Auteur: Redactie Neerlandistiek

Etymologie: vervelen

Door Michiel de Vaan

vervelen ww. ‘teveel zijn’

Middelnederlands vervelen ‘vermenigvuldigen; lastig, onaangenaam zijn’ (verveilde ‘stoorde, was onaangenaam’ ca. 1350, vervelen ‘vermenigvuldigen’ ca. 1465), Vroegnieuwnl. vervelen ‘meer worden; doen vermeerderen’ (tot ca. 1700), ‘genoeg krijgen van; vermoeien, teveel zijn; tot last zijn, hinderen; door eentonigheid oninteressant of saai worden, vervelen’ (vanaf 1500), met klinkerronding ook verveulen (1642); sonder vervelen ‘overvloedig’ (1583). Oorspronkelijk overgankelijk, daarnaast wederkerig zich vervelen vanaf ca. 1760. Versterkende bijwoorden bij het laatste zijn bijv. dodelijk (1833) en razend (1839). Afleidingen: vervelich ‘te zwaar, vervelend; verveeld’ (1509), verveelend ‘belastend’ (1703), verveeling (1764). De uitdrukking tot verveelens toe ‘uitentreuren’ vanaf 1767.

Verwante vormen: Middelnederduits vorvelen vermeerderen; vervelen’, Mhd. verviln ‘te veel worden’. Afleiding van veel.

De hypothese dat vervelen, waar het naast veul ‘veel’ voorkomt, op een Germaans ww. met suffix *-jan- teruggaat (zo Wobbe de Vries, TNTL 43, 1924, p. 131) is te verwerpen, aangezien de kleuring tot eu te recent en te onregelmatig van aard is om een dergelijke conclusie op te baseren. Bovendien  is verveulen al in de 17e eeuw geattesteerd.

TiNT 2016: Terminologie van de gezondheidszorg

Op 18 november 2016 organiseert de vereniging NL-Term in samenwerking met het Instituut voor de Nederlandse Taal voor de achtste maal de TiNT-dag. TiNT staat voor Terminologie in het Nederlandse Taalgebied. Dit jaarlijks terugkerende evenement is bedoeld om zowel het onderzoek als de praktijk op het gebied van de Nederlandstalige terminologie te presenteren aan een breed publiek. TiNT 2016 vindt plaats op het RIVM, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in Bilthoven, van 9.30 tot 18.00 uur. Deelname is inclusief een goede lunch en na afloop schenken we een borrel. Bovendien ontvangt u een gratis exemplaar van de TiNT-bundel van 2015.

Alle informatie, inclusief programma en inschrijvingsformulier, vindt u op de website van de Taalunie.

Verwarwoordenboek Vervolg (1)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
absurd / bizar

De woorden worden zonder verschil in betekenis gebruikt, maar taalliefhebbers zien wel een (lastig uit te leggen) verschil.

absurd te gek, extreem vreemd, ongerijmd, ongewoon

Aan de rand van onze woonwijk kom ik drie uur in een file te staan. Absurd.

bizar te gek, nog nooit vertoond, grillig

Zo bizar: pasgeboren baby valt na bevalling door het treintoilet.

En het verschil? Lees verder >>

Symposium Brieven en correspondenten rond 1900

Op vrijdag 25 november 2016 lanceert Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis de onder leiding van prof.dr. Annemarie Kets bezorgde online-brieveneditie Brieven en correspondenten rond 1900, met correspondentie uit de netwerken van Albert Verwey en Willem Witsen, destijds twee sleutelfiguren in het culturele leven van Nederland. De lancering maakt deel uit van een symposium ter gelegenheid van het afscheid van Annemarie Kets van Huygens ING. Vanaf 1984 tot haar pensionering (2014) was zij in verschillende functies (o.m. als senior-onderzoeker, hoofd van de afdeling Letterkunde en adjunct-directeur) aan (voorlopers van) het instituut verbonden.

