Auteur: Ine Kiekens

Ine Kiekens: Een pleidooi voor verwondering en bewondering

Door Ine Kiekens

Eerst en vooral wil ik van de gelegenheid gebruikmaken om alle medewerkers die achter Neerlandistiek staan van harte te feliciteren met dit 25-jarige jubileum. De toewijding en de inzet waarmee dit team dag in dag uit blogposts verzorgt en mededelingen omtrent de neerlandistiek de wijde wereld van het web instuurt, is niet te onderschatten. Ik hoop daar binnenkort weer vaker mijn steentje aan bij te dragen.

Hoe zie ik de toekomst van de neerlandistiek? Ik moet toegeven dat bij de uitnodiging om dit stuk te schrijven mijn gedachten onwillekeurig afdwaalden naar de negatieve berichten over de neerlandistiek die met de regelmaat van de klok in de media te vinden zijn. Er zou steeds minder aandacht en interesse zijn voor het Nederlands en dat laat zich volgens deze negatieve berichtenstroom op verschillende vlakken zien: de inschrijvingscijfers voor een academische opleiding Nederlands dalen, de verengelsing en internationalisering zijn aan een opmars bezig, er komt steeds minder geld vrij voor onderzoek waarin het Nederlands centraal staat omdat alles interdisciplinair moet zijn, scholieren én hun leerkrachten zouden niets meer om het vak geven,… Het beeld dat tegenwoordig van de neerlandistiek wordt geschetst, is helaas niet zo fraai te noemen. Lees verder >>

Allez, ge moet dit ook eens lezen

Door Ine Kiekens

De gemiddelde lezer die een boekhandel of bibliotheek binnenstapt, let bij de keuze van een boek vaak op meerdere zaken: een al dan niet bekende of graag gelezen auteur, een aansprekende titel, een specifiek genre, een opvallende kaft,… Zelden behoort de uitgeverij tot een van de criteria waarop een lezer zich bewust baseert om een boek aan te schaffen of te ontlenen. Vraag iemand naar de uitgeverij waartoe het boek behoort dat hij/zij aan het lezen is en de kans is groot dat een onwetende blik het antwoord vormt. Nochtans constitueren de uitgeverijen van de Lage Landen een bijzonder fascinerend landschap, blootgesteld aan vruchtbare kruisbestuivingen, maar vaak ook aan erosie en verwering. De Vlaamse zijde van dat landschap zag er rond de millenniumwisseling bijzonder armzalig uit: prestigieuze Vlaamse auteurs verkozen uitgeverijen in Nederland en hun Nederlandse tegenhangers dachten er niet aan om hun werk in het zuiden te laten publiceren.

Lees verder >>

Vacature onderzoeker moderne Nederlandstalige jeugdliteratuur

Het Departement Letterkunde van de Faculteit Letteren en wijsbegeerte van de Universiteit Antwerpen zoekt een veelbelovend talent voor een voltijdse (100%)

Doctoraatsbeurs van het Bijzonder Onderzoeksfonds in het domein moderne Nederlandstalige jeugdliteratuur

Jouw opdracht

  • Je bereidt een doctoraal proefschrift voor in het domein moderne Nederlandstalige jeugdliteratuur.
  • Je neemt beperkte taken van onderwijs- en onderzoeksondersteuning op binnen het departement letterkunde ( Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Nederlanden / Literatuur van de Moderniteit).

Lees verder >>

Platform Literatuur en Samenleving (24/03)

Donderdag 24 maart 2016
Platform Literatuur en Samenleving
Vlaams-Nederlands Huis deBuren | Muntpunt (Brussel)
Leopoldstraat 6 | 1000 Brussel
Het is tijd voor actie, ook in het veld van de literatuur. Het belang van het geschreven woord hoeft niet meer te worden aangetoond. Het is er gewoon: als vermaak, als schoonheid, als kennis, als vorm van engagement of als nutzondernut. Maar wat verloren is gegaan is de natuurlijke band tussen het onderwijs, de literaire kritiek, de academische studie. Elk van die domeinen ging zijn eigen weg en mede daardoor dreigt de relevantie van literatuur niet langer als evident te worden ervaren.
Actie houdt in dat de domeinen aan elkaar tonen wat zij elkaar te bieden hebben. Het Platform Literatuur en Samenleving – een initiatief van het tijdschriftenverband FOLIO, het Fonds voor de Letteren en Vlaamse literatuurwetenschappers – wil enerzijds goede praktijken aanreiken en anderzijds voorstellen doen voor een nieuwe samenwerking tussen kritiek, onderwijs en universiteit. Dat gebeurt in de voor- en namiddag van 24 maart in DeBuren en Muntpunt samen met belangrijke vertegenwoordigers van het literaire en culturele veld. Kom, en denk mee!

