Auteur: Karin Eggink

Personagebank online


Vanaf vandaag is de Personagebank online: een crowd-sourced database van personages uit Nederlandstalige romans, ontwikkeld door neerlandici aan de Universiteit Utrecht.
Via crowdsourcing verzamelt de Personagebank eigenschappen van romanpersonages uit Nederlandstalige romans. De ‘crowd’ levert informatie aan en kan actuele verhoudingen in de open database zien. Zo geven lezers antwoord op de vraag: ‘Hoe divers is de Nederlandstalige roman?’
De Personagebank werd ontwikkeld door studenten Nederlands aan de Universiteit Utrecht, o.l.v. dr. Saskia Pieterse.  Het project komt voort uit een onderzoek naar diversiteit en representatie in de Nederlandstalige roman en is een experiment met publieksparticipatie in letterkundig onderzoek.
Iedereen kan meedoen door gegevens van romanpersonages op te geven via dit formulier.

Zie: de Personagebank

Focquenbroch op Sypesteyn


Op zaterdag 16 april 2016 organiseert de Stichting Willem Godschalck van Focquenbroch een bijeenkomst op Kasteel-Museum Sypesteyn te Loosdrecht. Hiermee zal dichter en toneelschrijver Willem van Focquenbroch (1640-1670) ‘virtueel herenigd’ worden met zijn geliefde Maria van Sypesteyn.
Naast rondleidingen door het kasteel en de bijbehorende tuin staan er twee lezingen op het programma: Bas de Ligt zal spreken over Focquenbroch en Sypesteyn en Karel Bostoen over Focquenbroch en de liefde.
Voor meer informatie en aanmelden (tot uiterlijk 6 april), zie de website van de stichting.

Verschenen: TNTL (131/4)


Onlangs verschenen: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde 131 (2015), nr. 4. ISSN: 0040-7550. eISSN (online): 2212-0521.
Dit nieuwe nummer heeft als thema: Shadow Histories. Transculturation and Narrative in Afrikaans.
Inhoud
Artikelen
Shadow Histories. Transculturation and Narrative in Afrikaans
Hanneke Stuit
Histories of the Everyday. Domestic Workers in the South African Literary Archive       
Ena Jansen
‘They Couldn’t Achieve their Goal with Me’. Telling Rape During the South African War             
Antjie Krog
The Epic and the Anti­-epic. Myth­making in South Africa’s Number Gangs      
Tertius Kapp
 

Lees verder >>

Nederlandse woordenschat

Door Leonie Cornips
Lopen basisschoolleerlingen die in Limburg van huis uit dialect spreken achter in hun kennis van de Nederlandse woordenschat vergeleken met hun eentalig Nederlands sprekende leeftijdgenootjes? Dankzij verschillende subsidies en samenwerking met Elma Blom van de Universiteit Utrecht proberen we (met Kirsten van den Heuij en Ryanne Francot) deze vraag te beantwoorden. In 2014 zijn 128 kinderen (73 jongens en 55 meisjes) tussen de vijf en acht jaar oud voor ons aan het werk gegaan na toestemming van hun ouders en scholen in Elsloo, Stein, Geleen, Schinnen, Puth en Doenrade. De kinderen deden hun best op de Nederlandse versie van een internationale taak die de Nederlandse woordenschatkennis van een kind bepaalt. Een studente noemt een woord in het Nederlands en het kind kiest een afbeelding uit een reeks van vier die bij het woord hoort. Deze test bestaat uit reeksen van twaalf woorden in het Nederlands waarbij de woorden per reeks steeds moeilijker worden. Daarnaast zijn dezelfde kinderen op school met een door ons ontwikkelde dialecttaak aan de slag gegaan. Deze methode bepaalt hun woordenschatkennis in het dialect. De kinderen zien een plaatje en dezelfde studente vraagt in het dialect aan het kind om de afbeelding op het plaatje in het dialect te benoemen. De dialectwoorden verschillen duidelijk van het Nederlands zoals versjet, brook, zjwaegel en veugelke. De selectie van de dertig plaatjes voor de Limburgse Woordtaak is gebaseerd op de Basiswoordenlijst Amsterdamse Kleuters die in opdracht van gemeente Amsterdam is samengesteld. Deze woordenlijst telt drieduizend woorden en is gebaseerd op overzichten van de meest gebruikte woorden in bestaande peuter- en kleutermethodes en lesmateriaal. Verondersteld wordt dat kleuters deze woorden aan het eind van groep 2 kennen.  

