Auteur: Redactie Neerlandistiek

Tekstblad nummer 2 van 2016

Geert Wilders is een van de meest ervaren politici op het Binnenhof. Toch weet hij al jaren het beeld neer te zetten van de ‘man van het volk’ die als geen ander de belangen van ‘de hardwerkende Nederlander’ vertegenwoordigt.
Maarten van Leeuwen, docent Taalbeheersing bij het Leiden University Centre for Linguistics, onderzocht hoe het taalgebruik van de PVV-politicus bijdraagt aan deze beeldvorming. Welke stijlmiddelen zet Wilders in om dit imago te creëren en in stand te houden?

Man van het volk

Over Geert Wilders, partijleider van de Partij voor de Vrijheid (PVV) en namens deze partij fractieleider in de Tweede Kamer, is het afgelopen decennium heel veel gezegd en geschreven. In de media wordt daarbij met regelmaat gewezen op een intrigerende paradox: Wilders is een van de meest ervaren politici op het Binnenhof, maar hij weet al jaren het beeld neer te zetten van een ‘politieke buitenstaander’, die als geen ander de belangen van ‘de hardwerkende Nederlander’ vertegenwoordigt. Of zoals NRC-columniste Floor Rusman (2015) het verwoordde: ‘het op drie na langstzittende Kamerlid voelt zich geen politicus, maar de personificatie van het volk’. Lees verder >>

Verschenen: Laban Kaptein (ed.), Pieter van Woensel, Remarks, made on a journey …

pieter-van-woensel-remarks-covers-homepageOnlangs publiceerde Laban Kaptein in eigen beheer de eerste twee delen van (de geplande driedelige editie van) Pieter van Woensels Remarks, made on a journey through Turkey, Natolia, the Crimea and Russia, in the years 1784–89. Het gaat om een Engelse, becommentarieerde editie van Aanteekeningen gehouden op eene reize door Turkijen, Natoliën, de Krim en Rusland in de jaaren 1784–89.

Zie voor meer informatie www.labankaptein.com.

Geweld in Parijs

Catherina Parijs

Door Ton Harmsen

Kent u een doopsgezinde schrijver uit de zeventiende eeuw, een middenstander die later katholiek is geworden? Behalve Vondel? De waterlandse mennist en koopman Reyer Anslo (zijn motto was Een gematigde theologie dient de veiligheid) trok in het spoor van Christina van Zweden naar Rome, waar hij zich tot het katholicisme bekeerde en opgeleid werd tot theoloog. In Italië heeft hij ongeveer twintig jaar gewoond, hij begon er aan een kerkelijke carrière. In 1668 maakte de dood een eind aan zijn ambities.

Theater Kwast sluit het seizoen af met een onverwachte keuze uit de zeventiende-eeuwse toneelliteratuur: de Parysche bruiloft van Reyer Anslo. Dat is een goede greep, want de uitwerking van het onderwerp is universeel: de jonge koning Karel IX heeft een afkeer van bloedig geweld, zijn moeder haalt hem ertoe over een massamoord te plegen, en als het achter de rug is blijft hij zitten met een zware depressie: schuld, wroeging, angstige dromen. Een opeenstapeling van emoties dus, een prachtige kans voor toneelspelers om hun publiek het menselijk tekort voor te toveren. Onze wereld is gevoelig (behalve voor argumenten), dus een koning die door wroeging verteerd wordt gaat erin als koek. Lees verder >>

Bericht uit Jakarta: Geert Joris speecht

Door Jaap Grave, Jakarta

Berichten uit Jakarta – deel 4: Geert Joris speecht op de Taaldag

Elk jaar organiseert de vakgroep Nederlands van de Universitas Indonesia (UI), met 300 hoofdvak- en 150 bijvakstudenten de grootste vakgroep Nederlands ter wereld, een Taaldag. Op deze dag presenteren docenten hun lopende onderzoek, zingen en declameren studenten Nederlandstalige teksten en zijn er gasten uit Nederland of Vlaanderen. Die gasten zijn exoten in het tropische Jakarta, niet alleen doordat zij geen Indonesisch spreken maar ook en vooral doordat zij zich, indien zij van het mannelijke geslacht zijn, onverstoorbaar in een pak hullen.

