Categorie: nieuws

Taalunie-jaarverslag 2019

(Bericht Taalunie)

We bieden u graag het Taalunie jaarverslag 2019 aan via deze link.

Met dit jaarverslag nemen we afscheid van Hans Bennis en maken we de brug naar de toekomst met Kris Van de Poel als nieuwe algemeen secretaris.

Zoals zij het samen mooi verwoorden, zal u ook in dit jaarverslag de werking van de Taalunie verder kunnen ontdekken:

Voorbeelden van stimulerende en inspirerende projecten zijn er in dit jaarverslag te over: het onderzoek naar Vertrokken Nederlands, de omslag naar onderwijs Nederlands als vreemde taal in het Caribisch gebied, de promotie van begrijpelijke overheidstaal en de aandacht voor begrijpend lezen. De Taalunie draagt op al die terreinen bij aan dit belangrijke werk door in samenwerking met haar partners beleid te vormen, erover te adviseren en het te ondersteunen met beleidsinstrumenten.

Uitdagingen zijn er ook. In Nederland en Vlaanderen, waar het leesplezier, de leesvaardigheid en de belangstelling voor de studie Nederlands teruglopen. Buiten het taalgebied, waar de neerlandistiek in bepaalde regio’s onder druk komt te staan. De Taalunie wil alle betrokken partijen helpen dat tij te keren. Dat doen we door die partijen te verbinden en zo bestaande en nieuwe initiatieven te versterken.

Online tentoonstelling brengt ode aan Annie M.G. Schmidt

(Persbericht Literatuurmuseum)

Op 21 mei 1995 overleed Annie M.G. Schmidt; 25 jaar na haar dood geldt ze nog altijd als dé koningin van de Nederlandse jeugdliteratuur. Toen ze in de jaren vijftig haar eerste kinderversjes publiceerde, werden deze ontvangen als een revolutie in de jeugdpoëzie. Ze waren dwars en licht-anarchistisch, en blonken uit in originaliteit, creativiteit en taalmuzikaliteit. Het Literatuurmuseum brengt met eennieuwe online tentoonstellingeen eerbetoon aan Schmidt en de vele illustratoren van versjes als Dikkertje Dap, Het fluitketeltje en De spin Sebastiaan.

Lees verder >>

Taalportaal: gids voor taaldocenten

In het kader van de discussie over de curriculumvernieuwing in het voortgezet onderwijs is gebleken dat een breed gedeelde wens bestaat om het taalonderwijs aantrekkelijker en uitdagender te maken. De lessen zouden minder moeten focussen op het aanleren van vaardigheden en meer interessante kennisinhoud moeten aanbieden, bijvoorbeeld op het gebied van cultuur, literatuur en taalkunde. Door leerlingen kennis te laten maken met onderzoek op deze terreinen, zouden ze bovendien een completer (en hopelijk ook veel positiever) beeld krijgen van universitaire talenstudies.

Lees verder >>

Literaire prijs voor Britse student Nederlands!

Catherine Newell uit Sheffield wint schrijfwedstrijd Write Now! Wereldwijd!

(Persbericht IVN)

“Ik schreef verhalen toen ik jonger was, maar tegenwoordig doe ik dat eigenlijk niet meer”, zegt Catherine bescheiden. Catherine Newell schreef haar winnende korte verhaal ‘Kinderspel’ in het Nederlands. “Het kostte me ongeveer twee weken om de tekst te schrijven en toen heb ik hem in het Engels vertaald omdat mijn huisgenoot hem ook wilde lezen.” Catherine is tweedejaars student Nederlands aan de University of Sheffield. Ze wint een iPad, een boekenpakket ter waarde van € 250,- en ze is uitgenodigd om een tweede verhaal in te sturen voor de finale van deze schrijfwedstrijd.