Lees verder >>

Symposium Autonomie en/of barmhartigheid – Medische beslissingen rond het levenseinde in romans en films


Op donderdag 28 januari 2015 organiseren het VU medisch centrum en de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Vrije Universiteit een symposium over medische beslissingen rond het levenseinde. Tijdens het symposium staat de wijze centraal waarop romans, speelfilms en andere vormen van kunst reflecteren op dit onderwerp.
In de ochtend zijn er plenaire lezingen van, onder anderen, Bert Keizer en Kristien Hemmerechts. ‘s Middags zijn er workshops over uiteenlopende thema’s als psychiatrie, levensmoeheid en het levenseinde bij kinderen. Alle workshops worden gegeven door een medicus en een bekende schrijver, onder wie Ronald Giphart en Abdelkader Benali.
Meer informatie en inschrijven
Meer informatie over het symposium is te vinden in de folder (pdf). Inschrijven kan via de website van het VUmc

Verkiezing Weg met dat woord! 2015

Illustratie: Frank Landsbergen

Welk woord moeten we volgens Nederlanders en Vlamingen achterlaten in 2015 en waarom? Het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) organiseert dit jaar voor de derde keer de verkiezing ‘Weg met dat woord!’


Vorige verkiezingen 

Eind 2014 stemden Vlamingen en Nederlanders het woord ‘oudjes’ weg: denigrerend en negatief volgens de deelnemers. Een pleidooi van hoogleraar Ouderengeneeskunde Andrea Maier in De Wereld Draait Door zorgde ervoor dat dit woord als verliezer uit de bus kwam. Het jaar ervoor werd ‘kids’ weggestemd met als belangrijkste motivering dat het overbodig is en nutteloos hip.

Stemmen

Van 23 tot en met 30 november 2015 kunnen Nederlanders en Vlamingen een week lang woorden nomineren op wegmetdatwoord.nl / wegmetdatwoord.be. Op basis van de inzendingen wordt een shortlist samengesteld waar u vanaf 1 december woorden van kunt ‘wegstemmen’. Op dinsdag 8 december maakt het INL de verliezer bekend.

Verschenen: Mijn beste lezer – C.O. Jellema


Bij Uitgeverij Flanor verschijnt binnenkort: Mijn beste lezer. Brieven aan mijn broer van C.O. Jellema. In de nalatenschap van A.O. Jellema werden eenendertig brieven van zijn broer, de Groningse dichter C.O. Jellema (1936-2003) teruggevonden. Deze uitgave bevat een selectie van negentien brieven.
Inhoud
De brieven getuigen, volgens de uitgever, van een innige band; beide broers deelden veel. In zijn essay ‘Oefeningen bij een beek’, waarboven de opdracht ‘Voor A.O.J.’, haalt Jellema dierbare herinneringen op aan hun jeugdjaren in Beilen, de grote pastorietuin, de beuk waarin ze als kleine jongens hun initialen sneden, aan de Beilerstroom waar ze visjes vingen en aan de treinrails waarop ze centen legden. Veel van zichzelf herkende hij in zijn broer: de liefde voor het Groninger landschap, de ambivalente gevoelens ten aanzien van hun dominante moeder, hun zwaarmoedigheid, de zelftwijfel, de twijfel aan de waarde van hun werk en de onmacht het leven waarachtig te beleven. Beiden hadden een beschouwende, reflecterende geest. Jellema hechtte bovendien veel waarde aan het kritische oordeel van zijn broer. Niet voor niets schreef hij hem: ‘Je bent mijn beste lezer, denk ik, in tweeërlei opzicht, de aandacht waarmee je ze leest en zoals je ze begrijpt.’

