Categorie: nieuws

3.000 werken op DBNL beschikbaar als XML

Vanaf vandaag zijn ongeveer 3.000 werken op DBNL beschikbaar gesteld als XML-bestand. Het gaat om boeken en tijdschriftjaargangen die behoren tot het ‘publieke domein’. Dat betekent dat ze auteursrechtvrij zijn en door iedereen vrij mogen worden (her)gebruikt voor ieder doel.

XML-bestanden zijn beter bruikbaar voor wetenschappelijk onderzoek dan de andere bestandsformaten op DBNL. Bezoekers van DBNL kunnen de individuele titels downloaden óf de gehele set (als ZIP-bestand). Hiermee gaat een langgekoesterde wens van onderzoekers in vervulling. Het is de bedoeling dat deze werken op termijn ook als .txt-bestand beschikbaar worden gesteld.

Aanleiding voor deze toevoeging is de jaarlijkse Publiek Domeindag. Publiek Domeindag is de dag waarop we de levens en creaties vieren van makers die meer dan zeventig jaar geleden overleden zijn. Precies op 1 januari, volgend op de dag van het overlijden van de maker, zeventig jaar geleden, vervalt namelijk het auteursrecht. Er is dan geen toestemming meer nodig om gebruik te mogen maken van deze werken. In 2020 is de Publiek Domeindag op 10 januari.

Opnieuw bezoekersrecord voor Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum

(Persbericht Literatuurmuseum)

Voor het vijfde jaar op rij trok het Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum een recordaantal bezoekers. In 2019 bezochten in totaal ruim 123.000 mensen de musea. De organisatie heeft in de afgelopen vijf jaar zijn bezoekersaantallen weten te verdubbelen. Het verwacht dat de stijgende lijn de komende jaren alleen maar blijft doorzetten.

Lees verder >>

Literatuurmuseum verwerft bijzondere Anna Blaman-collectie

(Persbericht Literatuurmuseum)

Het Literatuurmuseum is in het bezit gekomen van een reiskoffer met een belangrijke collectie ‘Blamaniana’. De documenten van Anna Blaman (ps. van J.P. Vrugt, 1905-1960) zijn afkomstig uit de nalatenschap van Alie Bosch, sinds 1936 Blamans ‘vriendin voor het leven’. Bosch is van grote betekenis geweest voor Blaman; zo komen in alle romans personages voor die geïnspireerd zijn op Alie Bosch, de (wijk)verpleegster die aanvankelijk alleen als ‘Zuster B.’ bekend was. ‘Een onmisbare bron voor Blamans biografie’, aldus Aad Meinderts, directeur van het Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum en Blaman-kenner.

Lees verder >>

Centenary of Dutch Studies at UCL (and the Anglophone world at large)

Between 6 and 9 November close to 80 international scholars from both sides of the Atlantic met in the UCL Institute for Advanced Studies for the 13th international conference of the Association for Low Countries Studies “Worlding the Low Countries”, marking the 100th anniversary of UCL Dutch. In 1919 the very first Chair for Dutch Studies in the Anglophone world was instituted here, with the later famous historian Pieter Geyl as first incumbent.

Lees verder >>

Toekenning MNL-fellowship aan Bart Verheijen

De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde heeft op 8 november 2019 een fellowship toegekend aan Bart Verheijen voor onderzoek naar slavernij en abolitionisme in Nederlands-Indië tussen 1814-1848Een MNL-fellow krijgt een beurs om gedurende twee of drie maanden onderzoek te doen. De beurs is een onkostenvergoeding van 1500 euro per maand met een maximum van 4500 euro.

Lees verder >>

Nederlanders en Vlamingen houden wél vast aan hun taal!

Door Nicoline van der Sijs

Al eerder werd in Neerlandistiek aandacht besteed aan het pilotonderzoek naar het behoud of verlies van de Nederlandse taal, cultuur en identiteit onder geëmigreerde Nederlanders en Vlamingen, dat wordt uitgevoerd door het Meertens Instituut en de Taalunie [1; 2; 3]. Vandaag maken we de resultaten van dit onderzoek bekend [onderzoeksrapport]. De belangstelling voor dit eerste wereldwijde onderzoek bleek groot te zijn: maar liefst 7000 emigranten uit 130 landen (rood gekleurd op de kaart) hebben gereageerd.

Lees verder >>

1 miljoen extra voor Fryske Akademy

(Persbericht Fryske Akademy)

De Raad van Toezicht en directeur-bestuurder a.i. Willem Smink van de Fryske Akademy zijn blij met het besluit van het College van Gedeputeerde Staten om het onderzoeksinstituut financieel te ondersteunen. ‘De voorgenomen reorganisatie wordt hiermee mogelijk gemaakt en zo kan de Fryske Akademy weer werken aan een gezonde toekomst’, zegt interim-directeur Smink in een reactie.