Lees verder >>

Crowdsourcing maakt zeventiende-eeuwse kranten op Delpher beter doorzoekbaar

(Persbericht KB)

Op Delpher, de website met historisch Nederlandse publicaties, is vanaf vandaag de transcriptie van 6000 Nederlandstalige kranten uit de 17e eeuw en een deel van de Tweede Wereldoorlogskranten doorzoekbaar. Vrijwilligers hebben de afgelopen vijf jaar de krantenartikelen handmatig overgetikt en daarna het resultaat nog eens gecorrigeerd. Het crowdsourcingproject is uitgevoerd als samenwerking tussen de KB, de nationale bibliotheek van Nederland, en het Meertens Instituut, onder leiding van senior-onderzoeker Nicoline van der Sijs.

Lees verder >>

Ook de literaire wereld heeft volop te maken met de gevolgen van de coronacrisis

Letterkundig onderzoek toont aan: Schrijven was altijd al schnabbelen

(Persbericht Universiteit Utrecht, Radboud Universiteit, Tilburg University, Universiteit van Amsterdam en  Universiteit Antwerpen)

Veel kunstenaars en mensen die in de kunstensector werken, dreigen in de problemen te komen nu voorstellingen en festivals zijn afgelast. Voor schrijvers, zou je kunnen denken, speelt dat minder. Ze kunnen immers verder schrijven aan hun boeken, en boeken kunnen verkocht worden. Uit recent letterkundig onderzoek van de Universiteit Utrecht, de Radboud Universiteit, Tilburg University, de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Antwerpen blijkt echter dat schrijvers door de eeuwen heen altijd verschillende klussen met elkaar hebben moeten combineren: zij kunnen niet alleen van het schrijverschap leven. Hoogleraar Mecenaatstudies Helleke van den Braber: “Schrijvers leven zelden alleen van de boeken die ze publiceren, maar moeten het juist ook hebben van voordrachten, optredens op scholen en workshops. Zo heeft ook de literaire wereld volop te maken met de gevolgen van de coronacrisis.”

Lees verder >>

21 mei 2020: virtuele opening Taalportaal en Taalonderrigportaal

Die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) stel op 21 Mei 2020 Taalportaal en Taalonderrigportaal bekend.

Hierdie geleentheid sal op Donderdagoggend 21 Mei vanaf 10:00 – 11:00 aanlyn plaasvind.

Die gasspreker tydens hierdie geleentheid is dr Theuns Eloff van die Trust vir Afrikaanse Onderwys (TAO), en ná sy spreekbeurt sal ’n kort paneelbespreking plaasvind waar die belangrikheid en rol van digitale onderrig en digitale hulpmiddels in ’n moderne era aan bod sal kom.

Lees verder >>

Te verschijnen: nieuw Ballustrada-nummer met bijdrage over Johan Sonneville

Door Andreas Van Rompaey

In 2017 stond ik in voor de ontsluiting van het archief van schrijver-uitgever Johan Sonneville. Deze vergeten figuur, die nochtans heeft bijgedragen aan de vernieuwing van het literaire veld in de jaren zestig en zeventig, heb ik via publicaties opnieuw onder de aandacht willen brengen. Een schets van zijn leven is terug te vinden in het laatste nummer van Tijdschrift voor Biografie. Zijn journalistieke en literaire werk staat centraal in de aan Brugs Ommeland, Zuurvrij en het VWS-jaarboek geleverde bijdragen. Over de relatie die hij als uitgever onderhield met tijdelijke bondgenoten als Jan Emiel Daele, Frans Depeuter en Marcel van Maele, handelen de in Gierik en Heibel gepubliceerde stukken. Artikels waarin aandacht wordt geschonken aan enkele door hem uitgegeven werken, treffen lezers aan in Ambrozijn en Streven. Bij dit laatste sluit ook het in Ballustrada te verschijnen essay over de eenakterbundel Tien na een aan. Geïnteresseerden kunnen het nieuwste nummer van het Zeeuwse tijdschrift bestellen door te mailen naar André van der Veeke (avdveeke@zeelandnet.nl).