Lees verder >>

Verschenen: Tijdschrift voor Taalbeheersing (37/3)


In oktober 2015 verscheen: Tijdschrift voor Taalbeheersing 37, nr. 3. ISSN: 1573-9775. Online ISSN: 2352-1236.
Inhoud:
Nieuw format in Tijdschrift voor Taalbeheersing: Perspectief
Nieuwsfilmfragmenten in politieke televisie-interviews in talkshows
J. Verhoef; C. Sauer
De reclamemaker centraal
Renske van Enschot; Emma Broekhuizen; Matthijs Kolthoff
Het formaliseren van kritische discussie ter voorbereiding op geautomatiseerde argumentatieanalyse
Jacky Visser
Boekbesprekingen
Zie de website van de uitgever voor abstracts van de artikelen.

Verschenen: TNTL (131/3)


Onlangs verschenen: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde 131 (2015), nr. 3. ISSN: 0040-7550. eISSN (online): 2212-0521.
Inhoud
Artikelen
Word Distributions in Dutch Tweets. A quantitative appraisal of the distinction between function and content words                
Hans van Halteren, Nelleke Oostdijk
Karel van de Woestijne, aristocraat, discomaan. De grammofoon en de constructie van een auteurspostuur  
Bram Lambrecht, Tom Willaert
Lezen in beweging. Over cinematografisch lezen           
Frank van Doeselaar

Lees verder >>

Taalkabaal

Door Leonie Cornips

Op de Facebook-pagina van L1 was op 30 september deze stelling te lezen: ‘Dialect heeft geen functie; laat het maar uitsterven’. De begeleidende  tekst luidde: ‘Dialect wordt met uitsterven bedreigd, dat zeggen taaldeskundigen. Steeds minder mensen “kalle plat”’. Deze stelling leverde in twee dagen tijd 271 grappige, verontwaardigde, boze, ongeruste, vragende en lieve reacties op. Zestig mensen deelden deze stelling op hun eigen Facebook-pagina.

Taaldeskundigen zullen niet zeggen dat het dialect uitsterft. Zij zullen zeggen dat het dialect net als elke andere taal voortdurend in verandering is. Het dialect kan alleen uitsterven als iedereen tegelijkertijd zou beslissen om het niet te spreken. Daar is nu geen sprake van.

Lees verder >>

‘Amerika!’ – Congres van de Werkgroep De Negentiende Eeuw


Op 11 december 2015 houdt de Werkgroep De Negentiende Eeuw haar jaarlijkse congres, deze keer getiteld ‘Amerika!’. Het congres vindt plaats in de Doelenzaal van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, Singel 425, Amsterdam.
Thema ‘Amerika!’
Vanaf het einde van de achttiende eeuw bestond er een drukke uitwisseling van contacten tussen Nederland (Noord-Nederland en Vlaanderen) en de Verenigde Staten van Amerika. Geleerden, kunstenaars, handelaren, toeristen en emigranten maakten de Atlantische oversteek. Al snel ontstond er een levendig verkeer van personen, goederen en ideeën tussen beide continenten. Politieke revoluties inspireerden elkaar over en weer en economieën raakten met elkaar verbonden. Grote hoeveelheden katoen, stoommachines, maar ook kunstcollecties werden verscheept naar de andere kant van de oceaan. Tegelijkertijd sprak Amerika tot de verbeelding van schrijvers, kunstenaars, avonturiers en het grote publiek. Op zijn beurt vormde Nederland aan het einde van de eeuw een inspiratiebron voor de Amerikanen op zoek naar een democratisch verleden: de tijd van ‘Holland Mania’. 

