Auteur: Neerlandistiek voor de klas

Hoe belangrijk is je dictee in tijden van corona?

Door Coen Peppelenbos

Op 12 maart, de dag voordat alle hogescholen en universiteiten de deuren dicht deden, kreeg ik een certificaat uit handen Marijke Meijer Drees voor deelname aan haar docentontwikkelteam (DOT) Nederlands. Dit jaar en vorig jaar hebben we gewerkt aan lessen rond De reis van Sint Brandaan een verhaal uit de twaalfde eeuw uit onze eigen literatuur. Het lijkt misschien wat onwerkelijk om je zo lang met een tekst bezig te houden, maar ik heb het idee dat onze groep zo’n beetje net begonnen was. We hebben enorm veel deskundigen over de vloer gehad die allemaal vanuit hun eigen vakgebied met ons in discussie gingen en ik denk dat het belangrijkste resultaat van onze DOT wellicht niet de lessenreeksen zijn die wij voor het voortgezet onderwijs ontwikkelden, maar de ideeënuitwisseling die heeft geleid tot veranderingen in onze eigen lessen. Omdat ik op een lerarenopleiding lesgeef, besmet ik hopelijk ook andere docenten in opleiding met die ideeën.

Lees verder >>

Vlaams Talenplatform stelt ambitieus Talenplan voor

(Persbericht Vlaams Talenplatform)

In een ambitieus Talenplan schuift het Vlaams Talenplatform dertien maatregelen naar voren om het talenonderwijs in Vlaanderen te versterken en meer (excellente) studenten naar de talenopleidingen te leiden. Zo moet de positie van de vele taalleerkrachten versterkt worden met meer structurele navorming, een gegarandeerd aantal lesuren, en een kwaliteitsvol toetsbeleid. Om excellentie in taal te bevorderen moet ingezet worden op een volwaardig en hoogstaand talenparcours in het secundair onderwijs, zowel in ASO als in TSO, terwijl het talenonderwijs in de lagere school sterker kan worden door de aandacht voor lezen te vergroten en lessen Frans toe te vertrouwen aan leerkrachten die de taal goed beheersen. Ook voor het hoger onderwijs ziet het Vlaams Talenplatform mogelijkheden om het aantal taalleerkrachten weer op peil te krijgen zonder aan kwaliteit in te boeten. Tot slot moet ook een grootschalige campagne ervoor zorgen dat jongeren opnieuw warm lopen voor taal en taalopleidingen. 

Lees verder >>

Nieuwsupdate Nederlands van de SLO

Door Gerdineke van Silfhout

Mooie special Schrijfonderwijs en toetsing bij Nederlands en Engels én een website

Dit echte bewaarnummer (bijlage) bevat alle belangrijke tips, recente onderzoeken en voorbeelden van inspirerende schrijfopdrachten en beoordelingsmodellen bij Nederlands en Engels. Ontwikkeld in een tweejarig leernetwerk met leraren Nederlands en Engels in het vmbo, havo en vwo en taalexperts van SLO en Cito. De special is ook hier te downloaden. Heb je em uit? Bekijk dan vooral deze website met alle schrijfopdrachten, tools, aanpakken etc. die zijn ontwikkeld in het leernetwerk.

Lees verder >>

Vakinhoudelijke impulsen voor het schoolvak Nederlands

(Persbericht Boom)

Het schoolvak Nederlands saai en oninteressant? Het nieuwe handboek KERN Nederlands taal & cultuur laat zien dat onze taal zoveel méér is dan het eindeloos trainen van steeds dezelfde trucjes en deelvaardigheden voor het eindexamen. Waarom schreven middeleeuwers in ‘chattaal’? Is taal aangeboren of aangeleerd? Waarin verschilt een roman van Reve van het Burgerlijk Wetboek van Strafrecht? En waarom is het eigenlijk logisch dat we soms dt-fouten maken? In KERN Nederlands taal & cultuur komen deze en meer onderwerpen uit de neerlandistiek uitgebreid aan bod. 

Lees verder >>

Voorronden eerste Olympiade Nederlands: een succes!

Waarom is het Nederlands nog niet zo’n gekke taal voor dyslectici? Hoe koppel je 17e -eeuwse liedjes aan de juiste melodie? En hoe herschrijf je een wetsartikel over een diefstal zodat het begrijpelijk wordt voor iedereen? Over dit soort vragen bogen bijna 350 middelbare scholieren in Nederland en Vlaanderen zich tijdens de voorronden van de eerste Olympiade Nederland. “Bijzondere en uitdagende puzzels”, vond een van de Nederlandse finalisten. Een Vlaamse leerling haalde de hoogste score, alle leerlingen deden het gemiddeld genomen goed. Bewijs dat er bij jongeren én belangstelling én talent is voor Nederlandse taal- en letterkunde. Zie de website voor een overzicht..

