Auteur: Redactie Neerlandistiek

Deprimerend

Door Maria Pushkova

Onlangs hadden wij de Dag van de Nederlandse taal van ons Oost- Europese platform D.O.E.N in Minsk, de hoofdstad van Witrusland. De stemming van docenten uit 5 landen die daar aanwezig waren was deprimerend. Ook die van onze collega’s uit Nederland die als moedertaalsprekers les bij ons geven.

Het nieuws was echt een klap. Tegelijkertijd zomercursussen en moedertaalsprekers kwijtraken betekent dat Neerlandistiek in ons deel van de wereld moeilijke tijden tegemoet gaat.

De zomerscholen waren voor het grote deel van onze studenten vaak de enige mogelijkheid om de landen van de geleerde taal te bezoeken en met eigen ogen zien hoe het leven anders kan zijn. Zij kregen kans de kennis te maken met studenten overal van de wereld. Deze ervaring was echt uniek en soms bepalend voor de keuzes in de toekomst. Dat was ook echt een sterke motivatie voor de studie, een soort “worstje voor een hondje”.

En het verlies van moedertaalsprekers die bereid waren in onze landen te werken en hun kennis met onze studenten te delen zou nooit door internet-projecten van Taalunie vervangen kunnen worden,

Ik vind het geen wijze beslissing van de Taalunie,

Waar is het draagvlak voor de beslissing van de Taalunie?

Door Hellmuth van Berlo 
(senior-adviseur Nederlandse Taalunie)

Er is er een polemiek ontstaan naar aanleiding van het stuk van Marc van Oostendorp met de titel ‘Boycot het Taalunie-feestje‘ over de beslissing van de Taalunie om drastisch te snijden in de voorzieningen voor het onderwijs Nederlands in het buitenland. Geert Joris, de algemeen secretaris van de Taalunie, reageert daarop onder de titel Waar is dat feestje? Vervolgens komen daar vanuit verschillende hoeken dan weer reacties op. Een geluid van de werkvloer van de Taalunie ontbreekt echter nog. Hoe komt zo’n beslissing eigenlijk tot stand en is er binnen de organisatie draagvlak voor? Als senior adviseur voor het beleidsterrein van het onderwijs Nederlands in het buitenland binnen het Algemeen Secretariaat licht ik een tipje van de sluier op.

Het reisverhaal van Coenraad Ruysch. Deel VII: Rome

Wij publiceren hier een kritische editie van het reisverslag van Coenraad Ruysch, verzorgd door Alan Moss van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hieronder staan links naar de tot nu toe verschenen delen:

Alan Moss heeft ook een eigen, informatieve, website.

Het Nederlands in Indonesië: slachtoffer van schraapzucht en onnozelheid?

Door Marc van Oostendorp


Geruisloos dreigt de komende maanden weer een beetje Nederlands uit Indonesië te verdwijnen, ten prooi aan de almaar voortwoekerende minachting voor taal en geschiedenis bij de Nederlandse politiek. In juli stopt de overheid alle subsidie aan het Erasmus Talencentrum (ETC) in Indonesië, een centrum waar de afgelopen decennia tienduizenden Indonesiërs Nederlands hebben geleerd.

Het centrum was een belangrijke streng tussen Indonesië en Nederland. Indonesiërs die de geschiedenis van hun land bestuderen, moeten bijna wel Nederlands leren.
Lees verder >>

Het reisverhaal van Coenraad Ruysch. Deel VI: Van Livorno tot Rome

Wij publiceren hier een kritische editie van het reisverslag van Coenraad Ruysch, verzorgd door Alan Moss van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hieronder staan links naar de tot nu toe verschenen delen:

Alan Moss heeft ook een eigen, informatieve, website.

Neerlandica nieuwe KNAW-president

Door Jos Damen

José van Dijck (foto: Sebastiaan ter Burg, Wikimedia) 
In de persberichten wordt er zorgvuldig met geen woord over gerept, maar het is echt waar: de nieuwe president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen is een heuse neerlandica. Van oorsprong dan, want na haar studie Nederlands aan de Universiteit Utrecht ging José van Dijck over naar algemene literatuurwetenschap en (in San Diego, Californië) spoedig naar mediastudies.

Dat zijn allemaal logische stappen. In de jaren ’70 en ‘80 van de vorige eeuw was bij de opleidingen Nederlands taalbeheersing in de mode. Even kort door de bocht: in Leiden (Braet) lag daarbij de nadruk op de retorica, in Amsterdam (Van Eemeren / Grootendorst) op de dialectiek, in Utrecht (met eminence grise Willem Drop, geb. 1929) op taalhantering en communicatie.