Lees verder >>

Studiemiddag SVVT


Op vrijdag 6 november 2015 organiseert de Stichting Vrouwengeschiedenis van de Vroegmoderne Tijd (SVVT) een studiemiddag rond het thema Emoties in de vroegmoderne tijd.
De geschiedenis van emoties is al enkele decennia een rijzende ster binnen het internationale onderzoek naar de vroegmoderne cultuurgeschiedenis. Ook Nederland blijft niet achter en in 2011 is het onderzoekscentrum ACCESS (Amsterdam Centre for Cross-Disciplinary Emotion and Sensory Studies) opgericht: een interdisciplinair platform dat een keur aan wetenschappers bijeenbrengt die de culturele productie en expressie van emoties bestuderen. Als locatie voor de studiemiddag is gekozen voor de thuisbasis van ACCESS, de Vrije Universiteit van Amsterdam waar, op dit moment de tentoonstelling ‘Compassie in de vroegmoderne tijd’ te bezichtigen is.
Het programma bestaat uit een inleiding op de tentoonstelling van samensteller Kristine Steenbergh. Vervolgens zullen twee van de oprichters van ACCESS, Inger Leemans en Erika Kuijpers, spreken over hun recente onderzoek.
Alle (praktische en inhoudelijke) informatie over de studiemiddag is te vinden op de website van de SVVT: http://vroegmodernevrouwen.com/2015/09/25/save-the-date/

Geen Daden Maar Woorden Festival


Op zaterdagavond 7 en zondagmiddag 8 november 2015 vindt het vernieuwde Geen Daden Maar Woorden Festival plaats op tien locaties aan het Deliplein op Katendrecht, Rotterdam Op het Geen Daden Maar Woorden Festival staat het woord centraal. Het festival is een ontdekkingstocht langs verschillende programmaonderdelen en bestaat uit een mix van jong literair talent, internationale dichters en spoken word artiesten, singer-songwriters, film en muziek(theater). Het is mogelijk om een eigen route samen te stellen langs verschillende locaties, waarbij er ook een Engelstalig traject wordt aangeboden. 

Lees verder >>

Studiedag Guido Gezellegenootschap 2015


Van oud naar nieuw? Belangstelling voor de oudheidkunde in de 19de eeuw

 

Zaterdag 28 november 2015, Vriendenzaal Musea Brugge

 

Jaarlijks organiseert het Guido Gezellegenootschap een studiedag die de dichter in de bredere culturele context van de 19de eeuw plaatst. Dit jaar ligt de focus op de neogotische beweging in Vlaanderen en op de groeiende interesse voor oudheidkunde en geschiedenis in de 19de eeuw. Aansluitend op de lezingen kunt u een bezoek brengen aan de tentoonstelling ‘Passé composé. Het ontstaan van de Gruuthusecollectie’ in het Gezellemuseum.

Lees verder >>

Jan Campertsymposium 2015: “Elke dag moederdag”

Op vrijdag 13 november 2015 organiseert de Jan Campertstichting, in samenwerking met het Letterkundig Museum, haar jaarlijks symposium. Dit keer is het thema Elke dag moederdag! Schrijvers en dichters over moeder.
Aanleiding voor het thema zijn de vele romans waarin schrijvers hun moeder de hoofdrol geven – recentelijk bijvoorbeeld Maarten ’t Hart in Magdalena en Adriaan van Dis in Ik kom terug. Deze en andere schrijvers komen op het symposium aan het woord, evenals wetenschappers als Maaike Meijer en Jan de Roder.
Voor meer informatie en het complete programma, zie de website van de Jan Campertstichting.

Praktische informatie
Datum: Vrijdag 13 november 2015
Locatie: Letterkundig Museum, Den Haag
Inschrijfgeld: € 39, inclusief lunch en borrel; Vrienden Jan Campert-Stichting en studenten € 29

Inschrijven: door overmaking van het inschrijfgeld vóór 15 november op nummer NL54INGB0000536331 (BIC INGBNL2A)  van de Jan Campert-Stichting, Den Haag o.v.v. ‘moeder’.

