Categorie: Neerlandistiek voor de klas

Helaas, alweer het eindexamen Nederlands; schrijfvaardigheid

Door Paul de Jong

In mei en juni 2020 vond er op Neerlandistiek een discussie plaats over het eindexamen Nederlands. Deze discussie wekte bij mij de behoefte het probleem van het eindexamen anders te benaderen dan in de discussie het geval was. Ik beperk me hierbij tot schrijfvaardigheid.

Mijn uitgangspunt is gelegen in de campagnes van de Vlaamse en Nederlandse overheid voor publieksvriendelijke overheidscommunicatie, onder de benamingen ‘Heerlijk Helder’ en ‘Direct Duidelijk’. Ik vind het vreemd dat deze campagnes in de discussie geen plaats kregen, hoewel het hier om een groot  maatschappelijk probleem gaat. Het kan ook zijn dat ik iets gemist heb.

Lees verder >>

‘Vioolspelen’ en/of ‘viool spelen’?

Door Henk Wolf

In een interessant stuk hier op Neerlandistiek.nl stelde Gillan Wyngaards laatst de volgende vraag:

  • “Hoe moet een vijftienjarige leerling nou weten waarom gitaar spelen een woordgroep is en vioolspelen een samenstelling?”

Dat is een vraag waarin drie heel verschillende problemen bij elkaar komen. Ik zet ze even op een rijtje:

1. Het eerste probleem lijkt het ingewikkeldst, maar het is het eenvoudigst: kan een vijftienjarige leerling beredeneren of iets een groepje woorden dan wel één enkel werkwoord is. Het antwoord op die vraag is ja: ons taalgevoel behandelt woordgroepen en losse werkwoorden verschillend. Die onbewuste kennis is vrij eenvoudig bewust te maken. Een illustratie:

Lees verder >>

Nederland krijgt weer onvoldoende voor Fries op school

Door Henk Wolf

De Nederlandse overheid moet er nodig voor zorgen dat het vak Fries veel meer lestijd krijgt en veel meer als voertaal bij andere vakken wordt gebruikt. Dat schrijft de visitatiecommissie die in opdracht van de Raad van Europa heeft onderzocht of Nederland zich houdt aan het Handvest voor regionale talen of talen van minderheden. Wat betreft het Fries op school blijkt dat niet het geval te zijn.

Lees verder >>

Spellingsonderwijs: “zowiezo een onbegonnen zaak”

Door Gillan Wijngaards

Na één jaar voor de klas te hebben gestaan als docent Nederlands heb ik genoeg ervaringen om een boek mee te vullen, maar een van de meest bijzondere onderdelen was misschien toch wel het aanleren van ‘spellingsregels’. Ik heb tientallen interessante vragen gekregen die vroegen om in een artikel te worden verwerkt. Noot: dit artikel is overigens geen betoog om de Nederlandse taalregels te vergemakkelijken. Het is gewoonweg een synthese van verwarde, gefrustreerde leerlingen in confrontatie met het spanningsveld tussen norm en taal.

Lees verder >>

Literatuur op het centraal examen!

Een reactie op Bonset

Door Melchior Vesters

In mei en juni werd op dit weblog een discussie gevoerd over het ideale centraal examen (CE) Nederlands. Helge Bonset, die zich al een halve eeuw inzet voor het schoolvak en wel de “vader van het huidige curriculum Nederlands op de middelbare school” is genoemd, schreef de minst idealistische bijdrage met de meeste discussie tot gevolg. Nadien gaf hij, in zijn kenmerkende polemische stijl, een overzicht van de andere artikelen. Tot slot legde hij apart uit waarom literatuur volgens hem niet in het CE hoort. Bij dezen lever ik, als leraar, mijn reactie. Mijns inziens moet literatuur een grotere plaats in het schoolvak krijgen en daarom onderdeel van het CE worden. Meer literatuuronderwijs (inclusief meer lezen) is nodig om de groeiende laaggeletterdheid – zie behalve de geruchtmakende PISA-cijfers ook de dalende PIRLS-scores – te bestrijden. De kern van mijn inhoudelijke alsook pedagogische kritiek – onderwijs draait voor mij om emancipatie – is dat de huidige SLO-visie op het schoolvak een groter aandeel voor literatuur onmogelijk maakt. Dit komt volgens mij doordat in die visie een ‘normaal-functionele’ benadering van Bonset en diens promotor Ten Brinke voortleeft. Ik wil dus niet alleen ingaan op Bonsets bezwaren tegen literatuur op het CE, maar tevens de achterliggende SLO-visie ter discussie stellen.