Lees verder >>

Kindertijdschrift in dialect(maand)

160 Overijsselse scholen aan de slag met Nedersaksische Wiesneus

Een recept voor ‘Hatseflatstaart’, vrijheidsleedkes, ’n Kolletje vertealsel, ’n weurzeuker, beeldverhalen en nog völ meer in het dialect: je vindt het in de Wiesneus. Met dit jaar ook popliedjes in de streektaal en verhalen voorgelezen door rocker Hendrik Jan Bökkers. En dat allemaal in het Nedersaksisch: een taal die in noordoost Nederland gesproken wordt. 

Lees verder >>

Oproep: ‘Mijn leraar vertelde eens’

Wat is het mooiste verhaal of de beste levensles die u hebt meegekregen van uw docent Nederlands? Auteur Jaap Toorenaar is ernaar op zoek voor een boek dat hij momenteel samenstelt. Verhalen over docenten van andere vakken hoort hij ook graag. 

Meer informatie (en een mailadres om uw verhaal in te sturen) is te vinden op www.mijnleraarvertelde.nl.

Straattaal en schooltaal

Door Khalid Mourigh

In eerdere blogs heb ik een aantal aspecten van straattaal besproken: hoe het Sranan Tongo het straattaalvocabulaire beïnvloedt, hoe sprekers spelen met lettergrepen en medeklinkers, welke rol het Marokkaans-Nederlandse accent speelt, hoe sprekers Nederlandse woorden een nieuwe betekenis geven en hoe ze innoveren met plaatsnamen en etnoniemen. Hopelijk hebben deze blogposts de lezer op zijn minst duidelijk gemaakt dat straattaal, zoals alle talen en dialecten, aan structuur gebonden is. Het is dus veel te gemakkelijk om te zeggen dat straattaal simpelweg “slecht” Nederlands is en dat er sprake is van algemene taalverloedering.

Lees verder >>

Aanmelding Conferentie Meesterschap Nederlands nog mogelijk tot 6 januari!

(Ravenstein, 9 en/of 10 januari 2020)

Er zijn nog plaatsen vrij voor docenten Nederlands, wetenschappers en vakdidactici en andere betrokkenen bij het schoolvak op de conferentie in Ravenstein, die we onlangs aankondigden. Het Meesterschapsteam Nederlands is heel benieuwd naar uw reacties op Perspectieven op taal, taalgebruik en literatuur als basis voor nieuwe eindtermen (december 2019). 

Lees verder >>

Perspectieven op taal, taalgebruik en literatuur als basis voor nieuwe eindtermen

Een nieuw rapport en een bijeenkomst in Ravenstein, 9 & 10 januari 2020

Na het Manifest Nederlands op School (2016) en de Visie op het schoolvak Nederlands (2018) zet het Meesterschapsteam Nederlands een volgende stap in de uitwerking van onze visie: Perspectieven op taal, taalgebruik en literatuur als basis voor nieuwe eindtermen (december 2019) is een concretisering van onze denkbeelden over de inhoud van het schoolvak. 

Lees verder >>

9-10 januari 2020, Ravenstein: Conferentie ‘Grote inzichten voor het schoolvak Nederlands’

Meesterschapsteam Nederlands, Ravenstein, 9 en 10 januari 2020

Na het Manifest Nederlands op School (2016) en de Visie op het schoolvak Nederlands (2018) zet het Meesterschapsteam Nederlands een volgende stap met de presentatie van Grote inzichten als basis voor kerndoelen en eindtermen Nederlands. Deze verdere uitwerking van onze denkbeelden over de inhoud van het schoolvak zal begin december verschijnen. Tijdens de conferentie in Ravenstein zullen we onze voorzet voor nieuwe eindtermen en kerndoelen voorleggen aan een gezelschap van vakwetenschappers, vakdidactici, docenten en andere betrokkenen bij het schoolvak.

Lees verder >>

Pas verschenen: De stille plantage in Tekst in context

Op 8 november j.l. verscheen een editie van de eerste historische roman over de slavernij in het Nederlands: De stille plantage van Albert Helman. Het is de eerste editie van een postkoloniale tekst in de reeks Tekst in context, die zich richt op de hogere klassen van Havo en VWO. Daarmee doet Helman zijn intrede naast Hooft, Vondel, Bredero, Hildebrand en andere klassieken uit de Nederlandstalige literatuur.

