Categorie: letterkunde

Die historie van Fortunatus borse : capittel [5]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [5]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

Top 20 van Nederlandstalige Protestalbums: 13. Eva van Manen, Politiek & liefde (2018/2020)

door Laurens Ham

Wat is het toch dat we van vrouwelijke kunstenaars altijd een ‘hoofdstuk apart’ maken? Die rake aanduiding, die ik leen van Erica van Bovens proefschrift over de beoordeling van vrouwelijke schrijvers in de vroege 20e eeuw, werkt niet alleen goed om de literatuurgeschiedschrijving te karakteriseren, maar ook voor de manier waarop we over muzikanten nadenken. In zijn vuistdikke Watskeburt, Lage Landen? (2019), een geschiedenis van het Nederlandstalige lied in Nederland en Vlaanderen, reserveert Peter Van Dyck bijvoorbeeld een hoofdstuk aan nieuwe vrouwelijke makers met de ongelukkig gekozen titel ‘Nieuwe meisjes’ (een citaat van de Vlaamse popband Yevgueni, overigens). Je zou er spontaan hoofdstukken over rockbandjes in eender welke periode van gaan schrijven met als titel ‘Frisse jongetjes’.

Lees verder >>

Die historie van Fortunatus borse : capittel [4]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [4]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

Nieuwe online colleges postkoloniale Nederlandse literatuur voor publiek toegankelijk

Op vrijdag 12 februari 2021 begint aan de Universiteit van Amsterdam een nieuwe collegereeks – open voor publiek en nog online: Caraïbische dromen, verzorgd door prof. Michiel van Kempen. De colleges gaan overigens niet enkel over de literatuur van Suriname en de Caraïbische eilanden, maar ook over de Nederlands-Indische literatuur en zelfs over Dominica. Ook dit jaar zijn er weer verschillende gastdocenten aanwezig. De tien colleges beginnen met de oudste koloniale literaturen, maar er is deze keer veel aandacht voor de allernieuwste teksten.

Lees verder >>

Die historie van Fortunatus borse : capittel [3]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [3]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

002 – De Nieuwe Contrabas podcast – Dichten voor het vaderland

Chrétien ziet debutant Caro van Thuyne in de roman Lijn van wee en wens opzichtig ‘worstelen’ met de emotionele materie en vindt dat mooi; Hans niet. Verder bespreken beiden de uitholling van de titel ‘Dichter des Vaderlands’ en bellen ze uitgebreid met boekblogger Paula Heeger van bookbreak.nl. Wat leest zij? En vindt ze het onderscheid tussen literatuur en vermaak nog zinvol? Tot slot een fantastische leestip: Afscheid van Juan Carlos Onetti. Liken en abonneren geen bezwaar.

Lees verder >>

Die historie van Fortunatus borse : capittel [2]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

capittel [2]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

Die historie van Fortunatus borse : Proloog + capittel [1]

Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet,

seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche binnen sijnen leven ghebeurende zijn.

Proloog + capittel [1]

Kritische, synoptische editie van de druk van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610 en die van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549, bezorgd door Willem Kuiper met substantiële hulp van Amand Berteloot, Annette Hemmes-Hoogstadt, Inge van Outryve en Rita Schlusemann.

❦     ❦

Top 20 van Nederlandstalige Protestalbums: 14. R.K. Veulpoepers B.V., Diarree (1978)

door Laurens Ham

Brabantse muzikanten hebben een sleutelrol gespeeld in de Nederlandstalige protestliedgeschiedenis, van de start van het Nederlandse popprotest in de jaren zestig tot aan vandaag. Vooral Eindhoven is onmogelijk uit de kritische muziekgeschiedenis weg te denken. Het was de woonplaats van Armand, met ‘Ben ik te min’ een van de grondleggers van het Nederlandstalige moderne protestlied. In de jaren zeventig werkten de socialistische muziektheatergroep Proloog en de politiek betrokken popgroep Bots vanuit die stad. En in de 21e eeuw behoorden Eindhovenaren Fresku en (Killer) Kamal tot de beeldbepalende rappers van Nederland.

