Categorie: nieuws

Oprichting Centrum DierMens Studies

Nieuw centrum wil dieren serieus nemen

(Persbericht Centrum voor Diermens Studies)

In de natuurwetenschappen worden dieren als objecten bestudeerd, en in de sociale- en de geesteswetenschappen staat de mens centraal. Het nieuwe Centrum voor DierMens Studies wil in de wetenschap meer aandacht voor de relatie tussen beide, waarbij ook dieren als actieve, sociale en intelligente individuen worden beschouwd.

Lees verder >>

Vrouwen en migranten vaak centrale rol in romans, blijkt uit computeranalyse

Persbericht Radboud Universiteit

Met een combinatie van computergestuurde data-analyse en traditionele letterkundige methoden onderzoekt Roel Smeets hoe groepen mensen worden afgebeeld in hedendaagse Nederlandstalige literaire fictie. Zo ontstaat en uitgebreid beeld van de manieren waarop mannen en vrouwen, mensen met en zonder een migratieachtergrond, lager en hogeropgeleiden, en jongeren en ouderen terugkomen in 170 hedendaagse romans. Smeets promoveert op 24 november aan de Radboud Universiteit.

Lees verder >>

De Nederlandse Dataprijs gaat naar 17e-eeuwse krantenset

Courante uyt Italien, Duytslandt, &c. 20-06-1665 – Delpher

Op 18 november werd bekend dat de Nederlandse Dataprijs 2020 in de categorie sociale en geesteswetenschappen is toegekend aan de 17e-eeuwse krantenset die door honderden vrijwilligers is getranscribeerd binnen een samenwerkingsproject tussen het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT), de Koninklijke Bibliotheek, de nationale bibliotheek van Nederland (KB) en het Meertens Instituut onder leiding van Nicoline van der Sijs.

Lees verder >>

Nieuw boek: Geen woord te veel. Geschiedenis van INL tot INT

Op donderdag 5 november 2020 werd tijdens het symposium ‘Op je woorden letten’ het nieuwe boek Geen woord te veel. Geschiedenis van INL tot INT gepresenteerd. Het boek is geschreven door voormalig INL-directeur Piet van Sterkenburg en Frieda Steurs, de huidige directeur van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT). In het boek komen Matthias de Vries en zijn taalkundige nalatenschap uitgebreid aan bod.

Lees verder >>

Matthias de Vriespenning voor prof. dr. Dirk Geeraerts

Op donderdag 5 november 2020 ontving prof. dr. Dirk Geeraerts tijdens het symposium ‘Op je woorden letten’ de Matthias de Vriespenning. Deze bijzondere penning wordt traditioneel door het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) uitgereikt aan taalkundigen die zich zeer verdienstelijk hebben gemaakt voor de lexicologie en de studie Nederlands. Het was voor het eerst dat de penning virtueel uitgereikt werd.

“We hadden ons deze dag iets anders voorgesteld: een groot feest in een prachtige zaal van de universiteit, met heel veel deelnemers, en alle sprekers in levenden lijve aanwezig. Dat kan nu niet, maar toch wilden we er een feestelijk gebeuren van maken. We hadden namelijk al van bij de start van 2020 heel wat ideeën voor dit Matthias de Vriesjaar, en dit symposium is er één van”, begon INT-directeur Frieda Steurs haar laudatio.

Vanwege de strikte coronamaatregelen kon het symposium ter afsluiting van het Matthias de Vriesjaar – in 2020 is het 200 jaar geleden dat de taal- en letterkundige Matthias de Vries werd geboren – niet in oorspronkelijke vorm doorgaan. Het grootste deel van de sprekers, onder wie Dirk Geeraerts, gaf een digitale lezing via Zoom. Om de penning toch aan hem te kunnen overhandigen zaten zijn vrouw en kleinkinderen in het complot.

Lees verder >>

Gijsbert Rutten nieuwe hoogleraar Historische Sociolinguïstiek van het Nederlands

Universiteit Leiden

Per 1 juli startte Gijsbert Rutten als bijzonder hoogleraar Historische Sociolinguïstiek van het Nederlands aan de Universiteit Leiden. Rutten, ook werkzaam als Onderwijsdirecteur bij het Leiden University Centre for Linguistics (LUCL), zal onder andere onderzoek gaan doen naar de historische relatie tussen het Frans en het Nederlands.

