Auteur: Redactie Neerlandistiek

28 oktober 2017: Kletskoppen, het eerste kindertaalfestival van Nederland

Hoe werkt dat eigenlijk, leren praten? Tijdens het Kletskoppen kindertaalfestival op zaterdag 28 oktober in Nijmegen leren kinderen het spelenderwijs. Een wetenschapsdag voor het hele gezin, vol leuke experimentjes, demonstraties en interactieve lezingen over kindertaal. Laat je verrassen door het veelzijdige taalonderzoek van de Radboud Universiteit en het Max Planck Institute for Psycholinguistics.

Tijdens Kletskoppen kunnen gezinnen met kinderen tot 12 jaar gebarentaal leren, een digitale papegaai woordjes bijbrengen, testen of ze een heuse Woorduitvinder zijn of op berenjacht gaan met een hoorspel.

Gebaren

Ouders kunnen al hun vragen stellen aan wetenschappelijke experts op het gebied van taalontwikkeling – over het meertalig opvoeden en mijlpalen in de taalontwikkeling bijvoorbeeld. En voor de allerjongsten zijn er voorlees- en knutselactiviteiten. Daarnaast zijn er ook activiteiten in het Engels: meertalige gezinnen zijn van harte welkom! Lees verder >>

8 december 2017: 11e Dag van de Nederlandse zinsbouw

De Dag van de Nederlandse Zinsbouw is een jaarlijkse workshop waar taalkundigen vanuit verschillende achtergronden (disciplines, theorieën) in debat gaan over thema’s die betrekking hebben op de  zinsbouw van het Nederlands. Het overkoepelende thema van dit jaar betreft de relatie tussen de synchrone syntaxis van het Nederlands en andere gebieden van de taalkunde. Iedereen is welkom: deelname is gratis.

De belangrijkste informatie vindt u hieronder. Voor praktische informatie en eventuele updates verwijzen wij u naar de DNZ-website. Lees verder >>

Poëzie in Nederland: wijdverspreid genre & gedeelde ervaring

(Persbericht Letterenfonds)

Kila van der Starre (Universiteit Utrecht) onderzocht hoe volwassenen in Nederland met poëzie in aanraking komen. Poëzie wordt vaak gezien als een niche-binnen-een-niche, maar het blijkt een zeer wijdverspreid genre: 97% van de volwassen Nederlanders komt weleens in aanraking met poëzie. Dat gebeurt bijvoorbeeld in de openbare ruimte, bij speciale gelegenheden of op televisie, social media en radio. Bovendien worden deze ervaringen positief gewaardeerd: meer dan de helft geeft het zomaar tegenkomen van poëzie een 7 of hoger (op een schaal van 1 tot 10). En: voor veel mensen smaakt de poëzie die zij zomaar tegenkomen naar meer.

Vrijwel alle Nederlanders komen in aanraking met poëzie. Dat blijkt uit het onderzoek dat Kila van der Starre samen met bureau Markteffect onder 1.003 Nederlanders van 18 jaar en ouder uitvoerde in het kader van haar promotieonderzoek naar ‘poëzie buiten het boek’ in Nederland. Maar liefst 97,4% leest, luistert, schrijft of deelt poëzie, of komt poëzie zomaar tegen, bijvoorbeeld tijdens speciale gelegenheden, op televisie, in de openbare ruimte, of in een tijdschrift, krant of op internet. Lees verder >>

Nieuwe Parelduiker: Brakman in de oorlog

De nieuwe Parelduiker is verschenen en bevat behalve de vertrouwde artikelen over schrijvers over wie je altijd meer zou willen weten nog drie opmerkelijke stukken, waarvan twee over de oorlog: 

Brakman in de oorlog 

Willem Brakman-biograaf Nico Keuning neemt aan de hand van de autobiografische roman Debielen en demonen Brakmans oorlogsjaren onder de loep. Die vormden een keerpunt in zijn leven. Als onderduiker leefde hij als een monnik op zijn kamer. Hij stortte zich op het staatsexamen om naar de wens van zijn moeder na de oorlog geneeskunde te gaan studeren. Kordaat zei ze haar 22-jarige zoon voor: ‘Als ze vragen wat je doet dan zeg je dat je voor dokter studeert.’ Lees verder >>

Van Ik heet Jan tot Ik noem Jan

Hoe zijn ontstaan en opmars van een Belgisch-Nederlandse constructie te verklaren?