Lees verder >>

20 februari: Avond van het Essay

Waar: Perdu, Amsterdam
Wanneer: 20 februari
Aanvang: 20.00, zaal open 19.30
Reserveren via Perdu.nl
Auteurs Christophe van Gerrewey, Thijs Lijster, Nina Polak en Daniël Rovers vertellen op deze avond over hun favoriete essay. Waarom is het gekozen werk een voortreffelijk voorbeeld van het genre? Welk invloed heeft het essay op hun eigen werk gehad? En wat zijn nu juist die specifiek essayistische kenmerken die het werk zo goed maken? Vijf totaal verschillende maar gelauwerde auteurs en werken komen aan bod: ‘Het essay als vorm’ van Theodor W. Adorno in combinatie met Walter Benjamins ‘Over enkele motieven in Baudelaire’, Roland Barthes over Proust, ‘On Self-Respect’ van Joan Didion en Willem Jan Ottens ‘De zoon als vader van de vader.’
Vervolgens gaan de sprekers met elkaar in discussie over de relevantie en impact van deze vorm nu. Waar kan een schrijver nog echt lange beschouwende stukken publiceren? Hoe verhoudt het essay zich tot de longread? Wat is het belang van dit genre voor het publieke debat?

Het reisverhaal van Coenraad Ruysch. Deel V: Van de Bologna tot Livorno

Wij publiceren hier een kritische editie van het reisverslag van Coenraad Ruysch, verzorgd door Alan Moss van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hieronder staan links naar de tot nu toe verschenen delen:

Alan Moss heeft ook een eigen, informatieve, website.

Het reisverhaal van Coenraad Ruysch. Deel IV: Van de Mont Cenis tot Bologna

Deze maanden publiceren wij hier een kritische editie van het reisverslag van Coenraad Ruysch, verzorgd door Alan Moss van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hieronder staan links naar de tot nu toe verschenen delen:

Alan Moss heeft ook een eigen, informatieve, website.

Leidse gastschrijver(s) 2014: Verwey-leesclub

Sinds 1985 kwamen er 29 gastschrijvers naar Leiden. Befaamde schrijvers die drie maanden per jaar onderwijs aan de Leidse universiteit gaven, van Gerard Reve tot Joke van Leeuwen. Ter gelegenheid van de dertigste verjaardag komen er dit seizoen in Leiden wel acht gastschrijvers van de ‘nieuwe generatie’: Nina Polak, Hassan Bahara, Philip Huff, Hanna Bervoets, Yannick Dangre, Franca Treur, Niña Weijers en Kira Wuck.
Leesclubs
Literatuur lezen en maken doen we lang niet meer altijd alleen. Schrijvers van nu werken samen. In de kolommen van oude en nieuwe tijdschriften, op festivals en in revolutionaire, vaak in digitale vormen. Hetzelfde geldt voor lezers: zij verenigen zich in leesclubs, terwijl zij hun meningen over boeken delen op Facebook, en zich laten zien en horen op literaire feesten en festivals.
Acht gastschrijvers
Om deze oude en nieuwe gemeenschappelijkheid van literatuur te vieren en te verkennen, wordt de dertigste Verwey-lezing dit jaar een Verwey-leesclub. Vanaf 29 oktober komen de acht schrijvers van rond de dertig naar Leiden om te praten over eigen en andermans werk. 

Lees verder >>

Het reisverhaal van Coenraad Ruysch. Deel III: Van Ulm tot aan de Mont Cenis

De komende maanden publiceren wij hier een kritische editie van het reisverslag van Coenraad Ruysch, gemaakt door Alan Moss van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hieronder staan links naar de tot nu toe verschenen delen:

Alan Moss heeft ook een eigen, informatieve, website.

Dirk van Bastelaere tegen Belgische Dichter des Vaderlands

Vlaams Belang voor Dirk van Bastelaere

door Bart FM Droog
© foto’s Bert Bevers

Op 17 januari 2014 publiceerde essayist Dirk van Bastelaere in dagblad De Standaard het artikel ‘De Vaderlandse dichter als splijtzwam’ – dit kort na de bekendmaking dat de Nederlandstalige Charles Ducal de eerste Belgische Dichter des Vaderlands wordt.

