Auteur: Vlogboek

Vlogboek – Imaginaire reisverhalen in de 18e eeuw

In deze video bespreekt Jörgen het imaginaire reisverhaal, een genre dat in de 18e eeuw is ontstaan. Verhalen waarin het verlichtingsdenken centraal staat. Van filosofische robinsonades tot maatschappijkritische boeken vol apen.

Geciteerde boeken:
Hendrik Smeeks – Beschrijvinge van het magtig Koninkryk Krinke Kesmes
J.A. Schasz M.D. – Reize door het Aapenland
Betje Wolff – Holland in het jaar 2440
Gerrit Paape – De Bataafsche Republiek

Andere genoemde werken van Nederlandse auteurs:
Anoniem – Reis van Sint Brandaan
Het journaal van Bontekoe
Wouter Schouten – De Oost-Indische voyagie
Gerrit de Veer – Nova Zembla
J.A. Schasz M.D. – Het land der willekeurigen
J.A. Schasz M.D. – Reize door Dirk Denker…
Alexander Benjamin Fardon – Het toekomend jaar 2630
Arend Fokke Simonsz – Het toekomend jaar drieduizend

Meer lezen / bronnen:
Inger Leemans & Gert-Jan Johannes (2017), Worm en donder, Uitgeverij Bert Bakker Amsterdam.
Karel Bostoen (ed.) (2001), Verhalen over verre landen, Amsterdam University Press.
Marijke Barend-van Haeften (1993), Wouter Schouten publiceert zijn Oost-Indische voyagie, in: Nederlandse Literatuur, een geschiedenis, Groningen: Nijhoff.

Vlogboek – Tijdschriften in de 18e eeuw

In deze video bespreekt Jörgen de opkomst van het tijdschrift in de achttiende eeuw: geleerdentijdschriften, satirische bladen en spectatoriale tijdschriften. Onder invloed van de Verlichting vullen auteurs verschillende periodieke geschriften vol besprekingen, roddels, satire en beschouwende stukken.

Genoemde auteurs en tijdschriften:
Pieter Rabus – De boekzaal van Europe
Hermanus van den Burg – Amsterdamsche Argus
Jacob Campo Weyerman – De Rotterdamsche Hermes
Justus van Effen – De Hollandsche Spectator

Meer lezen / bronnen:
Inger Leemans & Gert-Jan Johannes (2017), Worm en donder, Uitgeverij Bert Bakker Amsterdam.
P.J. Buijnsters (1993), ‘Spectatoriale geschriften in de Noordelijke Nederlanden’, in: Nederlandse Literatuur, een geschiedenis, Groningen: Martinus Nijhoff Uitgevers.
Jan Urbaniak (2009), Met Argusogen gekeken… Hoe de Amsterdamsche Argus zijn lezers deugdzamer maakte, in: Neerlandica Wratislaviensia XVIII. Via: http://nwr.sjol.eu/preview/-620
Fragmenten uit de tijdschriften veelal via DBNL.org of via Google Books.

Vlogboek – De snollen van Bredero (in Spaanschen Brabander)

In deze video bespreekt Jörgen het toneelstuk Spaanschen Brabander van G.A. Bredero.

Hoewel de personages Jerolimo en Robbeknol de rode draad vormen in dit stuk, zijn de scènes met de inwoners van Amsterdam minstens zo belangrijk voor de interpretatie van het stuk met de opvallende regel: ‘Al siet men de luy men kentse daarom niet’. Aan de hand van de scènes met de drie oude mannetjes en de twee snollen in het toneelstuk bespreekt Jörgen hoe Bredero het publiek confronteerde met zijn eigen vooroordelen en zelfbedrog.

Deze video werd mede mogelijk gemaakt door Stichting Bredero 2018: http://www.bredero2018.nl.

Originele tekst Spaanschen Brabander
Bredero, G.A. (1999), Moortje en Spaanschen Brabander,
Bezorgd door E.K. Grootes, Amsterdam: Athenaeum – Polak & Van Gennep, via: https://dbnl.org/tekst/bred001moor04_01/

Vertaling
Bredero, G.A. (1992), Spaansche Brabander, Vertaald en verzorgd door H. Adema, Leeuwarden: Uitgeverij Taal & Teken

Overige bronnen
Bredero, G.A. (2017), Spaanse Brabander, Samengesteld door Jeroen Jansen, Saar Postma en Marijke de Vos, Amsterdam: Amsterdam University Press
Stipriaan, René van (1997), Historische distantie in de Spaanschen Brabander, via: https://dbnl.org/tekst/stip002hist01_01/

Vlogboek – Waarom iedereen een postmoderne roman zou moeten lezen

In dit video-essay pleit Jörgen voor het lezen van een postmoderne roman. Met fragmenten van Willem Brakman en Atte Jongstra en gastoptredens van Sid Lukassen, Jordan Peterson, Donald Trump, Will Ferrell en Dominee Gremdaat.

(Bekijk deze video op YouTube.)

Bronnen / meer lezen?

Eijden, Jette van den (2017), Wat doet het boek?, Amsterdam: Stichting Lezen. Via: https://www.lezen.nl/sites/default/files/Wat%20doet%20het%20boek.pdf
Vervaeck, Bart (2015), Het postmodernisme in de Nederlandse en de Vlaamse roman, 5e druk, Nijmegen: Vantilt.

