Categorie: letterkunde

Het jongensuur voor Mark Rutte

Boeken voor Mark Rutte (3)

Iedere week sturen neerlandici een boek aan Mark Rutte, met een begeleidende brief die uitlegt waarom hij dat boek moet lezen. Deze week een bijdrage van Yra van Dijk. Lees voor een toelichting op het project deze brief van hoofdredacteur Marc van Oostendorp.

Geachte Mark Rutte, 

Hoeveel scholieren zouden weten dat u historicus bent? Hoeveel ouders, die hun kinderen een bètaprofiel opdringen ‘omdat je daar zoveel mee kan’, weten dat u met een alfapakket op school toch al tien jaar de Baas van Nederland bent? Voor hen die denken dat je ‘niets’ kan met geesteswetenschappen, biedt uw loopbaan een belangrijke les. Een studie aan de faculteit waarin we bestuderen hoe mensen zichzelf en de wereld betekenis geven, is immers de best mogelijke voorbereiding om het land te besturen. Want door uw vak weet u als geen ander dat we het verleden nodig hebben om het ingewikkelde heden het hoofd te bieden. Dat nepnieuws en populisme gedijen onder een volk zonder geheugen.

Lees verder >>

KNAW-webinar: Perspectieven op Literatuur. De toekomst van de letterkunde in Nederland.

De letterkunde in Nederland is springlevend en innovatief, ondanks de ‘ontlezing’ en de precaire situatie van taal- en literatuuropleidingen. Tijdens dit webinar tonen vijf experts hoe, in een veranderend literair veld, nieuwe zienswijzen richting geven aan de toekomst van literatuur en letterkunde in Nederland.

Datum: 7 december 2020 van 17:00 tot 18:30 uur
Locatie: Online via Zoom

Lees verder >>

‘De ziekte van de blanke middenklasse’: Jörgen Hofmeester als boze burger

Nederlands en burgerschap (2)

In mijn vorige stuk over burgerschap in de les Nederlands gaf ik enkele lessuggesties om thema’s als empathie, verantwoordelijkheid en grondrechten te bespreken aan de hand van literatuur. Een andere manier om burgerschap in de les Nederlands te verweven is het analyseren van burgerschapsrollen van romanpersonages. Daarvoor moeten leerlingen vanzelfsprekend eerst weten wat onder burgerschap wordt verstaan en welke typen burgers bestaan. Deze kennis zou bij geschiedenis of maatschappijleer overgebracht kunnen worden. Als de collega’s daar geen tijd voor hebben, kan de kennis via een of meer lessen leesvaardigheid overgedragen worden. De docent kan de leerlingen ook zelf een onderzoek laten doen naar de definities van burgerschap en de verschillende manieren waarop je invulling kunt geven aan burgerschap. Aan het onderzoek kan een schrijf- of een spreekopdracht verbonden worden.

Lees verder >>

Losgeraakte stukjes koraal – over een koraalrif van Reynaertinterpretaties

Litho van B. Wierink in Stijn Streuvels, Reinaert de Vos (Amsterdam, 1910)

Door Jan de Putter

Op mijn boekenkast staat een overgeërfd stukje koraal. Door een artikel van Frits van Oostrom in de laatste aflevering van Tiecelijn, begrijp ik nu dat dit stukje koraal symbool staat voor een grote afdeling Reynaertliteratuur in die boekenkast. Het wonderbaarlijke koraalrif is gevormd door alle onderzoekers die hun ‘steentje’ bijdroegen aan het onderzoek. ‘Aan de Reynaert is inmiddels een koraalrif vastgegroeid van interpretaties’ (p. 17). Van Oostrom vindt dit grillige rif zeer intrigerend.

Lees verder >>

‘ben jij ook, heeft hij jou ook’

Pronomina in de hedendaagse Nederlandse lyriek (6: K. Michel, & rol door)

Als ik de lezerspost mag geloven, raak ik met deze reeks iets aan dat reëel is, terwijl het nauwelijks besproken wordt. De keuze van persoonlijk voornaamwoorden in gedichten – voor geen van de bundels die ik tot nu toe besprak heb ik recensies gevonden die er iets over zeiden –, maar ik heb van de auteurs van de meeste tot nu toe besproken bundels een mailtje gekregen waarin ze vertelden dat dit inderdaad iets was waar ze goed over hadden nagedacht.