Lees verder >>

Wat voor taalbaas word jij?

Gratis workshops voor jongeren tussen 12 en 18

Word jij deze zomer net zo soepel met je woorden als Jörgen Gario? Kom je erachter hoe je precies een vette serie schrijft? Of leert Stefano Keizers jou de beste grappen maken? De komende weken leer je bij jouw favoriete taalbazen dé trucjes met taal. Of dat nou voor een podcast, vlog, een verhaal of leuke songtekst is.

Taalbaas geeft iedereen tussen de 12 en 18 jaar de kans om deze zomer workshops te volgen bij de leukste schrijvers, acteurs, journalisten, spoken word artiesten en cabaretiers van Nederland. Maartje Wortel bijvoorbeeld, of Stefano Keizers, Raoul de Jong, Melody Klaver, Ingmar Heytze, Micha Wertheim & Hagar Peeters. Maar ook Abbey Hoes, Philip Huff, Ruud de Wild, Raoul de Jong, Manon Uphoff, Selma Noort, Anna van Praag, Derek Otte, Daan Heerma van Voss, Khalid Boudou en nog veel meer!

Lees verder >>

Digitale geletterdheid moet in het examen Nederlands

Door Jeroen Clemens 

Een belangrijke taak van een leraar Nederlands is het vergroten van de geletterdheid van leerlingen: goed kunnen lezen en schrijven, kritisch en weloverwogen met informatie kunnen omgaan. Tegenwoordig staat alle informatie op internet en de communicatie gebeurt vooral digitaal. Dat maakt verwerven, verwerken en verstrekken van informatie online anders en complexer dan toen we vooral offline, papieren, bronnen gebruikten. Onderzoekers, leraren en politici zijn overtuigd dat iedereen digitaal geletterd moet zijn om actieve burgers te worden in deze onlinemaatschappij (Brand-Gruwel, S., 2012, Eu High Level Group of Experts on Literacy, 2012, OECD, 2019). 

Lees verder >>

10 oktober 2020, online: Symposium ‘In de geest van Stevin’

26e symposium van de NVvW werkgroep Geschiedenis

Met dit thema vragen we aandacht voor de rijke nalatenschap van Simon Stevin, die 400 jaar geleden overleed. Stevin hield zich met veel verschillende onderwerpen bezig, zowel theoretisch als in de praktijk: technologie, wiskunde, mechanica, boekhouden, economie, onderwijs, taal, oorlogsvoering, perspectief in afbeeldingen, muziek,…… De nieuwe vorm van het symposium, online en met vooraf en tijdens meer gelegenheid voor inbreng van de deelnemers, is ook in de geest van Stevin. Hij was immers geïnteresseerd in technologische en andere vernieuwingen, al naar gelang de omstandigheden daartoe uitnodigden.

Lees verder >>

PISA: wat kunnen onze 15-jarigen eigenlijk niet?

Door Helge Bonset

“Bijna een kwart van onze 15-jarigen is laaggeletterd. Dat betekent dat ze niet in staat zijn een eenvoudige mededeling te begrijpen.”

Woorden van deze strekking kun je regelmatig lezen in de media, bijvoorbeeld bijna maandelijks bij Volkskrant-columniste Aleid Truijens. Als je het maar vaak genoeg leest, ga je het misschien geloven. En dat zou jammer zijn, want het is complete onzin.

Lees verder >>

Het vergeten domein

Boekje over oriëntatie op studie en beroep voor taal- en cultuurstudies

Door Thomas de Bruijn

Een half jaar geleden vroegen mijn Nijmeegse collega-Teachers in Residence en ikzelf ons af, waarom er eigenlijk zo weinig leerlingen een Letterenstudie gaan doen. De studentenaantallen bij bijvoorbeeld Duitse, Nederlandse, Spaanse en Franse Taal en Cultuur en Algemene Cultuurwetenschappen schommelen erg of zijn flink teruggelopen de afgelopen tien jaar. Het teruglopen van studentenaantallen kan gevolgen hebben voor het voortbestaan van die opleidingen op langere termijn en het betekent direct minder aanwas bij de docentenopleidingen. Voor veel vakken is het nu al lastig om bevoegde en getalenteerde VO-docenten te krijgen, laat staan over een paar jaar.