Taalversmalling


Door Leonie Cornips
In zijn recente column schetst Frans Pollux hoe het dialect sluipenderwijs in Limburg verdwijnt. Mensen zijn mobieler en partners komen van verder weg dan eigen dorp, stad of provincie. Nederlands wordt dan de voertaal in het gezin, zeker met kinderen. “Opvoeding schakelt elke generatie meer dialectsprekers uit dan dat er nieuwe bijkomen” schrijft hij. Cijfers lijken dit beeld te ondersteunen. Tussen 1995 en 2011 hebben leerlingen uit groep 2 en 4 van 400 basisscholen door heel Nederland de volgende vragen van onderwijskundig onderzoeker Driessen beantwoord: welke taal spreek je met je vader, je moeder en je vriendjes? In Nederland heeft Limburg samen met Friesland de hoogste scores in dialectgebruik (hoewel het Fries op de basisschool thuishoort). In 1995 spreekt ongeveer de helft van de moeders en vaders in Limburg dialect met hun kind; in 2011 is dat met elf procent geslonken. 42 procent van de kinderen zeggen in 1995 dialect met hun vriendjes te spreken; in 2011 is dat tien procent minder. Deze cijfers zeggen overigens niets over de betekenis die de kinderen hechten aan hun dialect, wat zij precies onder ‘dialect’ verstaan en of zij hierin van elkaar verschillen in de provincie.

Verschenen: Nederlandse Taalkunde (20/2)


Pas verschenen: Nederlandse Taalkunde 20 (2015), nr. 2 (september). ISSN: 1384-5845. Online ISSN: 2352-1171
Inhoud:
Voorwoord
Ronny Boogaart
The acquisition of the Dutch discourse particle wel
Lotte Hogeweg; Richard van Gerrevink
Discussion of Robert S. Kirsner, Qualitative-quantitative Analyses of Dutch and Afrikaans Grammar and Lexicon
Ronny Boogaart; Ad Foolen

Verschenen: Over Taal (54/4)


Onlangs verschenen: Over Taal (2015), nr. 4. ISSN: 0774-2398
In de nieuwe aflevering van Over Taal, tijdschrift over taal, tekst en communicatie, onder meer het artikel ‘Dirk-De-Wachterigheid’ van Bert Cappelle, over de taal van ‘Vlaanderens bekendste psychiater’ Dirk De Wachter. “Iemand die een studie naar productieve woordvormingspatronen in het Nederlands zou willen verrichten, die zou in de verzamelde geschreven en gesproken uitingen van De Wachter meer dan voldoende illustratiemateriaal vinden voor wat men met de taal (in principe) allemaal kan doen. De neologismen die de bekende ‘verdrietdokter’ in zijn stichtende boodschappen graag op ons loslaat, zijn niet per se fout te noemen, want ze volgen de regels van de Nederlandse morfologie. Wel laten ze goed zien dat het aantal mogelijke woorden van het Nederlands vele malen groter is dan het aantal werkelijk bestaande woorden, en dat zijn er op zich al veel”, schrijft Cappelle.
Dit artikel is in zijn geheel te lezen via www.overtaal.be.

Lees verder >>

Najaarsbijeenkomst Ida Gerhardtgenootschap


Op zaterdag 3 oktober 2015 houdt het Ida Gerhardtgenootschap zijn jaarlijkse bijeenkomst voor donateurs en andere belangstellenden. De najaarsbijeenkomst vindt dit jaar plaats in Schiedam, de stad waar Ida Gerhardt (1905-1997) gedeeltelijk opgroeide.
Programma
Op het programma staat de onthulling van Gerhardts gedicht ‘Het egeltje’, aangebracht op de muur van het pand aan de Overschiesestraat 44. Hier woonde het gezin Gerhardt van 1908 tot 1910. De bijeenkomst wordt vervolgd in de Bibliotheek Schiedam, met een lezing van Mieke Koenen en een voordracht van Nina Willems. Daarna een stadswandeling langs plekken in de stad die een rol speelden in het leven van de familie Gerhardt. De dag wordt om 16.30 uur afgesloten met een borrel.
Praktische informatie
Datum: zaterdag 3 oktober 2015
Tijd: 13.30 uur – 18.00 uur
Locatie: Bibliotheek Schiedam, locatie Korenbeurs, Lange Haven 145, Schiedam (website)
Toegang: € 15 inclusief twee consumpties; € 12,50 voor leden van het Ida Gerhardtgenootschap en leden van de Bibliotheek Schiedam
Aanmelden: via de Facebookpaginavan het Ida Gerhardtgenootschap of via info@idagerhardtgenootschap.nl.