Lees verder >>

Taal voor de leuk: de podcast

Door Marc van Oostendorp

Het is een schande dat Paulien Cornelisse nooit een prijs heeft gekregen van de Nederlandse taalkundigen voor de manier waarop zij steeds weer laat zien hoe interessant het leven is als je je verwondert over taal in plaats van er almaar over te mopperen.

Wat we tot die tijd in ieder geval kunnen doen: stemmen op haar boek Taal voor de leuk, die genomineerd is voor de NS-publieksprijs.

Lees verder >>

Doctorandiconferentie in Brno: een relevant gesprek

Door Marta Kostelecká en Yves T’Sjoen

Tsjechische en Slovaakse promovendi op het gebied van de Nederlandse taal- en letterkunde en vertaalkunde hielden de afgelopen dagen (30-31 oktober) een bijeenkomst op uitnodiging van de Masaryk Universiteit (Brno, Tsjechië).

Met steun van het Midden-Europese docentenplatform Comenius en de Vlaamse Regeringsvertegenwoordiging en sponsoring van Lufthansa in Touch bespraken doctoraatsstudenten en academische referenten hun promotieonderzoek. Hun onderwerpen variëerden van plantaal (Esperanto) via de Tsjechische receptie van Felix Timmermans tot beeldconstructies (“imaginative geographies”) van Centraal-Europa en het Balkangebied in Nederlandse literaire fictie.

Lees verder >>

Literatuurmuseum verwerft nalatenschap Gerrit Kouwenaar

Het Literatuurmuseum heeft de literaire nalatenschap van een van de grootste naoorlogse Nederlandse dichters in huis gekregen: Gerrit Kouwenaar (1923-2014). De omvangrijke nalatenschap (circa 10 strekkende meter) beslaat ruim zeventig jaar literatuurgeschiedenis. Aad Meinderts, directeur van het Literatuurmuseum: ‘Het fantastische archief van Kouwenaar was de missing link van de Vijftigersarchieven die het museum reeds beheerde.’

Lees verder >>

KNAW-advies ‘Nederlands verdient meer’

Vanmiddag is aan minister Ingrid van Engelshoven het KNAW-rapport Nederlands verdient meer aangeboden, met een analyse over de problemen bij de instroom van de (universitaire) studie Nederlands en suggesties voor mogelijke oplossingen.. Zo stelt de commissie voor om het voortbestaan van de huidige vijf bachelor opleidingen in Amsterdam, Groningen, Leiden, Nijmegen en Utrecht te garanderen; om bij te dragen aan een landelijke campagne die de vele mogelijkheden die de studie biedt onder de aandacht van studiekiezers te brengen, en een aantrekkelijke nieuwe lesmethode voor de middelbare school te ontwikkelen die beter aansluit bij de interesses van leerlingen én bij de huidige stand van de wetenschap.

Het advies staat hier.

Pas verschenen: Klimaatschieter, dwangzoen en kastelen in Spanje

Komt een klimaatschieter op gewelddadige wijze op voor het milieu? Is een dwangzoen een typisch gevalletje #MeToo? En zijn kastelen in Spanje echt een bezoekje waard? In het nieuwe boek Klimaatschieter, dwangzoen en kastelen in Spanje bespreken Dirk Geirnaert en Roland de Bonth de betekenis en herkomst van ‘woorden die we wisten’.

Lees verder >>

Curriculum.nu Nederlands: bedankt!

Door Ontwikkelteam Nederlands Curriculum.nu

Op donderdag 10 oktober nam minister Slob de definitieve voorstellen van de ontwikkelteams van Curriculum.nu in ontvangst heeft genomen. Tijdens een feestelijke middag op het Montaigne Lyceum in Den Haag presenteerden de ontwikkelteams hun eindversies. Via deze video krijgt u een indruk van deze middag. Namens het ontwikkelteam Nederlands overhandigde Simone Westra het eindproduct aan de minister (ook te zien in het item van het Jeugdjournaal).

Lees verder >>

Sarton-medaille voor Marita Mathijsen

De Universiteit van Gent heeft de Sarton Medaille 2019-2020 van de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte toegekend aan prof. dr. Marita Mathijsen van de Universiteit van Amsterdam. Zij krijgt de medaille uitgereikt op grond van haar verdiensten voor de literatuurgeschiedschrijving en voor de theorie en praktijk van het editeren van historische teksten. Zij geldt als een expert op het gebied van de Nederlandse literatuur in de negentiende eeuw. Haar boek Naar de letter is nog steeds een standaardwerk op het gebied van editiewetenschappelijk onderzoek.

