,Het zwarte haar en de gebogen neus geven hem een echt Joods uiterlijk.’’

Van dit boekje, dat is bestemd voor kinderen vanaf elf jaar en dat in de reformatorische pers positief is ontvangen, zijn tussen 1999 en 2016 10.000 exemplaren verkocht, zo meldde Ewoud Sanders vorige week in zijn proefschrift Levi’s eerste kerstfeest. Jeugdverhalen over jodenbekering. Eerder zei Adriaan Bouman van uitgeverij Den Hertog tegen het Reformatorisch Dagblad dat in De zoektocht van Lea Rachel ,,de joodse omgeving genuanceerd wordt geschetst’’. ,,In de historische bron’’, aldus Bouman, ,,worden ernstige fysieke mishandelingen expliciet beschreven. In de bewerking van Karels-Meeuse zijn deze passages afgezwakt of weggelaten. Om de haat tegen Jezus op een voor kinderen acceptabele manier te schetsen, heeft de auteur elementen toegevoegd als het spugen.” Lees verder >>

Actieplan moet het Nederlands in de buurlanden versterken

Bericht Taalunie

Er komt een gezamenlijk actieplan om het delen van kennis en ervaringen rond Nederlands als buurtaal tussen de grensregio’s gemakkelijker te maken. Dat is de uitkomst van het recent gehouden colloquium ‘Nederlands als buurtaal’ in Luik. 

Speerpunten

Het actieplan concentreert zich rond vijf thema’s die tijdens het colloquium aan bod zijn gekomen: doorlopende leerlijn, bij- en nascholing, beleid, innovatie en werk. Iedere regio krijgt hierbij de ruimte om de intentieverklaring met eigen specifieke eisen en wensen aan te vullen.

Het moet een plan worden met gezamenlijke speerpunten die passen binnen de 21e-eeuwse vaardigheden. Vaardigheden waarover leerlingen nu en in de toekomst zouden moeten beschikken.

In februari, 25 jaar na het Verdrag van Maastricht, wordt dit actieplan ondertekend in Maastricht. Dit plan zal de leidraad vormen voor de komende vijf jaar. En in aanloop naar de ondertekening gaat de Taalunie alvast in gesprek met de diverse interregionale partijen. Lees verder >>

KANTL kiest vier nieuwe leden

Annelies Verbeke, Peter Theunynck, Reinhild Vandekerckhove en Marc van Vaeck zijn zopas verkozen als nieuwe leden van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL).

De KANTL telt 30 leden: 10 literatuurwetenschappers, 10 taalkundigen en 10 creatieve auteurs. De Academie heeft daarnaast ook een wisselend aantal ereleden die de leeftijdgrens van 75 jaar hebben bereikt, of die ontslag nemen als werkend lid van de Academie.

Bij het ingaan van 2017 worden vier personen erelid van de KANTL. Het gaat om Walter van den Broeck, Stefaan van den Bremt, Johan Taeldeman en Werner Waterschoot. Ze worden in 2017 opgevolgd door Annelies Verbeke, Peter Theunynck, Reinhild Vandekerckhove en Marc van Vaeck.

De KANTL is een autonoom, onafhankelijk en multidisciplinair genootschap dat door de overheid is ingesteld. Haar doel is de studie, de beoefening en de bevordering van de Nederlandse taal en letterkunde. Nieuwe Academieleden worden verkozen door de leden van de KANTL, en benoemd door de Vlaamse regering.

Meer info: www.kantl.be
Lees verder >>

Nieuws van de Gentse onderzoeksgroep Teksteditie Literatuur in Vlaanderen

Op 23 maart 2017 organiseren Poëziecentrum, KANTL en TLIV een studienamiddag over poëzie en klassieke muziek.

De onderzoeksgroep Teksteditie Literatuur in Vlaanderen (UGent) organiseert in 2017 samen met Huygens ING (Den Haag) een studiedag: Transmissie van tekst in tekst.

Recente edities van TLIV (najaar 2016)

  • Cyriel Buysse, Tragedie en andere vroege verhalen. Gent, Woolf, 2016 (Cyriel Buyssebibliotheek 1).
  • Literatuur in Vlaanderen 1900-1950 (Academia Press): Victor Brunclair, Gedichten (met een nawoord van Anneleen De Coux)
  • ‘Richard Minne leest Guido Gezelle’, in Sonia Vandepitte, Bart Defrancq, Lieve Jooken (red.), Een sextant voor een taalspecialist. Bijdragen tot Joost Buysschaert in profiel. Gent, Academia Press, 2016, p. 169-176.