Lees verder >>

Door de mazen van het net (2) (18/11)

Op 1 juli 2015 hebben de KANTL en het Vlaams Fonds voor de Letteren hun dynamische canon van de Nederlandstalige literatuur voorgesteld.

Welke werken zijn niet in de canon opgenomen, maar verdienen zeker ook onze aandacht? Je komt het te weten tijdens de najaarsconferenties van de KANTL.

Geert Van Istendael (KANTL) en Samuel Mareel (Jonge Academie) nemen op 18 november de pleidooien voor hun rekening. Ze komen hartstochtelijk pleiten voor “Tom Poes” van Marten Toonder en “Testament Retoricael” van Eduard de Dene.

Wees voorbereid op verrassende tussenkomsten van Bert Van Raemdonck. En op een tombola. En op een receptie achteraf.

De pleidooien zijn kort en krachtig en duren van 19u30 tot 20u30.
Het evenement vindt plaats in het Academiegebouw (Koningstraat 18 – 9000 Gent). De toegang is gratis, maar reserveren is gewenst: bel 09/265.93.40 of mail naar secretariaat@kantl.be.

Boekpresentatie Bloed en rozen, Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1900-1945 (30/11/2015)

Maandag 30 november 2015, 19.00 – 21.00 uur is het eindelijk zover! We vieren dan de feestelijke presentatie van Bloed en rozen,Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1900-1945. 
Het boek is onderdeel van de monumentale reeks Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 

van de middeleeuwen tot nu. Deze is voortgekomen uit een initiatief van de Nederlandse Taalunie. Met medewerking van Jacqueline Bel (Vrije Universiteit), Ann Rigney (UU), Kris Humbeeck (Universiteit van Antwerpen), Frits van Oostrom (UU), Geert Joris (Nederlandse Taalunie) en Mai Spijkers (uitgeverij Prometheus / Bert Bakker). De bijeenkomst wordt geleid door Margot Dijkgraaf. Het symbolische eerste exemplaar wordt aangeboden aan M.A.  Schenkveld – van der Dussen, emeritus hoogleraar Letterkunde van de Universiteit Utrecht. Aanmelden op de site van de KNAW.

Een nieuwe Disneyfilm in de maak?

Door Ine Kiekens

‘[…] Laet Blancefloere leven, edel here,
Si es onsculdich, die scout es mijn,
Doet becopen dies die sculde sijn.’
‘Here’, sprac Blancefloer, ‘an dese woort
En hout u niet, die ghi hebt ghehoort.
Ic ben die sake, die scout es mijn;
En haddic inden tor niet ghesijn,
Sone waer myn lief niet comen daer”
Bovenstaande verzen (v. 3657-3664) vormen een hoogtepunt in het middeleeuwse verhaal van Floris ende Blancefloer. Elk van de protagonisten wenst immers op het geciteerde moment door de emir te worden vermoord, als daarmee het leven van de ander kan worden gered. Het getuigt van een sterk staaltje opofferingskracht van de beide geliefden, die na een lange periode van scheiding dachten opnieuw het geluk te hebben gevonden. Maar wat ging er aan deze penibele situatie vooraf?

Lees verder >>

Werk mee aan een nieuwe canon – stem voor Het beste boek

Welk Nederlandstalig boek van de voorbije 25 jaar moet je gelezen hebben? Welk boek verdient het eeuwige lezen?

We gaan op zoek naar de beste boeken uit de Nederlandstalige literatuur sinds 1990. Omdat we graag lezen, natuurlijk. En omdat we van jou willen horen welk boek we nog moeten lezen.