Lees verder >>

Lotte Jensen lid van de KNAW

Lotte Jensen, hoogleraar aan de Radboud Universiteit, is vandaag benoemd tot lid van de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen. Uit het persbericht:

Lotte Jensen (1972) heeft spraakmakend onderzoek naar het ontstaan van de Nederlandse identiteit gedaan. Ze heeft  de relatie tussen Nederlandse literatuur en het proces van identiteitsvorming in de zeventiende tot negentiende eeuw opnieuw gedefinieerd. Ze combineert daarbij benaderingen uit de cultuurgeschiedenis, persgeschiedenis, Nederlandse literatuur en nationalismestudies. In haar huidige onderzoek kijkt ze vanuit een internationaal perspectief naar het verband tussen rampen en culturele identiteit. Jensen laat zien dat rampen sterke banden smeden. Haar vele publieke optredens onderscheiden zich door een genuanceerde en constructieve opstelling en door haar grote talent voor het schetsen van verhelderende parallellen tussen verleden en heden.

Jan Campert-Stichting gemarginaliseerd

(Persbericht Jan Campert-Stichting)

Het advies van de Adviescommissie voor het Haagse Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 betekent een marginalisering van de Jan Campert-Stichting. De stichting kan door de korting van 25% in de toekomst slechts de literaire prijzen van Den Haag toekennen, waaronder de Constantijn Huygensprijs en de Jan Campertprijs. Zelfs voor de uitreiking ervan is een ontoereikend budget beschikbaar gesteld om de prijzen in de vorm van een publieksmanifestatie uit te reiken waarbij Haagse scholieren worden betrokken. Dat gebeurde tot vorig jaar bij het Schrijversfeest, georganiseerd door Writers Unlimited en de Jan Campert-Stichting samen.

Lees verder >>

Je kunt vleermuizen een toontje lager laten zingen

(Persbericht Max Planck Institut für Psycholinguistik)

Mensen leren spreken door spraakgeluiden na te bootsen. Zijn er andere zoogdieren die geluiden kunnen leren door imitatie? Onderzoekers van het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek en de Ludwig Maximilian Universiteit in München lieten zien dat volwassen vleermuizen hun sociale geluiden kunnen veranderen door geluiden in het lab na te bootsen. Kennis over vocaal leren in vleermuizen is belangrijk om meer inzicht te krijgen in de genetische en biologische basis van menselijke gesproken taal.

Lees verder >>

Leerboek Historische grammatica deel 2

Door Cor van Bree

In 2016 voltooide ik de tweede geheel omgewerkte en ook uitgebreide uitgave van mijn in 1977 verschenen Leerboek voor de historische grammatica van het Nederlands. Deze uitgave bleef beperkt tot de inleidende hoofdstukken en de klankleer. Intussen ben ik gereed gekomen met de hoofdstukken over de geschiedenis van de flexie; een hoofdstuk over de woordvorming, die in de eerste uitgave ontbrak, is hieraan toegevoegd. Samen vormen ze deel 2. Sinds kort staat dit deel nu, met “open access”, op het internet (Repositorium Universiteitsbibliotheek Leiden). Graag beveel ik dit tweede deel in de belangstelling van de lezers van Neerlandistiek aan. Voor de bekende op- en aanmerkingen houd ik mij uiteraard graag aanbevolen, zeker bij het hoofdstuk over de woordvorming. Wat dit onderwerp betreft is er nog veel dat om nader onderzoek vraagt. Ik hoop dat wat ik geschreven heb, daartoe aanleiding kan zijn. 

Online tentoonstelling De achterkant van de bevrijding

(Persbericht Literatuurmuseum)

Blijheid en feestvreugde overspoelden het land na 5 mei 1945. Ook de Nederlandse schrijvers haalden opgelucht adem. Maar niet allemaal – en over die andere verhalen gaat het in de nieuwe online tentoonstelling De achterkant van de bevrijding – Literair leven na de oorlog. Vanaf nu op Literatuurmuseum.nl, gewoon vanuit huis te bezoeken.