Opvoering De veinzende Torquatus door Theater Kwast


Op zaterdag 26 september 2015 speelt Theater Kwast de 17de-eeuwse tragedie De Veinzende Torquatus(1644) van Geeraerdt Brandt (1626-1685). In deze ‘Nederlandse Hamlet’ draait het om de jonge Torquatus, de zoon van de Romeinse keizer Noron die zijn broer keizer Manlius vermoord heeft en op onrechtmatige manier op de troon is gekomen. Aan Torquatus verschijnt de geest van de dode keizer, die hem opdracht geeft terug te keren naar Rome en zich voor te doen als krankzinnig.  Zo kan Torquatus  in de nabijheid van Noron komen en de dood van zijn vader wreken. In een reeks van gruwelen, verkrachtingen en moorden wordt de bloederige machtsstrijd uitgevochten.
Theater Kwast speelt het stuk in zijn serie Mond op Mond: acteurs en musici van de theatergroep repeteren in één dag een stuk en spelen het vervolgens dezelfde middag met tekst in de hand voor publiek. Kwast brengt zo komend seizoen acht theaterstukken uit de Gouden Eeuw eenmalig terug op de planken.
Datum en tijd: zaterdag 26 september 2015, 20.15 uur
Locatie: Theater Perdu, Kloveniersburgwal 86, Amsterdam
Entree: € 12,50
Reserveren via: www.theaterkwast.nl. Op deze website is ook de complete speellijst en meer informatie te vinden.

Verschenen: Nederlandse Letterkunde (20/2)


Pas verschenen: Nederlandse Letterkunde 20 (2015), nr. 2 (september). ISSN: 1384-5829, Online ISSN: 2352-118X.
Inhoud:
Gender en boekbedrijf
Toos Streng
Bespreken is zilver, verzwijgen is goud
Meriel Benjamins; Ryanne Keltjens; Alex Rutten
De avonturen van een kostschoolmeisje
Linde De Potter
Recensies
Zie de websitevoor abstracts van de artikelen.

Colloquium over het Afrikaans


Van 22 tot en met 24 oktober 2015 organiseert het Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika zijn tweede colloquium. Tijdens dit internationale congres worden twee uiteenlopende onderzoekslijnen uitgewerkt: ‘Afrikaanse literatuur in transnationaal perspectief’ en ‘Corpora en de studie van het Afrikaans’. Ze zullen parallel behandeld worden en zijn beide onderwerpen waar onder andere aan de Universiteit Gent intensief onderzoek naar verricht wordt.
Het colloquium begint op donderdagavond 22 oktober, en wordt op zaterdag 24 oktober afgesloten met een ronde tafel over de sociale, culturele en politieke betekenis van het Afrikaans in het Zuid-Afrika van 2015. Dat gesprek zal open staan voor het brede publiek en behalve de twee keynote sprekers, Gerhard Van Huyssteen (Noord-Wes Universiteit Potchefstroom) en Louise Viljoen (Stellenbosch Universiteit), zal ook prof. Ciraj Rassool van de Universiteit van de Westkaap daaraan deelnemen. De lezingen zijn gepland voor vrijdag 23 oktober.

Voor meer informatie over het programma en praktische zaken, zie: http://www.afrikaans.ugent.be/colloquium-2015/.

Boekpresentatie Op-en-Top Nederlands


Op 13 oktober 2015 wordt het eerste exemplaar van het boek  Op-en-Top Nederlands. Woordenlijst overbodig Engels aangeboden aan Geert Joris, de algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie. Het boekje, een uitgave van de Stichting Nederlands, is de opvolger van Funshoppen, woordenlijst onnodig Engels.
De aanbieding van deze uitgave wordt voorafgegaan door een korte inleiding over het doel van de publicatie en de werkwijze van de redactie. Na de officiële aanbieding aan de algemeen secretaris, wordt de middag afgesloten met ‘Hollandse bitterballen en Vlaamse bieren en waters’.
Boekpresentatie
Datum: 13 oktober 2015
Tijd:  14.00 uur tot 16.00 uur
Locatie: Perscentrum en sociëteit Nieuwspoort, Lange Poten 10, Den Haag (naast de 2e Kamer).
Alle belangstellenden zijn welkom.

Meer informatie over de Stichting Nederlands: www.stichtingnederlands.nl.