De medaille wordt uitgereikt op 23 april 2020 in Gent. Marita Mathijsen geeft dan een lezing onder de titel: Wetenschap voor iedereen! Popularisering en democratisering van wetenschap, kunst en cultuur in de negentiende eeuw.

George Sarton (1884-1956) was een Belgisch-Amerikaanse wetenschapshistoricus. Hij studeerde filosofie en wiskunde aan de Universiteit van Gent. In 1912 richtte hij het tijdschrift Isis op dat nog steeds internationaal leidend is op het gebied van de wetenschapsgeschiedenis. De Harvard Universiteit benoemde hem tot hoogleraar. George Sarton leverde een belangrijke bijdrage aan de verzelfstandiging van de wetenschapsgeschiedenis als aparte vakdiscipline. Zowel de History of Science Society als de Universiteit van Gent stelden wetenschapsprijzen in die naar hem vernoemd zijn.

Waarom ons talige brein zo complex is

Persbericht Max Planck Instituut

In een overzichtsartikel verschenen in Science pleit Peter Hagoort voor een nieuw model van taal in de hersenen. Hagoort is hoogleraar cognitieve neurowetenschappen aan de Radboud Universiteit en directeur van het Max Planck instituut voor Psycholinguïstiek in Nijmegen. In het nieuwe model werken verschillende hersennetwerken samen. Het model is veel complexer dan de klassieke neurobiologische modellen van taal, die vooral gebaseerd zijn op losse woorden.

Taal is uniek menselijk en vormt ons denken. Door ons taalvermogen kunnen we met elkaar communiceren, kennis vergaren en cultuur vormen. Taal is complex, en daarmee is de neurobiologische basis van taal ook complex.

De klassieke neurobiologische modellen van taal onderscheiden twee grote taalgebieden in onze linkerhersenhelft. Het gebied van Broca (in de frontaalkwab of voorhoofdskwab) is verantwoordelijk voor het produceren van taal (spreken en schrijven). Het gebied van Wernicke (in de temporaalkwab of slaapkwab) is nodig voor het begrijpen van taal (luisteren en lezen). Een grote bundel zenuwvezels (de fasciculus arcuatus) verbindt deze twee ‘perisylvische’ gebieden (genoemd naar de Groeve van Sylvius, die de twee hersenkwabben scheidt).

Lees verder >>

Gevonden: concepten romans S. Vestdijk

Bij het catalogiseren van boeken afkomstig van de Torenlaan te Doorn, uit de nalatenschap van Mieke en Simon Vestdijk, is onlangs een dummy-exemplaar van een paperback uitgave van De Ziener (de Bezige Bij, 1966) tevoorschijn gekomen met daarin in handschrift concepten voor een of meerdere romans.

Het geheel beslaat 56 pagina’s in handschrift. Sommige pagina’s bevatten alleen enkele steekwoorden of hoofdstuktitels, andere lijsten met personages, andere pagina’s complete uitwerkingen.

Lees verder >>

Nieuw onderwijsmateriaal voor premasterstudenten Educatieve Master Nederlands: het Veldwerk

Update LitLab september 2019

Sinds deze zomer is het Veldwerk online, een online omgeving met opdrachten gericht op studenten die een premaster volgen ter voorbereiding op een Educatieve Master Nederlands. Met dit materiaal krijgen premasterstudenten inzicht in actuele thema’s binnen zowel de historische als de moderne Nederlandse letterkunde en ontwikkelen ze vaardigheden om academisch onderzoek te doen naar die thema’s.

Gebruik van het Veldwerk

Het Veldwerk biedt een inleiding tot het wetenschappelijke veld van de letterkunde. Op deze site verrichten studenten ‘Veldwerk’ in de Nederlandse literatuur via een reeks opdrachten die per ‘Veld’ gelijk staan aan een studiebelasting van ongeveer 20 uur, exclusief de tijd die nodig is voor een zelfstandig afsluitend onderzoek. Aan de hand van drie thematische velden, Emoties, Auteurschap en Toekomstliteratuur, leren ze onderzoek te doen op het terrein van de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Stapsgewijs benaderen ze de verschillende thema’s en werken ze toe naar een zelfstandig kleinschalig onderzoek.

