Auteur: Redactie Neerlandistiek

halte / station

Verwarwoordenboek Vervolg (152)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

halte / station           

De woorden overlappen in betekenis, maar station heeft ook nog andere betekenissen.

Lees verder >>

Nachtegalen op hopen van compost

De stad van de toekomst in Niemandslandnacht (2018) van Annemarie Estor

Changi Airport, Artist’s impression

Door Marieke Winkler

De stad Orb is een lichtend middelpunt in een smoezelig, composterend landschap. Een stad van kristal. Helder, schoon, zuiver. Zo lezen we in Niemandslandnacht (2018), de jongste dichtbundel van Annemarie Estor:

Orb ligt in het landschap 
als een lichtende kroon 
een roemrijke koepel, mythisch rijk.

Lees verder >>

Twee nieuwe bijdragen in het online Tijdschrift Over Taal:

Afstandstolken binnen de Gentse wijkgezondheidscentra: een nog onontgonnen taalterrein (door Noa De Sutter en Céline Van De Walle)

“Zo goed als iedereen ging al eens op consultatie bij de huisarts. Of het nu om een verkoudheid, een wonde of een aanhoudende oogontsteking gaat, meestal kun je vrij goed onder woorden brengen wat er precies aan de hand is. Dat is niet voor iedereen zo. Meer dan ooit loopt een gesprek tussen dokter en patiënt vast  omdat hun moedertaal verschilt. Een alomtegenwoordig scenario dat menig arts bekend in de oren zal klinken. Maar wat doe je wanneer jouw talenkennis tekortschiet om een juiste diagnose te stellen, om diezelfde diagnose over te brengen en om ervoor te zorgen dat de behandeling correct opgevolgd wordt? In dergelijke taalkundig precaire situaties wordt het best de hulp van een tolk ingeroepen. Maar livetolken zijn niet altijd beschikbaar en bovendien is de arts gebonden aan een strak tijdsschema. Misschien kan de afstandstolk hier een redder in nood zijn. “

Lees verder >>

Call for abstracts: Afrikaans Grammar Workshop III – Amsterdam, October 1 and 2, 2020

Afrikaans is unique among the Germanic languages in several ways: Notably, it is the only language of the Germanic family that originated outside of Europe and that is spoken primarily in Africa. Due to the unique historical context in which Afrikaans developed, it has grammatical features setting it apart from the rest of the Germanic family. Afrikaans is also the first language of over seven million people and the third largest language in South Africa.

Lees verder >>

Colleges over Caraïbische en Nederlands-Indische literatuur publiek toegankelijk

Op vrijdagmiddag 7 februari begint aan de Universiteit van Amsterdam een nieuwe collegereeks – open voor publiek: Caraïbische dromen, verzorgd door prof. Michiel van Kempen. De colleges gaan overigens niet enkel over de literatuur van Suriname en de Caraïbische eilanden, maar ook over de Nederlands-Indische literatuur. Ook dit jaar zijn er weer verschillende schrijvers en gastdocenten aanwezig. De veertien colleges beginnen met de oudste koloniale literaturen en eindigen met de allernieuwste teksten.

Lees verder >>

Door de menschen verstooten, maar door God aangenomen (1895)


Omslag van Door de menschen verstooten (1895). Van dit boekje is geen enkel exemplaar in een openbare collectie bewaard gebleven.

Jeugdverhalen over joden (75)

Door Ewoud Sanders

Auteur: Wilhelmina Jacoba Riem Vis (1859-1915)
Oorspronkelijk Nederlands

Herkomst en drukgeschiedenis

Wilhelmina Jacoba Riem Vis was vaste medewerkster van het christelijke jeugdtijdschrift Timotheüs en gaf les aan kinderen en volwassenen. Zij schreef ruim veertig boeken, voornamelijk voor de jeugd.

          Rusland had haar speciale belangstelling. Tussen 1894 en 1906 schreef zij vijf boeken over dit land: De pelgrim: een verhaal uit den laatsten hongersnood in Rusland (1894), Vaska en Arina: een verhaal uit de lijfeigenschap in Rusland (1894), De bannelingen: een verhaal uit de laatste joden-vervolging in Rusland (1895), Door de menschen verstooten, maar door God aangenomen (1895) en In den Russischen smeltkroes (1906).

Lees verder >>

Lotte Jensens loflied op het Nederlands

In het radioprogramma De Taalstaat kwam de wekelijkse liefdesverklaring aan het Nederlands gisteren van Lotte Jensen, hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Zij schreef onder meer het boek ‘Wij tegen het water’, waarin ze vertelt over deze strijd die onze nationale identiteit heeft gevormd.

Bekijk/beluister Jensens loflied hier.