Lees verder >>

Ook Maria brengt de auto wel eens naar de garage

Genderrepresentatie in NT2-lesmethodes

Door Matthijs Looij

‘Veel minder vrouwen en regelmatig stereotypering in schoolboeken’ kopte de NOS op 13 november jl. naar aanleiding van onderzoek van de Universiteit Leiden. De onderzoekers, onder leiding van prof. Judi Mesman, analyseerden hoe mannen en vrouwen worden gerepresenteerd in verschillende lesboeken Nederlands en wiskunde voor brugklassen. Wat klopt hiervan?

Lees verder >>

Meertaligheid doorheen het curriculum

Een eerste analyse van Curriculum.nu met een focus op meertaligheid

Door Bert Le Bruyn (Meesterschapsteam MVT), m.m.v. Wander Lowie (Meesterschapsteam MVT) en Erwin Mantingh (Meesterschapsteam Nederlands)

Curriculum.nu was gedoemd niet te lukken. Aleid Truijens schreef op 7 juni in de Volkskrant dat het ‘oude zure wijn’ was, een reïncarnatie van het gesneuvelde ‘Onderwijs 2032’ dat op zijn beurt een miskleun was geweest van ‘ideologen’. Ze omschreef Curriculum.nu verder als een ‘circus’ zonder de gedegen kennis van ‘inhoudelijke experts’. 

Lees verder >>

Lenteschool Actuele ontwikkelingen in de neerlandistiek

29 maart – 4 april 2020

AFGELAST VANWEGE COVID19

Door Marijke Meijer Drees

De Nederlandstalige Lenteschool Actuele ontwikkelingen in de neerlandistiek, die in het mooie en gezellige Groningen zal plaatsvinden, is bestemd voor docenten Nederlands buiten Nederland en Vlaanderen en voor masterstudenten die in de toekomst een docentschap ambiëren. 

Lees verder >>

Ik zocht reisgenoten!

 Kritische aantekeningen bij een themanummer van TNTL

Door Rien Rooker

Het recente themanummer van TNTL 2019, jaargang 135, nr. 2 bevat zes artikelen, met een daaraan voorafgaande inleiding, die de kwaliteit van het literatuuronderwijs in het middelbaar onderwijs, met name gym/vwo, beogen te bevorderen. Dat is op zich prijzenswaardig. Maar wat is nu de indruk die de lezing van de aflevering maakte op een sinds 2008 gepensioneerde docent-Nederlands, destijds afgestudeerd op historische letterkunde? 

Lees verder >>

De school van WPG

Waarom elke docent Nederlands schatplichtig is aan W.P. Gerritsen (1935-2019)

Dia uit colleges vakdidactiek Nederlands 1&2 op 28 en 29 oktober 2019 (GST UU, Erwin Mantingh).  

Door Erwin Mantingh

Als een vooraanstaande schrijver, dichter, cabaretier of liedjesschrijver een prijs ontvangt of overlijdt, als taalonderzoek de pers haalt, als er een onmisbaar naslagwerk verschijnt over de Nederlandse taal of literatuur: bij taal- en letterenactualiteiten stond ik als leraar, en sta ik als vakdidacticus, kort stil in mijn les of college. Maar wat vertel ik aan leraren-Nederlands-in-opleiding als een groot wetenschapper en neerlandicus overlijdt, wiens wetenschappelijke oeuvre bijna zestig jaar omspant, die ik een kleine twintig jaar van nabij heb meegemaakt als zijn student, student-assistent, promovendus en collega-docent? Een geleerde bovendien van wie de meeste van deze leraren-in-opleiding nog nooit hebben gehoord: op 24 oktober jl. overleed W.P. Gerritsen, de Utrechtse hoogleraar Nederlandse letterkunde van de Middeleeuwen van 1968 tot 2000 en daarna Scaliger hoogleraar in Leiden (2001-2007). 