Lees verder >>

Het vrolijkt voor Mark Rutte

Boeken voor Mark Rutte (2)

Iedere week sturen neerlandici een boek aan Mark Rutte, met een begeleidende brief die uitlegt waarom hij dat boek moet lezen. Deze week een bijdrage van Marita Mathijsen. Lees voor een toelichting op het project deze brief van hoofdredacteur Marc van Oostendorp.

Amsterdam, 18 november 2020

Waarde heer Rutte,

Neemt u me niet kwalijk dat ik medelijden met u heb. Natuurlijk, u heeft er zelf voor gekozen om premier van Nederland te zijn. Maar toen u daarvoor koos, wist u niet wat er allemaal op uw bord zou komen. U wist niet van corona, u verwachtte niet dat u collega’s zou krijgen bij wie de leugens van de baron van Münchhausen in het niet vallen, u wist niet dat de mooie azuren Middellandse zee zou verkleuren tot een lijkenput voor vluchtelingen.

Lees verder >>

Podcast over de vriendschap tussen Betje Wolff en Aagje Deken

Elizabeth Wolff (1738-1804) en Agatha Deken (1741-1804) deelden zevenentwintig jaar lang huis, leven én schrijversbestaan. Voor ze elkaar ontmoetten publiceerden beiden al niet onverdienstelijke dichtbundels. Maar nadat ze samen gingen werken kwamen ze tot nieuwe vormen van literatuur – romans in brieven – waarmee ze dusdanig beroemd werden dat we nu hun namen nog kennen. In hun romans kwamen allerlei verlichte aspecten aan bod zoals de positie van de vrouw, de maatschappelijke ontwikkelingen van hun tijd en verlichte ideeën over godsdienst. In deze podcast vertelt Marieke van Delft, conservator oude drukken van de KB, over hun avontuurlijke leven en hartsvriendschap.

Vrouwen en migranten vaak centrale rol in romans, blijkt uit computeranalyse

Persbericht Radboud Universiteit

Met een combinatie van computergestuurde data-analyse en traditionele letterkundige methoden onderzoekt Roel Smeets hoe groepen mensen worden afgebeeld in hedendaagse Nederlandstalige literaire fictie. Zo ontstaat en uitgebreid beeld van de manieren waarop mannen en vrouwen, mensen met en zonder een migratieachtergrond, lager en hogeropgeleiden, en jongeren en ouderen terugkomen in 170 hedendaagse romans. Smeets promoveert op 24 november aan de Radboud Universiteit.

Lees verder >>

Workshop: Revisiting Revenge. New Perspectives for the Study of Revenge Tragedies (late 16th–early 18th century)

Ghent University (Belgium), 16-17 September 2021

Keynote speakers: Prof. Russ Leo (Princeton University) and Prof. Helen Watanabe-O’Kelly (University of Oxford)

In the early modern period, revenge tragedies and related Senecan plays dealing with revenge flooded the European theatres, especially in England (The Spanish Tragedy, Titus Andronicus, The Revenger’s Tragedy, Hamlet), but also in the Dutch Republic (Wraeckgierigers treur-spel, Aran en Titus, De veinzende Torquatus, Medea) and Germany (Ermordete Majestät, Rache zu Gibeon, Cleopatra). Because of the plays’ abundant display of horror, audiences flocked to them in large numbers, rendering the revenge tragedy the most popular dramatic genre of its time.

Lees verder >>

‘Je saurai enfin que l’amour, c’est toi’

Brief in een tijdschrift gevonden (2)

(Over Het Boek Van Violet En Dood, van Gerard Reve)

Door Nico Keuning

De feiten rond leven en dood van het romanpersonage Jean-Luc leiden naar het kerkhof in Dieulefit, waar een kerkruïne boven de graven uittorent. Een ruïne van muren zonder dak en met een ronde opening in het tympaan, dat sterk doet denken aan de kerkruïne naast La Grâce. Mede door het hemelsblauw in het gat van het tympaan waande ik me destijds voortdurend bekeken door het oog van God. Een ongeneeslijk bijgeloof.