Voor wie het niet weet: Ducals ’s landsverzen worden ook in Franse en Duitse vertaling gepubliceerd. Over twee jaar zal Ducal zijn stokje overgeven aan een Waalse collega, wiens of wier verzen dan ook in Nederlandse en Duitse vertaling verschijnen. Na nog eens twee jaar zal dan een Duitstalige dichter de vaderlandsdichterlijke rol vervullen.

Van Bastelaere, die abusievelijk meent dat men in Nederland een Dichter des Vaderlands middels een volksraadpleging benoemt, stelt:

“Een zandzakje dat een gammele dijk moet versterken, dat is een ‘vaderlandertje’. (…) Samen met andere vaderlandertjes, vol geschoffeld door voetbalwereld, muziekindustrie en Open VLD, moet de nationale dichter de mensen achter de dijk inprenten dat ze meer delen dan het grondgebied alleen.” (…)

“Tweede vergissing is dat het om import uit Nederland gaat waar, anders dan in het politieke mijnenveld België, blijkbaar nog een vaderlandgevoel bloeit. Als wij al iets moeten importeren, dan misschien het idee van een poet laureate voor het hele Nederlandse taalgebied, los van onze aftandse koninkrijken.” (…)
Dirk van Bastelaere

De eerste repliek in sonnetvorm, met voetnoot

Marc maakt markant misbaar over het suffix –baar
De regel die hij baart stelt dat transitieven
Zich geredelijk van –baar kunnen gerieven
‘Telbaar’, ‘rekbaar’, ‘plooibaar’: en toch, niet zonneklaar

Hij geeft het toe, zo zijn ‘ontvlambaar’, ‘wankelbaar’
Gevallen die alle regelmaat doorklieven:
“Voorwaar niet transitief”, klinken daar de grieven
een suffix, ontregeld, dat is toch wel heel raar

Echter taalkundigen vinden snel regelmaat
Dat geldt ook hier, het lijkt erop dat –baar een V
Met intern argument wenst: veel uitzonderingen

Zijn inaccusatief: ‘blijkbaar’, ‘vloeibaar’; dat gaat
Ook op voor ‘(zich) weren’, zie maar ons1 hoofdstuk twee,
‘Leefbaar’ in ‘geleefde stad’, zo gaan die dingen.

1. Rooryck, Johan & Guido Vanden Wyngaerd (2011). Dissolving Binding Theory. Oxford University Press.

Pas verschenen: Ecrire la grammaire italienne aux Pays-Bas

 

​​Onlangs verscheen van de hand van de romanist Minne G. de Boer de bundel Ecrire la grammaire italienne aux Pays-Bas. Dit boek was oorspronkelijk bedoeld als een verzameling van De Boers verspreide artikelen rond de Italiaansche Spraakkonst van Lodewijk Meijer uit 1672. Lodewijk Meijer (1629-1681), vriend en huisarts van Spinoza, directeur van de Amsterdamse Schouwburg en de ziel van een Fransgezinde academie, die zich ook met grammatica bezig hield, zag zijn Spraakkonst als een geleerd werk, waarin hij de algemene taalkunde wilde toepassen op het Italiaans.

Lees verder >>

Vacatures Universiteit Antwerpen: twee doctoraatsbursalen

Aan het departement Taalkunde van de Faculteit Wijsbegeerte en Letteren van de Universiteit Antwerpen zijn twee vacatures voor een doctoraatsbursaal (100%).

Meer informatie op:

Solliciteren voor deze vacatures kan tot en met 11 augustus 2013.

 

Gastcollege van sociolinguïst Gregory Guy

Op vrijdag 5 juli 2013 verzorgt professor Gregory Guy (Department of Linguistics, New York University) een gastcollege op het Meertens Instituut over frequentie-effecten in taal. Centraal staat daarbij de vraag hoe de frequentie van individuele woorden, maar bijvoorbeeld ook spraakklanken, de patronen van taalvariatie mede bepalen. Zie de website van het Meertens Instituut.

Crowdsourcing Ferguut

De illustrator John Rabou en de neerlandica Ingrid Biesheuvel willen een jeugdboek uitgeven waarin het verhaal van de middelnederlandse Arthur-roman Ferguut volledig geïllustreerd wordt uitgegeven. Om deze uitgave te kunnen verwerkelijken zoeken ze nu geld via crowd sourcing. Deelnemers kunnen bijvoorbeeld een boek bestellen en/of een oorspronkelijke illustratie, naar gelang de omvang van hun donatie. Meer informatie is te vinden via het bovenstaande filmpje of op een door de illustrator ingerichte website ferguut.blogspot.nl.