Door Luc de Grauwe

Volgens het Bijbelboek Genesis (2:4b-25) boetseert Jahwe-God eerst de mens en “toen vormde hij uit aarde alle in het wild levende dieren en alle vogels, en hij bracht die bij de mens om te zien welke namen de mens ze zou geven: zoals hij elk levend wezen zou noemen, zo zou het heten” (NBV = Nieuwe Bijbelvertaling, 2004).

Dat is inderdaad de regeling in modern Standaardnederlands: het begrip ‘iemand (m.n. een kind) een naam geven’ wordt uitgedrukt met het werkwoord noemen (iemand zus of zo noemen), ‘een naam hebben/dragen’ daarentegen door heten (zus of zo heten). Heten kan tegenwoordig ook nog wel transitief (d.i. met een lijdend voorwerp) gebruikt worden, en wel in contexten of zelfs regelrechte (vaste) wendingen als (o.a.) – ik citeer de jongste dikke Van Dale (15e uitgave, 2015):

  • iemand welkom heten
  • zoals men dat heet (‘pleegt te noemen’)

Maar de normale regeling luidt thans: noemen is transitief (overgankelijk), heten (zonder lijdend voorwerp) is intransitief (onovergankelijk). Lees verder >>

23 september 2017: Laureatenmiddag, MNL

In 2017 bekroonde de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde de bundel Grond van Idwer de la Parra met de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs en de roman De tolk van Java van Alfred Birney met de Henriette Roland Holst-prijs.

De uitreiking van de toegekende prijzen vindt plaats in het Academiegebouw te Leiden tijdens de Laureatenmiddag op 23 september a.s. om 12:00 uur.

U bent van harte uitgenodigd deze prijsuitreiking bij te wonen.

Na afloop van de uitreiking is er gelegenheid deel te nemen aan een lunch in de Faculty Club, Rapenburg 73. Aanvang: circa 13.15 uur. De bijdrage voor het deelnemen aan deze lunch is € 25,00 per persoon. U kunt zich hiervoor (tot uiterlijk 17 september mei a.s.) opgeven via liesklumper@casema.nl

Betaling graag eveneens vóór 17 september op ING-rekening NL07INGB0004384197 of ABNAMRO-rekening NL82ABNA0451061306, beide ten name van de Maatschappij, o.v.v. lunch laureatendag.

East meets West on Subtitling

Terugblik op een cursus ondertitelen van het Nederlands naar het Hongaars, Pools, Slovaaks en Tsjechisch

Door Agata Kowalska-Szubert

De week van 4 tot 8 september werd de Brusselse campus van de KU Leuven het mekka van een twintigtal neerlandici extra muros die het ondertitelen onder de knie wilden krijgen. De cursus werd aangeboden aan freelancevertalers, universitaire docenten en studenten neerlandistiek in Hongarije, Polen, Slovakije en Tsjechië en werd georganiseerd in samenwerking met de Nederlandse Taalunie met steun van Erasmus+ en de ambassades.