U bent van harte uitgenodigd om deze feestelijke bijeenkomst bij te wonen. Voor dit symposium is aanmelden noodzakelijk. Graag hier aanmelden voor 17 november 2016.
Datum: vrijdag 25 november 2016 | Plaats: Tinbergenzaal van het Trippenhuis, Kloveniersburgwal 29, 1011 JV Amsterdam | Tijd: 13.30-18.00 uur Lees verder >>

Ronde Tafel gesprek: De Grenzen aan Taal – Uitdagingen and Challenges

Publieksprogramma i.k.v. Jaarvergadering Stichting Zuid-Afrikahuis Nederland

Zaterdag 29 oktober 2016, 14.00 – 17.00 uur

Er blijkt in landen als Nederland, Duitsland, België en Zuid-Afrika een overweldigende en haast wel onrechtvaardige opmars van het Engels als ‘onderwijstaal’ te zijn. In hoeverre is dit een verlies voor het Nederlands, Duits en Afrikaans? En in hoeverre speelt het imago (de historische beeldvorming) van het Afrikaans en Duits nog steeds een rol in het middelbaar en hoger onderwijs ? Rehabilitatie van het Nederlands, Afrikaans en Duits betekent ook rehabilitatie van het Engels, maar het spreekniveau van het Engels is vaak- behalve bij de ‘jonge’ generatie – niet goed genoeg . Hoe speelt het Nederlandse onderwijs daar op in? Lees verder >>

Congres 90 jaar Veldeke en 40 jaar VLDN

De Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde en Veldeke Limburg nodigen u uit tot deelname aan hun feestelijk congres dat zij organiseren n.a.v. de jubilea 90 jaar Veldeke en 40 jaar VLDN.

Dialect in het hart en onder de loep
Dialectonderzoek en dialectcultuur in Limburg
Zaterdag 19 november 2016

Kasteel Groot Buggenum,
Loorderstraat 3, 6096 NE Grathem (NL)
Tel. +31 (0)475 452835

Lees verder >>

Colloquium Taal & Tongval 2016: Vernacular Vitalities – 25 november 2016

Taal & Tongval: Language Variation in the Low Countries is een peer-reviewed tijdschrift dat zich toelegt op de studie van taalvariatie in het Nederlandse taalgebied. Elk jaar organiseert het een eendaags colloquium over een actueel thema in de variatielinguïstiek. Het thema van de editie 2016 is: “Vernacular vitalities: old-school dialects, contemporary koines and new urban speech styles”. Het colloquium vindt plaats in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) in Gent op 25 november 2016, en zal opgeluisterd worden door volgende plenaire sprekers:

  • Leonie Cornips (Meertens Instituut Amsterdam en Universiteit Maastricht)
  • Lian Malai Madsen (University of Copenhagen)
  • Julia Snell (University of Leeds)
  • Reinhild Vandekerckhove (Universiteit Antwerpen)

U bent van harte welkom!

Alle informatie over registratie, programma en locatie is te vinden op: http://www.vtc.ugent.be/taalentongval2016

Organisatoren:

Jürgen Jaspers, Université Libre de Bruxelles (ULB)
Sarah Van Hoof, Universiteit Gent

Masterclass Mij maak je niets wijs: vaardig met tekst en beeld

Vrijdag 4 november 2016 en vrijdag 16 juni 2017, Universiteit Leiden

Over het schoolvak Nederlands is recentelijk al het nodige gezegd en geschreven. Zowel door de deskundigen, de docenten, als in diverse academische gremia worden momenteel initiatieven ontplooid om het schoolvak Nederlands nog prikkelender, aantrekkelijker en uitdagender te maken; vooral met het oog op de dalende instroom aan de universiteiten en het (toekomstige) lerarentekort. Deze masterclass wil zich bij die initiatieven aansluiten en een voorzet doen. Een groep taal- en literatuurwetenschappers van de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Leiden denkt momenteel na over een nieuwe (gedeeltelijk blended) methode: Mij maak je niks wijs: vaardig met tekst en beeld. Uitgangspunt van die methode is de overtuiging dat het schoolvak Nederlands de kritische weerbaarheid van leerlingen moet vergroten ten aanzien van (talige) representatie. Leerlingen moeten leren analyseren welke voorstelling van de wereld in literaire teksten, maar ook in andere media wordt opgebouwd. Wat zijn de effecten van verschillende manieren van representeren, bijvoorbeeld in beschrijvingen van mensen uit andere culturen? Hoe worden lezers daardoor gemanipuleerd? Hoe werkt framing, in journalistieke teksten of in politieke toespraken? De initiatiefnemers van Mij maak je niks wijs willen, samen met leraren Nederlands en andere betrokkenen, nadenken over en anticiperen op nieuwe eindtermen en kerndoelen van het schoolvak Nederlands. In de masterclasses van 4 november en 16 juni willen zij aan de hand van een aantal concrete lesvoorbeelden (modules) daarover met u van gedachten wisselen. Lees verder >>

