Auteur: Redactie Neerlandistiek

Warenar vs. 1254 – 1256 opnieuw geïnterpreteerd

Door Renaat Gaspar

Over de Warenar van P.C. Hooft is niet weinig geschreven, onder meer in de verschillende literatuurgeschiedenissen en in de inleidingen op de tekstuitgaven van dit veelgeroemde blijspel. Het ontbreken van specifieke regieaanwijzingen van de auteur over mime, mine, pose of dictie van de spelers heeft in de hand gewerkt, dat in de verklarende noten niet zelden een eigen interpretatie aan de tekst is gegeven.

Lees verder >>

De Blinde Vlek

Over de nieuwe canon van de KANTL

Door Martijn Benders

Ik zie een hele kleine versie van mezelf, een miertjesmartinus
voor een hele schattige minipiramide staan, en uit het raam
van verdieping 45 steekt een minimiertje het kopje met pet,
een poortjeswachter, en hij zegt we hebben een blinde vlek
die jij zelf in mag vullen, mierenmartinus.

En ik ervaar
een heel mooi klein stukje mierengeluk,
iedereen kan naar het topje, zelfs mierenmartinus zelf.
Dankjewel! Maar leun niet zo uit dat raampje.
U heeft zo’n schitterende pet.

Wanneer het over een canon gaat hoor je vaak de ‘waarom’ vraag maar eigenlijk nooit de ‘wie’

Lees verder >>

Stiekem-racistische taal

Door Freek Van de Velde.

Het is een opsteker als gezaghebbende kranten of tijdschriften een paar kolommen veil hebben om iets over taalkunde te schrijven. Heel vaak gebeurt dat niet. Wat helpt, is als het taalkundig onderzoek verband houdt met gevoelige maatschappelijke kwesties of met de actualiteit. In volle Corona-crisis heb ik bijvoorbeeld een telefoontje gekregen van een journaliste die een stuk wou maken over het royale gebruik van Engelse termen (reteaching, videocalls, contact tracing, social distancing, lockdown …), en die wou weten wat ik daar als taalkundige van vond. En het is me ook wel overkomen dat ik opgebeld werd om linguïstische duiding te voorzien toen de Nederlandse ornithologen tegen de zin van hun Vlaamse collega’s van de vogelbescherming de namen roodborstje, distelvink en Vlaamse gaai wilden schrappen. Dan is het vanzelfsprekend alle hens aan dek bij de kranten.

Lees verder >>

Rick Honings benoemd tot Scaligerhoogleraar

(Persbericht RU Leiden)

Universitair hoofddocent Rick Honings is per 1 juli 2020 benoemd tot Scaligerhoogleraar. De komende vijf jaar houdt hij zich o.a. bezig met het bevorderen van het onderwijs en onderzoek rond de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek. Honings volgt boekhistoricus Erik Kwakkel op, die de leerstoel sinds 2016 bekleedde.

Lees verder >>

Zinnen uit de actualiteit in het Oudnederlands

De zomerquiz van de Taalstaat

Versta je oertaal…. Een zin uit de hedendaagse actualiteit is door Peter Alexander Kerkhof omgezet in het Oudnederlands van omstreeks het jaar 1000. De vraag is: wie zei dat en wat zei deze persoon. Uit de goede antwoorden trekt de Taalstaat iedere week een winnaar. De prijs is een reisscrabblespel. Beluister de eerste zin hier en mail uw oplossing naar: taalstaat@kro-ncrv.nl

Vooys 38.1 ‘Populaire cultuur’ is uit!

Door de beperkingen van het coronavirus heeft deze editie even op zich moeten laten wachten, maar we zijn blij dat-ie er nu eindelijk is: Vooys Populaire Cultuur. In deze editie kijkt Vooys vanuit verschillende kanten naar populaire cultuur: van Young adult-romans tot internationale fenomenen die makkelijker dan ooit door iedereen over de hele wereld te volgen zijn.

Het nummer trapt af met een artikel van Lars Bernaerts, hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde. Hij bespreekt Jean Cocteaus La Voix humaine en Ramsey Nasrs De andere stem en gaat in op de rol van de stem en technologie. Vervolgens beargumenteert media- en communicatiewetenschapper Tonny Krijnen dat er, ondanks een vervaging in de grenzen, nog altijd een onderscheid bestaat tussen literatuur en televisie. Letterkundige Rudolph Glitz bespreekt in zijn artikel het computerspel Sid Meier’s Civilization en gaat in op de vraag of een computerspel behulpzaam kan zijn voor historisch onderzoek. Daarnaast geeft promovenda Aafje de Roest een historisch overzicht over hoe hiphop als discipline in Amerika en ook Nederland zijn intrede neemt.

Verder bevat dit nummer een interview met auteur Thomas Olde Heuvelt. Vooys sprak hem in zijn woonplaats Mook over vervagende, culturele grenzen en intertekstualiteit in zijn werk. In de rubriek ‘Verstand van Zaken’, geschreven door antropologe Irene Stengs, onderzoekt zij welke processen een rol spelen bij het populariseren van cultuur. Tot slot telt deze Vooys een drietal recensies.

