Categorie: letterkunde

Overleden: Willem G. van Maanen (30 september 1920 – 17 augustus 2012)

De Nederlandse prozaschrijver Willem G. van Maanen is afgelopen vrijdag 17 augustus op 91-jarige leeftijd overleden. Dat meldt zijn uitgeverij, De Bezige Bij

Willem Gustaaf van Maanen werd geboren op 30 september 1920 in Kampen. Hij werkte als journalist bij de Amersfoortsche Courant en daarna voor verschillende omroepen bij de radio, waarvoor hij onder meer hoorspelen schreef. Verder omvat Van Maanens oeuvre naast diverse romans ook veel korte verhalen, en een toneelstuk over Etty Hillesum.

In 1953 debuteerde hij met de roman Droom is ’t leven. Voor zijn volgende roman, De Onrustzaaier, ontving hij in 1955 de Van der Hoogtprijs. Vele prijzen zouden nog volgen, waaronder de Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre in 2004. In 2007 verscheen zijn roman Heb lief en zie niet om, die kans maakte op de Libris Literatuur Prijs en de AKO Literatuurprijs. Zijn laatste werk is de verhalenbundel Bagatellen uit 2010.

In zijn werk speelden muziek, toneel, beeldende kunst en de oorlog een belangrijke rol. Van Maanen zat tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet, waarover hij spaarzaam schreef en sprak.

De Bezige Bij zegt in Willem G. van Maanen “een dierbaar auteur, een bijzonder stilist en een moedig en verfijnd mens” te verliezen.

Christiaan Weijts ‘writer in residence’ aan Radboud Universiteit

Komend collegejaar ontvangt de Radboud Universiteit Nijmegen een bijzondere gast: schrijver en columnist Christiaan Weijts. Weijts komt les geven aan de universiteit en spreken over literatuur en Europa. De writer in residence is te gast in het kader van het nieuwe onderzoeksthema Europe and its worlds.
Christiaan Weijts zal colleges verzorgen in de mastercursus Europese letterkunde, waarin hij met studenten in gesprek zal gaan over zijn ‘canon’ van Europese schrijvers: een selectie boeken die zijn denken over literatuur en zijn manier van schrijven hebben gevormd.
Lees verder >>

Financiële ondersteuning Nederlandse Poëzie Encyclopedie

Op23maart2012zijndeeerstepagina’svande ‘NederlandsePoëzieEncyclopedie’(NPE,www.nederlandsepoezie.org)onlinegeplaatsteenprojectwaaralvanaf1998researchvoor gedaanis.
DeNPE iseenonline-naslagwerkdat eenoverzichtgaat biedenvan alleNederlandstaligeprofessioneledichters,die opof vanaf1 januari1900 toten metnu actiefwaren/zijnen hun dichtbundels,verschenenin ofna 1900.Tevensbevat deNPEjaaroverzichten,met daaropallebundels uithetdesbetreffendejaar,alsmede dedichtersdie indat jaarzijnoverleden.Elkedichter enelke bundelzal ermet eeneigenpagina inwordenopgenomen Om eenindruk tekrijgenkunt ude volgendepagina’s albezoeken:MarleendeCrée,F.HarmsenvanBeek,IngmarHeytze,JeanPierreRawie,J.Slauerhoff,MaxTemmerman,VrouwkjeTuinman, M.Vasalis,SimonVestdijk,DriekvanWissenen JanWolkers: http://nederlandsepoezie.org/dichters/index.html

25ste Letterenlezing: Anna Enquist opent het Academisch Jaar van de Groningse letterenfaculteit

Op dinsdag 4 september 2012 zal Anna Enquist aan de Rijksuniversiteit Groningen de 25ste Letterenlezing uitspreken, getiteld: ‘Levens lezen. Het levensverhaal in psychotherapie en literatuur’. Met de Letterenlezing, waarin een bekende Nederlander zijn of haar mening geeft over het belang van de Letteren voor de maatschappij, opent de Faculteit der Letteren van de RUG haar academische jaar.
Anna Enquist, naast schrijver en dichter ook psychoanalytica en psychotherapeute, zal spreken over de (auto)biografie in de literatuur en daarbij een vergelijking maken met de rol van het begrip ‘levensverhaal’ in de psychotherapie. In haar lezing zal Enquist ingaan op vragen als: Zijn er raakvlakken tussen de benadering van het levensverhaal in psychotherapie en literatuurwetenschap? Wat zegt de autobiografie van de schrijver, al dan niet contrasterend met de biografie, over diens werk?
Datum en tijdstip
De Letterenlezing is gratis toegankelijk voor belangstellenden.
Tijd: 4 september 2012 om 16.00 uur
Locatie: Aula, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen
Meer informatie over de Letterenlezing is te vinden op www.rug.nl/let/letterenlezing2012.