Het begon allemaal met een gesprek tussen de cultureel attache van de Nederlandse ambassade in Warschau, Martin van Dijk, en Karlijn Waterman van de Taalunie. Daarbij bleek dat er onder meer in Polen een behoefte is aan betere ondertitels voor Nederlandstalige films. Meestal worden Poolse ondertitels gemaakt aan de hand van reeds bestaande Engelse ondertitels en dat heeft vaak een aanzienlijke invloed op de inhoud van de film. De Engelse ondertitels zijn al een ingekorte versie van wat er in de film feitelijk wordt gezegd en als je aan de hand van die ingekorte versie een nog kortere versie in een andere taal maakt, kan het resultaat onmogelijk van hoge kwaliteit zijn. Lees verder >>

Bart FM Droog over plagiaat

Door Bart FM Droog

Een recente plagiaatzaak (buiten-literair) waarover ik geraadpleegd werd, bracht me ertoe een al eerder gekoesterd idee uit te voeren: een gedegen pagina over plagiaat. Ik behandel vooralsnog een beperkt aantal plagiaatbeschuldigingszaken, vooral over plagiaat in de literatuur, vertel wat plagiaat is, noem motieven van de plagiatoren en de belangrijkste boeken over plagiaat.

Omdat ook plagiaat in wetenschap, fotografie, beeldende kunst, muziek en journalistiek aan de orde komt (al zal het voornamelijk over wetenschap-, literatuur- en journalistiek gaan), heb ik de pagina ondergebracht bij het periodiek Droog.

In de toekomst zal ik de pagina uitbreiden met nieuwe gevallen en meer oude zaken (zoals de affaire René Diekstra).

Hier is de pagina

Waar ontmoeten wetenschap en literatuur elkaar? Tweegesprek dichter Micha Hamel en letterkundige Lotte Jensen

We heten u van harte welkom bij dit tweegesprek op het snijvlak van kunst en wetenschap tussen Micha Hamel en Lotte Jensen. Aan de hand van enkele gedichten van Micha Hamel gaan zij in gesprek over onderwerpen als: hoe kijkt een dichter naar de wetenschap die hem/haar probeert te verklaren en is het maatschappelijk engagement van dichters in de 19e eeuw anders dan van hedendaagse dichters? Ook spreken zij over literatuur als spiegel van de samenleving en haar rol in de nationale identiteitsvorming.

Over de sprekers

Micha Hamel (1970) is componist, dichter en onderzoeker. Zijn concertmuziek werd uitgevoerd door vrijwel alle belangrijke Nederlandse orkesten en ensembles. Ook componeerde hij muziek voor dans en theater, zoals voor het Nationale Ballet en Orkater. Met Alle enen opgeteld debuteerde hij in 2004 als dichter. Deze bundel werd bekroond met de Lucy B. & C.W. van der Hoogtprijs. In 2006 verscheen de dichtbundel Luchtwortels, in 2010 Nu je het vraagt, en in 2013 Bewegend doel. Dit jaar verscheen in mei zijn recentste dichtbundel Toen het moest. Sinds 2010 is Micha Hamel lector ‘Performance Practice’ aan Hogeschool Codarts, Rotterdam, alwaar hij onderzoek verricht naar nieuwe mogelijke en noodzakelijke ontwikkelingen in de concertpraktijk. Sinds januari 2015 is hij lid van de Akademie van Kunsten van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Lotte Jensen (1972) is universitair hoofddocent historische Nederlandse letterkunde en filosoof. In 2001 promoveerde zij aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam op een proefschrift over journalistes en vrouwentijdschriften in de achttiende en negentiende eeuw in Nederland. Momenteel concentreert haar onderzoek zich op nationale identiteitsvorming vanuit een cultuurhistorisch perspectief. Ze publiceerde onder meer De verheerlijking van het verleden (2008), Verzet tegen Napoleon (2013) en Vieren van vrede. Het ontstaan van de Nederlandse identiteit, 1648-1815 (2016).  Lees verder >>

Tragedie na 399 jaar terug in de Ridderzaal van het Muiderslot

Op 29 september 2017, exact 399 jaar nadat het stuk in de Grote Sale van het Muiderslot voor prins Maurits in première ging, speelt Theater Kwast op dezelfde plek deze unieke co-productie van Samuel Coster (1579-1665) en P.C. Hooft (1581-1647): de tragedie Isabella.