Lees verder >>

Gerrit Komrij-prijs 2016 voor Elvis Peeters

2016-12-08-11-31-49

Door Bas Jongenelen

In 2012 ging de Gerrit Komrij-prijs naar Ingrid Biesheuvel voor haar vertalingen van Arturverhalen uit de Lage Landen, in 2013 waren Rick Honings en Peter van Zonneveld met hun biografie van Willem Bilderdijk (De gefnuikte arend) de winnaars. Annemieke Houben was met Vieze liedjes uit de 17e en 18e eeuw in 2014 de laureaat. Vorig ging Odilia Beck en haar website: www.odiliasdagboek.nl er met de prijs vandoor. Dit jaar is de prijs voor Elvis Peeters en zijn vertalingen van de gedichten van Henric van Veldeke.

Lees verder >>

‘Echte literatuur bedrijven deed je in de 18e eeuw niet in het Nederlands’

Door Michiel Leen

9789035143753-178-0Onlangs verscheen De weg naar het binnenland, het het achtste en laatste deel in de reeks Geschiedenis van de Nederlandse literatuur. De reeks is opgezet als doorlopend verhaal met alle recente vondsten en de nieuwste wetenschappelijke inzichten. De serie, een initiatief van de Taalunie, is bedoeld voor zowel Neerlandici als voor een breder publiek. De verschillende delen beschrijven de literatuur uit Nederland en Vlaanderen van de middeleeuwen tot 2005. In januari 2017 wordt de reeks afgerond met een terugblik van de redactie.

Michiel Leen sprak met de auteur van dit laatste deel, Tom Verschaffel.

Niet de spannendste periode uit de vaderlandse letteren, maar wel een cruciaal scharniermoment in de culturele en politieke geschiedenis van de Zuidelijke Nederlanden.

De literatuur van de Zuidelijke Nederlanden in de 18e eeuw is een wat een ondergeschoven kindje. De periode tussen 1700 en 1800 wordt er gewoonlijk gezien als een literair braakland. Een literatuurgeschiedenis schrijven over die periode is dan ook niet evident. Historicus Tom Verschaffel, docent aan de KU Leuven, ging de uitdaging aan. En neen, dat was volgens zijn zeggen géén ondankbare taak. Lees verder >>

Hans Bennis nieuwe Algemeen Secretaris van de Nederlandse Taalunie

hansbennis
Prof. dr. H.J. Bennis

Zojuist is bekend geworden dat prof. dr. Hans Bennis door het Comité van Ministers per 1 februari 2017 is benoemd tot de nieuwe Algemeen Secretaris van de Nederlandse Taalunie.

Bennis studeerde Nederlands en Algemene Taalwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en was verbonden aan onder meer de Vrije Universiteit en de Universiteit van Tilburg voor hij in 1998 directeur werd van het Meertens Instituut (KNAW).  Als zodanig was hij verantwoordelijk voor grote infrastructurele (taal)wetenschappelijke projecten zoals het Taalportaal en CLARIAH. Daarnaast was hij sinds 2000 bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Bennis neemt deze week afscheid van het Meertens Instituut en volgende week van de UvA.

In een reactie zegt Bennis: Lees verder >>

Ilja Leonard Pfeijffer wint Prozaprijs van de KANTL

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) heeft haar Prozaprijs van 2016 toegekend aan Ilja Leonard Pfeijffer. Hij krijgt de prijs voor de roman La Superba, die in 2013 bij De Arbeiderspers is verschenen.

De KANTL reikt voortaan nog jaarlijks één literaire (en daarnaast ook één wetenschappelijke) prijs uit. De literaire prijs van 2016 bedraagt 5.000 euro en bekroont een Nederlandstalig prozawerk uit de periode van 2011 tot 2015.

De uitreiking gebeurt tijdens een openbare vergadering van de KANTL op woensdag 21 december in het Academiegebouw in Gent.

In de jury zetelden de volgende leden van de Academie: Hugo Brems (voorzitter), Piet Couttenier, Luc Devoldere, Bart Vervaeck en Erik Vlaminck.
De jury noemt La Superba “een buitengewoon rijke, labyrintische, fascinerende en verwarrende roman” en vindt het “een boek dat fascineert en afstoot, dat ontroert en bij momenten doet walgen, dat choqueert en dat verontrust, dat doet nadenken en doet lachen.”
Vorige laureaten van de prozaprijs van de KANTL waren Stefan Brijs (De engelenmaker, 2006) en Arnon Grunberg (Tirza, 2011).