Het vogelmotief in ‘De Binocle’ van Louis Couperus

In 1920 publiceerde Louis Couperus het verhaal ‘De binocle’ in De Haagse Post. Het werd een klassieker en wordt tot op de dag van vandaag in het onderwijs veel gebruikt. (1) Vooral omdat de naturalistische noodlotsgedachte erin terug te lezen is en omdat de docent het fenomeen Leitmotiv er goed mee kan behandelen. Het Leitmotiv is de vogel; de vraag is waarom Couperus voor de vogel gekozen heeft en niet voor – bijvoorbeeld – de clown, de deurklink of de ingescheurde teennagel? Nou, daar had hij zo zijn redenen voor.

Lees verder >>

Call: CROSS-OVER 2013: OVER GRENZEN Universiteit Gent, 8 februari 2013

Call for Papers

Het tweejaarlijkse Cross-Over congres benadert de letterkundige neerlandistiek vanuit een transhistorisch en interdisciplinair perspectief. Dit jaar willen we de deelnemers van Cross-Over uitdagen om vragen te stellen bij de verschillende grenzen waarmee zij tijdens hun onderzoek worden geconfronteerd. Dienen de grenzen van de literatuur een eigen onderzoeksveld te vormen, dienen zij helemaal te worden opgeheven, of is er juist behoefte om het terrein van de literatuur en de literatuurwetenschap verder of opnieuw af te bakenen? Wat gebeurt er bijvoorbeeld met onze perceptie van de Nederlandse literatuur als we die als een globaal verschijnsel gaan beschouwen (“Global Dutch”)? Hoe kunnen we spreken van interdisciplinariteit als we het literaire veld als zodanig voor onszelf nog niet duidelijk hebben afgebakend? Gaat literatuur “over grenzen” zodra literaire en maatschappelijke discoursen elkaar lijken te overlappen? In hoeverre is economische taal bijvoorbeeld “literair” te noemen en beschikt literaire taal over “economische” kenmerken? In hoeverre doen moderne media de grenzen tussen woord en beeld vervagen en hoe beïnvloedt die ontwikkeling onze perceptie van literatuur?
Lees verder >>

Scriptieprijs Indische Letteren

De Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkundelooft de Indische Letteren Scriptieprijsuit. Deze prijs, waaraan een bedrag van 500 euro is verbonden, is bedoeld om het onderzoek naar de Indische literatuur te stimuleren en wordt ééns in de drie jaar uitgereikt.
In aanmerking komen alle bachelor- en masterscripties, voltooid tussen 1 september 2010 en 1 september 2012, die op Indische literatuur betrekking hebben.
De jury wordt gevormd door Reggie Baay, Liesbeth Dolk, Bert Paasman en Gerard Termorshuizen, leden van de redactieraad van het tijdschrift Indische Letteren. De winnaar wordt bekend gemaakt op het aan Hella S. Haasse gewijde symposium van de Werkgroep van 11 november 2012 op Bronbeek.
Deelnemers wordt verzocht hun scriptie voor 1 september 2012 in geprinte vorm en in viervoud te zenden naar het redactiesecretariaat:
Marian Fillié
Klaverhof 110
2403 XH Alphen aan den Rijn

(Bron: http://ldolk.home.xs4all.nl/Indische_Letteren/IL_nieuws.html)

Recensie: Jaap Grave, Na de roes. Over verbeeldingskracht en utopieën in de literatuur

Het verloop van een klassieke negentiende-eeuwse Bildungsroman is een vertrouwd literair gegeven: een jonge rebel verzet zich aanvankelijk tegen de dominante ideologie van de maatschappij – die in stand wordt gehouden door volwassenen en instituten als dragers van ideologieën en structuren die onder meer bestaan uit sekse, seksuele identiteit, religie en familie – maar gaat uiteindelijk toch op in die ooit door hem/haar verguisde samenleving. Grave plaatst het concept Bildung(sroman) in Na de roes, Over verbeeldingskracht en utopieën in de literatuur in een breder perspectief. Het Bildungsconcept is voor hem een basismodel met allerlei vertakkingen en kan op literaire werken worden toegepast, wat Grave overtuigend doet.