Lees verder >>

Ton van Kalmthout nieuwe bijzonder hoogleraar Nederlandse letterkunde

https://www.universiteitleiden.nl/binaries/content/gallery/ul2/main-images/humanities/nieuws-mededelingen-en-activiteiten/24092020_tonvankalmthout.png

Per 1 september is Ton van Kalmthout aangesteld als bijzonder hoogleraar Internationale uitwisseling van Nederlandse literatuur in historisch perspectief. Van Kalmthout, senior-onderzoeker literatuurgeschiedenis bij het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis van de KNAW, gaat ook doceren aan de Universiteit Leiden.

Lees verder >>

Het grote letterfeest!

Je komt ze tegen op de gekste plekken, soms enigszins vermomd, maar meestal wel herkenbaar: letters. Hun biografieën staan centraal in Alles begint met A van Diedrik van der Wal, dat op 21 oktober verschijnt bij Uitgeverij De Harmonie. Het boek bevat de petites histoires van alle letters: hun geschiedenissen en eigenaardigheden, hun vormen en klanken en hun aanwezigheid in het leven van alledag. In 27 letterportretten schetst Diedrik van der Wal in Alles begint met A ons alfabetisch erfgoed.

Lees verder >>

Op 28 oktober 2020 verschijnt: Lachen om Levie. Komisch bedoeld antisemitisme (1830-1930) door Ewoud Sanders

In 1850 bedacht de Amsterdamse onderwijzer Jan Schenkman (1806-1863) een personage dat een zware stempel zou drukken op de Nederlandse cultuur: Zwarte Piet. Vijf jaar later creëerde hij een ander succesvol personage: de even laffe als lepe joodse soldaat Levie Mozes Zadok. Beide figuren wekten de spotlust op. Levie was zelfs een rage. In 1855 verkochten elkaar genadeloos beconcurrerende uitgevers binnen enkele maanden ruim 56.000 Levie Zadokdrukwerkjes. Hoe is dat daverende verkoopsucces te verklaren? Welk beeld werd er in die teksten van joden geschetst? En hoe werd er in de loop van de tijd op gereageerd?

Lees verder >>

Gratis poëziemateriaal Van Dale

Mededeling Van Dale

Docenten in het voortgezet onderwijs bieden lesstof graag aan op de manier die het best past bij de klas. Daarbij gebruiken ze vaak bestaande teksten, filmpjes, etc. uit allerlei bronnen. Helaas zijn deze niet altijd toereikend.

Daarom heeft Van Dale lesmateriaal ontwikkeld, waarmee je je lesstof kunt aanvullen. We starten met poëzie. In vijf onderdelen gaan je leerlingen aan de slag met de belangrijkste begrippen, voorbeeldgedichten en oefenstof. En het is léúk: rijmwoorden opzoeken in een Osdorp Posse-songtekst, je eigen gedicht schrijven en nog veel meer!

Word lid van onze FB-groep en download het vandaag nog! (Zodra je verzoek om lid te worden is goedgekeurd, is het materiaal toegankelijk.)

Feestelijke uitreiking P.C. Hooft-prijs 2020 aan Maxim Februari op 17 september

Live online programma via Literatuurmuseum.nl

Op donderdag 17 september ontvangt Maxim Februari (1963) de P.C. Hooft-prijs 2020 voor beschouwend proza. De door het Literatuurmuseum georganiseerde uitreiking vindt plaats in het Haagse theater Diligentia, maar elke literatuurliefhebber kan getuige van zijn van het feestelijke programma. Abdelkaber Benali en Aldith Hunkar presenteren tijdens de uitreiking een live online uitzending via Literatuurmuseum.nl met bijdragen van onder anderen Adelheid Roosen, Maartje Wortel en Benno Baksteen.

Lees verder >>

Buurtaal. Een praktische gids voor het Nederlands in België en Nederland

Buurtaal verschijnt op 30 september bij Uitgeverij Sterck & de Vreese

In Nederland en Vlaanderen spreken we dezelfde taal. Althans, dat denken we. Hoewel we veel ‘Nederlands’ delen, zijn beide ‘Nederlandsen’ niet helemaal identiek. Die grote verschillen en nuances in uitspraak en woordenschat zorgen voor hilariteit, ergernis, discussies
en soms misverstanden en onbegrip. Betekent ‘Wat een enerverende dag’ wel hetzelfde in Nederland en Vlaanderen? In welke volgorde kun je de werkwoorden ‘moeten’, ‘hebben’ en ‘gedaan’ op het einde van een bijzin plaatsen? Kun je spreektalige woorden als het Vlaamse ‘goesting’ en het Nederlandse ‘optyfen’ wel in geschreven teksten gebruiken? Hoe Vlaams mag je tekst zijn voor een Nederlands publiek en omgekeerd, hoe Nederlands voor Vlaamse lezers? En bestaat een neutrale Nederlandse tekst voor het hele taalgebied wel?