Een tragedie van twee giganten

Isabella is een unieke co-productie van twee van de invloedrijkste grondleggers van de Nederlandse theatertraditie: P.C. Hooft en Samuel Coster. Het is een tragedie vol grote emoties rechtstreeks uit het Italiaanse meesterwerk Orlando Furioso. Het Amsterdamse schrijversduo maakte er een emotionele achtbaan in volle vaart van. Isabella krijgt dan ook heel wat te verduren. Terwijl ze met haar grote liefde Zerbijn door het bos wandelt, slaat het noodlot toe. Daar, midden in het bos, ligt de wapenuitrusting van de gesneuvelde held Roeland. Maar dan is daar Madricard. Een ploert die weigert de wapenen te eren, maar ze besluit te roven. Zerbijn daagt hem voor deze schanddaad onmiddellijk uit tot een gevecht, met desastreuze gevolgen.  Lees verder >>

Wij eten ook heel weinig vlees

Door Guusje Jol

Sinds kort weet ik het zeker: veel mensen vinden mij irritant. Omdat ik vegetarisch eet. (Ik zeg dat liever dan dat ik vegetariër ben. Dat suggereert dat dat mijn eetvoorkeur de enige identificerende factor is. Ik maak mezelf graag wijs dat dat niet zo is.)

Hoe kwam ik tot dit nuttige inzicht? Het stond laatst zo in het NRC: ‘Het verklaart wel waarom veel mensen vegetariërs zo irritant vinden.’ Het stuk ging over een boek van Naomi Ellemers over moraliteit. Kern van het artikel was dat mensen het liefst mensen met dezelfde morele standaarden om zich heen hebben. Mensen met een andere of hogere morele standaard tasten ons zelfbeeld aan. En dus worden vegetariërs irritant bevonden door niet-vegetariërs.

Fijn. Lees verder >>

VIOT-conferentie 17-19 januari 2018: Duurzame Taalbeheersing

Van 17 tot en met 19 januari 2018 vindt in Groningen de veertiende VIOT-conferentie plaats. Tijdens deze driedaagse conferentie van de Vereniging Interuniversitair Overleg Taalbeheersing staat het thema Duurzame Taalbeheersing centraal. In negentig lezingen en zeven symposia wordt de aandacht gevestigd op de vraag wat in theorievorming, onderzoek en toepassingen op het terrein van de Taalbeheersing en de Communicatiekunde van blijvende waarde is. Keynote-sprekers zijn: Charles Antaki (Loughborough University), Catherine Snow (Harvard Graduate School of Education), Dirk Geeraerts (KU Leuven), en Hans Hoeken (Universiteit Utrecht). Voertaal tijdens de conferentie is overwegend Nederlands, met twee keynote-presentaties in het Engels en een aantal lezingen in het Afrikaans. Direct na de conferentie, op vrijdagmiddag 19 januari, vindt het afscheidscollege plaats van Carel Jansen (Rijksuniversiteit Groningen).

Voor meer informatie en registratie, zie www.viot2018.org.

Literaire bruggenbouwers tussen Nederland en Frankrijk

(Persbericht AUP)

Lang gold Parijs als het centrum van de wereldliteratuur en was het Frans een internationale lingua franca. Het effect daarvan is te merken in de geschiedenis van de Nederlandse literatuur, die vaak een sterke gerichtheid op Franse modellen vertoonde. Andersom heeft Nederland op verschillende momenten een rol gespeeld als cultureel ideaal voor Franse schrijvers.