Lees verder >>

Nieuw: Binnenpost

De wereld is in quarantaine. Is hij stiller geworden, helderder, of overstemt het virus alle contemplatie? Is hij kleiner geworden, beperkt tot onze muren, of wordt hij door de gedeelde dreiging juist groter? Zes schrijvers – drie uit Amsterdam, drie in diverse buitenlanden – kijken op uitnodiging van SLAA, Singel Uitgeverijen en literair tijdschrift De Revisor naar buiten en schrijven elkaar Binnenpost: Bernke Klein Zandvoort, Sander Kollaard, Neske Beks, Roos van Rijswijk, Alfred Schaffer en Bernard Wesseling. In april: Sander Kollaard vanuit Kumla Prästgård en Roos van Rijswijk vanuit Amsterdam.

(Hier)

MNL-fellowship voor Marten van der Meulen

De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde heeft op 30 maart 2020 een fellowship toegekend aan Marten van der Meulen. Een MNL-fellow krijgt een beurs om gedurende twee of drie maanden onderzoek te doen. De beurs is een onkostenvergoeding van 1500 euro per maand met een maximum van 4500 euro. De jury heeft in deze eerste ronde van 2020 zeven aanvragen ontvangen. In het project van Van der Meulen, getiteld Norm en taalgebruik in het Leidse universitaire verleden (1574-1811), wil hij het effect van taalnormen op taalgebruik onderzoeken aan de hand van een bijzonder corpus, namelijk de historische notulen van het bestuur van de Universiteit Leiden, die in zowel kladversie als gepubliceerde versie beschikbaar zijn. Een comparatief onderzoek naar beide versies kan inzicht bieden in het type talige veranderingen dat doorgevoerd werd met het oog op officiële publicatie, en op de mate waarin die veranderingen terug te voeren zijn op de van bovenaf opgelegde taalnormen.

Lees verder >>

Thomas Vaessens benoemd tot decaan faculteit Cultuurwetenschappen van Open Universiteit

Het College van bestuur van de Open Universiteit heeft prof. dr. Thomas Vaessens per 1 juli 2020 benoemd tot decaan van de faculteit Cultuurwetenschappen voor een periode van vier jaar. Vaessens is hoogleraar Nederlandse literatuur, directeur van het College of Humanities en vice-decaan van de faculteit der Geesteswetenschappen bij de Universiteit van Amsterdam.

Lees verder >>

Taalunie Zomercursussen Nederlands online

Het coronavirus houdt de hele wereld in de ban en zorgt er tegelijk voor dat de Taalunie belangrijke stappen vooruit zet in het mogelijk maken van online lesgeven. De vier Taalunie Zomercursussen zullen daarom in 2020 online plaatsvinden. Zo blijft ons cursusaanbod verzekerd. 

Het gaat over de volgende cursussen:

  • Taalunie Zomercursus Nederlands voor studenten, Gent, UCT-UGent (deze cursus is vol)
  • Taalunie Docentencursus voor docent-onderzoekers, Utrecht, UU
  • Taalunie Docentencursus Didactiek, taal en cultuur, Amsterdam-Leuven, INTT-UvA
  • Taalunie Docentencursus Didactiek, Leuven, CTO-KU Leuven
Lees verder >>

Staat van het Nederlands: online bronmateriaal voor het onderwijs

Een van de rijke informatiebronnen die de Taalunie biedt is de Staat van het Nederlands, een tweejaarlijks onderzoek onder Nederlanders, Vlamingen, Brusselaars en Surinamers naar de talen die ze in verschillende sociale situaties gebruiken. De onderzoeksresultaten zijn te vinden op de website van de Taalunie, en een website van het Meertens Instituut. Infografieken met samenvattingen van de onderzoeksresultaten zijn te downloaden van de website over de Atlas van de Nederlandse taal van Uitgeverij Lannoo.  Met bronvermelding mogen deze infografieken ook verder worden gebruikt, zeker in het onderwijs. Meer informatie? Stuur een mail naar info@taalunie.org.

Waar vind je tegenwoordig het online woordenboek van Overijssel?