Besproken werken:

Willem Brakman – De reis van de douanier naar Bentheim
Atte Jongstra – Het huis M.
Gerrit Krol – De chauffeur verveelt zich

Vlogboek – Het Ezelproces met Gerard Reve: (2) De rechtszaak

Het tweede deel van een tweeluik over het ‘Ezelproces’, waarin Gerard Reve werd aangeklaagd voor smalende godslastering. De rechtszaak draaide om twee tekstfragmenten waarin een seksuele fantasie wordt beschreven van een ikpersoon met een als ezel gereïncarneerde God.

Het publiek smulde van de rechtszaak met een subtiel en humoristisch requisitoir van mr. J.J. Abspoel, de officier van justitie. In hoger beroep besloot Gerard Reve zijn eigen verdediging te voeren met zijn Pleitrede voor het hof, een unieke tekst in de Nederlandse literatuur.

Bronnen / verder lezen:

> Fekkes, Jan (1968). De God van je tante. Amsterdam: Uitgeverij De Arbeiderspers
> Holman, Theodor (1994). Het ezelsproces. In: De Groene Amsterdammer.
> Reve, Gerard Kornelis van het (1971). Vier Pleidooien. Amsterdam: Athenaeum.
> Rooduijn, Tom (2012). Het spoor terug: Het ezelproces. OVT. (radiodocumentaire) Via: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/speel~POMS_VPRO_178323~ovt-29-april-2012~.html

Vlogboek – Het Ezelproces met Gerard Reve: (1) De aanloop

Het eerste deel van een tweeluik over het ‘Ezelproces’, waarin Gerard Reve werd aangeklaagd voor smalende godslastering. De rechtszaak draaide om twee tekstfragmenten waarin een seksuele fantasie wordt beschreven van een ikpersoon met een als ezel gereïncarneerde God.

Politicus Van Dis van de SGP stelde kamervragen en vroeg om een officiële aanklacht van het Openbaar Ministerie. Reve drong er vervolgens op aan bij de officier van justitie om de rechtsgang door te zetten.

Besproken werken:
Gerard Reve – Brief aan mijn bank
Gerard Reve – Nader tot U

Vlogboek – De poëtica van de kritische schrijver

In deze video bespreekt Jörgen twee auteurs die onlangs openlijk kritiek uitten op het werk van een collega. Schrijver Jamal Ouariachi bekritiseerde de jury van de Libris Literatuur Prijs 2018 die de prijs toekende aan Wees onzichtbaar van Murat Isik. Thomas Heerma van Voss had moeite met de nieuwe roman Bestsellerboy van Mano Bouzamour.

Aan de hand van de vier poëticale dimensies van M.H. Abrams zet Jörgen de poëticale analyse uiteen. Wat zegt deze kritiek over de literatuuropvattingen van de schrijvers? Waarom is niet iedereen het met hen eens? En waarom zorgt het citeren van ‘slechte’ zinnen voor een paradox?

Verder lezen?
Abrams, M.H. (1953), The mirror and the lamp, Oxford University Press.
Akker, W.J. van den (1985), Inleiding bij Een dichter schreit niet.
Rees, C.J. van, en G.J. Dorleijn (1994) – Literatuuropvattingen in het literaire veld:
over de integratie van twee benaderingen, in: Spektator jrg. 23.

Vlogboek – De Vitrine: Jacob Israël de Haan

‘Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen.’

In deze video bespreekt Jörgen de auteur Jacob Israël de Haan (1881-1924). Een onrustige schrijver die vooral wordt herinnerd als de auteur van Pijpelijntjes, de eerste Nederlandse roman waarin sprake is van een openlijke homoseksuele relatie. Later ontwikkelde hij zich als joods dichter tot de stem van de Nederlandse zionistenbeweging. Hij emigreerde naar Palestina, werd correspondent, raakte bevriend met Arabieren en had kritiek op de zionisten die zich daar gevestigd hadden. De Haan werd als verrader gezien en werd het slachtoffer van een politieke moord. Lees verder >>

Vlogboek – 7 vragen rondom het Wilhelmus waar niemand een antwoord op heeft

Een Vlogboekaflevering gericht op de literatuurgeschiedenis.

In deze video bespreekt Jörgen de eeuwenoude vraag wie het Wilhelmus heeft geschreven plus enkele verwante vragen.

(Bekijk deze video op YouTube.)

Bronnen:
René van Stipriaan – Lof de botheid
Het Wilhelmus toegelicht door Willem Wilmink
Eberhard Nehlsen – Eine bisher nicht bekannte Fassung des Wilhelmusliedes aus dem Jahre 1573
Mike Kestemont, Els Stronks, Martine de Bruin en Tim de Winkel – Van wie is het Wilhelmus?

De invloed op een schrijver

In deze video bespreekt Jörgen de invloed die schrijvers op elkaar kunnen hebben met speciale aandacht voor de theorie van Harold Bloom over de angst voor invloed. Startpunt is de debuutroman De avond is ongemak van Marieke Lucas Rijneveld die stelt dat ze bij het schrijven is beïnvloed door het werk Jan Wolkers.