Thijssen-Schoute MA Thesis Award 2020

The Dr. C. Louise Thijssen-Schoute Foundation is soliciting nominations for the 2020 award for the best MA-thesis on early modern Dutch intellectual history. Established in 1961, Louise Thijssen-Schoute Foundation aims to encourage research in the history of ideas of the early modern Netherlands. According to the will of Dr. Thijssen-Schoute – the author of an influential work on Dutch Cartesianism – financial support could be given to projects and publications conferences devoted to the emergence and dissemination of new philosophical ideas, as well as the intersections of literature and science in the seventeenth- and early eighteenth century. Moreover, the Foundation recently has established special chairs at VU University Amsterdam and the Radboud University Nijmegen

Lees verder >>

De laatste hoven

Wonen in gedichten (1)

Door Judit Gera
Deze analyse is bestemd voor gevorderde studenten
en hoort bij de categorie Woord en beeld,

In de serie Wonen in gedichten bespreekt Judit Gera, hoogleraar in Boedapest, gedichten uit de Nederlandstalige literatuur, ten behoeve van het onderwijs in de Neerlandistiek extra muros. (buiten het taalgebied. Vandaag: Christus als hovenier, van Ida Gerhardt.

Lees verder >>

Wonen in gedichten

Inleiding bij de reeks analyses van gedichten van de Nederlandstalige poëzie voor de internationale neerlandistiek

Door Judith Gera
Opgedragen aan A. Agnes Sneller

A. Agnes Sneller kwam eerst naar Boedapest in de jaren ‘90 om onze collega, wijlen Erzsébet Mollay, te vervangen: ze gaf Nederlandse taalkunde aan onze vakgroep Neerlandistiek van de Eötvös Loránd Universiteit. We groetten elkaar altijd vriendelijk maar slechts terloops op de gang. Voor haar vertrek naar Nederland nodigde ik haar uit voor een etentje bij ons thuis. Toen bleek dat Agnes niet zomaar een taalkundige was. Ze was ‘genderlinguïst’, een begrip waarvan ik in de jaren 90 nog geen idee had. Ze legde het zeer helder en geduldig uit. Na een hevige discussie heeft ze mij en mijn man helemaal overtuigd van de macht van taal over ons denken en gedrag. Dit was het begin van onze vriendschap. 

Lees verder >>

1 april 2020, Amsterdam: Opening Middelnederlands.nl

Het woord voor ‘april’ in de 14e eeuw. Donker: gerstmaand; licht: april.

Op 1 april 2020 wordt op het Meertens Instituut in Amsterdam de website Middelnederlands.nl officieel geopend. Op de website staan honderden kaarten van Nederlandse woorden, groepen woorden en woorddelen. Ze dateren uit de 13e en de 14e eeuw en geven vaak belangrijke aspecten van de dialecten uit die tijd weer. Het is het eerste zo uitvoerige overzicht van het middeleeuwse dialectlandschap,

Lees verder >>

17 februari 2020, Nijmegen: Drie jonge schrijvers over Frans Kellendonk, dertig jaar na zijn dood

Een speciale editie van de Kellendonklezing

Op 15 januari 1990 overleed Frans Kellendonk, gerenommeerd Nederlands auteur, onder meer bekend van Mystiek lichaam. De Radboud Universiteit Nijmegen, waar Kellendonk studeerde en promoveerde als anglist, herdenkt hem jaarlijks met de Frans Kellendonklezing. Sinds 1993 hebben vooraanstaande schrijvers en denkers hun licht laten schijnen over Kellendonks oeuvre en de relevantie daarvan voor hun eigen werk – een lezing die ook ieder jaar in de media aandacht krijgt.

Lees verder >>

Vacature: Universitair docent vertalen Frans-Nederlands (50%), Luik

De Université de Liège is op zoek naar een docent vertalen Frans-Nederlands (50%). De opdracht omvat onderzoek, onderwijs (120u college) en dienstverlening. Kandidaten moeten doctor zijn en onderzoek hebben verricht in het domein van de vertaalkunde en/of de neerlandistiek, en/of een gedegen ervaring bezitten in het vertalen van het Frans naar het Nederlands. De sollicitaties worden ingewacht tegen 28 februari e.k. De indiensttreding is voorzien op 1 september 2020.

Voor alle verdere informatie zie deze link.

Het Convenant voor de Limburgse Taal en de juridische en politieke status van het Limburgs

Door Yuri Michielsen

Op 6 november jongstleden is het Convenant inzake de Nederlandse erkenning van de Limburgse taal ondertekend.  Dit volgt op de erkenning 22 jaar geleden van het Limburgs als regionale taal onder het Europees Handvest voor Regionale Talen of talen van Minderheden. Wie aandachtig gelezen heeft, ziet al dat in het Convenant het Limburgs een ‘taal’ wordt genoemd en onder het Handvest een ‘regionale taal’. Vaak hoort men voor het Limburgs ook nog de termen ‘streektaal’ en ‘dialect’.   

Lees verder >>

conferentie / congres

Verwarwoordenboek Vervolg (151)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

conferentie / congres            

Er is een klein betekenisverschil.