Luistertaal

Door Mirjam Günther

Laatst was er ophef op social media over een interview waarin de interviewer Fries sprak en de geïnterviewde Nederlands. Enkele twitteraars waren van mening dat het ‘asociaal’ is om elkaar in verschillende talen aan te spreken. In dit geval had, volgens de twitteraars, de interviewer zich aan moeten passen aan de geïnterviewde en ‘gewoon’ Nederlands moeten spreken. Maar het gebruiken van meerdere talen in één gesprek is niet asociaal of raar. Sterker nog, het is een veelgebruikte methode in het onderwijs. We noemen dat dan receptieve meertaligheid, door professor Interculturele Communicatie Jan ten Thije ‘luistertaal’ gedoopt. Luistertaal is een vorm van meertalige communicatie, waarin mensen met verschillende taalkundige achtergronden hun eigen taal spreken en elkaar toch begrijpen. Deze vorm van assymetrische communicatie richt zich op de ontwikkeling van receptieve vaardigheden en het oefenen van taalleerstrategieën. Dit kan bijvoorbeeld met verwante talen zoals Fries en Nederlands, maar ook met Engels, Duits, een streektaal of dialect maar ook met migrantentalen.

Lees verder >>

De negerhut van oom Tom is dezelfde als de plaggenhut van omke Gurbe

Door Abe de Vries

Sociale media veranderen de wereld. We kunnen onszelf presenteren, onze vreugde of boosheid bekendmaken op een schaal als nooit tevoren. Maatschappelijke misstanden worden sneller gesignaleerd, krijgen eerder aandacht en mensen komen veel sneller in beweging om ergens tegen te protesteren of iets te eisen. De wereldwijde acties tegen racisme in het kader van Black Lives Matter zijn ondenkbaar zonder sociale media. De keerzijde is dat ook onbegrip en onwil zich vrijelijk kunnen manifesteren. Sociale media kunnen door allerlei onjuiste voorstellingen en onderbuikgevoelens te verspreiden, bijdragen aan onderdrukking, discriminatie en het instandhouden van overleefde sociale praktijken.

Lees verder >>

De averechtse verwoording van een verlangen

Door Marc Kregting

Afgaand op Uitzending Gemist werd op minuut 30.55 van Nieuwsuur de winnaar bekendgemaakt van de Libris Literatuurprijs: Sander Kollaard. Het programma bleek begonnen om 21.30 uur, dus die primeur lag op 22.01 uur. Toen werd het dik dertien uur wachten. Volgens een overzichtsartikel met de eerste reacties op de bekroning sprak althans daags daarna om 11.28 op Twitter een collega het verlossende woord:

Lees verder >>

psychosomatisch / somatoform

Verwarwoordenboek Vervolg (172)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

psychosomatisch / somatoform   

De (medische) begrippen verschillen heel subtiel in betekenis.

Lees verder >>

Academische Jaarprijzen 2020 Nederlandstalige of Afrikaanse Letterkunde

De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden heeft op 22 juni 2020 de volgende prijzen toegekend:

1) voor de beste dissertatie op het gebied van de Nederlandstalige letterkunde: Lisanne Snelders, Hoe Nederland Indië leest. Hella S. Haasse, Tjalie Robinson, Pramoedya Ananta Toer en de politiek van de herinnering (Universiteit van Amsterdam, 2018). 

2) voor de beste scriptie op het gebied van de Nederlandstalige letterkunde: Tom Laureys, Naar een New Historicism in de Lage Landen? Discursive con-texts, faultlines en alternatieve lezingen van vroegmoderne Nederlandse wraak-tragedies. Begeleid door Kornee van der Haven, Universiteit Gent.

Lees verder >>

Zie! de dag komt aan: P.C. Boutens’ In de sluis

Door Peter J.I. Flaton 

In de na zijn dood gepubliceerde reeks essays, eerder afzonderlijk verschenen in Ons Erfdeel, getiteld Dichters die nog maar namen lijken (Amsterdam, 2003) portretteert A.L. Sötemann onder anderen P.C. Boutens: in het interbellum als meesterdichter gevierd door bv. Victor E. van Vriesland (die trouwens goed bevriend met hem was), Martinus Nijhoff en Simon Vestdijk is zijn poëzie wat woordkeus, stijl en thematiek betreft ‘vreemd aan de huidige tijd’ (p. 41) ‘en’ voegt Sötemann daaraan toe, ‘Nederland is, in tegenstelling tot de omringende naties, niet een land dat zijn literaire erfgoed pleegt te koesteren’. 

Lees verder >>

Van vormvast Frans naar rijmend Nederlands

Door Wouter van der Land

‘“La chanson du mal-aimé” van Apollinaire ken ik al meer dan een halve eeuw. Ik ontdekte het gedicht in de bekende Franse schoolbloemlezing van Lagarde & Michard. Wat me vooral trof was de melodieuze toon en de speelse beeldspraak. Toen ik jaren later de dichteres Christine D’haen leerde kennen, verklapte die mij dat het een van haar lievelingsgedichten was. Ik deed toen een poging om de beginstrofen te vertalen, maar zag daar vanwege rijmmoeilijkheden van af. (…) Inmiddels heb ik zoveel ondervinding met vormvast vertalen dat de technische problemen alsnog oplosbaar bleken. Toen ik eenmaal de lastige eerste coupletten goed had gekregen, vertaalde de rest zich haast vanzelf.’

Lees verder >>