Categorie: Neerlandistiek voor de klas

Pas verschenen: Jan Zwemer en Sjaak Kroon, De wordingsgeschiedenis van ‘Pleidooi voor de Moedertaal, de jeugd en de onderwijzers’.

Een reconstructie op basis van de Zierikzeese brieven van J.H. van den Bosch

In 1893 verscheen bij uitgeverij P. Noordhoff in Groningen Pleidooi voor de moedertaal, de jeugd en de onderwijzers van de hand van Jan Hendrik van den Bosch, leraar Nederlands aan de vijfjarige HBS te Zierikzee. De brochure presenteerde een geheel nieuwe benadering van het onderwijs Nederlands. Bij tijdgenoten leidde het Pleidooi tot wisselende, maar over het algemeen positieve reacties en een levendige discussie over het schoolvak Nederlands was het gevolg. In de jaren zeventig van de vorige eeuw vonden Van den Bosch’ ideeën opnieuw weerklank bij een groep kritische en vernieuwende lerarenopleiders en de discussie over wat goed moedertaalonderwijs is, duurt tot nu toe voort.

Lees verder >>

O schrijverke, schrijverke

Door Roland de Bonth

Wie Neerlandistiek per mail volgt, treft in zijn inbox elke ochtend een dagoverzicht met alle artikelen van de vorige dag aan. Dit overzicht opent steevast met een gedicht, geplaatst door Raymond Noë. Bij zijn keuze laat hij zich doorgaans leiden door de actualiteit of de tijd van het jaar. Zo plaatste hij op 2 januari het gedicht ‘Ik wens U een jaar’ van Guido Gezelle. Althans, aan deze Vlaamse dichter werd het gedicht op diverse internetsites toegeschreven. In reacties op die post twijfelden enkele lezers openlijk aan deze toeschrijving. Vooral het gebruik van de woorden creativiteit en alfabet deed hen de wenkbrauwen fronsen. Inmiddels wordt op Neerlandistiek bij het gedicht vermeld dat de schrijver anoniem is. 

Lees verder >>

Oproep: ‘Mijn leraar vertelde eens’

Wat is het mooiste verhaal of de beste levensles die u hebt meegekregen van uw docent Nederlands? Auteur Jaap Toorenaar is ernaar op zoek voor een boek dat hij momenteel samenstelt. Verhalen over docenten van andere vakken hoort hij ook graag. 

Meer informatie (en een mailadres om uw verhaal in te sturen) is te vinden op www.mijnleraarvertelde.nl.

Straattaal en schooltaal

Door Khalid Mourigh

In eerdere blogs heb ik een aantal aspecten van straattaal besproken: hoe het Sranan Tongo het straattaalvocabulaire beïnvloedt, hoe sprekers spelen met lettergrepen en medeklinkers, welke rol het Marokkaans-Nederlandse accent speelt, hoe sprekers Nederlandse woorden een nieuwe betekenis geven en hoe ze innoveren met plaatsnamen en etnoniemen. Hopelijk hebben deze blogposts de lezer op zijn minst duidelijk gemaakt dat straattaal, zoals alle talen en dialecten, aan structuur gebonden is. Het is dus veel te gemakkelijk om te zeggen dat straattaal simpelweg “slecht” Nederlands is en dat er sprake is van algemene taalverloedering.

Lees verder >>

Sterrix & Kruisix

Door Roland de Bonth

Michelle van Dijk is een bevlogen docent Nederlands die voortdurend op zoek is naar manieren om jongeren aan het lezen te krijgen en hen daaraan plezier te laten beleven. Recentelijk verscheen van haar een veelbesproken hertaling van Couperus’ roman Van oude mensen. Zij had gemerkt dat de oorspronkelijke taal van Couperus een te grote barrière vormde voor haar leerlingen. 

Onlangs vroeg Van Dijk zich af of de graphic novel – het literaire stripboek – een verrijking voor de leeslijst zou zijn (zie hier). Na lezing van enkele graphic novels kwam zij tot de conclusie dat deze boeken wellicht een rol kunnen vervullen bij kunstzinnige vakken en vakoverstijgende projecten, maar dat zij door een gebrek aan tekst, aan woorden en daarmee aan diepgang naar haar mening niet op de leeslijst van Nederlands thuishoren. 