We vroegen aan een literair panel om een suggestielijst van 100 boeken samen te stellen. Een lijst met bekende en minder bekende titels (spelregels).

Het beste boek is een samenwerking van Radio 1, Knack, deBuren en de KANTL.
Stemmen kan hier.

Boekpresentatie Hugo Claus. De Jonge Jaren – Georges Wildemeersch (20/10)

Presentatie van de biografie Hugo Claus, de jonge jaren.


Georges Wildemeersch‘ opzienbarende boek over de jeugdjaren en het oorlogsverleden van een van Vlaanderens meest iconische schrijvers zal weinig literatuurliefhebbers onberoerd laten. ‘Een verrassing van jewelste’, las men in de pers bij het aankondigen van dit boek.
Journalist Piet Piryns interviewt Georges Wildemeersch over zijn biografie. Auteurs en Claus lezers Delphine Lecompte en Yannick Dangre brengen elk een ode aan de Vlaamse meester. 

Lees verder >>

Fons – Nieuw tijdschrift didactiek Nederlands (lancering: 15/11)


Wie of wat is Fons?
Fons is een tijdschrift voor didactiek Nederlands, dat zich voornamelijk richt op leerkrachten uit het Vlaamse basis- en secundair onderwijs. Uiteraard is het tijdschrift ook bestemd voor alle andere geïnteresseerden: lerarenopleiders, studenten uit de lerarenopleiding, lectoren en docenten Nederlands uit het hoger onderwijs, en het brede publiek. Fons is er voor iedereen die op zoek is naar activerende werkvormen, frisse lesideeën en actuele lestips, maar ook voor wie op de hoogte wil blijven van de laatste trends in het onderzoek naar taal en onderwijs.


Lees verder >>

Het Beste Boek – Welke hedendaagse werken verdienen het eeuwige lezen? (19/10)

Praktisch:
– Wanneer: maandag 19/10/2015, 19.30-21.30
– Waar: deBuren, Leopoldstraat 6, 1000 Brussel
– Gratis, reserveren aanbevolen via deze link

Welke boeken worden over honderd jaar nog gelezen? Voor de winter ons naar binnen jaagt, gaan we op zoek naar tien gouden leestips. Saskia de Coster, Annelies Verbeke, Katrijn Van Bouwel, Rodaan Al Galidi en Willem Frederik Daem vertellen over hun lievelingslectuur. De crème de la crème onder het leesvoer! En meteen ook de start van een grootscheepse campagne met Radio 1, Knack, de KANTL en deBuren.

Lees verder >>

Lezing Georges Wildemeersch – Werpen de oorlogsjaren licht op het werk van Hugo Claus? (16/10)

Op vrijdag 16 oktober probeert Georges Wildemeersch een antwoord te geven op enkele intrigerende vragen. Hoe heeft zich uit de jonge Hugo Claus, die tijdens de Tweede Wereldoorlog lid was van de Nationaal-Socialistische Jeugd Vlaanderen, de schrijver ontwikkeld die algemeen bekend staat als boegbeeld van de vrijzinnige, progressieve intelligentsia in Vlaanderen? Hebben de kunst en de literatuur een rol gespeeld in die ontwikkeling, zo ja, welke? Wat heeft Claus aangevangen met zijn jeugdige fascinatie voor de geschiedenis van Vlaanderen en voor Vlaamse heldenfiguren? Is zijn vroegtijdige politieke betrokkenheid van invloed geweest op zijn latere houding tegenover de problematiek van het engagement?

Lezing Hendrik Conscience (08/10)

Hendrik Conscience schreef De leeuw van Vlaanderen op een kamertje in Antwerpen-Noord. Dat geografisch feit is op zich al voldoende reden om een programma rond de schrijver te organiseren in Permeke. Zeker gezien de bibliotheek zich aan het Herman … euh… Pieter de Coninckplein bevindt, genoemd naar een van de iconische hoofdpersonages uit die bewuste De leeuw van Vlaanderen. 


