Categorie: nieuws

Gijsbert Rutten nieuwe hoogleraar Historische Sociolinguïstiek van het Nederlands

Universiteit Leiden

Per 1 juli startte Gijsbert Rutten als bijzonder hoogleraar Historische Sociolinguïstiek van het Nederlands aan de Universiteit Leiden. Rutten, ook werkzaam als Onderwijsdirecteur bij het Leiden University Centre for Linguistics (LUCL), zal onder andere onderzoek gaan doen naar de historische relatie tussen het Frans en het Nederlands.

Lees verder >>

Ton van Kalmthout nieuwe bijzonder hoogleraar Nederlandse letterkunde

https://www.universiteitleiden.nl/binaries/content/gallery/ul2/main-images/humanities/nieuws-mededelingen-en-activiteiten/24092020_tonvankalmthout.png

Per 1 september is Ton van Kalmthout aangesteld als bijzonder hoogleraar Internationale uitwisseling van Nederlandse literatuur in historisch perspectief. Van Kalmthout, senior-onderzoeker literatuurgeschiedenis bij het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis van de KNAW, gaat ook doceren aan de Universiteit Leiden.

Lees verder >>

Het grote letterfeest!

Je komt ze tegen op de gekste plekken, soms enigszins vermomd, maar meestal wel herkenbaar: letters. Hun biografieën staan centraal in Alles begint met A van Diedrik van der Wal, dat op 21 oktober verschijnt bij Uitgeverij De Harmonie. Het boek bevat de petites histoires van alle letters: hun geschiedenissen en eigenaardigheden, hun vormen en klanken en hun aanwezigheid in het leven van alledag. In 27 letterportretten schetst Diedrik van der Wal in Alles begint met A ons alfabetisch erfgoed.

Lees verder >>

Op 28 oktober 2020 verschijnt: Lachen om Levie. Komisch bedoeld antisemitisme (1830-1930) door Ewoud Sanders

In 1850 bedacht de Amsterdamse onderwijzer Jan Schenkman (1806-1863) een personage dat een zware stempel zou drukken op de Nederlandse cultuur: Zwarte Piet. Vijf jaar later creëerde hij een ander succesvol personage: de even laffe als lepe joodse soldaat Levie Mozes Zadok. Beide figuren wekten de spotlust op. Levie was zelfs een rage. In 1855 verkochten elkaar genadeloos beconcurrerende uitgevers binnen enkele maanden ruim 56.000 Levie Zadokdrukwerkjes. Hoe is dat daverende verkoopsucces te verklaren? Welk beeld werd er in die teksten van joden geschetst? En hoe werd er in de loop van de tijd op gereageerd?

Lees verder >>

Gratis poëziemateriaal Van Dale

Mededeling Van Dale

Docenten in het voortgezet onderwijs bieden lesstof graag aan op de manier die het best past bij de klas. Daarbij gebruiken ze vaak bestaande teksten, filmpjes, etc. uit allerlei bronnen. Helaas zijn deze niet altijd toereikend.

Daarom heeft Van Dale lesmateriaal ontwikkeld, waarmee je je lesstof kunt aanvullen. We starten met poëzie. In vijf onderdelen gaan je leerlingen aan de slag met de belangrijkste begrippen, voorbeeldgedichten en oefenstof. En het is léúk: rijmwoorden opzoeken in een Osdorp Posse-songtekst, je eigen gedicht schrijven en nog veel meer!

Word lid van onze FB-groep en download het vandaag nog! (Zodra je verzoek om lid te worden is goedgekeurd, is het materiaal toegankelijk.)

Feestelijke uitreiking P.C. Hooft-prijs 2020 aan Maxim Februari op 17 september

Live online programma via Literatuurmuseum.nl

Op donderdag 17 september ontvangt Maxim Februari (1963) de P.C. Hooft-prijs 2020 voor beschouwend proza. De door het Literatuurmuseum georganiseerde uitreiking vindt plaats in het Haagse theater Diligentia, maar elke literatuurliefhebber kan getuige van zijn van het feestelijke programma. Abdelkaber Benali en Aldith Hunkar presenteren tijdens de uitreiking een live online uitzending via Literatuurmuseum.nl met bijdragen van onder anderen Adelheid Roosen, Maartje Wortel en Benno Baksteen.

