Auteur: Redactie Neerlandistiek

Ella en Elegast

Door Jona Lendering

Alle Karels de Grote zijn altijd weer mannen. Terwijl ridderverhalen voor iedereen leuk behoren te zijn, ook voor meisjes. Ik heb derhalve besloten de gender-bias in de middelnederlandse letteren ten behoeve van alle voorleesmoeders en -vaders te corrigeren.]

Er was eens, lang geleden, in de tijd van ridders en kastelen, een koningin en die heette Ella. Over haar weet ik nog een mooi verhaal, en het is nog echt gebeurd ook! Op een nacht lag koningin Ella in haar kasteel te slapen toen ze een stem hoorde die ze nog nooit eerder had gehoord. “Ella,” zei de stem, “Je moet gaan stelen!”

Lees verder >>

Maria als doopnaam waar talloos vele roepnamen van afgeleid zijn

Variatie in familieberichten (9)

Door Siemon Reker

Inderdaad, het is een mirakel dat oude verhaal van Die waerachige ende Een seer wonderlijcke historie van Mariken van Nieumeghen die meer dan seven iaren metten duvel woende ende verkeerde, maar een fraaie historie. Mariken woont bij haar oom buiten Nijmegen. Hij stuurt haar naar die stad om inkopen te doen en er op bezoek te gaan bij zijn zuster. Als Mariken daar een ellendige ontvangst krijgt en door tante “seer schandelijcken toe ghesproken” wordt, roept ze wanhopig om hulp: “God of die duvel, tes mi alleleens”. Wat kan het Mariken bommen? Als daarop de duivel zich meldt en als ze samen besluiten op te trekken, maakt die Duvel bezwaar tegen Marikens naam. Zij is daar juist op gesteld: “Want Maria daer ic naer hete, dats alle mijn troost”.

Lees verder >>

Window of my eyes

Constantijn Huygens over Jan Vos

Door Jos Joosten

Een tijdlang kende het het onderdeel literatuurgeschiedenis van de Nijmeegse Opleiding Nederlands een wat gecompliceerde opbouw, die onder meer behelsde dat je ook professioneel over de periodemuren mocht blikken. Ikzelf heb dat steeds reuze leuke en leerzame colleges gevonden om te geven. Zo mocht ik onder andere een college wijden aan de zeventiende-eeuwse dichter Jan Vos. 

Lees verder >>

Stijn De Paepe leest Jan van Stijevoort

Vandaag: Stijn de Paepe met ‘Ic loech ic en conste mi niet bedwingen’ van Jan van Stijevoort.
Stijn de Paepe is de huisdichter van de krant De Morgen. Dagelijks schrijft hij een modern rederijkersgedicht voor deze krant.

Jan van Stijevoort legde aan het begin van de zestiende eeuw een grote verzameling refereinen aan; het hier voorgedragen gedicht behoorde tot die verzameling.

Presentatie, format, productie en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.

Trainingen ‘hoe geef ik online Nederlands als vreemde taal?’

Taalune en Bureau NVT organiseren gratis online trainingen

Online trainingen NVT, meld u aan en schrijf u in via: Bureau NVT.

Overal ter wereld sluiten scholen en universiteiten vanwege het coronavirus. Online contact kan daarom soelaas brengen. Bent u docent Nederlands als vreemde taal en wilt u de komende weken “live” contact hebben met uw leerlingen/studenten? Heeft u niet veel ervaring met online lesgeven maar wilt u uw studenten in deze moeilijke periode graag verder helpen? Wilt u leren hoe u zo’n online les organiseert? Bent u op zoek naar leuke werkvormen (opdrachten, spelletjes en groepswerk) die u tijdens een online les kunt inzetten? Heeft u andere vragen rond het online lesgeven? Stel ze tijdens deze interactieve training. De trainingen zijn wegens groot succes verlengd. Al meer dan 800 inschrijvingen.