Lees verder >>

Die historie van Fortunatus borse als anderdaags feuilleton

Door Willem Kuiper

Inleiding

Fortunatus borse ( ‘de gelukkige beurs’ ) is een van oorsprong ( Zuid-)Duitse tekst die rond of kort na het midden van de zestiende eeuw in het Nederlands vertaald zal zijn. De oudste bewaard gebleven druk is die van Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610, waarvan het enige overgebleven exemplaar geconserveerd wordt in het Museum Plantin Moretus te Antwerpen. Deze vertaling gaat niet terug op de oudste bewaard gebleven Duitse druk, Augsburg 1509, maar op de (her)druk van Herman Gülfferich, Frankfurt am Main 1549. In deze redactie is de tekst ontdaan van uitweidingen en franje, systematisch wat strakker geformuleerd en wat zuiniger gespeld, en soms beïnvloed door de Hervorming, die in die jaren haar groeiende invloed deed gelden. Maar aan het verhaal is niets veranderd. Lees verder >>

14 februari 2021: Geef me de liefde! Dichters en wetenschappers over liefde en poëzie

Deze Valentijnsdag organiseert de KB een live webinar over het onderwerp; gedichten over de liefde. Heidi Koren, Tsead Bruinja en Anne Vegter dragen hun favoriete liefdesgedichten voor, waarna de liefde in de Nederlandse literatuur en dichtkunst wordt besproken door letterkundigen Olga van Marion en Kila van der Starre.

Schrijf je nu in voor dit online event.

Datum: 14 februari
Tijd: 13:30-15:00

De nieuwe jamben van Bas Belleman

Door Marc van Oostendorp

In De Standaard droomde Bart Van Loo eergisteren over een wereld waarin meer academici ‘leesbare boeken’ zouden schrijven. Wat hij daarbij niet vermeldde: dat de meeste uitgevers van ‘leesbare’ boeken van academici en anderen, er met de pet naar gooien.

De interessante nieuwe vertaling van de sonnetten van Shakespeare van Bas Belleman worden bijvoorbeeld helaas ontsierd door de ronduit achteloze manier waarop uitgeverij Athenaeum – Polak & Van Gennep ze heeft uitgegeven. Het evidente plezier en de sprezzatura die Belleman aan de dag legt bij die vertalingen heeft niet geleid tot grotere zorg voor de tekst. En dus zijn helaas allerlei foutjes blijven staan, met name in het commentaar.

Lees verder >>

Rhijnvis Feith (1753-1824) “Lierzang aan de Vrijheid” (1783)

Door Rolf den Otter

Polarisatie!  In de jaren ’80 van de 18e eeuw werd het steeds duidelijker, dat in het Leidsche literaire genootschap “Kunst wordt door arbeid verkreegen” de Patriotten steeds meer de overhand kregen. Dat het dan niet altijd even gezellig werd laat de onderstaande tekst zien, die in 1786 door het genootschap gepubliceerd werd. 

Lees verder >>

De Germaanse hexameter

Door Jos Houtsma

Sinds het begin van de jaren negentig heeft onze letterkunde een surge meegemaakt van vertalingen van epische poëzie uit de Oudheid. Aanleiding onder beoefenaars van de literatuurwetenschap voor nogal wat discussie over de voorwaarden waaraan de Germaanse hexameter moet voldoen om voldoening te schenken. Ik heb die literatuur de laatste dagen doorgewerkt (via de verwijzingen van Marc van Oostendorp) en er het nodige van opgestoken. Maar echt bevredigd werd ik niet door alle acrobatiek met dactylussen, jambes, trocheeën en spondeeën. De reden is dat het Nederlandse vers, naar mijn vaste overtuiging, geen versvoeten kent zoals het klassieke. Nederlandse dichters kunnen hun versregels laten dansen door over het patroon van hoofd- en bijklemtonen en zwaardere en minder zware zinsaccenten van hun tekst een eigen patroon van versaccenten te leggen.

Lees verder >>

Top 20 van Nederlandstalige Protestalbums: 15. Carboon, Witste nog, koempel… (1976)

door Laurens Ham

De afgelopen weken is er nog geen enkel Vlaams protestalbum ter sprake gekomen in deze Top 20 van Nederlandstalige Protestalbums. Ik moet sommigen van u teleurstellen: dat zal er ook niet meer gebeuren. Geen Wannes Van de Velde de komende weken, geen Vuile Mong en zijn Vieze Gasten, niet de muziek van Arbeid Adelt!, Hugo Raspoet of Stikstof. Er is meer dan genoeg Nederlandstalige protestmuziek uit Vlaanderen, maar in mijn boek Op de vuist dat de basis vormt voor deze Top 20 heb ik alleen de Nederlandse protestcultuur besproken. Dat heb ik vooral gedaan omdat het me gekunsteld leek om de beide Lage Landen in één boek te bespreken: Vlaanderen en Nederland hebben de laatste halve eeuw immers een heel verschillende politieke en culturele ontwikkeling doorgemaakt. Terwijl de taalstrijd bijvoorbeeld een diepe invloed heeft uitgeoefend op de Vlaamse politieke en muzikale cultuur, spelen taal en nationaliteit nauwelijks een rol in het Nederlandse activisme.