Lancering www.schrijverskabinet.nl en oproep voor bijdragen

Door Lieke van Deinsen en Ton van Strien

kastOp 13 oktober werden tijdens het namiddagsymposium ‘De literaire canon in de vroegmoderne tijd’ in het Rijksmuseum de website www.schrijverskabinet.nl en het boek The Panpoëticon Batavûm. The Portrait of the Author as a Celebrity gepresenteerd.

Het Panpoëticon Batavûm was een sierhouten kabinet uit de achttiende eeuw waarin de portretten van honderden Nederlandse dichters en dichteressen waren opgeborgen. Het was een unieke verzameling waarin het Nederlandse literaire verleden als tastbaar object werd gepresenteerd. 

Hoewel het Panpoëticon gedurende de achttiende eeuw bijzonder populair was en menig schrijver inspireerde tot het dichten van lofzangen, valt de verzameling in de negentiende eeuw uiteen. Tijdens de Leidse buskruitramp van 1807 raakte het houten kabinet zwaar beschadigd, en ging een deel van de portretten verloren. Na wat omzwervingen is ongeveer een kwart van de oorspronkelijke achttiende-eeuwse schilderijen momenteel te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam. Lees verder >>

Verschenen: Tijdschrift voor Taalbeheersing (38/2)

In oktober 2016 verscheen: Tijdschrift voor Taalbeheersing 38, nr. 2. ISSN:1573-9775; Online ISSN 2352-1236.

De nieuwste uitgave van het Tijdschrift voor Taalbeheersing is de eerste in de vorig jaar aangekondigde rubriek ‘Perspectief’ waarin aandacht wordt besteed aan discussies binnen het vakgebied. Het hoofdartikel, geschreven door Jos Hornikx en Anika Batenburg, adresseert problemen op het gebied van onderzoeksintegriteit. Hierin staat een aantal vragen centraal: wat doen wij eigenlijk? Wat vinden we daar van? En wat zouden we moeten doen?

Inhoud

Integriteit in kwantitatief, empirisch onderzoek
Jos Hornikx; Anika Batenburg

Integriteit in onderzoek
Enny Das

Empirische basis van conclusies
Anita Eerland; Huub van den Bergh

Fatsoen moet je doen
Kees de Glopper

Meer teksten, natuurlijk ‐ maar hoeveel en welke?
Hans Hoeken

Duurzaam onderzoek
John Hoeks

De kwaliteit van onderzoek
Gerben Mulder

Vals positieven
Michèle B. Nuijten

Schaarste is goed, maar de selectie moet beter
Lucas M. Seuren

Hoe transparant kunnen we zijn?
Wilbert Spooren

Integriteit in kwantitatief, empirisch onderzoek
Anika Batenburg; Jos Hornikx

Zie de website van de uitgever voor abstracts van de artikelen.

Etymologie: unster

Door Michiel de Vaan

unster zn. ‘weegtoestel, handweegschaal’unster

Vroegmiddelnederlands einser (Brugge, 1281/82) ‘unster’ (hier als synoniem voor ponder), enser makra ‘unstermaker’ (1281; vgl. ook pondelmakere); Nnl. uuser (1566), unster (1588), uyster (1581), onser (1639), enster (1573); uussel (1562), huysel (1582), onsel (1616), eussel (1573), enssel (1640), einsel (1640), aeyssel (1562). Vlaams enser vertoont ontronding van oudere *ü, waarbij in Vmnl. einser de e tot ei is geworden voor ns (vgl. peinzen). Vormen met -t- zijn ontstaan uit naamvallen waarin unsere werd tot unsre en er een t als overgansklank tussen s en r kwam.