Lees verder >>

Een databestand eenvoudig en slim doorzoeken

Door Ewoud Sanders

GIsteren bood ik in Neerlandistiek studenten en onderzoekers voor thuisgebruik drie databestanden aan: romans, streekromans en zondagsschoolboekjes. Vandaag zal ik stapsgewijs uitleggen hoe je zo’n dataset met een indexeringstool kunt doorzoeken. Beetje saai om te lezen wellicht, maar wie dit volgt beschikt binnen een uurtje over een fantastisch onderzoeksinstrument. 

Er bestaan verschillende indexeringstools, voor Mac en Windows. Zelf gebruik ik dtSearch (‘dtSearch Desktop with Spider’). Die kost eenmalig 199 dollar (€184), maar je kunt gratis een testversie downloaden. 

Lees verder >>

Call for papers en save the date:

Big data: Perspectieven voor onderzoek naar taalvariatie en taalverandering

Op 27 november 2020 vindt in Gent het jaarlijkse Taal & Tongval-colloquium plaats, dat dit jaar focust op het thema “Big data: Perspectieven voor onderzoek naar taalvariatie en taalverandering”. Iedereen is van harte uitgenodigd om de conferentie bij te wonen. 

Abstracts (in het Nederlands of in het Engels) van 300-500 woorden kunnen tot 1 mei 2020 ingediend worden in de vorm van een geanonimiseerde bijlage via e-mail naar taalentongval2020@ugent.be. De selectie wordt ten laatste op 20 mei 2020 bekend gemaakt.

Meer informatie is te vinden op de website van de organisatie/.

De rust van de dodenakker

Onder het middelste graf (donkere steen met gouden letters) liggen de botten van Pieter Nieuwland.

Door Peter van Zonneveld

Gisteren fietste ik naar de kleine, maar schilderachtige begraafplaats Rustoord in Diemen. Er was niemand. Nu ben ik daar al eerder geweest, maar kort geleden had ik ontdekt, dat de veelzijdige, jonggestorven dichter en geleerde Pieter Nieuwland (1764-1794) hier zijn laatste rustplaats had gevonden. Het kerkhof dateert van 1791, en hij was een der eersten, die daar in de open lucht begraven werd. Pieter Nieuwland is geboren in de Watergraafsmeer, en vertoonde al jong trekken van grote begaafdheid. Tijdens zijn korte leven doorliep hij een kleurrijke loopbaan. Hij genoot vooral ook bekendheid als dichter; in zijn vers ‘Orion’ wist hij sterrenkunde en poëzie op fraaie wijze te verenigen. Nieuwland eindigde als hoogleraar in Leiden, waar hij onder meer wis- en natuurkunde doceerde.

Lees verder >>

chaos / wanorde

Verwarwoordenboek Vervolg (159)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

chaos / wanorde

De woorden verschillen ‘graadaanduidend’ in betekenis.

Lees verder >>

Een wijze koning van Spanje

Verhalen uit de Decamerone (10)

Door Frank Willaert

Niet alle verhalen in de Decamerone gaan over sluwe kooplieden, doortrapte dienaren, overspelige echtgenoten en geile geestelijken. Op de tiende dag laat Boccaccio zijn jongelui verhalen vertellen over menselijke grootmoedigheid. Zoals die bijvoorbeeld te vinden was bij een wijze koning van Spanje.

(Bekijk deze video op YouTube)

‘Een neger in het dorp!’

Gratis datasets voor thuisgebruik

Omslag van de eerste druk van Een neger in het dorp! Illustratie van Rie Reinderhoff.

Door Ewoud Sanders

Een neger in het dorp! is de titel van een zondagsschoolboekje van uitgeverij Callenbach. Het beleefde twee drukken, in 1955 en 1960, en werd goed ontvangen. Zo noemde de IDIL-gids voor de jeugdlectuur het in 1956 een ‘goed boekje’.

De inhoud wordt door IDIL (Informatie Dienst Inzake Lectuur) zo samengevat: ‘Een neger is door een blanke dokter naar Nederland gestuurd om voor de zending te werken. Als hij in een dorp aankomt, wordt hij door een groepje kinderen nageroepen en door de belhamel van de troep, Gijs Braai, met sneeuwballen bekogeld. Later is Gijs de eerste die voor de missie zijn kostbaarste bezit afstaat: een splinternieuwe figuurzaag!’