Florentijns jongensportret: een dinggedicht

Door Peter J.I. Flaton

In mijn artikel over een mogelijk verband tussen Martinus Nijhoffs Nieuwe gedichten en Rainer Maria Rilkes Der Neuen Gedichte (anderer Teil) (in neerlandistiek.nl van 09-11-2020) opperde ik, dat “Florentijns jongensportret” (het tweede  sonnet van het achttal in deze bundel) een dinggedicht zou kunnen zijn, naar het voorbeeld van wat vanaf Rilkes zo-even genoemde collectie diens favoriete vorm wordt en waarvan de opmaat direct al een specimen is: “Archaïscher Torso Apollos” (met de befaamde slotzin ‘Du mußt dein Leben ändern’).

Lees verder >>

Het Aapenland voor Mark Rutte

Boeken voor Mark Rutte (1)

Iedere week sturen neerlandici een boek aan Mark Rutte, met een begeleidende brief die uitlegt waarom hij dat boek moet lezen. Lotte Jensen schreef de eerste brief. Lees voor een toelichting op het project deze brief van hoofdredacteur Marc van Oostendorp.

Door Lotte Jensen

Geachte heer Rutte,

Politici vergaderen extreem veel tijdens hun werkende bestaan. Ze slepen zich van vragenuur naar vragenuur, van commissie naar subcommissie. Logisch dat ze vaak verveeld op hun telefoon zitten te twitteren. Daarom deze tip aan de premier en alle Kamerleden: strooi tijdens debatten af en toe wat luchtige passages erdoorheen uit een van de beste satires uit de Nederlandse literatuur: Reize door het Aapenland. Probeer bijvoorbeeld deze eens:

Lees verder >>

Herdenkingssymposium voor Elsa Joubert nu digitaal terug te zien

Vanwege de coronamaatregelen kon het Elsa Joubert-herdenkingssymposium van het Zuid-Afrikahuis in samenwerking met de Commissie Zuid-Afrika van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde op 5 november 2020 in fysieke vorm niet doorgaan. Maar de videoregistratie staat inmiddels online, met maar liefst zes sprekers uit Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika.

Lees verder >>

Tiecelijn 33. Jaarboek 13 van het Reynaertgenootschap

De komende week verschijnt Tiecelijn 33, het dertiende jaarboek van het Reynaertgenootschap. Het jaarboek is vanaf zondag 15 november integraal op www.reynaertgenootschap.be downloadbaar. De boekpresentatie is wegens corona helaas geannuleerd. De (kort lopende) tentoonstelling van de dertien vossencovers die Lies Van Gasse voor de dertien tot nu toe verschenen jaarboeken ontwierp, is te zien van 13 t/m 18 november in de bibliotheek in Sint-Niklaas, België.

Lees verder >>

Pas verschenen: Crisis en catastrofe. De Nederlandse omgang met rampen in de lange negentiende eeuw.

Dubbeldik themanummer De Moderne Tijd (nr. 3-4, 2020) onder gastredactie van Lotte Jensen

Het historische onderzoek naar rampen en rampverwerking heeft de laatste jaren een hoge vlucht genomen. Door de dreiging van klimaatrampen en pandemieën groeit het besef dat rampen een grote en vaak blijvende invloed hebben op de ontwikkeling van lokale en nationale gemeenschappen.

Lees verder >>

Vriendenlezing Zeeuws Archief door Lotte Jensen

Elk jaar geeft een bekende schrijver of schrijfster een lezing waarin hij of zij vertelt over de rol van archieven en archiefonderzoek in zijn of haar werk. De Vriendenlezing wordt gehouden tijdens een speciale open dag, waarop het Zeeuws Archief iedereen een kijkje achter de schermen geeft. Voorgaande jaren hielden onder meer Nelleke Noordervliet, Geert Mak en Marita Mathijsen de lezing. Dit jaar was het de beurt aan Lotte Jensen. Titel van de lezing is: Alle wegen leiden naar Napoleon. Zeeland, de strijd tegen het water en Napoleons nalatenschap.

Door de coronamaatregelen vond de lezing dit jaar plaats in het Zeeuws Archief zonder publiek, maar deze is wel integraal terug te kijken. Bekijk deze video op YouTube.