Lees verder >>

Oproep: LOT Populariseringsprijs

De Landelijke Onderzoekschool Taalwetenschap looft dit jaar wederom deze populariseringsprijs uit, ter stimulering van het vervaardigen van populair-wetenschappelijke bijdragen over een taalwetenschappelijk onderwerp. De definitie van in aanmerking komende publicaties is uitermate ruim. Het bestuur denkt zowel aan speciaal voor dit doel geschreven bijdragen als aan reeds gepubliceerd materiaal – artikelen, boeken, cd-roms, video’s, radio – en televisieprogramma’s, websites et cetera. Alleen publicaties met een verschijningsdatum tussen 1 september 2018 en 15 november 2019 kunnen worden voorgedragen. De bijdrage dient in het Nederlands te rapporteren over actueel taalkundig onderzoek en vervaardigd te zijn door een in Nederland of België werkzame dan wel wonende taalkundige. Bijdragen dienen de essentie van een onderzoeksvraag en het antwoord daarop toegankelijk te maken voor een ontwikkeld publiek dat niet specifiek taalkundig geschoold is.

De omvang van de LOT-prijs bedraagt 1000 Euro.

Lees verder >>

Nieuwe leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika

Door Yves T’Sjoen

Sedert vorig jaar worden plannen gemaakt voor de oprichting van een leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika. In overleg met partnerinstellingen in de Kaap, met name Universiteit van die Wes-Kaapland en Universiteit van Stellenbosch (bij uitbreiding het Kaapse Forum), met de Nederlandse Taalunie en met universiteiten in de Lage Landen wordt de leerstoel Nederlands – meertalig perspectief en culturele diversiteit tot stand gebracht. De voorbije dagen is bij UWK en Stellenbosch gepolst naar noden en behoeften. Beide departementen Afrikaans en Nederlands, alsook de collega’s van UCT (Universiteit van Kaapstad), steunen het voorstel en zien nieuwe mogelijkheden voor onderzoekers en studenten. De gasthoogleraar, verbonden aan een Nederlandse of Belgische universiteit en gespecialiseerd in taalkunde, letterkunde of geschiedenis, zal naar analogie met de leerstoel Zuid-Afrika: talen, literaturen, cultuur en maatschappij (opgericht in 2017, faculteit Letteren en Wijsbegeerte, UGent) gedurende een semester colleges, workshops en studiebegeleiding (scripties) aanbieden aan universiteiten in Zuid-Afrika. Nadat het gesprek met de universiteiten van Amsterdam, Antwerpen, Gent en Leiden heeft plaatsgevonden, waar academisch onderwijs en wetenschappelijk onderzoek op het gebied van het Afrikaans en Zuid-Afrika wordt georganiseerd, wordt het project gestart (academiejaar 2020-2021).

Lees verder >>

Academische Jaarprijzen 2019: Nederlandse taalkunde (2017-2018)

De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden heeft op 23 augustus 2019 de volgende prijzen toegekend:

  • voor de beste dissertatie op het gebied van de Nederlandse taalkunde:Policy versus Practice. Language variation and change in eighteenth- and nineteenth-century Dutch van Andreas Krogull. Universiteit Leiden, 2018.    
  • voor het beste artikel  op het gebied van de Nederlandse taalkunde:  ‘Expressive markers in online teenage talk. A correlational analysis’ van Lisa Hilte, Reinhild Vandekerckhove en Walter Daelemans (Universiteit Antwerpen), in: Nederlandse taalkunde 23:3 (2018), p. 293-323. 
  • voor de beste scriptie op het gebied van de Nederlandse taalkunde: Complementizer agreement in Dutch dialects, A quantitative approach in search for subtypes van Milan Valadou. Begeleid door Jeroen van Craenenbroeck en Benedikt Szmrecsanyi, Universiteit Leuven.

De jury bestond uit prof. dr. Hans Bennis, prof. dr. Marinel Gerritsen en prof. dr. Jaap van Marle. 

Lees verder >>

Bulkboek 2.0

Door Theo Knippenberg

Geachte docent Nederlands, lerarenopleider, schoolmediathecaris of anderszins betrokkene bij het stimuleren van lezen door jongeren of nieuwkomers,

Bulkboek is terug, in een totaal nieuwe vorm… met prachtige verhalen die (geheel gratis!) online gelezen, gedownload en geprint kunnen worden, maar ook tegelijk (kosteloos) kunnen worden beluisterd op o.a. Spotify en Apple Music, onomstreden twee van de populairste apps onder scholieren.

Komende maand is het precies vijftig jaar geleden dat ik het eerste bulkboek maakte (een roman van Heere Heeresma). In september 1969 was dat. En ik had nog geen flauw idee dat de volgende dertig jaar het gros van de scholieren met die krantjes literair zou opgroeien. 
Nu ben ik best trots om het onderwijs anno schooljaar 2020 de opvolger aan te bieden: een soort bulkboek-twee-punt-nul.

Lees verder >>