Lees verder >>

‘Een schaap, dat geen wol had, zag paarden’

Een aanstekelijk boekje over historische taalkunde

Door Nicoline van der Sijs

De zin uit de titel over het geschoren schaap komt uit de fabel ‘Het schaap en de paarden’, die August Schleicher in 1868 in het Indo-Europees schreef. Inmiddels bestaan er minstens vier alternatieve versies van de Indo-Europese tekst, die ieder het voortschrijdende inzicht tonen in onze kennis van deze gereconstrueerde moedertaal van de meeste Europese talen. Het voorbeeld komt uit het boekje De stam van het woord. Over taalevolutie en de eerste taal ter wereld van Yannick Fritschy, dat in 2019 is verschenen. Het boek is onderdeel van de Pocket Science-reeks die wordt gepubliceerd door New Scientist en die goedkope populair-wetenschappelijke introducties biedt in verschillende wetenschapsgebieden. Het boekje van Fritschy is het eerste dat aan taal is gewijd, en dan nog wel aan mijn lievelingsdiscipline: de historische taalkunde. Goed nieuws dus.

Lees verder >>

Help Taalpost aan de honderdduizend abonnees.

Door Marc van Oostendorp

Honderdduizend abonnees. Dat lijkt me een redelijk streven voor Taalpost, de taalnieuwsbrief van het Genootschap Onze Taal, die in 2020 volwassen wordt, want we zijn in 2002 begonnen. Momenteel heeft hij er ongeveer 89.500, dus we zijn er nog 10.500 verwijderd van ons doel.

Vorig jaar zijn we met 8000 abonnees gegroeid. Dat zou moeten lukken.

Lees verder >>

Aanmelding Conferentie Meesterschap Nederlands nog mogelijk tot 6 januari!

(Ravenstein, 9 en/of 10 januari 2020)

Er zijn nog plaatsen vrij voor docenten Nederlands, wetenschappers en vakdidactici en andere betrokkenen bij het schoolvak op de conferentie in Ravenstein, die we onlangs aankondigden. Het Meesterschapsteam Nederlands is heel benieuwd naar uw reacties op Perspectieven op taal, taalgebruik en literatuur als basis voor nieuwe eindtermen (december 2019). 

Lees verder >>

Hoe het schoolvak Nederlands in 2020 eindelijk gaat veranderen

Door Marc van Oostendorp

Er zijn allerlei redenen waarom mensen het schoolvak Nederlands willen veranderen.

Sommige mensen willen sowieso ieder schoolvak altijd veranderen, bijvoorbeeld omdat ze denken dat de jaren twintig van de eenentwintigste eeuw natuurlijk radicaal ander onderwijs vergen dan de jaren tien.

Lees verder >>

Perspectieven op taal, taalgebruik en literatuur als basis voor nieuwe eindtermen

Een nieuw rapport en een bijeenkomst in Ravenstein, 9 & 10 januari 2020

Na het Manifest Nederlands op School (2016) en de Visie op het schoolvak Nederlands (2018) zet het Meesterschapsteam Nederlands een volgende stap in de uitwerking van onze visie: Perspectieven op taal, taalgebruik en literatuur als basis voor nieuwe eindtermen (december 2019) is een concretisering van onze denkbeelden over de inhoud van het schoolvak. 

Lees verder >>

Podcast, potel en prosument

Door Roland de Bonth

Een paar weken geleden verscheen op Neerlandistiek een interessante bijdrage van Wouter van der Land met de titel ‘Schel en andere dorado’s’ (zie hier). Hij schenkt daarin uitgebreid aandacht aan met name commerciële porte-manteauwoorden. Niet alleen toont hij talloze voorbeelden van geslaagde en minder geslaagde gevallen, hij laat ook verschillende wijzen zien waarop bedrijven een geschikte en toepasselijke merk- of bedrijfsnaam – een ergoniem – kunnen creëren door gebruik te maken van (thematische) digitale woordenlijsten en analoge (retrograde) woordenboeken.

Lees verder >>

Echte teksten? Welke teksten?