1 – Aankomst bij het hof van Artur in Cardoel. Hi was sot. Digitale versie (nog).

Hoe moet het examen Nederlands er dan uitzien?

Utrecht, 3 juni 2013
Persbericht Vereniging Levende Talen

Als vereniging van leraren Nederlands zijn we verheugd dat ons pleidooi voor een ander examen Nederlands nu ook ondersteund wordt door een grote groep van hoogleraren Nederlands.
Onduidelijk blijft echter hoe het examen Nederlands er dan uit zou moeten zien. Wij hebben daar wel ideeën over. Het centraal examen Nederlands zou moeten bestaan uit twee onderdelen. Een beter en vooral valide examen leesvaardigheid en een centraal gecorrigeerd examen schrijfvaardigheid. Het schrappen van het onderdeel samenvatten in het examen per 2015 biedt daarvoor ook ruimte.
Bij de invoering van de Tweede Fase in 1998 is het examen Nederlands gehalveerd. Tot die tijd legden leerlingen naast een examen leesvaardigheid ook een examen schrijfvaardigheid af. Die amputatie van schrijven uit het centraal examen Nederlands en de eenzijdige overheidssturing op cito-examenresultaten hebben ertoe geleid dat op scholen steeds minder aandacht besteed wordt aan schrijven.
Lees verder >>

Publiekssymposium: wie is de baas van de taal?

Als taal normen en regels heeft, wie bepaalt die dan? En wie handhaaft de orde? En op welke manier? Wie is er, kortom, de baas over de taal? Is dat bijvoorbeeld de overheid, zijn het deskundigen, of wordt de norm helemaal democratisch bepaald. Voor het Nederlands blijken de meeste regels (“zeg niet ‘hun hebben’ maar ‘zij hebben'”, “‘groter als’ is fout, ‘groter dan’ is goed”) in geen enkel officieel document te zijn vastgelegd. De Nederlandse Taalunie, het overheidsorgaan voor taalbeleid, heeft wel de spelling bij wet vastgelegd, maar niet de grammatica. Zou dat moeten veranderen? Zou iemand naar die regels willen luisteren? En hoe is dat in andere culturen georganiseerd?

Programma

 Het voorlopige programma is hier te vinden. U kunt zich hier aanmelden.

Datum, tijd, locatie

Datum: zaterdag 15 juni
Tijd: van 12.30 tot 17.15
Borrel: na afloop in het Atrium van het Academiegebouw
Locatie: Klein Auditorium, Academiegebouw, Rapenburg 67-73, Leiden
Organisatoren: Marc van Oostendorp en Jaap de Jong
Sprekers: oa. Jan Renkema, Ilja Leonard Pfeijffer, Joop van der Horst

Invitation Morphology Meeting

On Saturday September 8, 2012 — the day after Geert Booij’s farewell symposium — the Leiden University Centre for Linguistics (LUCL) and the Meertens Institute will hold the Morphology Meeting 2012, a one-day conference on morphology, at Leiden University. Marian Klamer (LUCL) will give the keynote speech, starting 9.30 hrs. After this speech there will be held 16 lectures in parallel sessions, till 17.00 hrs. Conference languages are Dutch and English.

If you intend to come to the Morphology Meeting 2012, please send an e-mail to:post@nicolinevdsijs.nl

Lees verder >>

Verschenen: J. Noseman: Hans van Tongen, of Razende-Liefdens-Eynd (1644) & De Wanhébbelyke Liefde (1678)

Bij de Stichting Neerlandistiek VU Amsterdam / Nodus Publikationen Münster is de onderstaande kluchteneditie verschenen.

J. Noseman: Hans van Tongen, of Razende-Liefdens-Eynd (1644) &
De Wanhébbelyke Liefde(1678), bezorgd door Nil Volentibus Arduum
met inleiding en aantekeningen uitgegeven door Arjan van Leuvensteijn [Nederlands ISBN-nummer: 978-90-8880-026-9, Duits ISBN-nummer: 978-3-89323-770-8]
Prijs: € 30 (excl. verzendkosten).
Bestellingen naar: ja.van.leuvensteijn@hetnet.nlof naar 
Stichting Neerlandistiek; Vrije Universiteit;
De Boelelaan 1105; 1081 HV Amsterdam.

Lees verder >>