Dit boek beschrijft de geschiedenis van de literaire betrekkingen tussen beide landen aan de hand van een aantal case studies. Enerzijds wordt ingegaan op het belang van Frankrijk als cultureel ijkpunt en de daarmee samenhangende meertaligheid en aanwezigheid van Franse werken in Nederlandse boekencollecties. Lees verder >>

eigenlijk / feitelijk

Verwarwoordenboek Vervolg (38)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

eigenlijk / feitelijk

De woorden verschillen in betekenis. Lees verder >>

In memoriam Peter King (1922-2017)

Door Roel Vismans

Op 3 juli overleed Peter King, 95 jaar oud. Hij was een van de prominentste naoorlogse neerlandici van Groot-Brittannië. Peter was geboren in Wimbledon en diende tijdens de tweede wereldoorlog geruime tijd als verbindingsofficier van de Royal Navy op een Nederlandse onderzeeër, waar hij zijn belangstelling voor de Nederlandse taal, literatuur en cultuur aan overhield. Na de oorlog studeerde hij Nederlands bij Theodoor Weevers aan het Bedford College van de Universiteit van Londen, en in Groningen waar hij zijn toekomstige vrouw, Greeth Leeflang, leerde kennen.

Na zijn MA begon Peter op uurbasis Nederlands te doceren in Cambridge, maar in 1959 kreeg hij een vaste aanstelling als University Lecturer. In die tijd werd hij ook actief in de Anglicaanse kerk, waar hij een lekenambt bekleedde. In 1976 werd hij aangesteld als hoogleraar aan de universiteit van Hull, een havenplaats in Noord-Engeland met een historische band met Nederland en Vlaanderen. Lees verder >>

In memoriam Koen Jaspaert

Door Kris Van den Branden

Koen Jaspaert is in de nacht van donderdag 7 op vrijdag 8 september 2017 in zijn slaap overleden. Hij vocht dapper tegen ALS, de vreselijke ziekte die hem zijn krachten en zijn geliefde taal ontnam.

Koen was een academicus. Zo eentje die zijn laarzen aantrok en vol idealisme het veld instapte. Eentje die al zijn wetenschappelijke wijsheid probeerde te gebruiken om de wereld te verbeteren. Hij zocht in zijn onderzoek, hij wroette diep in zichzelf om waarheden te ontdekken die voor anderen een verschil konden maken. Hij wilde weten hoe mensen taal verwerven, zodat hij kon timmeren aan beter taalonderwijs voor kansarme kleuters, sociaal kwetsbare jongeren en volwassen migranten. Aan de KU Leuven stampte hij het Steunpunt NT2 uit de grond (het staat er nog) en zei duizend keer: onderwijs gaat om emancipatie. Onderwijs moet kansen geven aan mensen die weinig kansen krijgen. Een maatschappij is maar zoveel waard als de zorg die ze geeft aan degenen die het moeilijk hebben. En een academicus waarschijnlijk ook. Lees verder >>

Koen Jaspaert (1956-2017) als Algemeen Secretaris van de Nederlandse Taalunie

Door Elisabeth D’Halleweyn

Koen Jaspaert kende ik enkel van naam toen ik zitting nam in de driekoppig personeelsafvaardiging die in 1998 de beoogde nieuwe algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie moest ‘keuren’. Daar zat hij dan: een imposante man met priemende ogen, zware wenkbrauwen, kort stekelig haar maar wonderlijk zachte stem. ‘En?’ vroegen de collega’s na het gesprek. ‘We krijgen een geweldige nieuwe algemeen secretaris’, antwoordden we met volle overtuiging.

En dat bleek de waarheid.

Koen werd algemeen secretaris vanuit een diep verlangen zijn visie op taalbeleid in werkelijkheid te kunnen omzetten. Lees verder >>

Koen Jaspaert overleden

Ons bereikt het bericht dat afgelopen nacht prof. dr. Koen Jaspaert (1956-2017) na een ziekbed is overleden. Jaspaert was opgeleid in de germanistiek aan de Katholieke Universiteit Leuven en was daarna verbonden aan de universiteiten van Tilburg en Leuven als specialist op het gebied van de sociolinguïstiek, taalonderwijs, minderheidstalen en taalpolitiek.