Lees verder >>

Buurtaal. Een praktische gids voor het Nederlands in België en Nederland

Buurtaal verschijnt op 30 september bij Uitgeverij Sterck & de Vreese

In Nederland en Vlaanderen spreken we dezelfde taal. Althans, dat denken we. Hoewel we veel ‘Nederlands’ delen, zijn beide ‘Nederlandsen’ niet helemaal identiek. Die grote verschillen en nuances in uitspraak en woordenschat zorgen voor hilariteit, ergernis, discussies
en soms misverstanden en onbegrip. Betekent ‘Wat een enerverende dag’ wel hetzelfde in Nederland en Vlaanderen? In welke volgorde kun je de werkwoorden ‘moeten’, ‘hebben’ en ‘gedaan’ op het einde van een bijzin plaatsen? Kun je spreektalige woorden als het Vlaamse ‘goesting’ en het Nederlandse ‘optyfen’ wel in geschreven teksten gebruiken? Hoe Vlaams mag je tekst zijn voor een Nederlands publiek en omgekeerd, hoe Nederlands voor Vlaamse lezers? En bestaat een neutrale Nederlandse tekst voor het hele taalgebied wel?

In Buurtaal staan het Belgisch- en Nederlands-Nederlands broederlijk naast elkaar. Met aandacht voor de historische achtergrond van de taalontwikkeling en de cultuurverschillen tussen Nederland en Vlaanderen. Met vele rake voorbeelden en handige lijstjes voor onmiddellijk gebruik.

Miet Ooms schreef haar eerste verhaaltjes op achtjarige leeftijd, kreeg op haar zestiende haar eerste etymologische woordenboek, haar eerste baan was redacteur van het Woordenboek van de Limburgse Dialecten. Na een wetenschappelijke carrière als woordenboekredacteur werd ze freelance vertaler, taaldocent, taaljournalist en columnist. Op de website taalverhalen.be schrijft ze over taal, met name over de variatie in het Nederlands.

Buurtaal. Een praktische gids voor het Nederlands in België en Nederland | Miet Ooms | ISBN 978 90 5615 651 0 | ca 192 pagina’s | Paperback | € 22,50 | Uitgeverij Sterck & de Vreese | 30 september 2020

Actiegroep lanceert ‘Duits werkt!’ op de Dag van de Duitse taal

Steeds minder Nederlanders spreken goed Duits en het aantal studenten dat voor een Duitse studie kiest, loopt terug. In het middelbaar onderwijs is echter dringend behoefte aan docenten voor het vak. Ook in het bedrijfsleven is kennis van de Duitse taal erg belangrijk. De Actiegroep Duits wil daarom meer aandacht voor de taal van onze oosterburen en komt met mooie initiatieven, waaronder ‘Duits werkt!’ dat op 14 september tijdens de Dag van de Duitse taal wordt gelanceerd. Ondernemers bezoeken scholen en vertellen vanuit hun ervaring over het belang van de Duitse taal.

Lees verder >>

Oproep voor AVT-Anéla-dissertatieprijs 2020

De Algemene Vereniging voor Taalwetenschap (AVT) en de Nederlandse Vereniging voor Toegepaste Taalwetenschap (ANéLA) reiken jaarlijks een prijs uit voor een dissertatie op het gebied van de taalwetenschap. Ook dit jaar zal er weer een AVT/ANéLA-dissertatieprijs worden uitgereikt. Voor de AVT/AnéLA dissertatieprijs 2020 komen in aanmerking alle dissertaties verdedigd tussen 16 juli 2019 en 15 juli 2020.

Lees verder >>

Literaire Lokienprijs voor ‘chapbooks’ van De Nieuwe Oost | Wintertuin

De tweejaarlijkse Lokienprijs, ter grootte van 7500 €, is bedoeld voor een literaire organisatie, instelling of initiatief, werkend in de geest van schrijver Sybren Polet (1924-2015). Een tegenwoordig wat onderbelichte activiteit van Polet is zijn langjarige inzet voor de financiële situatie van (beginnende) auteurs. Polet stond onder meer aan de wieg van het Letterenfonds.