Begrijpend lezen is belangrijk

Door Joke Brasser

Je bent je als docent ongetwijfeld bewust van het belang van begrijpend lezen voor de ontwikkeling van je leerlingen. Onderzoek toont aan dat lesmethodes Nederlands onvoldoende bijdragen aan de leesontwikkeling van leerlingen. De methodeteksten zijn voorzien van vragen en oefeningen die niet gericht zijn op het begrijpen van de inhoud van de tekst, maar op het aanleren van een leesstrategie. Abma, schrijver van ‘Goed onderwijs begint met een goed curriculum’beargumenteert dat het oorspronkelijke tekstdoel komt te vervallen wanneer een tekst in een methode opgenomen wordt.  Als je als leerling bijvoorbeeld een informatieve tekst moet lezen om vragen erover te beantwoorden, is je leesdoel niet: je informeren, maar: het beantwoorden van vragen. Bovendien zijn leesteksten in methodes vaak versimpeld en ingekort. De auteurs van Geletterdheid en Schoolsucces stellen dat docenten voor goed leesonderwijs rijke teksten nodig hebben, die niet versimpeld zijn, aantrekkelijk geschreven zijn en goed opgebouwd. De leesmonitor onderschrijft deze conclusie en noemt ook het belang van het lezen van ‘volledige, authentieke teksten’.

Lees verder >>

Het Schoolvak Nederlands 2019

Een verslagje

Door Henk Wolf

Elke herfst organiseert een universiteit of hogeschool het congres Het Schoolvak Nederlands, “de HSN” voor ingewijden. Afgelopen vrijdag en zaterdag was hogeschool Windesheim in Zwolle de organisator. Door de opzet kan elke deelnemer maar een fractie van alle lezingen en workshops meemaken, dus de ervaringen die mensen opdoen als ze ernaartoe gaan, kunnen sterk uiteenlopen. Ik was in elk geval erg enthousiast over wat ik heb gehoord en gezien. Hierbij een kort verslagje.

Lees verder >>

9-10 januari 2020, Ravenstein: Conferentie ‘Grote inzichten voor het schoolvak Nederlands’

Meesterschapsteam Nederlands, Ravenstein, 9 en 10 januari 2020

Na het Manifest Nederlands op School (2016) en de Visie op het schoolvak Nederlands (2018) zet het Meesterschapsteam Nederlands een volgende stap met de presentatie van Grote inzichten als basis voor kerndoelen en eindtermen Nederlands. Deze verdere uitwerking van onze denkbeelden over de inhoud van het schoolvak zal begin december verschijnen. Tijdens de conferentie in Ravenstein zullen we onze voorzet voor nieuwe eindtermen en kerndoelen voorleggen aan een gezelschap van vakwetenschappers, vakdidactici, docenten en andere betrokkenen bij het schoolvak.

Lees verder >>

Pas verschenen: De stille plantage in Tekst in context

Op 8 november j.l. verscheen een editie van de eerste historische roman over de slavernij in het Nederlands: De stille plantage van Albert Helman. Het is de eerste editie van een postkoloniale tekst in de reeks Tekst in context, die zich richt op de hogere klassen van Havo en VWO. Daarmee doet Helman zijn intrede naast Hooft, Vondel, Bredero, Hildebrand en andere klassieken uit de Nederlandstalige literatuur.

Lees verder >>

Ook Maria brengt de auto wel eens naar de garage

Genderrepresentatie in NT2-lesmethodes

Door Matthijs Looij

‘Veel minder vrouwen en regelmatig stereotypering in schoolboeken’ kopte de NOS op 13 november jl. naar aanleiding van onderzoek van de Universiteit Leiden. De onderzoekers, onder leiding van prof. Judi Mesman, analyseerden hoe mannen en vrouwen worden gerepresenteerd in verschillende lesboeken Nederlands en wiskunde voor brugklassen. Wat klopt hiervan?

Lees verder >>

Meertaligheid doorheen het curriculum

Een eerste analyse van Curriculum.nu met een focus op meertaligheid

Door Bert Le Bruyn (Meesterschapsteam MVT), m.m.v. Wander Lowie (Meesterschapsteam MVT) en Erwin Mantingh (Meesterschapsteam Nederlands)

Curriculum.nu was gedoemd niet te lukken. Aleid Truijens schreef op 7 juni in de Volkskrant dat het ‘oude zure wijn’ was, een reïncarnatie van het gesneuvelde ‘Onderwijs 2032’ dat op zijn beurt een miskleun was geweest van ‘ideologen’. Ze omschreef Curriculum.nu verder als een ‘circus’ zonder de gedegen kennis van ‘inhoudelijke experts’. 

Lees verder >>

Lenteschool Actuele ontwikkelingen in de neerlandistiek

29 maart – 4 april 2020

Door Marijke Meijer Drees

De Nederlandstalige Lenteschool Actuele ontwikkelingen in de neerlandistiek, die in het mooie en gezellige Groningen zal plaatsvinden, is bestemd voor docenten Nederlands buiten Nederland en Vlaanderen en voor masterstudenten die in de toekomst een docentschap ambiëren. 

Lees verder >>