In Buurtaal staan het Belgisch- en Nederlands-Nederlands broederlijk naast elkaar. Met aandacht voor de historische achtergrond van de taalontwikkeling en de cultuurverschillen tussen Nederland en Vlaanderen. Met vele rake voorbeelden en handige lijstjes voor onmiddellijk gebruik.

Miet Ooms schreef haar eerste verhaaltjes op achtjarige leeftijd, kreeg op haar zestiende haar eerste etymologische woordenboek, haar eerste baan was redacteur van het Woordenboek van de Limburgse Dialecten. Na een wetenschappelijke carrière als woordenboekredacteur werd ze freelance vertaler, taaldocent, taaljournalist en columnist. Op de website taalverhalen.be schrijft ze over taal, met name over de variatie in het Nederlands.

Buurtaal. Een praktische gids voor het Nederlands in België en Nederland | Miet Ooms | ISBN 978 90 5615 651 0 | ca 192 pagina’s | Paperback | € 22,50 | Uitgeverij Sterck & de Vreese | 30 september 2020

Actiegroep lanceert ‘Duits werkt!’ op de Dag van de Duitse taal

Steeds minder Nederlanders spreken goed Duits en het aantal studenten dat voor een Duitse studie kiest, loopt terug. In het middelbaar onderwijs is echter dringend behoefte aan docenten voor het vak. Ook in het bedrijfsleven is kennis van de Duitse taal erg belangrijk. De Actiegroep Duits wil daarom meer aandacht voor de taal van onze oosterburen en komt met mooie initiatieven, waaronder ‘Duits werkt!’ dat op 14 september tijdens de Dag van de Duitse taal wordt gelanceerd. Ondernemers bezoeken scholen en vertellen vanuit hun ervaring over het belang van de Duitse taal.

Lees verder >>

Oproep voor AVT-Anéla-dissertatieprijs 2020

De Algemene Vereniging voor Taalwetenschap (AVT) en de Nederlandse Vereniging voor Toegepaste Taalwetenschap (ANéLA) reiken jaarlijks een prijs uit voor een dissertatie op het gebied van de taalwetenschap. Ook dit jaar zal er weer een AVT/ANéLA-dissertatieprijs worden uitgereikt. Voor de AVT/AnéLA dissertatieprijs 2020 komen in aanmerking alle dissertaties verdedigd tussen 16 juli 2019 en 15 juli 2020.

Lees verder >>

Literaire Lokienprijs voor ‘chapbooks’ van De Nieuwe Oost | Wintertuin

De tweejaarlijkse Lokienprijs, ter grootte van 7500 €, is bedoeld voor een literaire organisatie, instelling of initiatief, werkend in de geest van schrijver Sybren Polet (1924-2015). Een tegenwoordig wat onderbelichte activiteit van Polet is zijn langjarige inzet voor de financiële situatie van (beginnende) auteurs. Polet stond onder meer aan de wieg van het Letterenfonds.

In veranderende tijden wordt er anders tegen steun en begeleiding van auteurs aangekeken en geëxperimenteerd met nieuwe manieren om het werk van debutanten onder de aandacht te brengen. De jury van de Lokienprijs meent dat het initiatief Chapbooks van De Nieuwe Oost | Wintertuin, uitgegeven door Wintertuin Uitgeverij, zo’n eigentijdse vorm van ondersteuning en begeleiding van debuterende auteurs is. Het oudere fenomeen van het chapbook heeft, geïnspireerd op de populariteit van het hedendaagse zine of little magazine, in de ontwikkeltrajecten van De Nieuwe Oost | Wintertuin een heel nieuwe, vitale vorm gekregen. Aandacht wordt daarbij niet alleen besteed aan de uitgave zelf, maar ook aan de (vaak multimediale) presentatie en verdere promotie van het werk.