Meer informatie over de prijs vindt u hier.
Meer informatie over de uitreiking vindt u hier.

Scriptieprijs ANV voor Wim Berends

(Persbericht ANV)

Op 28 november 2016 wordt in de kantoren van de Nederlandse Taalunie in Den Haag de Neerlandiaprijs voor masterscripties (meesterproeven) uit- gereikt.

Deze prijs werd door het Algemeen-Nederlands Verbond in het leven geroepen als signaal ten voordele van het Nederlands in het hoger onderwijs en in de wetenschap. Hij bekroont de scriptie die in het Nederlands aangeboden wordt aan eender welke academische instelling, zonder beperking van landsgrenzen. De scriptie moet een bijdrage zijn tot de grensoverschrijdende kennis van de samenwerking tussen de Lage Landen of gebieden ervan die de huidige grenzen overschrijden, ofwel bijdragen tot de kennis van de cultuur van de Lage Landen en tot het Nederlands in wereldwijd perspectief. Lees verder >>

Over J.C. Bloem en de NSB. Een voetnoot

Door Jan Noordegraaf

Enkele maanden geleden was er enige literair-historische reuring in de gemeente Alphen aan den Rijn. Dat had te maken met het feit dat het toen vijftig jaar geleden was dat de dichter J.C. Bloem overleed. Jacques Bloem was in 1887 geboren in het dorp Oudshoorn, dat in 1918 is ingelijfd bij Alphen aan den Rijn. Aan de andere kant van het water ligt nu een bekend vogelpark annex restaurant.

De Alphense initiatiefgroep ‘Dichter bij Bloem’ had de gemeente Alphen aan den Rijn gevraagd om (financiële) medewerking bij het organiseren van een aantal evenementen rond de dichter Bloem. Via een ambtenaar van de gemeente kreeg de groep evenwel een afwijzende reactie. De mededeling luidde: ‘De gemeente kan zich niet committeren aan zijn levenswijze. Jullie hebben toch ook op Wikipedia [sic!] kunnen lezen dat hij niet van onbesproken gedrag was?’. Gedoeld werd onder meer op het feit dat Bloem in de jaren dertig lid is geweest van de NSB. Lees verder >>

Nederlandse taal en cultuur in India (Hyderabad)

Door Yves T’Sjoen

Het India Platform van de Universiteit Gent initieerde sinds zijn oprichting in 2008 een consortium van academische instellingen in de Lage Landen en in India. Het belang van een uitgebouwd netwerk is paden te plaveien en openingen te creëren naar een andere en zeer diverse cultuurgemeenschap. Het Platform faciliteert interculturele gesprekken en slaat bruggen tussen de Lage Landen en India. Een van de partners is sinds 2015 de English and Foreign Languages University (EFLU) in Hyderabad. De universiteit biedt op hoog academisch niveau taalonderwijs aan. Naast Engels kunnen studenten onder meer opleidingen Duits, Frans, Italiaans en Spaans volgen. De taalverwerving aan de EFLU wordt in de loop van het opleidingstraject gecombineerd met literatuurwetenschappelijk onderzoek.

Tijdens een intensief werkbezoek met vertegenwoordigers van de Taalunie, het Universitair Centrum voor Talenonderwijs en de taalkundige en letterkundige neerlandistiek van de Universiteit Gent zijn de voorbije dagen afspraken gemaakt over een structurele samenwerking. De interuniversitaire coöperatie is in de nabije toekomst gericht op de studie van het Nederlands en de cultuur van de Lage Landen. Lees verder >>

‘Surinaams-Nederlands wordt beter beschreven’

(Door Nederlandse Taalunie)

Het is voor het gebruik en de status van het Surinaams-Nederlands van belang dat het beter wordt beschreven. Daarom gaat men in Suriname proberen structureel meer geschreven en gesproken Surinaams-Nederlands aan te leveren aan het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT). Die toezegging deed een Surinaamse delegatie vorige week na een bezoek aan onder meer het INT, de Taaltelefoon, het Vlaams Parlement en de Nederlandse Tweede Kamer. Onder regie van de Raadscommissie Suriname wordt nu een stappenplan ontwikkeld. Lees verder >>

KNAW instituten vormen KNAW Humanities Cluster

Vanaf 1 oktober 2016 vormen het Meertens Instituut, het Huygens ING en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) het KNAW Humanities Cluster. De instituten spelen hiermee in op internationale ontwikkelingen binnen het geesteswetenschappelijk onderzoek.