Door Philomène Bloemhoff-De Bruijn

In 2016 meldden we hier dat het Woordenboek van Overijssel online ging, en dat het via twee verschillende webadressen te raadplegen was. Helaas is dat sinds een aantal maanden niet meer zo. De website Onderzoekoverijssel.nl, waarop het woordenboek een prominente plaats innam op de Homepage, met zoekhulp, spellinguitleg en meer, is opgegaan in de website MijnStadMijnDorp, “waardoor alle informatie en collecties nu op één plek te vinden zijn”, aldus de redactie. Helaas is de vindbaarheid van het online woordenboek daarmee ernstig bemoeilijkt, en is het zelfs niet meer te googlen. Dat moet uiteraard anders en beter, maar daar willen we de redactie nu even niet mee lastig vallen.

Lees verder >>

Nieuw virtueel portaal voor Nederlandse handschriftencollecties

Huygens ING ontsluit de middeleeuwse handschriften in Nederlandse collecties, dankzij een subsidie uit het Fonds KNAW Instituten.

Huygens ING gaat een nieuwe nationale website bouwen voor de bestudering en ontsluiting van middeleeuwse handschriften in Nederlandse collecties. Dit wordt gerealiseerd met een zojuist verworven subsidie uit het Fonds KNAW Instituten. Doel van het project is om een groot publiek toegang te bieden tot een volledige set digitale afbeeldingen en goede beschrijvingen van de middeleeuwse handschriften. Huygens ING coördineert hiermee een nationale ontsluiting van erfgoed met digitale onderzoeksmethodes.

Lees verder >>

Arkprijs van het Vrije Woord 2020 voor Jozef Deleu

Jozef Deleu

Persbericht Arkcomité

De 70e Arkprijs van het Vrije Woord is unaniem toegekend aan cultuurijveraar en -politicus, bloemlezer en dichter Jozef Deleu. De stichter van Ons Erfdeel, Septentrion, de Europese reeks over het Nederlands, De Franse Nederlanden, The Low Countries en het poëzietijdschrift Het Liegend Konijn is bij uitstek de verpersoonlijking van de zelfbewuste, kritische, verdraagzame en eigenzinnige Vlaming.

Lees verder >>

Het verblijf: een podcast van neerlandici voor moeilijke dagen

Door Marc van Oostendorp

Onder het motto ‘literatuur zolang het duurt’ ben ik met een groep collega’s van de universiteiten, de scholen en de internationale neerlandistiek begonnen aan een dagelijkse podcast: iedere dag leest een neerlandicus in eigen huis een mooi gedicht of verhaal voor uit de Nederlandse literatuur. De titel: het verblijf.

We doen hiermee wat neerlandici dezer dagen kunnen doen: de vele schatten die er zijn ontsluiten. Om te verstrooien of te troosten, het leven te verrijken, een band te voelen met het verleden en met elkaar. Het verblijf is een cadeautje van neerlandici aan een samenleving in relatief moeilijke tijden.

We werken hierbij samen met Michiel van de Weerthof, die ook onder andere de briljante podcast Geel (over de kleur geel) heeft gemaakt. Hij kwam als een goede fee op ons pad en wist ons idee binnen een paar dagen deze vorm te geven!

Het was heel inspirerend om in een paar dagen tijd met zoveel leuke mensen, allemaal in hun eigen huis samen te werken. Hopelijk geven we hiermee ook wat van die inspiratie door!

De podcast komt in de komende uren op iedere podcastapp. Vandaag staat de eerste aflevering online: Erik van Muiswinkel leest Rob Chrispijn.

Stages of vrijwilligerswerk als alternatieve tijdsbesteding

Door Nicoline van der Sijs

Studenten die in de huidige situatie problemen hebben de benodigde studiepunten te halen of vakken van hun keuze te volgen, of studenten of anderen die vrijgekomen tijd graag nuttig willen besteden, zouden kunnen overwegen een taalkundige stage te lopen of als vrijwilliger taken uit te voeren. Hieronder staat een aantal mogelijkheden opgesomd. Ik moedig collega-aanbieders van stages of vrijwilligerswerk aan hun mogelijkheden ook bekend te maken via Neerlandistiek, zodat studenten een ruime keuze krijgen. 

Lees verder >>