Lees verder >>

Polly Jean Hollanders wint eerste Olympiade Nederlands

Foto: Sam Asaert

Scholiere Polly Jean Hollanders (18) van het Pius X Instituut in Antwerpen heeft de allereerste Olympiade Nederlands gewonnen. Met haar onderzoek naar de oorsprong van dt-fouten verblufte ze de internationale jury en versloeg ze de zes andere finalisten uit Vlaanderen en Nederland. De Olympiade is onderdeel van een groter offensief van universiteiten in Nederland en Vlaanderen om aan een beter imago van het schoolvak Nederlands en de studie Nederlands te werken. Het is een initiatief van de Universiteit Antwerpen, de Universiteit Utrecht en de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Lees verder >>

Webinars Nederlandse streektalen In’to Languages, Nijmegen

Of het nu noodgedwongen is of omdat je Nederland gewoon mooi en lekker praktisch vindt, een fijne vakantie maak je zelf! Het helpt altijd als je goed voorbereid bent. En hoe leuk is het om meer te weten over de streek waar je heen gaat, de taal die daar gesproken wordt en de gebruiken die er zijn?

Elke streek z’n eigen taal en gebruiken

Alle webinars worden gegeven door docenten van de Radboud Universiteit. Wil je meer weten over het dialectlandschap in Nederland, het Limburgs, het Nijmeegs of de taal van de Wadden? Meld je dan snel aan voor een van onderstaande gratis webinars!

Kettingbrief op SKUT over Arnon Grunberg en herdenken

De toespraak die Arnon Grunberg op 4 mei hield in de Nieuwe Kerk in Amsterdam tijdens de Nationale Dodenherdenking kon op veel lof rekenen. Hij werd alom geprezen, misschien wel juist doordat hij in zijn toespraak benadrukte dat herdenken méér zou moeten zijn dan een uitgehold ritueel: het zou ‘een verlangen naar kennis’ in zich moeten dragen. 

Lees verder >>

Taalunie-jaarverslag 2019

(Bericht Taalunie)

We bieden u graag het Taalunie jaarverslag 2019 aan via deze link.

Met dit jaarverslag nemen we afscheid van Hans Bennis en maken we de brug naar de toekomst met Kris Van de Poel als nieuwe algemeen secretaris.

Zoals zij het samen mooi verwoorden, zal u ook in dit jaarverslag de werking van de Taalunie verder kunnen ontdekken:

Voorbeelden van stimulerende en inspirerende projecten zijn er in dit jaarverslag te over: het onderzoek naar Vertrokken Nederlands, de omslag naar onderwijs Nederlands als vreemde taal in het Caribisch gebied, de promotie van begrijpelijke overheidstaal en de aandacht voor begrijpend lezen. De Taalunie draagt op al die terreinen bij aan dit belangrijke werk door in samenwerking met haar partners beleid te vormen, erover te adviseren en het te ondersteunen met beleidsinstrumenten.

Uitdagingen zijn er ook. In Nederland en Vlaanderen, waar het leesplezier, de leesvaardigheid en de belangstelling voor de studie Nederlands teruglopen. Buiten het taalgebied, waar de neerlandistiek in bepaalde regio’s onder druk komt te staan. De Taalunie wil alle betrokken partijen helpen dat tij te keren. Dat doen we door die partijen te verbinden en zo bestaande en nieuwe initiatieven te versterken.

Online tentoonstelling brengt ode aan Annie M.G. Schmidt

(Persbericht Literatuurmuseum)

Op 21 mei 1995 overleed Annie M.G. Schmidt; 25 jaar na haar dood geldt ze nog altijd als dé koningin van de Nederlandse jeugdliteratuur. Toen ze in de jaren vijftig haar eerste kinderversjes publiceerde, werden deze ontvangen als een revolutie in de jeugdpoëzie. Ze waren dwars en licht-anarchistisch, en blonken uit in originaliteit, creativiteit en taalmuzikaliteit. Het Literatuurmuseum brengt met eennieuwe online tentoonstellingeen eerbetoon aan Schmidt en de vele illustratoren van versjes als Dikkertje Dap, Het fluitketeltje en De spin Sebastiaan.

Lees verder >>

Taalportaal: gids voor taaldocenten

In het kader van de discussie over de curriculumvernieuwing in het voortgezet onderwijs is gebleken dat een breed gedeelde wens bestaat om het taalonderwijs aantrekkelijker en uitdagender te maken. De lessen zouden minder moeten focussen op het aanleren van vaardigheden en meer interessante kennisinhoud moeten aanbieden, bijvoorbeeld op het gebied van cultuur, literatuur en taalkunde. Door leerlingen kennis te laten maken met onderzoek op deze terreinen, zouden ze bovendien een completer (en hopelijk ook veel positiever) beeld krijgen van universitaire talenstudies.

Lees verder >>