Lees verder >>

Openbare vergadering Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (21/10)

Op woensdag 21 oktober 2015 houdt de KANTL haar openbare vergadering. In deze vergadering wordt de Vijfjaarlijkse Prijs van de KANTL voor Poëzie uitgereikt aan Leonard Nolens. Elisabeth de Bruijn ontvangt de Vercoullieprijs Prijs voor Literatuurstudie 2015. Frits van Oostrom en Laurens Ham houden elk een lezing over canonvorming, aan de hand van de historische canon van Nederland en de literaire canon vanuit Vlaams perspectief.

Lees verder >>

Colloquium ‘Verzoekingen’ – Mystiek en identiteit in de moderne Vlaamse letterkunde (30/10)

Op 30 oktober 2015 organiseert het Ruusbroecgenootschap van de Universiteit Antwerpen in samenwerking met het Instituut voor de studie van de letterkunde in de Nederlanden en de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience het colloquium ‘Verzoekingen’. Dit colloquium verkent de wijzen waarop de mystieke traditie heeft doorgewerkt in de moderne Vlaamse letterkunde en onderzoekt de rol die de mystieke traditie heeft gespeeld in de constructie van de identiteiten van diverse actoren uit het literaire veld.
Het programma vindt u hier.
‘Verzoekingen’ is onderdeel van de ‘Ruusbroec Encounters’: een reeks van vier colloquia die het Ruusbroecgenootschap organiseert om haar negentigjarig bestaan te vieren.
Inschrijven voor deze ‘Ruusbroec Encounter’ kan tot 25 oktober via het inschrijvingsformulier.

Uitreiking Vercoullieprijs 2015 (21/10)

De Jozef Vercoullieprijs 2015 (over de periode 2006-2014) werd toegekend aan Elisabeth de Bruijn voor haar proefschrift Verhalende verzamelingen. Flos unde Blankeflos en de overlevering van de Middelnederduitse narratieve literatuur. (Universiteit Antwerpen 2013).

Uit het juryverslag:
Het werk van Elisabeth de Bruijn is een bijzonder fraai verzorgde en grondige studie, die uitmunt door een grote helderheid. Het is zeer gedetailleerd maar gaat tegelijk de grote lijnen of vragen niet uit de weg. De Bruijns werkwijze is minutieus en getuigt van een indrukwekkende acribie. Opvallend is haar grondige kennis van de wetenschappelijke literatuur op tal van gebieden, vooral omdat hier een combinatie van onderzoeksmethodes werd gerealiseerd. Ook is kennis betrokken uit de lees- en tekstcultuur uit verschillende aangrenzende taalgebieden. Deze dissertatie is voorbeeldig en superieur van kwaliteit en garandeert het voortbestaan van de klassieke filologische methode met gebruikmaking van hedendaagse digitale middelen.
De jury heeft dan ook unaniem beslist de Jozef Vercoullieprijs aan deze studie toe te kennen.


Het volledige juryverslag kan u hier lezen.

De jury van de Vercoullieprijs 2015 bestond uit Piet Couttenier, Anne Marie Musschoot, Remco Sleiderink en Yves T’Sjoen. Marcel De Smedt fungeerde als voorzitter.
Met de Jozef Vercoullieprijs bekroont de KANTL om de vier jaar een proefschrift, afwisselend op het op het gebied van de Nederlandse taalkunde en de Nederlandse literatuurstudie, dat verdedigd werd aan een Belgische universiteit.
De prijs werd in 1938 gesticht met een gift van de erfgenamen van liberaal politicus en taalkundige
Jozef Vercoullie (1857-1937), die van 1919 tot 1937 lid was van de Academie. Vandaag bedraagt de prijs 1250 euro.

De prijs wordt uitgereikt in de openbare vergadering van de Academie op woensdag 21 oktober. Wie deze vergadering wil bijwonen kan zich aanmelden via secretariaat@kantl.be.

Studiedag – Dag van de Literatuurkritiek (14/10)

Woensdag 14.10.15 | 13:00 – 18:00

deBuren, Leopoldstraat 6, 1000 Brussel
Gratis, reserveren aanbevolen.