Nederlandse taal en cultuur in India

Door Yves T’Sjoen

Op voorstel van het India Platform van de Universiteit Gent en in samenwerking met de Taalunie en de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte van de UGent  wordt aan de English and Foreign Languages University in Hyderabad (Zuid-India) een opleiding Nederlandse taal en cultuur voorbereid. Binnenkort reist op uitnodiging van het India Platform een afvaardiging van de Taalunie, het Universitair Centrum Talenonderwijs (UCT) en de Neerlandistiek van de UGent naar EFLU om er de onderhandelingen te voeren. Venkat Rao, hoogleraar Engelse letterkunde, bezocht intussen Gent teneinde het pad te effenen. Ook in de omgekeerde richting kunnen volgens het ontwerp van samenwerkingsakkoord studenten uit India in de nabije toekomst zich aan de UGent verdiepen in de Nederlandse taal en cultuur. Wordt vervolgd.

Ina Dammanprijs 2016 voor Roeland van Wely

19 juli 2016 – De Ina Dammanprijs wordt dit jaar toegekend aan Roeland van Wely voor zijn publicatie over De Vuuraanbidders, een historische roman van S. Vestdijk. De tweejaarlijkse prijs die in 1999 is ingesteld door de Vestdijkkring, wordt op 12 november in Harlingen uitgereikt.

Dit jaar wordt de prijs toegekend aan Roeland van Wely, die zijn studie cultuurwetenschappen aan de Open Universiteit heeft afgerond met een publicatie over de historische roman De Vuuraanbidders uit 1947.

Van Wely toont aan dat Vestdijk met dit werk zijn houding tegenover de Duitse bezetter in de Tweede Wereldoorlog probeert te verklaren en verduidelijken. Als gijzelaar in Sint Michielsgestel onderhandelde Vestdijk met de Duitse bezetter over zijn vrijlating. Daarvoor voerde hij onder meer aan dat hij een boek wilde schrijven ‘dat voor het probleem van de Duitse cultuur van groot belang zou kunnen zijn’. Lees verder >>

Joke van Leeuwen sluit Dichterschap der Nederlanden af

Ter gelegenheid van de herdenking van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830) werd Joke van Leeuwen uitgeroepen als Dichter der Nederlanden. Met de sluiting van de tentoonstelling Willem I. Koning van Nederland en België in het Nationaal Archief op 17 juli komt hieraan een einde. De Dichter der Nederlanden was een initiatief van het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV).

Joke van Leeuwen maakte elf gedichten over de relatie tussen Nederland en Vlaanderen.  Ze schreef over koning Willem I, ontmoeting op de grens, uitdrukkingen in de taal, de ontpoldering van de Westerschelde, het Nederlands als vreemde taal in de wereld, de landsgrenzen door Baarle-Nassau en Baarle-Hertog, identiteit en stedenbanden. Ook schreef zij het protestgedicht Erfgoedsonnet voor Hilde en Jet op verzoek van neerlandici als pleidooi voor de Nederlandse taal. Dit gedicht, dat verscheen op Neerlandistiek, droeg zij op 7 december 2015 voor aan de ministers Crevits en Bussemaker in het Vlaams Parlement in een vergadering van de Nederlandse Taalunie. Lees verder >>

Sjef Barbiers benoemd tot hoogleraar Nederlandse Taalkunde Universiteit Leiden

Dr. Sjef Barbiers (Meertens Instituut en Universiteit Utrecht) is benoemd tot hoogleraar Nederlandse Taalkunde aan de Universiteit Leiden. Hij zal werkzaam zijn bij het Leiden University Centre for Linguistics (LUCL). Barbiers is een internationaal erkend expert op het gebied van de Nederlandse Taalkunde. Zijn onderzoeksgebied is variatie in de Nederlandse syntaxis. Barbiers’ onderzoek profiteert van het beschikbaar komen van een digitale onderzoeks-infrastructuur voor de Nederlandse taalkunde. Daarin heeft hijzelf een belangrijke rol gespeld door zijn sterke betrokkenheid bij grote onderzoeks-infrastructuur-projecten zoals SAND, Edisyn, CLARIN, Nederlab en CLARIAH. Barbiers hoopt dat deze digitale infrastructuur ook een vernieuwende bijdrage kan leveren aan het onderzoek aan LUCL en het digital humanities initiatief van de Faculteit Geesteswetenschappen in Leiden een impuls kan geven.