Lees verder >>

Onderscheiding Hongaarse Academie der Wetenschappen voor Michiel van Kempen

De Hongaarse Academie der Wetenschappen heeft besloten de onderscheiding “Pro Cooperatione” toe te kennen aan Michiel van Kempen. De onderscheiding heeft te maken met de gastcolleges over Caraïbische literatuur die prof. dr Van Kempen al jarenlang geeft aan universiteiten in Hongarije (de Universiteit van Debrecen en in Boedapest de ELTE), bijdragen aan Hongaarse tijdschriften en het Erasmus-samenwerkingsverband dat hij mee tot stand kon brengen tussen de Universiteit van Debrecen en de Universiteit van Amsterdam.

Michiel van Kempen bezet sinds 2006 de bijzondere leerstoel Nederlands-Caraïbische Letteren, ingesteld vanwege de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en met steun van de Vereniging KITLV en KITLV/KNAW.

Foto: links Michiel van Kempen, voor het hoofdgebouw van de Universiteit van Debrecen

Accenten in noord en zuid

Door Miet Ooms

De goede toehoorder heeft het waarschijnlijk wel eens gemerkt: sommige woorden hebben in België een ander woordaccent dan in Nederland. In sommige gevallen vormt de rijksgrens niet eens de grens tussen het ene en het andere accent, maar tussen de regio waar beide accenten kunnen (een wisselend accent) en die waar maar één accent gebruikelijk is. Soms is dat verschil er altijd geweest; soms is het ontstaan omdat in de ene regio het accent in de loop van de tijd verschoven is en in de andere regio niet (deMENtie vs. demenTIE); soms wordt er in de ene regio een betekenisverschil aangegeven door twee verschillende accenten (in NL: INgewikkeld ‘voltooid deelwoord van inwikkelen’ versus ingeWIKkeld ‘complex’), terwijl in de andere er toch maar 1 woordaccent is (in BE: altijd INgewikkeld). En soms is het beeld zo divers dat we gewoon niet weten wat er eerst was en waarom.

Lees verder >>

Literatuur en burgerschap. Nederlandse identiteit van de vroegmoderne tijd tot vandaag. Online cursus.

Deze cursus is, als een pilot, geheel online te volgen. Er zijn online hoorcolleges van de verschillende docenten en online werkgroepen en feedbackmomenten. Hij is in eerste instantie bedoeld voor tweedegraads leraren die een eerstegraads bevoegdheid willen halen. Het materiaal is dan ook toegesneden op vakdidactiek, al zullen studenten die belangstelling hebben voor de maatschappelijke rol van literatuur, en communicatie daarover, ook veel kunnen leren. Lees verder >>

Wie Mandela Afrikaans einsetzte

Door Henning Radke

Nelson Mandela sprach Xhosa, Englisch und Afrikaans. Letzteres brachte er sich während seiner jahrzehntelangen Gefangenschaft selbst bei. So versuchte er, politische Zusammenhänge besser zu verstehen, und konnte gleichzeitig den Gesprächen der Wärter folgen, die sich oft auf Afrikaans unterhielten. Das Wissen darüber, was in der Außenwelt vor sich ging, verschaffte ihm einen großen Vorteil. Kein Wunder, dass Madiba (wie er in Südafrika oft genannt wird) seine Afrikaans-Kenntnisse weitestgehend für sich behielt.

Nach seiner Freilassung änderte sich diese Haltung: Selbst bei öffentlichen Veranstaltungen sprach Mandela immer mal wieder Afrikaans. Zum ersten Mal wohl am 21. Juni 1990, nur vier Monate nach seiner Haftentlassung – ausgerechnet in einem Interview, das live im US-Fernsehen ausgestrahlt wurde. So staunten Millionen US-amerikanischer Zuschauer nicht schlecht, als sie von Nelson Mandela die folgenden Sätze vernahmen:

Lees verder >>

Grootvader en kleindochter (1919)

Jeugdverhalen over joden (74)


Links: de eerste vertaling/bewerking van Grootvader en kleindochter, door J.P.G. Westhoff. Rechts: de tweede vertaling/bewerking, door J. van Bergen. De ondertitel van de eerste editie luidt ‘Eene kerstgeschiedenis’; bij de tweede editie werd dit: ‘Een kerstvertelling’. De naam van de illustrator is niet bekend.

Door Ewoud Sanders

Vertaald uit het Duits door J.P.G. Westhoff (1832-1906) en J. van Bergen

Herkomst en drukgeschiedenis

De eerste editie Grootvader en kleindochter verscheen in 1888 bij uitgeverij J.H. van Peursem in Utrecht en is geschreven door J.P.G. Westhoff (1832-1906), een Lutherse predikant. Hij vertaalde het boek uit het Duits. De titel van de oorspronkelijke uitgave is niet bekend.

Lees verder >>