Op 19 april 2016 kon de vakgroep een bijzondere delegatie uit Den Haag begroeten: voor het eerst had de algemeen secretaris van de Taalunie, Geert Joris, de reis naar Indonesië gemaakt. Hij werd begeleid door Marc le Clerq, voor wie het bezoek aan de UI zijn afscheidsbezoek was. Althans in zijn huidige functie, want hij verlaat de Taalunie na een lange carrière op eigen verzoek, omdat hij zich niet meer in het huidige beleid kan vinden.

Lees verder op het weblog van Ons Erfdeel

 

Verschenen: Onze Taal, mei 2016

Onze Taal, mei 2016Mei 2016

85ste jaargang nummer 5

Van de langere artikelen vindt u hier een voorproefje. Meer lezen? Koop het losse nummer of word lid!

Jan Erik Grezel
‘Meer uitdagen tot nadenken’
Manifest bepleit veranderingen in het schoolvak Nederlands

Met veel tromgeroffel werd eind januari het Manifest Nederlands op school gepresenteerd. Hierin roepen vakdidactici en docenten op tot vernieuwing van het schoolvak Nederlands. Wat moet er anders? En waarom eigenlijk?

Lees verder >>

West-Vlaams in de kijker in nieuwe Over taal

unnamed (4)De tv-reeks Bevergem eindigde met een ondertussen legendarische oneliner. Wanneer in de laatste aflevering de moeder van het hoofdpersonage, Freddy De Vadder, op het toneel verschijnt, tikt ze haar zoon op de vingers met de gevleugelde woorden ‘Stop met diene wuk. ‘t Is wadde’. Is het West-Vlaamse vragende voornaamwoord nu wuk of wadde? En wat dan met wiene?

Anne-Sophie Ghyselen wijdde er een bijdrage aan in het nieuwe nummer van Over taal.

Lees verder >>

Vacatures Gent: ‘Het literaire hoorspel’

Vacature FWO-doctoraatsbursaal en onderzoeksmedewerker aan de Universiteit Gent

“Het literaire hoorspel in de Lage Landen (1960-2000):  vorm, functie en vernieuwing”

Vanaf het ontstaan ervan in 1924 tot vandaag wordt het hoorspel als genre frequent beoefend door literaire auteurs, ook in de Lage Landen. In de periode waarin de vernieuwingen van neo-avant-garde en postmodernisme op de voorgrond treden (1960-2000), zijn veel schrijvers betrokken bij de productie van hoorspelen. Toch heeft de Nederlandse literatuurstudie op een uitzondering na geen aandacht voor de plaats van het hoorspel in literaire oeuvres of de rol ervan in de circulatie van literatuur.

Het onderzoeksproject gaat voor de periode 1960-2000 na hoe literaire auteurs die doorgaans als vernieuwend of experimenteel gelezen worden (zoals Claus, Van Marissing, Michiels, Schierbeek) betrokken zijn bij de productie van hoorspelen. Door een narratieve en intermediale analyse van een veertigtal hoorspelen geeft het project daarnaast inzicht in de verhouding van de hoorspelen tot de literaire vernieuwingen van die periode. Lees verder >>

Koningsdag 1874

Door Leonie Cornips

Vandaag is alweer de derde keer dat er een Koningsdag te vieren valt in plaats van Koninginnedag.

De twintigste eeuw kende alleen koninginnen, de negentiende eeuw koningen. Hoe keek Limburg in de negentiende eeuw tegen de Nederlandse koningen aan? Al in 1845 bezocht Koning Willem II Rolduc in Kerkrade hoewel het koningshuis in die tijd, zo schrijft historica Karen Arijs, niet erg populair was. Volgens Arijs – die net gepromoveerd is op het proefschrift Regionaal bewustzijn en nationale identiteit. Vieringen, herdenkingen en optochten in Belgisch- en Nederlands Limburg, 1866-1938 – was Rolduc wel erg koningsgezind. Vanaf 1850, dus net na de inhuldiging van koning Willem III in 1849, vierde men op Rolduc de geboorten en huwelijken in de koninklijke familie met Oranjefeesten. Men zong het Wilhelmus en van ‘Wien Neêrlandsch bloed’ tijdens diners en bijzondere gelegenheden. Rolduc liet de Nederlandse vlag wapperen en bezorgde telegrammen aan het koningshuis.
Lees verder >>

Een felle verwensing na de aanslagen in Brussel

door Jos Rombouts

De aanslagen van 22 maart 2016 op Brussels Airport in Zaventem en op metrostation Maalbeek in Brussel hebben nog geen week later een verrassend neologisme uitgelokt, in de vorm van een heel giftige verwensing.