Vanaf 2016 is het een traditie: elk jaar zal dan halverwege oktober de Dag van de Literatuurkritiek plaatsvinden. deBuren en platform voor literaire kritiek De Reactor nemen een ruime aanloop en denken een jaar op voorhand na over de fundamentele kwesties. Wat is de rol van literatuur in de maatschappij? Hoe verhoudt literatuurkritiek zich tot de kritische lezer? Op welke wijze kunnen onderwijs en kritiek elkaar versterken?

13:00-14:00 gezamenlijke lunch met alle deelnemers
14:00-17:00 lezingen en discussies
17:00-18:00 borrel

De kwestie die we die middag ter discussie willen stellen, is met opzet erg breed: welke plek neemt de literatuur (nog) in in onze maatschappij en hoe verhoudt de literatuurkritiek zich daartoe? Volstaat het om boeken te beoordelen op hun literaire kwaliteiten (en wat zijn die dan?) of heeft de literatuurkritiek ondertussen ook de taak om zich breder uit te spreken, boeken in een context te plaatsen, leesplezier aan te zwengelen, een literaire gevoeligheid over te brengen? En op welke manier kan de literatuurkritiek ook het onderwijs bedienen?

In vier korte beschouwingen zwengelen vertegenwoordigers uit de literatuur, de kritiek, het onderwijs en de uitgeverij de discussie aan. Referenten uit de wereld van de didactiek en de media reageren hierop, waarna de discussie wordt geopend voor alle aanwezigen. Het doel van de middag is om tot een lijstje met punten te komen dat als een soort tussentijds verslag zal worden gepubliceerd op de websites van De Reactor en deBuren, en dat als uitgangspunt kan dienen voor de volgende Dag van de Literatuurkritiek.
Onze centrale gast is Jan Terlouw, schrijver, politicus en homme de lettres. Hij is als geen ander geplaatst om zijn licht te laten schijnen over de waarde van de literatuur in de bredere maatschappij.

Met als sprekers Jan Terlouw, Ronald Soetaert, Kris Latoir, Sarah Posman en Matthijs de Ridder.
Referent Sarah de Mul (overige referenten komen spoedig online).
Organisatie: deBuren en de Reactor, met steun van de Nederlandse Taalunie

Zie ook hier.

Lancering: festival van de literaire canon (01/07/2015)


Daar is hij dan. Een dynamische canon van de Nederlandstalige literatuur, vanuit Vlaams perspectief. Proza, poëzie en theater. Duizend jaar letteren in vijftig essentiële werken.

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) en het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL) werkten samen aan deze inspirerende lijst vol literaire parels. Deze canon is geen stenen tafel voor de eeuwigheid, wel een menukaart die de smaak van vandaag toetst aan de literaire keuken van ons verleden.

De canon komt op 1 juli tot leven tijdens een literair feest in Kasteel Beauvoorde (Veurne). Het prachtige kasteel en zijn idyllische park vormen het verrassende decor voor een eigenzinnig dozijn schrijvers, muzikanten en artiesten.


Lees verder >>

Studienamiddag Het dichterschap in scène gezet (07/05/2015 – Gent)

Na succesvolle studiedagen over ‘Het beeld van de dichter’, ‘De dichter-editeur’ en ‘Poëziebemiddelaars’ organiseren de Universiteit Gent (Vakgroep Letterkunde-Afdeling Nederlands), de onderzoeksgroep Teksteditie Literatuur in Vlaanderen (UGent), Poëziecentrum (Gent) en het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (KANTL, Gent) een nieuwe studiebijeenkomst met als titel Het dichterschap in scène gezet.
 
Focus van deze studienamiddag is de ‘posture’ van Nederlandstalige dichters. De term discursieve en non-discursieve posture is geijkt door de Zwitserse literatuurtheoreticus Jérôme Meizoz en nauwelijks verdisconteerd in het poëzieonderzoek van het Nederlandse taalgebied. Niet zozeer de strategieën en overwegingen die ten grondslag liggen aan de beeldvorming over auteurs is ons uitgangspunt.
Onderzoeksvragen die centraal staan zijn: welk beeld construeren dichters van hun dichterschap en hoe? Wat is de band tussen leven en werk, welke privémythes houden zij in stand, hoe is hun literair-strategisch gedrag, hun verschijningswijze en hoe verhouden die aspecten van het literaire leven zich tot hun werk en hun poëtica? Met andere woorden: hoe ensceneren dichters hun particuliere verschijning in het literaire strijdperk? Dit soort vragen willen we aan de orde stellen.
 