Lees verder >>

Polly Jean Hollanders wint eerste Olympiade Nederlands

Foto: Sam Asaert

Scholiere Polly Jean Hollanders (18) van het Pius X Instituut in Antwerpen heeft de allereerste Olympiade Nederlands gewonnen. Met haar onderzoek naar de oorsprong van dt-fouten verblufte ze de internationale jury en versloeg ze de zes andere finalisten uit Vlaanderen en Nederland. De Olympiade is onderdeel van een groter offensief van universiteiten in Nederland en Vlaanderen om aan een beter imago van het schoolvak Nederlands en de studie Nederlands te werken. Het is een initiatief van de Universiteit Antwerpen, de Universiteit Utrecht en de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Lees verder >>

Iedere docent een meertalig minibrilletje op

Door Henk Wolf

“Een meertalig minibrilletje” in al het lesmateriaal. Dat is de wens van een groep bevlogen docenten die zich in Nederland bezighouden met meertaligheid op school. De term komt van Hanna Kuijs, onderwijzers op een basisschool in Amstelveen. Zo’n brilletje is natuurlijk een manier van kijken en methodemakers kunnen het aan hun boeken of websites toevoegen met tips om opdrachten een meertalige invalshoek te geven.

De wens staat beschreven in Meertaligheid in het basisonderwijs, een onderzoek dat Aline Masselink in opdracht van de Stichting Leerplan Ontwikkeling heeft uitgevoerd naar manieren om kinderen waardering voor verschillende talen bij te brengen. Ze heeft daarvoor met een groep mensen gesproken die zich op de een of andere manier inzetten voor meertaligheid in het onderwijs.

Lees verder >>

Trek meertaligheid ook door naar je evaluatiepraktijk

Een wiskundevraag uit het internationale TIMSS-onderzoek, gericht op leerlingen uit het vierde leerjaar (bron).

Door Steven Delarue

Telkens als ik een doctoraatsverdediging bijwoon, denk ik onvermijdelijk terug aan die van mij, intussen bijna een jaar of vier geleden. Het is een dag die ik toen grotendeels in een roes heb beleefd, door alle stress, emotie en adrenaline die ermee gepaard ging, en waarvan ik me vooral het verlossende applaus herinner dat volgde op de melding van de juryvoorzitter dat ik het diploma van doctor had behaald. En de receptie, die herinner ik me ook nog zeer levendig.

Lees verder >>

Gefnuikte idealen

door Peter-Arno Coppen

Op 11 mei schreef ik op verzoek van de redactie van Neerlandistiek (of eigenlijk was het gewoon een leuk idee van Marc van Oostendorp) een bijdrage over ‘het ideale eindexamen Nederlands’. Op de een of andere manier schijnt die bijdrage een aantal mensen in het verkeerde keelgat te zijn geschoten. De reactie van Helge Bonset was een duidelijk voorbeeld daarvan, maar ik heb uit de tweede of derde hand ook van andere mensen gehoord dat zij hier aanstoot aan genomen hebben. En eigenlijk begrijp ik niet precies waarom.

Lees verder >>

Gratis drie meter woordenboek voor elke leerling

Foto van Vysotsky (Wikimedia Commons)

Door Roland de Bonth

Afgelopen donderdag – 11 juni 2020 – viel het juni-nummer van Onze Taal op onze inloopmat. Normaal gesproken lees ik als eerste, dus nog voordat ik de plastic folie heb verwijderd, de rubriek Ruggespraak met onbedoeld grappige advertenties en krantenkoppen. Maar dit maal had ik meer oog voor de voorkant waar breeduit het thema van dit nummer werd uitgemeten: de negentiende eeuw.  

Lees verder >>

De resultaatverbeteringstoets is beter dan het eindexamen

Door Arnoud Kuijpers

Het is een unicum: geen eindexamens dit jaar voor eindexamenleerlingen. Alleen voor de leerlingen die niet geslaagd zijn, heeft de regering de ‘resultaatsverbeteringstoets (RV-toets)’ in het leven geroepen. Dat zal ik proberen simpel uit te leggen: zodra de eindcijfers van alle vakken bekend zijn, mag een leerling voor maximaal twee vakken een extra toets maken om het eindcijfer voor dat vak te verbeteren. Het cijfer van een RV-toets telt voor de helft mee voor het eindcijfer van dat vak. Het eerder behaalde schoolexamencijfer telt voor de andere helft mee. Als de score van de RV-toets lager uitvalt dan het eindcijfer, wordt die niet meegeteld. Dit laatste maakt de RV-toets anders dan de reguliere herkansing waar iedere eindexamenleerling normaalgesproken recht op heeft. Een coulante regeling waar menig eindexamenleerling blij mee mag zijn.