Van 1990-1998 was hij in Leuven directeur van het Steunpunt Nederlands als tweede taal. Van 1998-2004 werkte hij vervolgens als Algemeen Secretaris bij de Nederlandse Taalunie, waar hij sommige van zijn ideeën over taalbeleid in praktijk kon brengen. Hierna keerde hij terug naar Leuven, waar hij tot zijn dood aan de universiteit verbonden bleef. Binnenkort zal nog een boek van hem en Carolien Frijns verschijnen over het leren van het Nederlands als tweede taal: Taal leren. Van kleuters tot volwassenen

Dit interview uit 2002 geeft meer inzicht in Jaspaerts leven en ideeën.

Jaap de Rooij en de ANS

Door Walter Haeseryn

De geestelijke vader van de ANS, de Algemene Nederlandse Spraakkunst, is niet meer. Dr. Jaap de Rooij is op 24 augustus 2017 overleden (zie het in memoriam door Jan Berns).
Het initiatief voor een uitvoerige grammaticale beschrijving van het hedendaagse Nederlands, die onder meer dienstig moest zijn voor het onderwijs aan anderstaligen, was afkomstig uit de kringen van de buitenlandse neerlandistiek. Als sinds de jaren zestig van de vorige eeuw werd de behoefte aan een dergelijke grammatica met enige regelmaat geëxpliciteerd in resoluties op de driejaarlijkse colloquia van de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek (IVN).

De mogelijkheden om tot de gewenste grammatica te komen werden onderzocht in de schoot van het Belgisch-Nederlands Interuniversitair Centrum voor Neerlandistiek, het toenmalige overlegorgaan van de hoogleraren Nederlandse taalkunde. Deze verkenning resulteerde in een opdracht voor voorbereidende werkzaamheden, gesubsidieerd door de Nederlandse Organisatie voor Zuiver-Wetenschappelijk Onderzoek (ZWO) en het Belgisch Fonds voor Kollektief Fundamenteel Onderzoek (FKFO). Met die opdracht werd Jaap de Rooij belast. Die keuze was niet toevallig. Jaap was van 1962 tot 1970 lector Nederlands in Stockholm en Uppsala geweest en was sinds 1970 lid van het IVN-bestuur en wist uit eigen ervaring wat de behoeften en wensen van de docenten in het buitenland waren. Zelf had hij ook samen met zijn Zweedse collega, Ingrid Wikén Bonde, in 1971 een Nederländsk grammatik geschreven. Lees verder >>

Etymologie: wegge, wig

Door Michiel de Vaan

wegge zn. ‘brood’

Middelnederlands wegge ‘wigvormig tarwebrood’ (1477), boterwegghe ‘met boter gebakken tarwebrood’ (1450-1470), weggenbacker ‘bakker van wigvormig brood’ (1369). Nieuwnl. wegge ‘wigvormig tarwebrood’ (1532-1536), wegh (1613), wek  (1709); vandaar wegge voor ‘koek’ (1576) en ‘los brood(je)’ (1836) in het algemeen en in samenstellingen als kerstwegge en krentenwegge.

wig zn. ‘keil’

Mnl. wegge ‘wig’ (1390-1410), opwigghen ‘met een wig openbreken (1491-1500), Nnl. wegghe ‘wig, spie, spits voorwerp’ (1521), wigghe (1567), wickge (1658), wig (1842). Bij Kiliaan (1599) gelden wegghe en wigghe als gelijkwaardige varianten, maar de e-vormen worden in de schrijftaal na 1600 opgegeven ten gunste van wig.

Lees verder >>

De wondere wereld van streektaalgrenzen

Indelingskaart Nederlandse dialecten
Indelingskaart Nederlandse dialecten. Jo Daan, 1968

Op 13 oktober 2017 organiseren de Stichting Nederlandse Dialecten (SND), Variaties vzw en het Meertens Instituut de jaarlijkse streektaalconferentie in de Posthumuszaal in het Internationaal instituut voor sociale geschiedenis (IISG) in Amsterdam (Cruquiusweg 31, 1019 AT Amsterdam). Tijdens deze conferentie gaan wetenschappers, beleidsmensen en dialectliefhebbers op zoek naar welke criteria er bestaan om van een dialectgebied of een streektaal te kunnen spreken. Lees verder >>

Kwam Woutertje Pieterse ooit in Haarlem aan?