21ste Bert van Selm-lezing: ‘Op jacht naar de gezwinde grijsaard’

Op 4 september 2012 vindt aan de Universiteit Leiden de 21steBert van Selmlezing plaats, een initiatief van de opleiding Nederlandse taal en cultuur. Riet Schenkeveld-van der Dussen, emeritus hoogleraar Nederlandse letterkunde 1550-1850 aan de Universiteit Utrecht, zal dit jaar de lezing houden, met als titel: Op jacht naar de gezwinde grijsaard. Een verkenning van Nederlandse bloemlezingen vanaf de zeventiende eeuw tot heden.

Lees verder >>

Een achttiende-eeuwse zzp’er

Levens en werken van Gerrit Paape

Gerrit Paape (1752-1803) was er van overtuigd dat zijn levenbeschrijving zozeer de moeite waard was als spiegel voor zijn tijdgenoten dat hij er zelf maar enkele schreef.

De beroemdste ervan is Mijne vrolijke wijsgeerte in mijne ballingschap, waarvan de titel al een miniatuur-zelfportret vormt. Paape verkeerde in de jaren tachtig enkele jaren in ballingschap omdat hij als een van de meest uitgesproken zegslieden van de opstandige patriotten niet langer gewenst was in de door de aanhangers van Oranje overheerste Republiek. Hij probeerde bovendien te laten zien dat hij die dagen in ‘vrolijke wijsgeerte’ doorbracht – een mengeling van Verlichtingsdenken, stoïcisme en door de Franse revolutie geïnspireerde politiek.
Lees verder >>

2013 wordt Louis Couperus-jaar

In 2013 is het 150 jaar geleden dat de Haagse schrijver Louis Couperus is geboren. Daarom heeft het Louis Couperus Genootschap 2013 uitgeroepen tot jubileumjaar.

Een high tea met Eline Vere, diverse tentoonstellingen en een speciaal gekweekte roos, de Rosa Couperus. Het is slechts een greep uit de plannen die er nu al zijn voor het Louis Couperus Jubileumjaar.
Initiatiefnemer is het Louis Couperus Genootschap, maar ruim twintig organisaties werken mee aan de programmering.
Lees verder >>

Gulden legende, deel II

 

 

7 februari j.l. werd te Leuven, België het tweede deel gepresenteerd van de tweedelige kritische editie van de oudste Middelnederlandse vertaling, geredigeerd door de Hernse kartuizer Petrus Naghel (gest. 1395) die in 1357 deze vertaling voltooid zou hebben. Petrus maakte gebruik van een handschrift van de Legenda aurea dat zijn broer voor hem in Bourgondië gekocht zou hebben.

Lees verder >>

Van Oostroms Wereld

Door Marc van Oostendorp

De afgelopen tien jaar is het stil geweest rond Frits van Oostrom. Het is een teken aan de wand voor de Nederlandse cultuur. Ware Frits een Duitser, een Fransoos of een Engelsman, er zou elk jaar een boek over hem verschijnen en elke vijf jaar een congres gehouden worden. Nu de zesentwintigste eeuw zijn einde nadert, hebben we het een decennium lang moeten doen met de — weliswaar prachtige — dissertatie van Martin Braga.

In dat proefschrift toonde Braga met een verbluffend eenvoudige methode aan dat het magnum opus van Van Oostrom, Maerlants Wereld, niet eerder dan in de laatste jaren van de twintigste eeuw verschenen kon zijn. Die methode behelsde niet veel meer dan een lexicale analyse. De woordenschat van Van Oostrom bevatte volgens Braga hier en daar een overduidelijke overeenkomst met de taal die in bestuurlijke kringen in precies die tijd opgeld deed. Zo telde Braga in het boek maar liefst vier maal de uitdrukking werkendeweg; een term die rond het eind van de twintigste eeuw door een minister-president (Ruud van Lubbers) in het spraakgebruik geïntroduceerd was. Lees verder >>