Lees verder >>

De blinde vlek

Door Marc Kregting

Op 9 januari kantten Fleur Speet, Jannah Loontjes en Manon Uphoff zich in het dagblad Trouw principieel tegen ondervertegenwoordiging. Hun artikel ‘Nederlandse romans zitten vol karikaturale rokjes-kontjes-tietjes: tijd voor meer vrouwen in de literaire canon’ bepleitte een blik die breder moest worden dan het wittemannenperspectief. Ze namen het op voor schrijvers met ‘een niet-westerse achtergrond’, met een ’lhbt- of andere achtergrond’, vermeldden terzijde zelfs ‘Vlaamse auteurs’ – maar verreweg de meeste rehabilitatieaandacht schonken ze toch wel aan vrouwen.

Lees verder >>

Mannefestaosie Nedersaksische Literetuur Anno 2021

Op vrijdag 12 februari 2021 organiseren de Stichting Drents Archief, de Stichting Sasland en Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum, geheel online, de Mannefestaosie Nedersaksische Literetuur Anno 2021. Het programma is voor iedereen gratis te volgen. Na aanmelding via deze link krijg je een mail met uitleg hoe je kunt inloggen.

De manifestatie heeft als doel de Nedersaksische literatuur voor het voetlicht  te brengen, als bijzonder onderdeel van de cultuur van het noorden en oosten van Nederland. Het programma richt zich op beleving en kwaliteit en heeft ook oog voor de toekomst van de Nedersaksische literatuur. Die literatuur is heel divers, zowel qua genres als variëteiten van het Nedersaksisch. Er is ook aandacht voor de ontwikkeling van de Nedersaksische / Nederduitse  literatuur in Noord-Duitsland.

Lees verder >>

Kila van der Starre over poëzie buiten het boek

Uit het promotieonderzoek van Kila van der Starre blijkt dat de meeste mensen vooral, of zelfs enkel, in aanraking komen met poëzie buiten het boek. Nederlandse volwassenen ervaren poëzie vooral tijdens speciale gelegenheden, op televisie en radio en in de openbare ruimte. Ook komen ze gedichten tegen in kranten en tijdschriften, in het interieur en online. In die vormen is poëzie springlevend en wijdverspreid.

Lees verder >>

Top 20 van Nederlandstalige Protestalbums: 16. Cobi Schreijer, Brood en rozen (1978)

door Laurens Ham

Dutch Rare Folk, zo heette het verzamelalbum dat ik jaren geleden van een bevriende muzikant kreeg. De tientallen liedjes die erop staan, zijn inderdaad deels van vergeten bands en muzikanten: wie luistert er nog naar Nederlandstalige folkgroepen als Tail Toddle, Chimera en Deining? (U niet, waarschijnlijk – maar u moet dat wel gaan doen! Volg de links: van alle drie is een fascinerend album te horen.) Sommige van de muzikanten op het album kun je echter moeilijk ‘zeldzaam’ noemen: Gerard van Maasakkers is vooral in Brabant bij folkliefhebbers een zeer geliefde naam, en Cobi Schreijer is misschien wel de belangrijkste muzikant binnen de Nederlandse folkrevival van de jaren 60-80. Aan het feit dat je haar werk gemakkelijk in kringloopwinkels en tweedehandszaken vindt, kun je al aflezen dat haar werk breed in omloop is geweest.

Lees verder >>

De stille kracht voor Mark Rutte

Boeken voor Mark Rutte (9)

Iedere week sturen neerlandici een boek aan de inmiddels demissionaire premier Mark Rutte, met een begeleidende brief die uitlegt waarom hij dat boek moet lezen. Deze week een bijdrage van Janine R. Mooij, die (natuurlijk) geschreven was voor bekend werd dat het kabinet zou aftreden. Lees voor een toelichting op het project deze brief van hoofdredacteur Marc van Oostendorp.

Lees verder >>