Door Martijn Suurenbroek

Woutertje ruilt zijn bijbeltje voor Glorioso. Overgenomen van Het geheugen van Nederland.

Willem Frederik Hermans schijnt gezegd te hebben dat als men Multatuli misschien een ding kwalijk mag nemen het is dat hij Woutertje Pieterse niet heeft afgemaakt. Men zou kunnen aannemen dat Hermans gelijk heeft. Het verhaal eindigt op het moment dat Wouter in gezelschap van zijn vriend pater Jansen de trekschuit naar Haarlem betreedt, om daar een parasolletje te vergoeden dat hij kort daarvoor heeft kapotgemaakt. Multatuli rekt de tocht van de schuit eindeloos, zoals wel vaker voorkomt bij Wouters lotgevallen. Deze zijn immers niet geschreven als roman, niet als een ononderbroken vertelling dus, maar zij zijn verstrooid over de bundels Ideën, waar zij vaak aanleiding zijn tot soms zeer lange beschouwingen. Zo ook hier. Verhandelingen over het navolgen van voorbeelden in de literatuur, over hoe men in het buitenland tegen de Nederlandse letterkunde aankijkt, en, niet te vergeten, over prostitutie, rekken de vertelling naar een tempo dat misschien wel model staat bij dat van het transportmiddel waarvan sprake is.

”Of Wouter Haarlem bereikt?”, zo vraagt de auteur zich af in de kop van Idee 1270. Lees verder >>

1 miljoen boeken gedownload van de DBNL

Deze zomer is het miljoenste e-book gedownload van de DBNL! Op dit moment zijn er zo’n 3.200 e-books beschikbaar en de collectie neemt maandelijks in omvang toe.

De miljoenste download was het boek De ondergang van Nederland. Land der naïeve dwazen (1990) van Mohamed Rasoel (pseudoniem). Ruim tien jaar voor de opkomst van Pim Fortuyn schreef Rasoel al over de gevaren van de oprukkende islamisering en de verdringing van de Nederlandse cultuur die op handen zou zijn. Het is een rechts-populistisch geluid waaraan we inmiddels bijna gewend zijn geraakt, maar dat in de vroege jaren negentig veel ophef teweegbracht en er uiteindelijk toe leidde dat het boek vrijwel volledig uit de handel werd gehaald. Lees verder >>

Merknamen in de stijlcanon

Door Wouter van der Land

Stijl wordt al ruim tweeduizend jaar onderwezen met voorbeelden uit de literatuur. Daar zijn goede redenen voor, maar het heeft ook nadelen. Schrijvers en dichters halen meestal lang niet alles uit de kast en wat ze schrijven is vaak te moeilijk om als schoolvoorbeeld te dienen. Stijlhandboeken als het ‘Groot retorisch woordenboek’ van Claes & Hulsens en ‘Stijlfiguren – kort en goed’ van Ton den Boon geven daarom aanvullende voorbeelden uit o.a. de reclame, zoals het beroemde ‘Kopen bij de Spar is sparen bij de koop.’

Ik zou ervoor willen pleiten om hiernaast ook merknamen en bedrijfsnamen een plaats te geven in het stijlonderricht. De voordelen: ze zijn kort, ze zijn overal te vinden en alles wat je op de vierkante centimeter met woorden kunt doen, is weleens met een merk- of bedrijfsnaam gedaan. Door de stad rijdend kom je bijvoorbeeld ‘Easyfiets’ tegen, een mooi voorbeeld van klankherhaling én van een talenmix. In het gootsteenkastje vind je ‘Omo’, een ultrakort geval van assonantie, maar ook een palindroom en een ambigram. Merknamen laten goed zien dat stijl zich beweegt over verschillende dimensies, met name betekenis, taalkundige structuur, klank en grafische vorm. Lees verder >>