In veranderende tijden wordt er anders tegen steun en begeleiding van auteurs aangekeken en geëxperimenteerd met nieuwe manieren om het werk van debutanten onder de aandacht te brengen. De jury van de Lokienprijs meent dat het initiatief Chapbooks van De Nieuwe Oost | Wintertuin, uitgegeven door Wintertuin Uitgeverij, zo’n eigentijdse vorm van ondersteuning en begeleiding van debuterende auteurs is. Het oudere fenomeen van het chapbook heeft, geïnspireerd op de populariteit van het hedendaagse zine of little magazine, in de ontwikkeltrajecten van De Nieuwe Oost | Wintertuin een heel nieuwe, vitale vorm gekregen. Aandacht wordt daarbij niet alleen besteed aan de uitgave zelf, maar ook aan de (vaak multimediale) presentatie en verdere promotie van het werk.

Lees verder >>

Polly Jean Hollanders wint eerste Olympiade Nederlands

Foto: Sam Asaert

Scholiere Polly Jean Hollanders (18) van het Pius X Instituut in Antwerpen heeft de allereerste Olympiade Nederlands gewonnen. Met haar onderzoek naar de oorsprong van dt-fouten verblufte ze de internationale jury en versloeg ze de zes andere finalisten uit Vlaanderen en Nederland. De Olympiade is onderdeel van een groter offensief van universiteiten in Nederland en Vlaanderen om aan een beter imago van het schoolvak Nederlands en de studie Nederlands te werken. Het is een initiatief van de Universiteit Antwerpen, de Universiteit Utrecht en de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Lees verder >>

Webinars Nederlandse streektalen In’to Languages, Nijmegen

Of het nu noodgedwongen is of omdat je Nederland gewoon mooi en lekker praktisch vindt, een fijne vakantie maak je zelf! Het helpt altijd als je goed voorbereid bent. En hoe leuk is het om meer te weten over de streek waar je heen gaat, de taal die daar gesproken wordt en de gebruiken die er zijn?

Elke streek z’n eigen taal en gebruiken

Alle webinars worden gegeven door docenten van de Radboud Universiteit. Wil je meer weten over het dialectlandschap in Nederland, het Limburgs, het Nijmeegs of de taal van de Wadden? Meld je dan snel aan voor een van onderstaande gratis webinars!

Kettingbrief op SKUT over Arnon Grunberg en herdenken

De toespraak die Arnon Grunberg op 4 mei hield in de Nieuwe Kerk in Amsterdam tijdens de Nationale Dodenherdenking kon op veel lof rekenen. Hij werd alom geprezen, misschien wel juist doordat hij in zijn toespraak benadrukte dat herdenken méér zou moeten zijn dan een uitgehold ritueel: het zou ‘een verlangen naar kennis’ in zich moeten dragen. 

Lees verder >>

Taalunie-jaarverslag 2019

(Bericht Taalunie)

We bieden u graag het Taalunie jaarverslag 2019 aan via deze link.

Met dit jaarverslag nemen we afscheid van Hans Bennis en maken we de brug naar de toekomst met Kris Van de Poel als nieuwe algemeen secretaris.

Zoals zij het samen mooi verwoorden, zal u ook in dit jaarverslag de werking van de Taalunie verder kunnen ontdekken:

Voorbeelden van stimulerende en inspirerende projecten zijn er in dit jaarverslag te over: het onderzoek naar Vertrokken Nederlands, de omslag naar onderwijs Nederlands als vreemde taal in het Caribisch gebied, de promotie van begrijpelijke overheidstaal en de aandacht voor begrijpend lezen. De Taalunie draagt op al die terreinen bij aan dit belangrijke werk door in samenwerking met haar partners beleid te vormen, erover te adviseren en het te ondersteunen met beleidsinstrumenten.

Uitdagingen zijn er ook. In Nederland en Vlaanderen, waar het leesplezier, de leesvaardigheid en de belangstelling voor de studie Nederlands teruglopen. Buiten het taalgebied, waar de neerlandistiek in bepaalde regio’s onder druk komt te staan. De Taalunie wil alle betrokken partijen helpen dat tij te keren. Dat doen we door die partijen te verbinden en zo bestaande en nieuwe initiatieven te versterken.