“Krijg een bombardement (achter, in …) De verwensing krijg een bombardement, gevolgd door een voorzetselbepaling, is in het hele Nederlandse taalgebied bekend. Vooral het hart, de kiezen en de longen moeten het ontgelden. Vermoedelijk is deze verwensing ontstaan na het bombardement op Rotterdam, in mei 1940. Hierbij kwamen ruim negenhonderd mensen om het leven. De vroegste variant is in 1942 gehoord in Den Haag.”

Lees verder >>

Kapotte taal

driedelige serie over Sarnami, de taal van Surinaams-Hindoestaanse Nederlanders

Uitzending: zondag 22 mei , 29 mei en 5 juni om 16.25 uur op NPO 2

Pavan Marhé
Pavan Marhé

Sarnami, de taal van Surinaams-Hindoestaanse Nederlanders, staat onder druk. Steeds minder jonge mensen spreken het. Maar taalverlies is ook altijd cultuurverlies. In een driedelige serie onderzoekt regisseur Pavan Marhé of taal belangrijk is voor de Hindoestaanse identiteit. Zijn zoektocht brengt ons diep in de Hindoestaanse gemeenschap, van rappers tot wethouders, van priesters tot Bollywood-zangeressen.

Pavan Marhé, zelf van Hindoestaanse afkomst, raakte geïnteresseerd in dit onderwerp door zijn vader. Moti Marhé zet zich als taalwetenschapper al jaren in voor behoud van het Sarnami. Probleem: niet iedereen in de Hindoestaanse gemeenschap vindt Sarnami een taal. Het zou een ‘Tútal Bhasa’ zijn, een kapotte taal, een afgeleide van het Hindi. Pavan vraagt zich af of het Sarnami het waard is om voor te knokken en waaruit zijn Hindoestaanse identiteit eigenlijk bestaat.

Lees verder >>

Hugenoten massaal afgeslacht in Parijse Bruiloft van Theater Kwast

theaterkwast_Parijse Bruiloft Op 7 mei 2016 sluit Theater Kwast dit seizoen Mond op Mond af met de bloedstollende tragedie Parijse Bruiloft van Reyer Anslo (1625-1669), over de beruchte massamoord op de protestanten in de Bartholomeusnacht (1572).

Tijdens de huwelijksfeesten van de protestante Hendrik van Navarra en de katholieke prinses Margarethe, de jongere zuster van de Franse vorst Karel IX, wordt er in Parijs een mislukte moordaanslag gepleegd op de leider van de Franse protestanten. Catherina de Medici, de heerszuchtige moeder van de Franse koning, bespeelt haar instabiele zoon en dwingt hem genadeloos in te grijpen uit angst voor wraak. Het uiteindelijke besluit van Karel ontketent een ongekende moordpartij, waar hij geen controle meer over heeft.

Mond op Mond

In de serie Mond op Mond heeft Theater Kwast afgelopen seizoen maarliefst zeven 17e-eeuwse theaterteksten eenmalig nieuw leven ingeblazen en op 7 mei volgt de achtste en het laatste stuk van dit seizoen. In één dag repeteren acteurs en musici een stuk uit de Gouden Eeuw en spelen het vervolgens dezelfde avond met tekst in de hand voor publiek. Een unieke reeks, die lucht blaast in vergeten teksten en laat zien dat theater uit onze Gouden Eeuw meer dan speelbaar is.