Lees verder >>

Woorden geven aan vreemde tijden

(Persbericht Coronagedicht.nl)

Corona maakt de pennen los van dichtend Nederland en Vlaanderen. Gedichten over quarantaine, hamsteren, angst en er voor elkaar zijn. Op de website Coronagedicht.nl zijn ze verzameld. Een site die van waarde is in vreemde tijden. Het eerste gedicht werd geplaatst op 18 maart. Binnen een week zijn er al meer dan 200 gedichten ingestuurd door zo’n 150 dichters.

Lees verder >>

Marita Mathijsen leest De Schoolmeester

Het verblijf – dag 5

Vandaag: Marita Mathijsen met De boterham en de goudzoeker van De Schoolmeester. 

Marita Mathijsen is emeritus hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. De Schoolmeester was een pseudoniem van Gerrit van der Linden (1808-1858), vrijbuiter, onderwijsman en dichter, bekend om gedichten met heel onregelmatige verzen.

Lees verder >>

Waar vind je tegenwoordig het online woordenboek van Overijssel?

Door Philomène Bloemhoff-De Bruijn

In 2016 meldden we hier dat het Woordenboek van Overijssel online ging, en dat het via twee verschillende webadressen te raadplegen was. Helaas is dat sinds een aantal maanden niet meer zo. De website Onderzoekoverijssel.nl, waarop het woordenboek een prominente plaats innam op de Homepage, met zoekhulp, spellinguitleg en meer, is opgegaan in de website MijnStadMijnDorp, “waardoor alle informatie en collecties nu op één plek te vinden zijn”, aldus de redactie. Helaas is de vindbaarheid van het online woordenboek daarmee ernstig bemoeilijkt, en is het zelfs niet meer te googlen. Dat moet uiteraard anders en beter, maar daar willen we de redactie nu even niet mee lastig vallen.

Lees verder >>

Enkele jaren verder: hoe het staat met het woord ommekomst

Bruno Bruins (Google-afbeeldingen)

Door Siemon Reker

Nog altijd bevat Van Dale éen en niet meer dan éen omschrijving bij het woord ommekomst te weten ‘verstrijking, afloop’ met als voorbeeld “na ommekomst van de termijn”. Nog altijd? Nu ja, zo was ook de situatie eind 2016 toen ik in dit blog aandacht vroeg voor het gebruik van het woord in de Tweede Kamer en zo is het nu in de beginnende Corona-tijd van 2020 nog steeds..
In 2017 schreef ik er enkele aanvullinkjes bij, hoe is het nu?

Lees verder >>

Femke Torensma leest Herman de Coninck

Het verblijf – dag 4

Vandaag: Femke Torensma met ‘Je truitjes en je witte en rode’ van Herman de Coninck.
Femke Torensma (1994) is tekst-, theater- en podcastmaker. Het jachtige Amsterdam verruilde ze onlangs voor Emmen. Herman de Coninck (1944-1997) was dichter, essayist, redacteur en in zijn tijd een van de centrale figuren in het literaire leven in Vlaanderen en Nederland.

Lees verder >>

Nieuw virtueel portaal voor Nederlandse handschriftencollecties

Huygens ING ontsluit de middeleeuwse handschriften in Nederlandse collecties, dankzij een subsidie uit het Fonds KNAW Instituten.

Huygens ING gaat een nieuwe nationale website bouwen voor de bestudering en ontsluiting van middeleeuwse handschriften in Nederlandse collecties. Dit wordt gerealiseerd met een zojuist verworven subsidie uit het Fonds KNAW Instituten. Doel van het project is om een groot publiek toegang te bieden tot een volledige set digitale afbeeldingen en goede beschrijvingen van de middeleeuwse handschriften. Huygens ING coördineert hiermee een nationale ontsluiting van erfgoed met digitale onderzoeksmethodes.

Lees verder >>