Online tentoonstelling brengt ode aan Annie M.G. Schmidt

(Persbericht Literatuurmuseum)

Op 21 mei 1995 overleed Annie M.G. Schmidt; 25 jaar na haar dood geldt ze nog altijd als dé koningin van de Nederlandse jeugdliteratuur. Toen ze in de jaren vijftig haar eerste kinderversjes publiceerde, werden deze ontvangen als een revolutie in de jeugdpoëzie. Ze waren dwars en licht-anarchistisch, en blonken uit in originaliteit, creativiteit en taalmuzikaliteit. Het Literatuurmuseum brengt met eennieuwe online tentoonstellingeen eerbetoon aan Schmidt en de vele illustratoren van versjes als Dikkertje Dap, Het fluitketeltje en De spin Sebastiaan.

Lees verder >>

Taalportaal: gids voor taaldocenten

In het kader van de discussie over de curriculumvernieuwing in het voortgezet onderwijs is gebleken dat een breed gedeelde wens bestaat om het taalonderwijs aantrekkelijker en uitdagender te maken. De lessen zouden minder moeten focussen op het aanleren van vaardigheden en meer interessante kennisinhoud moeten aanbieden, bijvoorbeeld op het gebied van cultuur, literatuur en taalkunde. Door leerlingen kennis te laten maken met onderzoek op deze terreinen, zouden ze bovendien een completer (en hopelijk ook veel positiever) beeld krijgen van universitaire talenstudies.

Lees verder >>

Literaire prijs voor Britse student Nederlands!

Catherine Newell uit Sheffield wint schrijfwedstrijd Write Now! Wereldwijd!

(Persbericht IVN)

“Ik schreef verhalen toen ik jonger was, maar tegenwoordig doe ik dat eigenlijk niet meer”, zegt Catherine bescheiden. Catherine Newell schreef haar winnende korte verhaal ‘Kinderspel’ in het Nederlands. “Het kostte me ongeveer twee weken om de tekst te schrijven en toen heb ik hem in het Engels vertaald omdat mijn huisgenoot hem ook wilde lezen.” Catherine is tweedejaars student Nederlands aan de University of Sheffield. Ze wint een iPad, een boekenpakket ter waarde van € 250,- en ze is uitgenodigd om een tweede verhaal in te sturen voor de finale van deze schrijfwedstrijd.

Lees verder >>

Crowdsourcing maakt zeventiende-eeuwse kranten op Delpher beter doorzoekbaar

(Persbericht KB)

Op Delpher, de website met historisch Nederlandse publicaties, is vanaf vandaag de transcriptie van 6000 Nederlandstalige kranten uit de 17e eeuw en een deel van de Tweede Wereldoorlogskranten doorzoekbaar. Vrijwilligers hebben de afgelopen vijf jaar de krantenartikelen handmatig overgetikt en daarna het resultaat nog eens gecorrigeerd. Het crowdsourcingproject is uitgevoerd als samenwerking tussen de KB, de nationale bibliotheek van Nederland, en het Meertens Instituut, onder leiding van senior-onderzoeker Nicoline van der Sijs.

Lees verder >>

Ook de literaire wereld heeft volop te maken met de gevolgen van de coronacrisis

Letterkundig onderzoek toont aan: Schrijven was altijd al schnabbelen

(Persbericht Universiteit Utrecht, Radboud Universiteit, Tilburg University, Universiteit van Amsterdam en  Universiteit Antwerpen)

Veel kunstenaars en mensen die in de kunstensector werken, dreigen in de problemen te komen nu voorstellingen en festivals zijn afgelast. Voor schrijvers, zou je kunnen denken, speelt dat minder. Ze kunnen immers verder schrijven aan hun boeken, en boeken kunnen verkocht worden. Uit recent letterkundig onderzoek van de Universiteit Utrecht, de Radboud Universiteit, Tilburg University, de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Antwerpen blijkt echter dat schrijvers door de eeuwen heen altijd verschillende klussen met elkaar hebben moeten combineren: zij kunnen niet alleen van het schrijverschap leven. Hoogleraar Mecenaatstudies Helleke van den Braber: “Schrijvers leven zelden alleen van de boeken die ze publiceren, maar moeten het juist ook hebben van voordrachten, optredens op scholen en workshops. Zo heeft ook de literaire wereld volop te maken met de gevolgen van de coronacrisis.”