Lees verder >>

KERN is uit

Door Kees de Glopper

Bij Boom voortgezet onderwijs verscheen vlak voor het uitbreken van de coronacrisis KERN Nederlands Taal & Cultuur. Blijkens de achterflap van het fraaie, gebonden boek is KERN Nederlands Taal & Cultuur (van nu af KNTC) een handboek dat een overzicht biedt van kennis en vaardigheden uit de neerlandistiek op het gebied van taal, communicatie en literatuur. KNTC is, samen met de in juni te verschijnen oefen- en examenboeken voor havo en vwo, het bovenbouwvervolg op de methode KERN Nederlands die sinds 2016 in de markt is.

Lees verder >>

Scholieren winnen prijs met werkstukken over dyslexie en de Camera Obscura

De winnaars van de profielwerkstukwedstrijd Nederlands 2020 van Levende Talen Nederlands en de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek zijn bekend. Sam Lange en Kirsten de Wit uit 5havo wonnen met een werkstuk over een racebaanspel om dyslectische leerlingen te helpen. Suzanne Voets uit 6vwo analyseerde de Camera Obscura van Nicolaas Beets uit 1839 en schreef er een eigentijdse versie van. De winnaars laten met hun knappe werk zien hoe breed en boeiend het schoolvak Nederlands is. 

Lees verder >>

Literatuur in het centraal examen?

Een reactie op de reeks ‘Het ideale eindexamen’ (2)

Door Helge Bonset

Een mogelijkheid om de vakinhoudelijke component van het centraal examen Nederlands te vergroten is de opname van literatuur. Daarvoor hebben meerdere auteurs gepleit, waarvan Jongenelen zijn voorstel het meest heeft uitgewerkt. Ik bespreek zijn voorstel in vergelijking met de wijze waarop literatuur geëxamineerd wordt in het International Baccalaureate Dutch A Language and Literature en daarna bekijk ik de (on)mogelijkheden van beide vormen voor toetsing in het centraal examen.

Lees verder >>

Vreemde idealen

Een reactie op de reeks ‘Het ideale eindexamen’ (1)

Door Helge Bonset

Als je mensen vraagt naar ‘het ideale eindexamen’ Nederlands (een mooi idee trouwens van Neerlandistiek), is het logisch dat je geen staalkaart krijgt van direct toepasbare voorstellen. Maar wel zou je mogen verwachten dat auteurs begrip hebben voor het complexe karakter van het eindexamen Nederlands, in het bijzonder het centraal examen. En ook zou je mogen verwachten dat ze de noodzaak inzien van geletterdheid (lees- en schrijfvaardigheid) in dat centraal examen, zowel op historische gronden (het maakt er al sinds WO II deel van uit) als op actuele gronden (de teruglopende geletterdheid van leerlingen).

Lees verder >>

Wa zedde nou?

Door Roland de Bonth

Het heeft niet mogen baten. Ondanks pogingen van een Amsterdamse erfgoedvereniging om snackbar ’t Pleintje ondergebracht te krijgen in het Nederlands Openluchtmuseum, ging op 30 januari 2020 de beroemde friettent uit de comedyserie New Kids tegen de vlakte. Kennelijk was niet iedereen gevoelig voor het argument dat de snackbar voor veel dertigers een ‘iconisch gebouw’ is.

De snackbar stond in Maaskantje, een dorp met nog geen tweeduizend inwoners, dat behoort tot Sint-Michielsgestel, ten zuidoosten van ’s-Hertogenbosch. Door de serie New Kids kreeg Maaskantje landelijke bekendheid en werden plaatsnaamborden door fans op grote schaal ontvreemd. 

Lees verder >>

Examen volgens vier perspectieven

Door Els Stronks

Ik stelde me voor hoe een eindexamen Nederlands lees-, schrijf-, analyse- en interpretatievaardigheden én vakinhoudelijke kennis kan toetsen. Zoiets is in theorie slecht of misschien zelfs helemaal niet voorstelbaar, maar wie weet kan het in de praktijk wel? Ik maakte een voorbeeld om de discussie op gang te helpen. Vakinhoudelijke kennis is daarin geordend volgens de vier perspectieven van het Meesterschapsteam Nederlands, de keuze voor de vaardigheden is gebaseerd op voorstellen van Curriculum.nu. Twee kandidaten die op 11 mei eigenlijk hun examen Nederlands zouden doen, waren bereid het alternatieve examen te maken en zo een kleine proef op de som te nemen. Ze waren binnen de 3 uur klaar.

Mijn ideale examen staat hier; de antwoorden van de eindexamenkandidaten staan hier,

(Dit is het slot van onze alternatieve examendag.)