Lees verder >>

Prof. dr. Leon Elautprijs voor Janneke Weijermars

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) heeft de Prof. dr. Leon Elautprijs 2016 toegekend aan Janneke Weijermars. Zij krijgt de prijs voor haar boek‘Stiefbroeders. Zuid-Nederlandse letteren en natievorming onder Willem I, 1814-1834’, dat in 2012 bij verscheen bij Uitgeverij Verloren.

De Elautprijs wordt toegekend voor een studie over de culturele Vlaamse beweging. De prijs wordt vanaf 2016 om de vier jaar uitgereikt en bedraagt 5000 €.

De jury bestond uit academieleden Piet Couttenier, Leen van Dijck, Anne Marie Musschoot (voorzitter), Wim Vandenbussche en Bruno de Wever (extern expert). De volledige tekst van het juryverslag vindt u in de bijlage bij dit bericht.

De prijs wordt uitgereikt tijdens de Openbare Vergadering van de KANTL op woensdag 19 oktober 2016 in het Academiegebouw in Gent.

Eerdere laureaten van de Elautprijs waren Joris de Deurwaerder (2004), Greet Draye (2008) en Adelheid Ceulemans (2012).

Mastercourses Universiteit van Amsterdam

De Universiteit van Amsterdam organiseert de komende tijd Mastercourses voor docenten. De onderstaande cursussen zijn mogelijk interessant voor docenten Nederlands.

Begeleiding van profielwerkstukken Cultuur en maatschappij
Vrijdag 18 november 2016

Docenten vwo/gymnasium die profielwerkstukken Cultuur en maatschappij begeleiden, zetten deze Mastercourse van de Universiteit van Amsterdam direct in hun agenda! Het doel van de Mastercourse is docenten inzicht te bieden in de verschillende aspecten van het begeleiden van profielwerkstukken. Meer informatie 

Taalondersteunende examentraining
Vrijdag 4 of 25 november

Nascholingsdag van de Universiteit van Amsterdam waarin docenten worden getraind in het talig trainen van hun examenkandidaten, zodat hun kans op succes wordt vergroot. Dure examentraining zijn niet meer nodig. Meer informatie Lees verder >>

Oprichting Nijmeegs Netwerk Neerlandistiek (NNN)

Door Nicoline van der Sijs

De afdeling Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit Nijmegen vindt het belangrijk dat de banden tussen docenten Nederlands in het academisch en middelbaar onderwijs worden aangehaald. We zijn van mening dat beide partijen veel van elkaar kunnen leren en veel gemeenschappelijke belangen hebben. Daarom willen we een Nijmeegs Netwerk Neerlandistiek (NNN) oprichten, waarvan alle leraren Nederlands lid kunnen worden. In de praktijk zullen de meeste leraren woonachtig zijn in het achterland van de Nijmeegse universiteit: Gelderland en de aangrenzende provincies.

Het doel van het Nijmeegs Netwerk Neerlandistiek is om te komen tot dialoog en kennisuitwisseling tussen neerlandici in het middelbaar en academisch onderwijs en om samenwerkingsverbanden te smeden, zodat we gezamenlijk het vak Nederlands in zowel het middelbaar als het wetenschappelijk onderwijs kunnen verdiepen en verrijken. Dat klinkt misschien abstract maar we willen het heel praktisch aanpakken. We denken onder andere aan de volgende activiteiten: Lees verder >>

Expeditie Nederlands

Door Arnoud Kuijpers

‘Wat zouden jullie in de huidige onderwijspraktijk willen veranderen?’ Dat was de vraag die mijn collega Rutger Cornelissen en ik te horen kregen toen we eind juni 2015 met de directie van onze scholengemeenschap Quadraam rond de tafel zaten. Sinds ik op het Candea College in Duiven als docent Nederlands werk, zijn Rutger en ik altijd bezig geweest met het ontwikkelen en verbeteren van ons vak. We hebben onze eigen visie op het onderwijs en zijn er allebei van overtuigd dat Nederlands beter en leuker kan. Ons antwoord op bovenstaande vraag was dan ook: “Geef ons de ruimte om het vak Nederlands in één jaarlaag volledig in te richten zoals wij dat willen.” En zo geschiedde, dit schooljaar zijn we met havo 3 begonnen met ‘Expeditie Nederlands’.