Lees verder >>

De Rijmbijbel van Maerlant, restauratie en digitale ontsluiting (film)

Door Willem Kuiper

Het handschrift KB Brussel 15001 met daarin de voor Middelnederlandse begrippen uitzonderlijk rijk geïllumineerde oudste bewaardgebleven redactie van Jacob van M(a)erlants Scolastica, beter bekend onder de naam ‘Rijmbijbel’, en Jacobs Wrake van Jherusalem, een vooringenomen bewerking van Flavius Josephus’ De bello judaico (Over de Joodse oorlog) werd vermoedelijk net nog in de dertiende eeuw geschreven. Maurits Gysseling heeft dit handschrift integraal en diplomatisch uitgegeven in zijn ‘Corpus van Middelnederlandse tekten (tot en met het jaar 1300), reeks II: literaire handschriften’ als deel 3: Rijmbijbel. De Wrake wordt als titel enkel in de inleiding genoemd. Van Scolastica weten wij dat het werk voltooid werd op 25 maart 1271, dat is Maria Boodschap. Hoe veel jaar later de Wrake volgde is onduidelijk. Even onduidelijk als voor wie beide teksten bestemd waren. Jacob noemt zijn opdrachtgever een “goede vrient” (ed. Gysseling, r. 27082). Volgens Gysseling werd het handschrift omstreeks 1285 in een Brugse instelling geschreven.

Het afgelopen semester is dit handschrift uit de kluis gehaald, waarin het de afgelopen decennia bewaard werd omdat het bladgoud en de pigmenten loslieten. Het handschrift is gerestaureerd en in hoge resolutie gedigitaliseerd en de miniaturen zijn onderwerp van onderzoek geworden van studenten aan de universiteiten van Antwerpen en Utrecht, onder de bezielende leiding van prof. Frank Willaert en dr. Martine Meuwese. Over hun werkzaamheden is een film gemaakt, waarin ook prof. em. Jef Janssens en dr. Ann Kelders, de laatste namens de KB Brussel aan het woord komen. De kers op de taart is de voordracht van twee passages uit Scolastica door Frank Willaert. De film De Rijmbijbel van Maerlant, restauratie en digitale ontsluiting vindt u hieronder. Ga die film zien en verheug u bij voorbaat op de resultaten van dit intensieve kunsthistorisch onderzoek!

Frieda Steurs nieuwe directeur Instituut voor de Nederlandse Taal

De Raad van Toezicht van het Instituut voor de Nederlandse Taal heeft prof. dr. Frieda Steurs benoemd tot nieuwe directeur. Zij wordt de opvolger van prof. dr. Martin Everaert en treedt in het najaar van 2016 in dienst.

Frieda Steurs (1958) is als hoogleraar verbonden aan de faculteit Letteren van de KU Leuven, campus Antwerpen. Haar onderzoek richt zich op vaktaal en gespecialiseerde communicatie in bedrijven en internationale instellingen. Daarnaast is Frieda Steurs voorzitter van de normcommissie voor terminologie bij NEN (Nederlands Normalisatie-instituut), en voorzitter van TermNet, het internationale netwerk terminologie. Ook is ze gastprofessor terminologiestudies aan de universiteit van Angers (UCO-IPLV) in Frankrijk, en research fellow aan de Universiteit van de Vrijstaat, Bloemfontein in Zuid-Afrika.

In het najaar van 2016 start Frieda Steurs in haar nieuwe functie als directeur van het Instituut voor de Nederlandse Taal in Leiden, een voortzetting van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL). Het vernieuwde instituut met een bredere taakstelling zal een centrale positie innemen in het Nederlandse taalgebied op het vlak van het wetenschappelijk verantwoord ontwikkelen, bewaren en duurzaam beschikbaar stellen van taalmateriaal. Het Instituut voor de Nederlandse Taal staat in voor het aanmaken, archiveren en onderhouden van corpora, lexica, woordenboeken en grammatica’s voor het Nederlands, en levert daarmee noodzakelijke bouwstenen voor de bestudering van de Nederlandse taal.