Regie: Imre Bésanger

Cast: Bert Apeldoorn, Marius Bruijn, Merel Hutten, Mirthe Klieverik & Sander Mekkelholt

Piano & Trompet: Allerd van den Bremen

MoM: Parijse Bruiloft

Wanneer: Zaterdag 7 mei 2016, 20.15 uur
Waar: Theater Perdu, Kloveniersburgwal 86, Amsterdam
Entree: €12,50-
Reserveren via: www.theaterkwast.nl

PhD Candidate, “Linguistic inequality within VMBO classes in a Dutch peripheral area (province of Limburg)” at the Faculty of Arts and Social Sciences, Department Literature and Art, Maastricht University, 1.00 fte, 3 years

Applicants are invited for a 3 year PhD position within the project “Language culture in Limburg”. The project is funded by NWO.
Reference number: AT2016.109

Research project

“Linguistic inequality within VMBO classes in a Dutch peripheral area (province of Limburg)” Lees verder >>

Personagebank online

De Personagebank is online! Het platform is een crowdsourced database van romanpersonages uit Nederlandstalige romans, ontwikkeld door studenten Nederlands aan de Universiteit Utrecht. De ‘crowd’ levert informatie aan en kan actuele verhoudingen in de open database zien. Zo geven lezers antwoord op de vraag: ‘Hoe divers is de Nederlandstalige roman?’

Drie nieuwe publicaties over Stijn Streuvels

Stijn Streuvels

Recent zijn er drie nieuwe publicaties i.v.m. Stijn Streuvels verschenen.

De eerste publicatie is een nieuwe editie van Streuvels' canonklassieker Het leven en de dood in den ast.

De editie werd verzorgd door Yves T'Sjoen en Els Van Damme. Auteur Koen Peeters zorgde voor een inleiding en Tom Houtman (coördinator van Het Lijsternest) zorgde voor een nawoord.

Lees verder >>

Van de Utrechtse doopgelofte tot Oudgermaanse runeninscripties

7 April 2016: Junius Symposium voor Jonge Oudgermanisten II
 
Op donderdag, 7 april, wordt in Leiden, na een een succesvolle eerste editie in 2015, voor de tweede keer het  ‘Junius Symposium voor Jonge Oudgermanisten’ georganiseerd. Dit symposium heeft tot doel jonge wetenschappers die onderzoek doen naar de Oudgermaanse talen en culturen bij elkaar te brengen. Het symposium wordt ondersteund door het LUCAS, het LUCL en de Vereniging van Oudgermanisten (VOG).
Programma
Het Junius Symposium biedt een podium aan jonge onderzoekers (MA-studenten, PhD-kandidaten en postdocs) in de Oudgermanistiek. De Oudgermanistiek omvat een breed scala aan sub-disciplines die over de verschillende taal-en-letterkunde-afdelingen (Duits, Engels, Nederlands, Taalwetenschap) van de Nederlandse universiteiten zijn verspreid: de sprekers op het symposium weerspiegelen deze diversiteit en tijdens het symposium zal de interdisciplinaire discussie centraal staan. Historici, taalwetenschappers en letterkundigen zullen elk hun eigen onderzoek naar de geschiedenis, taal en cultuur van de Germaans-sprekenden volkeren in de Middeleeuwen presenteren. De onderwerpen die aan bod komen variëren van de theologische achtergrond van de Utrechtse doopgelofte, tot de epenthetische klinkers in de oudste Germaanse runeninscripties, van de slagvelddieren in de Oudengelse epiek tot de woordvolgorde in ontkennende zinnen van het Middelhoogduits. Voor een overzicht van het programma kunt u deze link volgen.
 

Lees verder >>

Het reisverhaal van Coenraad Ruysch. Deel XVI: Van Rome tot Venetië

Wij publiceren hier een kritische editie van het reisverslag van Coenraad Ruysch, verzorgd door Alan Moss van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hieronder staan links naar de tot nu toe verschenen delen:

Alan Moss heeft ook een eigen, informatieve, website.

De Musyck Kamer in teken van Louis Grijp

  1. Op zaterdagmiddag 27 februari gaat De Musyck Kamer, het live programma met oude muziek van de Concertzender, weer open. De opnamen vinden plaats vanaf 14.00 uur in de Dekenkapel van de Pieterskerk in Utrecht. Deze editie van De Musyck Kamer zal voornamelijk in het teken staan van de onlangs overleden musicoloog en luitist Louis Peter Grijp. Leden van Camerata Trajectina zijn bereid gevonden om over Louis Grijp en zijn werk te vertellen dat ze muzikaal gaan omlijsten. Meer informatie.