Maar zo makkelijk als ik het beschrijf, was de totstandkoming van dit project natuurlijk niet. Want waar beginnen we? Wat willen we? Hoe brengen we onze visie in de praktijk? Samen met verschillende Quadraamcollega’s besloten we als eerste te bepalen wat nu écht belangrijk is voor havo 3-leerlingen die Nederlands krijgen. Het was verbazingwekkend hoe snel we het eens waren wat de theoretische basis van Expeditie Nederlands zou moeten worden. We behandelen dit jaar dus minder stof, maar wat we doen, moeten leerlingen beter doen dan voorheen. Kortom: we kiezen voor kwaliteit, in plaats van kwantiteit. Ons eerste speerpunt stond, maar hoe verder? Lees verder >>

Vacture: Communicatiemedewerker (m/v) Meertens Instituut

Het Meertens Instituut is een instituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Het is een multidisciplinair onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met de bestudering en documentatie van Nederlandse taal en cultuur. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven. Het Meertens Instituut brengt de rol van taal en cultuur bij de ontwikkeling van sociale identiteiten en groepsculturen in kaart en onderzoekt dat in onderlinge samenhang. Het instituut vormt samen met het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (Huygens ING) en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) het KNAW Humanities Cluster. Het instituut is gevestigd in het Spinhuis/Oost-Indisch Huis/Bushuis-complex in de binnenstad van Amsterdam. Vanaf 1 januari 2017 zal deze functie vallen onder het bedrijfsbureau van het KNAW Humanities Cluster waar samengewerkt wordt met de communicatie-afdelingen van het Huygens ING en het IISG.

Het Meertens Instituut zoekt voor de periode 1 november 2016 tot 1 juli 2017 een

Communicatiemedewerker (m/v)

(0,8 fte; 30,4 uur per week)

Lees verder >>

BloemLezing 28 oktober 2016

J.C. Bloem en Collegetour: niet te rijmen??

In een setting die een beetje aan collegetoer zal doen denken, wordt Bart Slijper, de biograaf van Bloem aan de tand gevoeld over Bloem door de bekende volkskrant columnist Jean Pierre Geelen. Ook vanuit de zaal zullen vragen kunnen worden gesteld aan “hem die alles weet over Bloem”.

Bart Slijper (1963) schreef in de afgelopen jaren een biografie van Bloem onder de titel “Van alle dingen los. Het leven van J.C. Bloem”, verschenen in mei 2007 bij Uitgeverij De Arbeiderpers. Ter gelegenheid van de 50ste sterfdag van Bloem is deze biografie in 2016 herdrukt en in augustus j.l. opnieuw op de markt gebracht, evenals het e-book daarvan.

Omdat het houden van een traditionele lezing best saai zou kunnen worden, hebben wij een vakman en liefhebber van de gedichten van Bloem, Jean-Pierre Geelen, gevraagd een bijdrage te leveren in de vorm van een vraaggesprek en stuurman van de vragen uit de zaal. Jean-Pierre Geelen (1964) is een Nederlands journalist en columnist, die voor het dagblad de Volkskrant werkzaam is. Sinds 1 januari 2016 is Geelen dagelijks columnist in het katern V van die krant. Hij schrijft daarin onder meer over media, kunst en cultuur. Lees verder >>

Programma Open Dag INT, 12 oktober 2016

Matthias de Vrieshof 2 en 3 te Leiden

Als u deze middag ons instituut wilt bezoeken, meld u dan aan bij secretariaat@ivdnt.org

Presentaties

Zaal 104, eerste verdieping Matthias de Vrieshof 3

14.15–14.30: Frieda Steurs over het Instituut voor de Nederlandse Taal
14.30–14.45: Vivien Waszink over Yurigate, sjoemelstaal en krokodel: nieuwe woorden zijn er altijd.
14.45–15.00: Rob Tempelaars en Carole Tiberius over Wat corpora ons vertellen …
15.00–15.15: Dirk Kinable over Historische woordenboeken op het INL: wetenschap in alfabetische vorm?
15.15–15.30: Katrien Depuydt over het Diachroon Semantisch Lexicon van de Nederlandse Taal.