Lees verder >>

21 mei 2020: virtuele opening Taalportaal en Taalonderrigportaal

Die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) stel op 21 Mei 2020 Taalportaal en Taalonderrigportaal bekend.

Hierdie geleentheid sal op Donderdagoggend 21 Mei vanaf 10:00 – 11:00 aanlyn plaasvind.

Die gasspreker tydens hierdie geleentheid is dr Theuns Eloff van die Trust vir Afrikaanse Onderwys (TAO), en ná sy spreekbeurt sal ’n kort paneelbespreking plaasvind waar die belangrikheid en rol van digitale onderrig en digitale hulpmiddels in ’n moderne era aan bod sal kom.

Lees verder >>

Te verschijnen: nieuw Ballustrada-nummer met bijdrage over Johan Sonneville

Door Andreas Van Rompaey

In 2017 stond ik in voor de ontsluiting van het archief van schrijver-uitgever Johan Sonneville. Deze vergeten figuur, die nochtans heeft bijgedragen aan de vernieuwing van het literaire veld in de jaren zestig en zeventig, heb ik via publicaties opnieuw onder de aandacht willen brengen. Een schets van zijn leven is terug te vinden in het laatste nummer van Tijdschrift voor Biografie. Zijn journalistieke en literaire werk staat centraal in de aan Brugs Ommeland, Zuurvrij en het VWS-jaarboek geleverde bijdragen. Over de relatie die hij als uitgever onderhield met tijdelijke bondgenoten als Jan Emiel Daele, Frans Depeuter en Marcel van Maele, handelen de in Gierik en Heibel gepubliceerde stukken. Artikels waarin aandacht wordt geschonken aan enkele door hem uitgegeven werken, treffen lezers aan in Ambrozijn en Streven. Bij dit laatste sluit ook het in Ballustrada te verschijnen essay over de eenakterbundel Tien na een aan. Geïnteresseerden kunnen het nieuwste nummer van het Zeeuwse tijdschrift bestellen door te mailen naar André van der Veeke (avdveeke@zeelandnet.nl).

Lees verder >>

Lotte Jensen lid van de KNAW

Lotte Jensen, hoogleraar aan de Radboud Universiteit, is vandaag benoemd tot lid van de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen. Uit het persbericht:

Lotte Jensen (1972) heeft spraakmakend onderzoek naar het ontstaan van de Nederlandse identiteit gedaan. Ze heeft  de relatie tussen Nederlandse literatuur en het proces van identiteitsvorming in de zeventiende tot negentiende eeuw opnieuw gedefinieerd. Ze combineert daarbij benaderingen uit de cultuurgeschiedenis, persgeschiedenis, Nederlandse literatuur en nationalismestudies. In haar huidige onderzoek kijkt ze vanuit een internationaal perspectief naar het verband tussen rampen en culturele identiteit. Jensen laat zien dat rampen sterke banden smeden. Haar vele publieke optredens onderscheiden zich door een genuanceerde en constructieve opstelling en door haar grote talent voor het schetsen van verhelderende parallellen tussen verleden en heden.

Jan Campert-Stichting gemarginaliseerd

(Persbericht Jan Campert-Stichting)

Het advies van de Adviescommissie voor het Haagse Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 betekent een marginalisering van de Jan Campert-Stichting. De stichting kan door de korting van 25% in de toekomst slechts de literaire prijzen van Den Haag toekennen, waaronder de Constantijn Huygensprijs en de Jan Campertprijs. Zelfs voor de uitreiking ervan is een ontoereikend budget beschikbaar gesteld om de prijzen in de vorm van een publieksmanifestatie uit te reiken waarbij Haagse scholieren worden betrokken. Dat gebeurde tot vorig jaar bij het Schrijversfeest, georganiseerd door Writers Unlimited en de Jan Campert-Stichting samen.

Lees verder >>