Het programma kan hier worden bekeken.
 

Organiserend comité: Carl de Strycker, Yves T’Sjoen en Bert van Raemdonck.
Locatie: Poëziecentrum, Vrijdagmarkt 36, BE-9000 Gent / Toegang: gratis
Info en reserveren: tel.09 2252225 of events@poeziecentrum.be

Uitnodiging Derde Dag van de Medioneerlandistiek (Gent, 22/05/2015)

Aan alle medioneerlandici en andere geïnteresseerden:

 

Enige tijd geleden berichtten wij over de Derde Dag van de Medioneerlandistiek die op vrijdag 22 mei 2015 plaatsvindt. Na de succesvolle edities in Antwerpen (2012) en Utrecht (2013) vormt Gent dit jaar het decor.

Het voormiddagprogramma zal gewijd zijn aan een reflectie over de toekomst van de medioneerlandistiek. Dat gebeurt in de eerste plaats aan de hand van presentaties van nieuwe onderzoeksprojecten, en daarnaast door twee interactieve sessies waarin we samen met Paul Wackers (UU), Frank Willaert (UA), Frits van Oostrom (UU) en Thom Mertens (UA) zullen nadenken over hoe het met het onderzoek en onderwijs in de historische letterkunde verder kan of moet.

In de namiddag kunnen de deelnemers bekende en minder bekende facetten van Gent ontdekken door voor één van de drie gegidste wandelingenCrimineel Wijs, Hartstocht of Middelnederlands – te kiezen.
We besluiten naar aloude gewoonte met een receptie.

Praktisch:

 1)     Deelname is gratis, maar registratie, via deze link, is verplicht. Dit dient vóór 1 mei 2015 te gebeuren.

 2)      Onderzoekers die sinds de vorige Dag van de Medioneerlandistiek (juni 2013) met een nieuw project op het gebied van de medioneerlandistiek zijn gestart en dat in een korte presentatie (ca. 5 min) willen voorstellen, kunnen een mail sturen naar Youri Desplenter of Eva Vandemeulebroucke, met vermelding van hun naam, universiteit en projectgegevens (titel, startdatum, promotor).

 3)      Ter gelegenheid van deze Derde Dag willen we een brochure samenstellen waarin elke deelnemer de mogelijkheid krijgt zijn of haar huidig(e) onderzoeks- of onderwijsproject(en) voor te stellen. Op die manier willen we op de hoogte blijven van elkaars werkzaamheden en een staalkaart bieden van wat tegenwoordig in de medioneerlandistiek leeft.

Geïnteresseerden wordt gevraagd dit formulier in te vullen en vóór 1 mei 2015 naar Ine Kiekens door te sturen. Een voorbeeldbijdrage kan hier worden geraadpleegd.

We kijken er alvast naar uit om jullie talrijk te mogen ontvangen.

Hartelijke groet,

Youri Desplenter, Veerle Uyttersprot, Lisette Blokker, Ine Kiekens en Eva Vandemeulebroucke

Studiebijeenkomst Vlaamse frontliteratuur (TLIV, 05/03)

 
Op donderdag 5 maart e.k. organiseert de onderzoeksgroep TLIV (Teksteditie
Literatuur in Vlaanderen) een studiebijeenkomst over de Vlaamse
frontliteratuur.
 
Op het programma staan:
 
– Yves T’Sjoen (UG), ‘Frontliteratuur en Frontbeweging. Over poëticale en
institutionele kwesties’
– Myrthel Van Etterbeeck (KUL), ‘De receptie van de Vlaamse frontpoëzie’
– Els Van Damme (UG), ‘De frontpoëzie van Daan Boens. Getuigenis van “een
mensch die strijdend leed”‘
 
Agenda: Donderdag 5 maart, 19u.-21u., in de Grote Vergaderzaal van de KANTL
(Koningstraat 18, Gent).
 
Iedereen van harte welkom.