15.30–16.00: PAUZE Lees verder >>

19 oktober: openbare vergadering KANTL

Tijdens deze vergadering wordt de Prof. dr. Leon Elautprijs 2016 uitgereikt aan Janneke Weijermars. Met deze prijs bekroont de KANTL een wetenschappelijke studie over de geschiedenis van de culturele Vlaamse Beweging.

Ook wordt de nieuwste aflevering van Verkenningen voorgesteld. Leen Huet schreef hiervoor een essay over het academiegebouw en de kunstcollectie van de KANTL, met als titel: Een schone gevel met zijn sieraden en wat zich daarachter bevindt’. Op de vergadering geeft zij een lezing over dit thema.

De academische zitting vindt plaats om 15 uur in de vergaderzaal van het Academiegebouw, Koningstraat 18, 9000 Gent. Na afloop wordt een receptie aangeboden in de salons van de Academie.

Het volledige programma vindt u in bijlage, en ook op de KANTL-website.

Indien u op deze uitnodiging wenst in te gaan, verzoekt het Bestuur u om u uiterlijk op maandag 17 oktober e.k. aan te melden bij het secretariaat van de KANTL, Koningstraat 18, B-9000 Gent (+32 (0)9/265.93.40 of secretariaat@kantl.be)

Etymologie: tweern, twijn

Door Michiel de Vaan

tweern zn. ‘gedubbeld garen’
twijn zn. ‘gedubbeld garen’

Middelnederlands twern (1477), twaern (1491–1500), Nnl. twern (1566), tweern (1588). Werkwoord: Mnl. twaernen ‘garen dubbelen’ (1423), tweerenen (ca. 1400), Nnl. tweernen (1526), twernen.

Vroegmiddelnl. twijn m. (1286, Dordrecht: van roeden tuine ‘van rode twijn’, een half pont wijt tuijns ‘een half pond witte twijn’), Nnl. twijn (1500), tweyn (1599). Afleidingen: Vmnl. tvinre (1281), Nnl. twijnder ‘iemand die als beroep garen twijnt’; twijndraet (1301-1325), twinen bn. ‘getwijnde’ (1351); Mnl. twinen ww.(1401-1500), Nnl. twijnen (1546) ‘draad dubbelen, draden stevig ineendraaien tot een draad’.

In dialecten: Zeeuws twien ‘garen’, Vlaams twiene ‘garen ineendraaien’, Ravensteins twer ‘twijn’, Zuidutrechts tweerne ‘voortmodderen’, Gronings tweeren ‘zeuren’, tweiern ‘twijnen’. Het Brabants heeft voor het ww. alleen het type twijnen, het Duitse Rijnland voor het zn. alleen het type tweern. In combinatie met het oudere Nederlands kunnen we dus zeggen dat twijn vooral in Holland, Zeeland, Vlaanderen en Brabant thuis is, en tweern in het oostelijk Nederlands en aangrenzende gebieden van Duitsland.

Lees verder >>

Themadag Avant-garde in de Nederlandse literatuur: ‘ik wil bloot zijn en beginnen’

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de eerste bijeenkomst van Dada plaatsvond in Cabaret Voltaire in Zürich. Het dadaïsme werd een van de stromingen van de historische avant-garde, die net als andere -ismen- (futurisme, kubisme, expressionisme, surrealisme etc.) de burgerlijke maatschappij wilde vernietigen en er een nieuwe wereld en nieuwe mens voor in de plaats wilde stellen. De kunst moest herijkt worden en ‘visioenair’ zijn: woorden en vormen dienden te worden  bevrijd uit hun traditionele keurslijf.

Paul van Ostaijen is de meest bekende literaire vernieuwer uit deze periode. Zijn typografie  was vernieuwend, evenals zijn hartenkreten (‘ik wil bloot zijn en beginnen’) uit Feesten van angst en pijn.