Leidse gastschrijver(s) 2014: Verwey-leesclub

Sinds 1985 kwamen er 29 gastschrijvers naar Leiden. Befaamde schrijvers die drie maanden per jaar onderwijs aan de Leidse universiteit gaven, van Gerard Reve tot Joke van Leeuwen. Ter gelegenheid van de dertigste verjaardag komen er dit seizoen in Leiden wel acht gastschrijvers van de ‘nieuwe generatie’: Nina Polak, Hassan Bahara, Philip Huff, Hanna Bervoets, Yannick Dangre, Franca Treur, Niña Weijers en Kira Wuck.
Leesclubs
Literatuur lezen en maken doen we lang niet meer altijd alleen. Schrijvers van nu werken samen. In de kolommen van oude en nieuwe tijdschriften, op festivals en in revolutionaire, vaak in digitale vormen. Hetzelfde geldt voor lezers: zij verenigen zich in leesclubs, terwijl zij hun meningen over boeken delen op Facebook, en zich laten zien en horen op literaire feesten en festivals.
Acht gastschrijvers
Om deze oude en nieuwe gemeenschappelijkheid van literatuur te vieren en te verkennen, wordt de dertigste Verwey-lezing dit jaar een Verwey-leesclub. Vanaf 29 oktober komen de acht schrijvers van rond de dertig naar Leiden om te praten over eigen en andermans werk. 

Lees verder >>

Het reisverhaal van Coenraad Ruysch. Deel III: Van Ulm tot aan de Mont Cenis

De komende maanden publiceren wij hier een kritische editie van het reisverslag van Coenraad Ruysch, gemaakt door Alan Moss van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hieronder staan links naar de tot nu toe verschenen delen:

Alan Moss heeft ook een eigen, informatieve, website.

De eerste repliek in sonnetvorm, met voetnoot

Marc maakt markant misbaar over het suffix –baar
De regel die hij baart stelt dat transitieven
Zich geredelijk van –baar kunnen gerieven
‘Telbaar’, ‘rekbaar’, ‘plooibaar’: en toch, niet zonneklaar

Hij geeft het toe, zo zijn ‘ontvlambaar’, ‘wankelbaar’
Gevallen die alle regelmaat doorklieven:
“Voorwaar niet transitief”, klinken daar de grieven
een suffix, ontregeld, dat is toch wel heel raar

Echter taalkundigen vinden snel regelmaat
Dat geldt ook hier, het lijkt erop dat –baar een V
Met intern argument wenst: veel uitzonderingen

Zijn inaccusatief: ‘blijkbaar’, ‘vloeibaar’; dat gaat
Ook op voor ‘(zich) weren’, zie maar ons1 hoofdstuk twee,
‘Leefbaar’ in ‘geleefde stad’, zo gaan die dingen.

1. Rooryck, Johan & Guido Vanden Wyngaerd (2011). Dissolving Binding Theory. Oxford University Press.

Pas verschenen: Ecrire la grammaire italienne aux Pays-Bas

 

​​Onlangs verscheen van de hand van de romanist Minne G. de Boer de bundel Ecrire la grammaire italienne aux Pays-Bas. Dit boek was oorspronkelijk bedoeld als een verzameling van De Boers verspreide artikelen rond de Italiaansche Spraakkonst van Lodewijk Meijer uit 1672. Lodewijk Meijer (1629-1681), vriend en huisarts van Spinoza, directeur van de Amsterdamse Schouwburg en de ziel van een Fransgezinde academie, die zich ook met grammatica bezig hield, zag zijn Spraakkonst als een geleerd werk, waarin hij de algemene taalkunde wilde toepassen op het Italiaans.

Lees verder >>

Vacatures Universiteit Antwerpen: twee doctoraatsbursalen

Aan het departement Taalkunde van de Faculteit Wijsbegeerte en Letteren van de Universiteit Antwerpen zijn twee vacatures voor een doctoraatsbursaal (100%).

Meer informatie op:

Solliciteren voor deze vacatures kan tot en met 11 augustus 2013.