Lees verder >>

Bouwen aan Curriculum.nu

Vandaag is de officiële oplevering van de eindproducten van Curriculum.nu. Zoals gewoonlijk zullen er allerlei positieve maar ook negatieve commentaren komen. Om deze zo constructief mogelijk op te volgen voor de talen is er vanuit Levende Talen, het Nationaal Platform voor de Talen en Vakdidactiekgw het initiatief ontstaan om een discussieplatform op te zetten in de vorm van een blogreeks. Je kan deze vinden op dit adres

Wij nodigen iedereen (docenten, onderzoekers, mensen met een hart voor de talen, …) van harte uit om mee te denken over vervolgstappen van Curriculum.nu. Het uitgangspunt hierbij is dat mensen die het onderwijs door en door kennen een duidelijke visie hebben neergezet en dat we deze met respect moeten benaderen. Er blijven echter nog een heleboel discussies die gevoerd moeten worden. Deze gaan o.a. over het verder uitwerken van de leerlijnen, het koppelen van concrete inhouden, de concretisering van de positie van NT2, NGT, toetsing, …


Heb je een mening? Lever dan commentaar op de blogs die elke woensdag en zaterdag verschijnen of schrijf zelf je mening uit. Dit kan gaan van concrete voorstellen over hoe je de voorstellen implementeert in een les tot een evaluatie van de impact van de voorstellen op leerlingen, docenten of de maatschappij. Een overzicht van de blogs die deze maand verschijnen vind je in de openingsblog. Blogs voor november kan je aanleveren tot 25 oktober. 

Nieuw onderwijsmateriaal voor premasterstudenten Educatieve Master Nederlands: het Veldwerk

Update LitLab september 2019

Sinds deze zomer is het Veldwerk online, een online omgeving met opdrachten gericht op studenten die een premaster volgen ter voorbereiding op een Educatieve Master Nederlands. Met dit materiaal krijgen premasterstudenten inzicht in actuele thema’s binnen zowel de historische als de moderne Nederlandse letterkunde en ontwikkelen ze vaardigheden om academisch onderzoek te doen naar die thema’s.

Gebruik van het Veldwerk

Het Veldwerk biedt een inleiding tot het wetenschappelijke veld van de letterkunde. Op deze site verrichten studenten ‘Veldwerk’ in de Nederlandse literatuur via een reeks opdrachten die per ‘Veld’ gelijk staan aan een studiebelasting van ongeveer 20 uur, exclusief de tijd die nodig is voor een zelfstandig afsluitend onderzoek. Aan de hand van drie thematische velden, Emoties, Auteurschap en Toekomstliteratuur, leren ze onderzoek te doen op het terrein van de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Stapsgewijs benaderen ze de verschillende thema’s en werken ze toe naar een zelfstandig kleinschalig onderzoek.

Lees verder >>

Websitetip: KlasCement

Door Redactie Neerlandistiek voor de klas

Geen les willen geven aan de hand van een methode Nederlands, maar geen tijd om zelf materiaal te ontwikkelen? Hier is een – misschien zelfs wel dé – oplossing!

Scholen voor voortgezet onderwijs waar uitsluitend gewerkt wordt met eigen materiaal zijn nog altijd een zeldzaamheid. De meeste secties Nederlands maken gebruik van een leergang die is ontwikkeld door een educatieve uitgeverij. Dat levert uiteraard tal van voordelen op. Zo geeft het gebruik van een methode structuur aan de lessen – doorlopende leerlijnen – en hoeven er geen toetsen, antwoordmodellen en normeringen vervaardigd te worden. Een docent bespaart zich hiermee kostbare tijd, want in het zelf ontwikkelen van lesmateriaal en toetsmateriaal gaan vele uren zitten. Lees verder >>

De online taal van Nederland en Vlaanderen

Door Redactie Neerlandistiek voor de klas

Welke talen gebruiken mensen online? Nederlands, Fries Engels, of iets anders? Onderzoek laat zien dat jongeren online vaak verschillende talen gebruiken voor verschillende situaties.

Als je denkt dat er in Nederland alleen Nederlands wordt gesproken, dan heb je het goed mis. Meertaligheid is aan de orde van de dag in Nederland. Migranten spreken misschien hun moedertaal naast Nederlands, maar ook geboren Nederlanders kunnen naast Standaardnederlands dialect spreken. Om van de honderdduizenden sprekers van het Fries nog maar te zwijgen. En in het bedrijfsleven spreken mensen misschien Engels, of Chinees. Maar hoe gaan mensen om met verschillende talen? Gebruiken ze voor verschillende situaties ook verschillende talen of gebruiken ze talen door elkaar heen? Recent onderzoek richt zich steeds meer op de taal van jongeren, en in het bijzonder op hun taalkeuze online. Kiezen ze voor Nederlands, voor dialect, voor hun moedertaal, of voor een combinatie van talen? Lees verder >>