Wat hebben deze radicale stromingen voor invloed gehad op maatschappij en kunsten? Is de literatuur van nu beïnvloed door de avant-gardistische ideeën van toen? Bestaat er nog steeds een avant-garde in de moderne literatuur? De kenner hiervan bij uitstek is Geert Buelens die onlangs een bloemlezing heeft samengesteld over avant-gardistische poëzie in de Lage Landen: Dan Dada doe uw werk! Lees verder >>

Literatuurfestival Woordnacht op 8 oktober

VLAAMSE AUTEUR KRISTIEN HEMMERECHTS OPENT LITERATUURFESTIVAL MET EERSTE BLAMANLEZING; SLOTDEBAT O.L.V. OUD-BURGEMEESTER BRAM PEPER

ROTTERDAMS LITERATUURFESTIVAL WOORDNACHT BEKLEMTOONT woordnachtURGENTIE VAN ENGAGEMENT EN DEBAT

Op zaterdag 8 oktober 2016 vindt op 14 locaties in het centrum van Rotterdam het literatuurfestival Woordnacht plaats. Woordnacht zal jaarlijks de stand van zaken belichten van de Nederlandstalige letteren. Dat gebeurt zowel op lichtvoetige als verdiepende en geëngageerde wijze. Alle genres komen aan bod: van poëzie en proza tot spoken word en cross-over. Woordnacht legt een bijzonder accent op engagement in het huidige leefklimaat.

Lees verder >>

Platprater verdient meer

Door Leonie Cornips

Vorige week verscheen er een opmerkelijk krantenbericht in het Algemeen Dagblad met als titel ‘Lager loon voor platprater’ met als vervolg ‘Mensen die dialect praten verdienen aanzienlijk minder dan degenen die Algemeen Beschaafd Nederlands spreken. Dat geldt zeker voor mannen, hogeropgeleiden en mensen uit de verste “uithoeken” van het land. Het verschil in salaris tussen mensen die dialect en Standaardnederlands spreken bedraagt 5 tot 15 procent. Dat blijkt uit onderzoek dat Jan van Ours, hoogleraar arbeidseconomie aan de Universiteit van Tilburg, deze week heeft gepresenteerd op een congres.’

Het is opmerkelijk hoe Van Ours en zijn promovenda Yuxin Yao het verschijnsel ‘dialect’ en ‘Algemeen Nederlands’ (AN) in hun berekeningen opvatten. Ze beweren: ‘Zelfs onder taalkundigen is er geen algemene definitie over hoe dialect en Algemeen Nederlands (AN) van elkaar verschillen’. De economen zijn hier abuis. Dialectologen hebben boekenkasten vol geschreven over hoe dialecten en AN grammaticaal van elkaar verschillen in bouwstenen zoals klanken en woorden én regels om die bouwstenen te vervoegen en te verbuigen, aan elkaar vast te plakken tot zinnen en grotere gehelen. Wat de economen niet begrijpen, is dat taalkundigen benadrukken dat dialecten in grammaticale rijkdom niet verschillen van het AN en andere talen en dat vanuit die definitie geen onderscheid tussen dialect en AN mogelijk is. Lees verder >>

Afrikaans kom nooit alleen nie

Aan de Universiteit Gent wordt sedert 2007 het opleidingsonderdeel Afrikaans: taal- en letterkunde aangeboden. Dit academiejaar hebben zich maar liefst vijftig studenten aangemeld. Ook het aantal scripties Afrikaanse taalkunde en letterkunde neemt gestaag toe. Teneinde de samenwerking met het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam op het gebied van onderzoek te verstevigen, gaan de studenten er dit semester op werkbezoek. Zij nemen ook deel aan het colloquium met taalkundige en letterkundige sessies (www.afrikaans.ugent.be). In colleges, tijdens sessies taalverwerving en met wetenschappelijke referaten worden Gentse studenten vertrouwd gemaakt met (de geschiedenis van) het Afrikaans, de literatuur in deze jonge Germaanse zustertaal van het Nederlands en de historische, maatschappelijke, culturele en politieke context. Lees verder >>

Dag van de Nederlandse zinsbouw, Universiteit van Amsterdam, 16 december 2016

Op 16 december wordt de tiende editie van de Dag van de Nederlandse zinsbouw gehouden. Er zijn dit jaar twee overkoepelende thema’s: (i) de relatie tussen de synchrone syntaxis van het Nederlands en andere gebieden van de taalkunde; (ii) adverbia. Tevens maakt de afscheidsrede van Hans Bennis in de oude Lutherse kerk deel uit van het programma. Iedereen is welkom: deelname is gratis.

De belangrijkste informatie vindt u hieronder. Voor praktische informatie en eventuele updates verwijzen wij u naar de DNZ-website. Lees verder >>